lehf / c¿ syfx¿
-syf–;ª\u|x_
Onf k|;fb
d"n lxGbLaf6 g]kfnLdf cg'jfb
lbg]z kf}8]n
ljifo–;"rL
!= lehf
@= gftfx¿
#= To; gf/Lsf]
gfd
$= Od]n
%= ;d'b| M Ps
k|]dsyf
^= dDdLn]
lk6\g'x'G5
&= /f]8
6]:6
*= em\ofn
(= a};fvL
!)= Ps cw'/f]
k|]dsyf
!!= ;]n
!@= d]r
!#=
t'kmfgsf] 8fo/L
!$=
u'l8ofsf] lax]
!%=
lx/f]
|
!=
lehf -syf_ ––Onf
k|;fb ‘x]gf]{;\, d s]xL ug{ ;lStgF . tkfO{Fsf sfuhkq k"/f
5}gg\ . tkfO{FnfO{ lehf lbg ;lsGg .’ ef/tLo jfl0fHo b"tfjf;sf] em\ofndf
a;]sL dlxnfn] km]l/ ToxL /6]–/6fPsf] jfSo bf]xf]¥ofO{ clg csf]{ gDa/sf nflu
306L ahfO{ . em\ofnsf] 7Ls dfly em'G8\ofPsf] af]8{df /ftf] /ªdf csf]{ gDa/
b]lvg yfNof] . z'e]Gb'sf k5fl8 plePsf dflg;x¿ Jou| x'g yfn], pgL xl6lbP
pgLx¿sf] kfnf] cfpg] lyof] eg]/ . uPsf b'O{ lbgel/, laxfgb]lv ;fFem;Dd o;} em\ofndf xflh/L
hgfpFbf hgfpFbf z'e]Gb' ax'nfpg nflu;s]sf lyP . cfdfsf] d[To'df 7Ls;Fu ?g klg
kfO/x]sf lyPgg\ pgn] . x/If0f pgnfO{ cg'e"lt x'GYof], snsQfsf]
ul/ofxf6sf] 3/df cfdfsf] nf; nl8/x]sf] 5 . pgLaf6 d'vflUg lbOg] k|tLIffdf,
clg otf lehf sfof{nosf 9/f{x¿========Û ‘Dof8d, xh'/ lsg s'/f a'em\g'x'Gg < d uPsf aL; jif{b]lv
cd]l/sL gful/s x'F . dnfO{ ;Demgf klg 5}g, d]/f] Tof] k'/fgf] ef/tsf]
kf;kf]6{ sxfF 5 eg]/ . tkfO{F aL; jif{kl5 ef/tsf] k'/fgf] kf;kf]6{
dflu/xg'ePsf] 5 dl;t, sxfFaf6 NofpFm d}n] < ‘x]gf]{;\ ;/, of] lgod lbNnLaf6 cfpF5 . xfdLn] o;nfO{
cg'kfng ug]{ xf] . tkfO{FnfO{ Tof] kf;kf]6{a]u/ xfdL ef/tsf nflu lehf lbg
;St}gf}F .’ em\ofndf a;]sL To; :qLsf] cfjfh clxn] klg zfGt lyof] . ‘tkfO{FnfO{ yfx} 5 d}n] lsg ef/t hfg' 5 . d]/L cfdfsf]
d[To' ePsf] 5 Û’ ‘d s]xL ug{ ;lStgF .’ ‘eGg'xf];\ g t, s;n] ug{ ;S5 eg]/ ====.’ ‘tkfO{F sfpG;n hg/n of cl;:6]G6 sfpG;n hg/nnfO{ e]6\g'xf];\
.’ ax'nfO;s]sf z'e]Gb' em\ofnaf6 x6] . klxnf] sfd pgn] 3/df kmf]g nufP . /fvLnfO{ ;"rgf lbP,
d cfh klg vfgf vfg cfpg] 5}g, cem;Dd lehf nfu]sf] 5}g eg]/ . ‘P, ltgnfO{ eg, d]/f] ef]ln ;fFemsf] l6s6 a's 5 . PskN6
PS;6]G8 ul/;s]F, 5 ;o 8n/ aaf{b eO;Sof]=======.’ ‘s;}n] eg]sf] k6Ss ;'g] kf] .’ ’clg < ca s] x'G5 < s;/L hfg] < /fvLsf] cfjfh
lrGtfn] cfs'n lyof] . ‘sfpG;n hg/nnfO{ e]6]/ x]5'{ .’ ‘xh'/ . e]6\g'xf];\ g t . guO{ ePs} 5}g eGg'xf]nf . cF,
ToxfF glhs} Dofs8f]gfN8 5 eg] o;f] s]xL vfgf];\ lg .‘ ‘sf]l;; ug]{5' .’ pgn] kmf]g sf6] . pgL sfpG;n hg/nsf] vf]hLdf lg:s] . sfof{no 7"nf] 5 .
ev{/}–ev{/} gofF ejgdf clkm; :yfgfGt/ ePsf] 5, o;}n] clnslt ;f]wk'5 ug'{k¥of]
. kQf] nfUof], sfpG;n hg/n t vfgf vfg uPsf /x]5g\ . cl;:6]G6 hg/n v''/fgf klg
lg:sg} nfu]sf /x]5g\ . z'e]Gb' bf}l8P . cl;:6]G6 hg/nnfO{ pgn] sl/8f]/d} e]6] . ‘;/ lKnh Û’ ‘s] eGg' 5 <’ ‘;/, d z'e]Gb' ;/sf/ Û
d]/L cfdfsf] 8]y eof] snsQfdf ======Û’ ‘d s;f] u¿F t <’ s'/f sf6\t} af]Nof] ld:6/ v'/fgfn] . z'e]Gb'nfO{ nfUof] To;sf] sn/ ks8"F– a];f]dtL Û t/ pgn] cfkm"nfO{ ;Dxfn]– ‘;/ Û dnfO{ lehf
rflxPsf] xf], snsQf hfg' 5 . d}n] cfdfnfO{ bfuaQL lbg' 5 ;/ Û d aL; jif{b]lv cd]l/sg l;l6hg x"F, d]/f] k'/fgf]
kf;kf]6{ dflu/fv]sf 5g\ logLx¿ =======.’ ‘Tof] ga'emfO{sg t lehf ldNb}g . xjfO ofqfsf] l6s6 klg
b]vfpg'k5{ .’ ‘d]/f] l6s6 ef]ln ;fFemsf] 5 ;/ . lxh} hfg'kg]{ lyof], t/
lxhf] klg lehf ePg, clg cfh To;nfO{ PS:6]G8 u/]sf], ef]ln a]n'sfsf nflu .’
z'e]Gb'n] rf/ O–l6s6 v'/fgfsf ;fd' k|:t't u/] . ‘7Ls 5, t/ OlG8ofsf] kf;kf]6{ ;ald6 gu/Lsg t lehf nfUg
;St}g .’ ‘;/, dnfO{ ;xof]u ug'{xf];\, s'g} pkfo atfpg'xf];\ .’
z'e]Gb'n] oyf;Dej cfkm\gf] dgf]efjdfly lgoGq0f /fv] . ‘x]gf]{;\, d]/f] ;do aaf{b gug'{xf];\ .’ o;f] eGb} v'/fgf
lgl:sof] . PskN6 km]l/ pgnfO{ nfUof], To; ;fn]nfO{ tfg]/ Ps emfk8
xfg"F . p;sf] sn/ kS8]/ To;dfly r9]/ a;"F . ;fnf, uwf Û t]/L cfdf d/]sL eP aNn t}Fn] s'/f a'em\g] lyO;\ . s] d
9fFl6/x]sf] 5' tFnfO{ Û v'/fgf uO;s]sf] lyof] . pgL To;sf] clkm;aflx/sf]
k|tLIffnosf] s';L{df uP/ a;] . s]xLa]/ TolQs} al;/x] . s] ug'{ / < of]
kms]{/ cfPkl5 klg clns /fd|f] Jojxf/ ug]{jfnf t 5}g . o;af6 cf; ug'{ g} a]sf/
5 . vfgf vfg hfg] klg dg ePg . s'g} pkfo lgsfNg'knf{ . pgL lg?2]Zo otfptf
3'ld/x] . sfpG;n hg/nsf] clkm; / cl;:6]G6 hg/nsf] clkm;sf aLrdf sl/8f]/sf]
leQfdf k]lG6ª lyof] . ef/tLo lrqsnfsf] ljlzi6 gd'gf . pgn] Ps–PsnfO{
cl8O{–cl8O{ x]g{ yfn], dfgf}F pgL log} lrqsnfx¿ x]g{sf nflu cfPsf x'g\ .
sfFwdf em'lG8O/fv]sf] Aofuaf6 kfgLsf] af]tn lgsfn]/ kfgL lkP . km]l/ xftsf]
kmfOnnfO{ pgn] klxn]sf em}F Aofud} 3';f/] . vfnL af]tnnfO{ kmf]xf]/ kmfNg]
efF8fnfO{ lhDdf lbP / km]l/ sfpG;n hg/nsf] clkm;tkm{ lxF8] . clkm;aflx/ Pp6f
a'n]l6g af]8{ lyof] . z'e]Gb' Tof] k9\g yfn] . ‘c/] jfx Û’
pgsf] lbdfudf lemlnSs lah'nL rDSof]– ‘ef]ln
t a'wjf/ xf] .’ pgsf gh/ xtf/xtf/ ;"rgfdf lrKng yfn]– sfpG;n hg/nn]
k|jf;L ef/tLox¿sf ;d:ofx¿ ;'Ggsf nflu a'wjf/sf] lbg lglZrt u/]sf 5g\– laxfg
P3f/ ah]b]lv afx| ah];Dd . x/]s xKtf .’ pgn] e]6\g]5g\ ltgnfO{, ef]ln . pgL 3/ kms]{/ cfP . /fvL pgnfO{ b]v]/ Psl5g t 5Ss k/L .
k|Zgfs'n cfFvfn] x]/L / cfkm}F s'/f a'lemxfnL, lehf cfh klg nfu]g . s] egf];\
cfh /flt cfkm\gL gGb uf]kfnfO{ < ef]ln t t];|f] lbg xf] . slxn];Dd /fVg]
cfdfnfO{ 5f]/faf6 lbOg] d'vflUgsf] k|tLIffdf < /fVg' 7Ls xf] / <
uf]kfn] lax] u/]sf] eP t HjfOF;fx]an] klg d'vflUg lbg ;Sg'x'g] lyof], t/
pgnfO{ t cfkm\gf] hflu/ vfg' dfq 5 . cfdf slxn];Dd ;fy}df /xg'x'GYof] /, hfg'eof]
Û ‘ef]ln nfU5 lehf .’ z'e]Gb'n] /fvLnfO{ 9f8; lbP . ‘P .’ clg z'e]Gb'n] k"/} lbgsf] va/ / sfpG;n hg/n;Fu e]6\g]
of]hgf atfP . ‘tkfO{F lsg vf]hLlgtL ug'{x'Gg vf;df lsg lognfO{ k'/fgf]
kf;kf]6{ rflxG5 eg]/ <’ ‘;f]w]s} x'F . eG5g\, hGdldltsf] k|df0f rflxof] /] .’ ‘cd]l/sfsf] kf;kf]6{df n]v]s} 5 t .’ ‘xQ]l/sf Û
kfun 5g\ tL ;a ======Û’ ‘cfh jfl;ª6gaf6 dL/fsf] kmf]g cfPsf] lyof] . pm eGb} lyO{,
k"/} cd]l/sfdf ;f/f b"tfjf; o:t} 5g\ / ;a} 7fpFdf o:t} u/L b'Mv
lbG5g\ . kf]xf]/ p;sf ;;'/f lat]sf lyP . pgLx¿;Fu ef/tsf] k'/fgf] kf;kf]6{
lyof], pgLx¿n] Tof] a'emfP klg, t/ pgLx¿n] pgnfO{ cd]l/sg kf;kf]6{sf ;fy
g]r'/nfOh];g ;l6{lkms]6 dflu/fv]sf lyP . Tof] lyPg, x/fPsf] lyof] . pgLx¿n]
xf/ vfP/ To;sf nflu klg lgj]bg xfn] t/ Tof] kfpg t gAa] lbg nfUYof] . clg
cGtdf To; /l;bsf] k|ltlnlk b]vfP, lgj]bg lbPsf] 5 eg]/ . aNn Odh]{G;L lehf
lbP . tkfO{F klg b; jif{sf] lehfsf] ;f6f] Od/h]G;L lehf dfu u/]/ x]gf]{;\ g
.’ ‘clg Toqf] lkm; lt/]sf] 5, Tof] t ;a logsf vNtLdf hfG5 lg Û’ ‘s] ug'{x'G5 t, vf]nfdf uof] eg]/ ;Demg'xf];\ . tkfO{FnfO{
cfkm\gf] lehf rflxPsf] 5, x}g < d]/f], /fvfn / ;'ldtsf] ef/tsf] lehf cem} ;dfKt
ePsf] 5}g . dL/fsf dfG5]x¿sf] klg o;}u/L lkm; t w]/} v]/ uof] /] . l6s6
PS:6]G8 eof], xfd|} h:tf] .’ logLx¿n] tdf;f ;Dem]sf 5g\ . b"tfjf;sf] aflx/ wgf{
lbpFm eg] xfd|f] Od]h v/fa gu/ eG5g\, sfd ug]{ a]nf cfPkl5 eG5g\– ‘d s] u¿F < ;fnf v'/fgf ======Û’ z'e]Gb'sf] /L; cem;Dd
d/]sf] lyPg . cl:ts} xKtfb]lv pgL To;} klg pTkft} plåUg eO/x]]sf lyP .
hab]lv pgsf] sDkgLdf l;lgo/ Dofg]h/sf] ¿kdf kbf]Gglt eof], sfd klg olt a9]sf]
lyof] ls 3/ cfPkl5 klg clkm;sf] sfdd} clNemO/xGy] . /flt afx| ah]eGbf klxn] t
slxNo} cf]5\ofgdf k'Ug kfpFb}gy] / laxfg cf7 gahL 3/ 5f]8\g'kYof]{ . uf]kf
nuftf/ pgnfO{ cfdfsf af/]df elg/x]sL lyO{ . cfdfsf] :jf:Yo pd]/sf lx;fan]
Tolt ;f/f] v/fa klg t lyPg lg, pgn] o:tf] cfsl:ds ljklQs} cfzª\sf kfNg'kg]{
u/L . uf]kfsf] kmf]g /ftdf aHof]– ‘ev{/}
lbpF;f] P3f/ ah] cfdf hfg'eof] =====.’ otf /ftsf] 8]9 ah]sf] lyof] . lgb|faf6 ax'nfpFb} p7] pgL .
/fvLnfO{ p7fP . /fvfn / ;'ldt lgbfO/x] . ‘slxn] cfpg'x'G5 lg <’ ?Fb}?Fb} alxgLn] k|Zg u/L . hfg'
t pgn] lyof] g} . cfkm\gL cfdfsf pgL PSnf 5f]/f . pg}n] cfdfnfO{ d'vflUg glbP
s;n] lbg] t < ‘ca t'?Gt} l6s6 a's ul/xfN5' . ef]ln laxfg lehf agfpFnf .
kmf]g ub}{ u5'{ lg .’ pgn] 5f]6f] pQ/ lbP/ kmf]g /fv] . lgb|f eflu;s]sf] lyof] . cfdf;Fu ufFl;Psf ;f/f :d[ltx¿
PsPs u/]/ lz/ p7fO/x]sf lyP . oGqrflnt cfwf lgb|fdf p7]/ pgL cfkm\gf] clkm;
sf]7fdf uP, 6]andf /fv]sf] Nofk6k p7fP / lnleª ?ddf ;f]kmfdf uP/ a;] .
sDKo'6/df ofqfsf] ;do x]b}{ / t'ngf ub}{ /x], s'g Po/nfOgaf6 ;a}eGbf rfF8f]
k'Ug ;lsg] xf] eg]/ . k"/} kl/jf/sf nflu l6s6 a's xF'bf laxfgsf] rf/ aHg
nfu]sf] lyof] . /fvLnfO{ ofqfsf] Joj:yf ug{ eg]/ cx|fO;s]kl5 pgL Psflaxfg}
ef/tLo b"tfjf;sf] lehf sfof{nodf cfkm\gf h?/L sfuhftsf ;fy nfOgdf
nflu;s]sf lyP . clkm;df Od]naf6 ;"rgf k7fP, cfkm\gf] af];sf] Od]n pgn]
nfOgdf pleO{pleO{ cfkm\gf] kmf]gdf k9] . pgsf] 5'6\6Lsf] :jLs[ltsf ;fy}
;dj]bgf ;Gb]z klg . pgnfO{ /fd|f] nfu]sf] lyof], cd]l/sgx¿ o:tf cf}krfl/stfx¿
k"/f ug{df slxNo} klg l9nf] ub}{gg\ . t/ otf cfkm\gf] v'/fgf ====<
dnfO{ v]b 5 eGg' t stf xf] stf, pm eG5– t]/L cfdf dl/5 t d}n] s] ug'{ < pgL /ft uPsf] w]/}a]/;Dd cf]5\ofgdf kN6]/} hfuf /lx/x] .
uf]kf;Fu s'/fsfgL u/], eg]– Ps lbg c¿ nfUg] eof] . dgdg} of]hgf agfO/x]–
PskN6 lehf kfOof];\ dfq g, ef/taf6 kms{gf;fy v'/fgfsf lj?4 x:tfIf/ cleofg
rnfpg]5' . wgf{ a:g]5', b"tfjf;aflx/, u'h/ftL ;dfhn] u/]h:t} u/L . To;}
a]nfb]lv t xf] sfpG;n hg/nn] of] a'wjf/] ldl6ª ;'? u/]sf . cfkm\gf] 5lj
;'wfg{sf nflu . ;fn], To;sf dgdf Pp6f e2f ufnL plDnof], pgn] Tof] klg dg}df
bafP . /fvLn] ofqfsf nflu ;Dk"0f{ tof/L ul/;s]sL lyO{ . ;x/df ;f/f ldq /
kl/lrtx¿nfO{ ;"lrt ul/;s]sL lyO{– p;sf] 3/df gh/ /flvlbpmg\ . nueu Ps
dlxgf pgLx¿ a]kQf x'g]5g\ . cfh klg laxfg}b]lv ldqx¿sf] kmf]g cfpg yfn]sf]
lyof] . lehf kfOof] < cfh hfg] xf] < cR5f, z'e]Gb' sG;'n]6sxfF uP <
pgnfO{ elglbg" cfkm\gf] af];af6 Pp6f lr7L n]vfOdfUg eg]/, tf ls pgL
kSsfkSsL hfg] ePsf x'g\ eg]/ . pgsL cfdf kSsfkSsL d/]s} x'g\ eg]/ . s'g}
klqsfdf ;"rgf 5flkPsf] 5 eg] b]vfpgsf nflu sDKo'6/ lk|G6–cfp6
lnOxfNg" eg]/ . hf] klg pgLx¿nfO{ cfkm\gf] cg'ejaf6 ;Nnfx lbO/x]sf lyP . dnfO{ t lehf cGt;Dd klg ldn]g . d]/L ;f;"sf] 8]y
ePsf] lyof] . gLn]z uP, pgL cem};Dd ef/ts} gful/s x'g\, t/ dnfO{ b;f}F lbg;Dd
bf}8fO/x] . cGtdf gLn]zn] eg]sf lyP, cfO/xg' h?/L 5}g . ;f/f lqmofsd{
eO;Sof], d cfkm}F kms]{/ cfpg nfu]sf] .– ;fgk|mflG;:sf]af6 c?GwtLn] elgg\ . d]/f lktf t a8f x:tL x'g'x'GYof], ltdLnfO{ yfx} 5 .
pxfFsf] d[To'sf] va/ cvaf/x¿df 5flkPsf] lyof] . sDKo'6/af6 cvaf/sf]
lk|G6–cfp6 lgsfn]sf lyof}F . lnP/} uPsf lyof}F t/ klg Ps xKtfsf] bf}8w'kkl5
aNn Odh]{G;L lehf lbP/ k7fP . xfdL k'Ubf;Dddf t ;a}yf]s eO;s]sf] lyof] .
o:tf] b]lvof], dfgf}F cg'xf/ b]vfpgsf nflu uPsf lyof}F xfdL . xfd|f] klg
g]r'/nfOh];g ;l6{lkms]6 x/fPsf] lyof] . oltyf]s s;n] /fVg ;S5 / of/ <–
c6nfG6faf6 zs'g af]nL . lbjfs/ t To; 36gfsf] Ps jif{ kl5;Dd klg kfun h:t}
eO/x\of]– ;fnf v'/fgf, tkfO{Fn] guO{ x'Fb}g eGg] s] k|'km 5 eg]/ dnfO{ kf]
eGbf] /x]5 Û Po/ l6s6 b]vf c/] . d}n] eg]F– Po/ l6s6 a's u¿F clg t}Fn]
lehf lbOg;\ eg] 8]9 xhf/ 8n/ t]/f afpn] lt5{ < dnfO{ t slt xf] slt l/;
p7\of] eGof . xfd|f] t 5 ;o 8n/ aaf{b eO;Sof] . l6s6 PS:6]G8 u/]sf] 5 .
Odh]{G;L lehf lbP klg t b; jif{sf] lehfsf nflu cfj]bg lbPsf] of] lkm; klg
aaf{b x'g] g} eof] . /fvLsf] sfFt/ cfjfh kmf]gdf u'lGhof] . ‘lj; o' ns Û’ ‘Yofª\s o' .’ /fvLn] kmf]g /flvlbO{ . pm ;a}sf sxfgL ;'Gbf;'Gbf x8a8fPsL
lyO{ . sf]xL t z'e–z'e af]nf];\ Û
z'e]Gb' klg tLg lbgb]lv bf}l8/x]sf 5g\ . g 7Ls;Fu vfG5g\ g ;'T5g\ . cfdfsf]
b]xfGtsf] b'Mv t cnUu} Û p;n] ;f]rL ca
s;};Fu klg s'/f gug]{ . z'e]Gb' b"tfjf; uO;s] . lbgsf] P3f/ aHg nfu]sf]
5 . pm vfgf agfpg]5], clg Tolta]/;Dd kmf]g p7fpg]5}g ha;Dd z'e]Gb'sf] kmf]g
cfpFb}g . z'e]Gb' b"tfjf;df sfpG;n hg/n rf]k8fsf] clkm;df a;]sf
lyP . rf]k8fs} ;fd' . pgn] Hofbf kv{g'k/]g . rf]k8fnfO{ e]6\gsf nflu pgL
klxnf] gDa/df lyP, / pgsf k5fl8 c¿ b'O{ hgfhlt dflg; dfq lyP . o; gofF
Joj:yfsf] hfgsf/L ;fob cem} dflg;x¿nfO{ lyPg, pgL ;f]lr/x]sf lyP . sf]7fdf c¿
klg s]xL dflg; lyP . Sofd/fsf ;fy, pgsf] kL7k5fl8 . Ps JolSt rf]k8faf6 clns
6f9f x6]/ a:of] . snd / sfuhsf ;fy . ultnf] ;'6df ;hwh u/]sf], cf};t pFrfO, cwa}F;] pd]/sf],
cufl8af6 tfn' v'[OlnPsf], cf};t gfsgS;f ePsf], z'e]Gb' pgnfO{ uf}/ u/]/
lg/LIf0f ul//x]sf lyP . o; dflg;n] klg pgsf] sfd ul/lbg] xf] ls xf]Og eg]/
lx;fa ug{ sf]l;; ul//x]sf lyP pgL . cfkm"lt/ o;/L pgn] x]l//x]sf] b]v]/
rf]k8f d';'Ss d':sfof] . cfkm\gf] s';L{af6 p7]/ p;n] 6]ansf] csf]{k6\l6
a;]sf] z'e]Gb';Fu xft ldnfof]– ‘u'8
dlg{ª .’ ‘u'8 dlg{ª .’ ‘tkfO{F sf] x'g'ef] lg <’ ‘d z'e]Gb' ;/sf/ .’ o;kN6 p;n] 3'/]/ x]¥of] . z'e]Gb'nfO{ ;Demgf eof]– of] dflg;
hfGg rfxG5, p;sf] sfof{nodf cfP/ u'gf;f] ug]{ lxDdt o;nfO{ sxfFaf6 cfof],
o;sf k5fl8 sf]sf] nfu]sf 5g\, o;sf] tfut s] 5 < t/ pgL t z'e]Gb' ;/sf/
:jod\ lyP, hGdn] ef/tsf / ca cd]l/sfsf gful/s . pgsf] kl/ro olQdfq xf],
em'6f] lsg af]Ng' / < ‘lsg cfPsf] t <’ o;kN6 laNs'n} ?vf] :j/ cfof] . z'e]Gb'n] cfkm\gf] ;d:of eg] . ‘dnfO{ v]b 5, ltd|L cfdf laTg'ePsfdf . d]/f] ;dj]bgf
ltdLnfO{ .’ n]Vg] dflg;n] gf]6 u¥of] . ‘ltdL
o;f] u/, Odh]{G;L lehf n]pm . 5 dlxgfsf nflu x'G5, ltd|f] sfd rlnxfN5 .’ uPsf tLg lbgb]lv lehfsf sfuhft x]g]{ k|fOe]6 Ph]G;L /
b"tfjf;sf aLr bf}l8Fbf–bf}l8Fbf, ldqx¿sf sxfgL ;'Gbf;'Gbf z'e]Gb'sf
1fgrIf' v'ln;s]sf lyP . pgL Odh]{G;L lehfsf] cfj]bgkqsf ;fydf rf]k8fsf]
clkm;df xflh/ eP . k|fOe]]6 Ph]G;Låf/f ‘cu|;fl/t’sf]
5fk pgsf sfuhx¿df lyof] . rf]k8fn] pgsf sfuhx¿df x:tfIf/ ul/lbP . Sofd/f rDs] .
rf]k8fn] d':sfP/ km]l/ pgL;Fu xft ldnfP– ‘x\ofe
c ;]km hf]gL{ Û’ ‘Yofª\s o' .’ Sofd/f km]l/ rDs] . n]Vg] dflg;sf] sndn] sfuhdf s]xL cIf/
c¿ klg yKof] . pgL sf]7faf6 aflx/ lg:s] . kms]{/ x]/], pgn] s'/f a'em],
k"/f lel8of] /]s8{ rln/x]sf] /x]5 . ef]lnsf] klqsfdf of] ;dfrf/ x'g]5 .
pgsf] lk7\o"F / rf]k8fsf] r]x/f x'g]5 . ef8df hfpmg\ ;a Û pgnfO{ ;fFemsf] rf/ ah] lehf ldn]sf] lyof] . ef]s}ltv}{ /
ylst pgL kl/jf/sf ;fy cfkm\gf] km\nfO6 kqmgsf nflu Po/kf]6{lt/ bf}8]sf lyP . ;fFem ;ft ah] Kn]gdf r9]kl5 pgn] uf]kfnfO{ kmf]g u/]– ‘xfdL
Kn]gdf r9\of}F x} .’ ‘nf;af6 b'u{Gw cfpg yfNof] . xfdLn] cfdfsf] ;+:sf/
ul/lbof}F . afFsL s'/f t ltdL cfpFb} g} 5f}=====.’ z'e]Gb'n] cfkm\gf] s'gfsf] l;6df a;]/ cfwf r]x/f ?dfnn]
9fs]sf lyP . pgL Kn]gsf] em\ofntkm{ d'v u/]/ SjfFSjfF /f]O/x]sf lyP . !(
cu:t @)!# |
@= gftfx¿
–Onf k|;fb
eL8sf] pT;fx r/d
lyof] .
o; ;x/df
ef/tLox¿sf nflu o;k|sf/sf] sfo{qmdsf] cfof]hgf klxnf] k6s ePsf] lyof] . cd]l/sL
ef/tLox¿sf nflu ;dlk{t Psdfq /]l8of] ‘xd–t'd’n] cfkm\gf] sfo{qmd cab]lv xKtfdf
b'O{ lbg k|;fl/t ug]{ ePsf] lyof] . To;} 3f]if0ffnfO{ ax'k|rfl/t ug]{ s'/fnfO{
dWogh/ u/]/ of] ;f/f tfdemfd ul/Psf] lyof] . hf]G;g dfs]{6– hxfFsf ;a}h;f] k;n
ef/tLo d"nsf dflg;x¿sf 5g\, / ;KtfxfGtdf o;} klg ef/tLo d"nsf dflg;x¿
oxfF vl/bf/L u5{g\, rf6–;df];fb]lv lnP/ 8f];f–O8nL;Dd pb/:y ub}{ u/]sf
e]l6G5g\– To;} v08sf] ;Dk"0f{ sf/ kfls{ª Pl/of cfh sf/a]u/sf] lyof] .
ToxfF sf/x¿sf ;6\6fdf cfh ;]tf] sk8fn] 9fs]sf cg]s tDa"–lqkfn 6fFluPsf
lyP, ltgdf cg]s ultljlw eO/x]sf lyP . ;asf ;a xd–t'd /]l8of];Fu ;DalGwt . st}
nfOkm OG:of]/]G; sDkgL ;f]g" lgudsf Sof;]6 l8:sfpG6df afFl8/x]sf lyP, st}
kfgLsf af]tn lgMz'Ns kfOFb} lyof] . Pp6f :6n ;f8Lsf] lyof], csf{df PghL{ lah'nL
sDkgLn] ;L8L aS; l;Q}F lbO/x]sf] lyof] . aRrfx¿sf nflu cg]s ;f] cnUu}, / Tof]
;Dk"0f{ If]qsf aLrlt/ ag]sf] lyof] . Psbd cUnf] :6]h, hxfFaf6 To; /]l8of]
;f]sf] d'Vo cfof]hs nuftf/ Pskl5 csf]{ g[To–;ª\uLtsf] sfo{qmdsf] pb\3f]if0f
ul//x]sf] lyof] .
5'6\6Lsf] lbg, /
l;Q}Fdf olt w]/} cfof]hgf Û dflg;x¿ x\jf/x\jf/tL cfO/x]sf lyP .
laxfgb]lv
/]l8of]df nuftf/ To;} sfo{qmdsf 3f]if0ffx¿ ;'Gbf;'Gbf p;n] vKg ;lsg . pm
af]lnxfnL– ænuftf/ asas ubf{ubf{ o;sf] d'v b'Vt}g ls s;f] < plta]nfb]lv
af]n]sf] af]No} 5 of] dgf]h 5fj8f .
æolt /fd|f] ;f]
lbO/fVof 5, tFnfO{ rflxF asas u/]sf] nfU5 xlu <Æ ;~ho xfF;]sf lyP– æ;'lg;\
t}Fn] < Tof] dlxnfn] afx| /f]6L a]n]/ ;f8L ;+;f/sf] agf/;L ;f8L k'/:sf/ lnP/
uO{ .
æcF, ;'g]F . t/
of] t gg–:6k af]n]sf] af]n]s} 5 . 3fF6L klg b'Vt}g /x]5 o;sf] .Æ
æpm uLtx¿sf aLrdf
cf/fd u5{ .Æ
æxf]nf–xf]nf .Æ
p;nfO{ ;Demgf
eof], ha ev{/ev{/ cfPsL lyO{, p;nfO{ hltv]/ klg ;~ho;Fu s'/f ug{ dg nfUYof] .
k/fof b]zdf Ps}dfq ;fyL lyP pgL, c¿ sf]l;t s'/f u/f];\ / <
Ps lbgsf] s'/f,
pm kf]:6 clkm;df pleO/x]sL lyO{ . u'nfkmL k|ms nufPsL Pp6L kfSsnk'Ssn k/]sL
uf]/L aRrL nuftf/ af]ln/x]sL lyO{ . p;s} 5]pdf plePsL p;sL cfdf 6fpsf]
xNnfO/x]sL lyO{ . kf]:6 clkm;af6 lg:s]/ ;~hon] eg]sf lyP– ætFnfO{ To; s]6Lsf]
lax] x'G5 eGg] nfU5 < olt af]N5] .Æ
pm rlst eO{ .
b'O{ laQfsL s]6L lyO{ Tof], To;sf nflu o:tf] sd]G6 Û t/ t'?Gt} p;n] a'emL, Tof] sd]G6 vf;df p;sf nflu
eg]sf] lyof] . sd]G6 xf]Og, r]tfjgL .
To;} a]nfb]lv
p;n] r'k /xg l;sL .
dgf]h 5fj8f 3fF6L
km'6'Gh]n af]N5, Tof] 7Ls 5 . ;'/ g a];'/sf] 5, t}klg a]; 5 . asjf; af]Nb} 5,
Tof] klg 7Ls} 5 . /]l8of] ;f] lbO/fv]sf] 5 . pgn] o;sf nflu of]Uo ag]/ b]vfpmg\
t s'g} lbg Û
geGb} Ps}l5gdf
ufog ;'? eOxfNof]– æsh/f/], sh/f/] sf/] g}gf====x]==== P====P=====Æ
xf]xNnf ;'? eof]
. eL8sf] ;fO;fO / ;'O;'O clg xf]xNnf pm /]l8of]df klg ;'Gg ;SyL . gflr/x]sf
uf]8fsf rfnsf] cfjfh klg .
tdf;f lbgel/sf
nflu lyof] .
Tolt a]nf;Dd,
lbgel/ pm cfkm\gf au}Frfdf gofF k"mn /f]Kg]b]lv lnP/ vfgf tof/ kfg]{ /
o:t} tdfd sfddf nflu/xL . ;~hon] sDKo'6/df u]d v]n], l6eLdf l8:se/L Rofgn x]/]
. clg To;kl5 ;/;kmfO clg af/Ldf p;nfO{ sfddf ;3fP/ ;Gt'i6 eP . jiff}{+b]lv
cd]l/sfdf a;]sf ;~hosf oL sltko s'/f p;nfO{ /fd|f] klg nfU5, t/ afFsL ;f/f
;f]rfO klZrdL ePhlQs} klg t 5 .
cr]n t ;l~rtfnfO{
r'krfk a:g] afgLh:t} eO;Sof] . o;} klg p;sf] JolStTj cGtd'{vL g} xf] . dgleq
h]hlt s'/f v]N5g\, ;fyLx¿nfO{ ;'gfP/ xNsf x'G5] . ca t oxfF cfPsf] klg b'O{
jif{ eO;Sof] . p;sf] Pp6f ldqd08nL 5, Tof] p;sf] cfkm\gf] xf] . Pp6f ;–;fgf]
gf]s/L 5, Tof] p;sf] cfkm\gf] klxrfg xf], kTgL jf To:t} c¿ s'g} klxrfgeGbf
k[ys\ .
cr]n pm lgå{Gå
leq–aflx/ u5]{ . slxn]sfxLF dflg;x¿sf aLr v'n]/ xfF:g]–af]Ng] klg u5]{, t/ v}
lsg xf] ;~hosf ;fd' kgf{;fy s'07fsf] s'g} ;|f]t v'Nb5 . s'g} cgf}7f] cfjfhdfq
d'vaf6 lg:sG5 . clg cGttM pm cfkm}F r'k x'G5] .
æs] 5 va/ <
zflGt a}gL Û sxfFaf6 kmf]g ub}{ x'g'x'G5
tkfO{F < x]df dflngLsf] ;f]sf] lk|m l6s6 lsg rflxof] < lrQa'em\bf] sf/0f
atfpgf];\ . sd cg .Æ /]l8of] x}g, dgf]h lrRofO/x]sf] 5 .
pm vfgf kl:s/x]sL
5] .
æhfg] xf] ls
<Æ pm ;~honfO{ ;f]W5] .
æcF . ;f] t
;fFem;Dd rNg]5 . Ps rSs/ nufpFnf .Æ
æTo;f] eP d}n]
u|f];/L klg k:g'knf{ . pt} . kmls{Fbf dlGb/ eP/ cfpg'k5{ .Æ
dlGb/ hfg'sf]
pHofnf] kIf Pp6f 5, Tof] s] eg] /ftsf] ef]hgsf] lrGtfaf6 d'lSt . ;fyLx¿ e]6,
dlGb/df lz/ em'sfpm . cf/tLdf 8n/ r9fpm clg k|;fb– Tof] k"/f ef]hg x'G5–
vfP/ cfpm . ef/tdf o:tf] t vfln u'?åf/fx¿df dfq x'G5 .
/ ;~honfO{ klg
oxL sf/0f dlGb/ hfgsf nflu kof{Kt nfUb5 .
dlGb/sf] ef]hg /
ehgn] pgnfO{ cfslif{t ub{5 . ehgdf gfr]/ pgL cfkm\gf] Sna hfg] / 8fG; ug]{
OR5fsf] k/f]If ¿kn] cleJoSt ub{5g\ . ;l~rtfn] cfh;Dd Sna hfg klg l;s]sL 5}g, g
t jfOgsf] 3'8\sf] lng . / p;sf log} ;a s'/fn] ;~honfO{ lr9\ofO/xG5 .
;KtfxfGtdf 3/d}
a:g' To;} klg 7Ls x'Gg .
pm efF8fat{g
l8;jf;/df /fv]/ Ps xNsfxNsf ;njf/ ;'6 nufP/ lg:sL . ef/tLo g} x'g] xf]nfg\
ToxfF . oxL 8«]; 7Ls x'G5 .
j;Gtsf] v'n]sf]
lbg . ck/fx\g eP klg 3fd s8f nfu]sf lyPgg\ . g t lr;f] g} .
æ/]8L km/ ;lkª .Æ
:k]lg; l5d]sL h'lnofn] l6Kk0fL u/L .
pm d':s'/fP/
sf/df uP/ a;L .
sf/df klg /]l8of]
cg g} lyof] . uLtsf] w'g rln/x]sf] lyof]– æk8f];L s] r"Nx] ;] cfu nO{
s]=====Æ
cfkm"leq slt
cfuf] x'G5 < lhGbuL t cfuf] emf]:t}df laT5 . s:tfs:tf uLt agfpF5g\ eg] Û =======
pm k"/}
af6fel/ r'krfk /xL .
sf/ kfls{ª st} k/
lyof] . dw'/f] 3fd eP klg k}bn hfg dhf nfu]g . af6f] nfd} lyof] . p;sf] /
;~hosf] rfndf :jfefljs cGt/ 5 . ;~ho cufl8 uOxfn] . pm la:tf/}la:tf/} lxFl8/xL
. aLrdf plePsf] 6«flkms k|x/Ln] ;f]Wof] klg– æx\j]/ cf/ o' uf]Oª, n]8L <Æ
æcfO’d uf]Oª ljb
lxd .Æ p;n] ;~ho ePlt/ O;f/f u/L .
æof]/ 8«]; Oh
Ao'l6km'n .Æ
æYofª\s o' .Æ
æe]/L e]/L
Ao'l6km'n .Æ
pm v';L eO{ .
;~hon] b]V5 / < p;sf] 8«];sf] tfl/km eO/x]sf] 5 . t/ pm v';L 5] . kfOnf xNsf
ePh:t} 5g\ . ;f]df k'luxfnL– s]xL ldg]6d} .
ev{/} pm Pp6f
:6ndf k'u]/ cfPsL 5], ToxfF Ps lszf]/L dflg;x¿nfO{ d]xGbL nufO/x]sL lyO{ .
l;Q}Fdf d]xGbL nufOlbG5], sf] hfFb}g / < p;n] klg nufOdfuL .
oxL km/s 5, pm
;f]R5]– cd]l/sfdf ha;Dd s'g} k|nf]eg x'Fb}g, l;Q}Fdf s]xL kfOg] cfzf x'Fb}g,
hgtf o;/L eL8df em'lQP/ o; lsl;dsf ;f] x]g{ cfpFb}gg\ .
ntf dª\u];s/ gfO6
of P=cf/= /xdfg gfO6 xf] eg] s'/f a]Un} xf] . ToxfF t dflg;x¿ l6s6 lsg]/}
hfG5g\ . t/ of] ;f] t z'4 Jofj;flos eP/ klg s'g} :6f/x¿ 5}gg\ . s'g} ;]G6
Kofl6«S;sf] h'n';h:tf . s'g} Tof] d]lS;sg /]l8of] ;f]sf] h:tf], hf] p;sf] 3/s}
5]psf d]lS;sg dfs]{6df x'G5 . lbge/ nfp8 l:ks/ lrRofpF5 t/ klg dflg; h'6\t}gg\
. Toltv]/ oxfF /]l8of] Rofgnsf] lj1fkg eO/x]sf] 5 eg]/ a'em]sL klg lyOg . xl/of
lemlnldnL aQLx¿n] l;Fuf/]sf] sf/ kfls{ª Pl/of / ToxLF vfgflkgf klg . Toltv]/
;l~rtfn] s'/} a'em]sL lyOg . of] /x:o t cfh v'n]sf] 5 . ev{/}, ;~hosf] xKsfO
vfPkl5 . of] lj1fkgsf] b'lgofF xf] . rr{df klg lj1fkg x'G5g\– of] cfOtjf/
;d{gkl5 lkhf kf6L{ lbOg] . aRrfx¿sf nflu ljleGg sfo{qmd . kSs} cfpg'xf]nf .
eujfg\n] klg
v';fdb ug'{k5{ dflg;;Fu . cfcf] d]/f glhs . vfgf agfpg] of To;sf nflu k};f
vr{g] emGem6af6 aRg]5f} .
pm ;b}{;b} 7Ls
:6]hsf] ;fd'Gg] cfOk'u]sL 5] . b'O6f s]6f– tL xd–t'd /]l8of] Rofg;Fu ;DalGwt
5g\– efª\u8f lgTo ub}{ 5g\– lrl6Ss k/]sf n'ufx¿ .
hgtf ePlt/ 6L–;6{
km\ofFls/x]sf 5g\ . PghL{ sDkgLsf] nf]uf] 5flkPsf] 5 . ;~ho cufl8 uPsf lyP,
kms]{/ cfP . of] nf]uf]jfnf ;6{ s;n] nfpF5 / Û
æ;a} d]8 Og rfOgf
x'g\ . ;:tf vfnsf . b'O{ lbg klg sfd nfUb}gg\ .Æ
t/ klg t dflg;x¿
n'l6/x]sf 5g\ .
æof] cfOl8of z'4
cd]l/sg xf] . dflg;x¿nfO{ nf]Eofpg] .Æ
ælsg, xfd|f] 3/s}
5]pdf h'g d]lS;sg bf]sfgx¿ 5g\, ToxfF d]lS;sg /]l8of]jfnfx¿ o:tf] u/L lj1fkg ub}{gg\
/ <Æ
æslxn] u5{g\ /
<Æ
ælsg < lbge/
nfp8l:ks/df :k]lg; uLt aHb5g\, xl/of rdsbf/ emNn/Lx¿ ePsf lemlnldnL aQL nufP/
.Æ
ælemlnldnL aQL t
logLx¿n] klg t nufPsf 5g\ .Æ
æxf] . To;f]eP
Tof] pgLx¿sxfF s] eO/fVof x'G5 lg <Æ
æPP . Tof] klg
oxL g} xf] . slxNo} a'lemPg5 . tkfO{Fn] eGg' klg t ePg .Æ
;~ho xfF;] .
æltdL /ldtf x]g{
cfPsL xf} ls cfnf]rgf ug{ <Æ
æx}g, d s'/f
a'em\g sf]l;; ul//fv]sL 5' .Æ
æPGhf]O u/ .Æ
:6]hdf 3f]if0ff
eO/x]sf] lyof]–
æh'g 5 hf]8L
:6]hdf cfP/ g[Todf efu lnG5g\, ltgLx¿dWo] ;j{>]i7nfO{ Po/ l6s6 l;Q}Fdf .Æ
p;nfO{ nfu]sf]
lyof], dflg;x¿ x\jf/{ k:g]5g\ . t/ To:tf] ePg .
p;n] cfkm\gf
rf/}tkm{ cfFvf bf}8fO{ . st} a"9f / cwa}F;]sf] eL8dfq t xf]Og of] <
gf}hjfg hf]8Lx¿ klg 5g\ . s;}sf gfgL sfFwdf, s;}sf sfvdf . gfgL 8f]¥ofpg] uf8L
;fy}df 5 .
olt w]/} dfG5]
lyP . t/ 5 hf]8L klg :6]h;Dd k'u]gg\ .
æsd cg hgtf,
uf]N8]g ckRo'{lg6L Û====Æ
ælue x/ c lau
x\ofG8 ÛÆ
;~ho d':s'/fP .
;l~rtfn] tfnL ahfO{ .
ptf :6]hdf Tof]
:qL c;d~h;df lyO{ .
æt/ d]/f klt
cfO/xg'ePsf] 5}g .Æ
dgf]h 5fj8fn]
p;nfO{ dfOs ydfof]– æeGg'xf];\ Û tkfO{F cfpg'x'Gg
eg], d csf]{nfO{ klt agfpg]5' .Æ
eL8df xfF;f]sf]
kmf]xf]/f u'lGhof] .
pm s/fO{– ægfOF,
To:tf] t ug{ ;lStgF .Æ dfOsdf p;n] s/fO{– æcfpg'x'G5 ls d} tkfO{F eP7fpF cfpmF
<Æ
eL8df km]l/
xfF;f]sf] kmf]xf]/f 5'6\of] .
;l~rtf / cGo
;a}sf cfFvf To; :qLsf gh/x¿;Fu ldn]/ ca To; JolStdf uP/ cl8P h;nfO{ ;Daf]lwt
ul/Psf] lyof] . pm rf]/L bfpn] x]l//x\of] .
cGttM pm kms]{/
cfO{ .
hf]8hf8 u/]/ rf/
hf]8L h'6] .
uLt aHg yfNof] .
pm r'krfk x]l//xL . ;a} lxGbL lkmNdsf xfpefp / cfsif{0f .
uLt /f]lsof] .
æ5}g Û cem} vtd ePsf] 5}g ÛÆ dgf]h 5fj8f cufl8 cfof] . æuLtdf kª\lSt lyof] r'df
==== tkfO{Fx¿n] v} r'Dag ug'{ePsf] < sd cg of/ .
bfh'efO xf], pxfF tkfO{FsL kTgL x'g'x'G5, ls; vfg'xf];\ . s]sf] ;/d lg < sd
cg .Æ
æof] s] 7fG5,
dflg;n] h] klg ul/lbG5g\ < 8f]d]l:6s Po/ nfOgsf] l6s6 g kfOg] xf], lhGbuL /
d[To'sf] ;afn xf] eg]em}F u5{ .Æ ;l~rtfn] d'v lauf/L .
dflg;x¿nfO{ dhf
cfO/x]sf] lyof] .
ækm]l/ uLt ahfcf]
.Æ 3f]if0ff eof] .
clxn] dflg;x¿
:6]hdf cfkm\gf >LdtLx¿nfO{ r'ld/x]sf lyP .
cGttM Po/ l6s6
ldNof]– b'O{ hf]8LnfO{ . afFsLnfO{ 8«]; d6]l/on .
tdf;f vtd .
æof] cflv/L ;f]
xf] . tkfO{F :6]hdf cfpg'xf];\ . 8fG; ljb dL .Æ /lZdn] dgf]hnfO{ ;fy lbO{,
slDkol/ªdf .
ænf} hfcf}F ca .Æ
æd hfGgF .Æ pm
xlRsO{ .
æd tFnfO{ :6]hdf
r'Dgsf nflu eGb} 5}gF . Tof] ;f] vtd eO;Sof] .
ætkfO{FnfO{ hfg
dg lyof] ls <Æ
ædnfO{ yfxf
lyof], tF cfpFlbg;\ eg]/ . tF To; :qLsf kltem}F ¿l9jfbL 5];\ .Æ
æd OG6«f]e6{ x'F
.Æ
æcF . xf] . 7Ls 5
.Æ
emu8f sf/df klg
eO/x\of] . dlGb/ k'Ug] a]nf;Dd .
ætF dnfO{ ;fy lbg
;lStg;\ <Æ
æs] h?/L 5 /
kTgLn] x/]s sfddf kltnfO{ ;fy lbg}k5{ eGg] <Æ
æl8Hg]NofG8 hfg
kfOg] lyof] .Æ
æcfkm\gf] k};f
vr{ u/]/ klg hfg ;lsG5 .Æ
æk|mLdf hfg ;lsg]
lyof] .Æ
æ;DaGwx¿sf]
lj1fkg u/]/ ====.Æ
æca r'k nfu\ ÛÆ
pm r'k nfuL . s]
of] ;f]r p;}sf] dfq lyof] t < pm xf] ¿l9jfbL ef/tLo, hf] oxfFsf]
hLjgz}nLnfO{ ckgfpg OGsf/ ub{5] . dlGb/ hfG5], Sna guP/ . lxGbL af]N5] . ef/tLo
ef]hg dg k/fpF5] / v'n]cfd 3f]if0ff u5]{ æcfO{ x\ofa gf] k|And ljb dfO
cfO8]lG66L .Æ
;~honfO{ b'Mv
lbG5] . ================
dlGb/df w]/} eL8
lyof] . Psbd w]/} dflg; To; ;f]k5fl8 oxfF cfPsf lyP . ;l~rtfn] cfkm\gf] xft
wf/fd'lg wf]O{ . d]xGbL /fd|f] /rgf u/]sf] /x]5 . pm v';L eO{ .
ehgkl5 8fOlgª
xndf cfhsf] ;f]sf] rrf{ lyof] .
æcR5f Û xh'/ klg x'g'x'GYof] ToxfF <Æ ;l~rtfn] cfkm\gf cufl8 a;]sf klt–kTgL;Fu lrgf/L
u/L .
æxh'/ .Æ pgLx¿
b'j}n] lz/ xNnfP/ ;xdlt hgfP .
æslt cgf}7f] s'/f
lyof] xlu, Tolt w]/} dflg; lyP, t/ :6]hdf 8fG; ug{sf nflu pgLx¿nfO{ 5 hf]8L;d]t
k|fKt ePgg\ .Æ ;l~rtfn] hfgLhfgL s'/f cl3 a9fO{ .
oqf] ;do;Dd
leqleq} hln/x]sf] lyof] Û=========
æxfdLsxfF
kltkTgLsf] ;DaGw lj1fkgsf] j:t' x'Fb}g .Æ
ætkfO{F
cfkm"rflxF lsg ghfg'ePsf] <Æ
æd < d t
¿l9jfbL x'F .Æ ;l~rtf eSesfO{ .
slt hf]/ cfFvf
olta]nf p;nfO{ x]l//x]sf lyP .
æPsbd ;xL
x'g'x'G5 tkfO{F . gftf;DaGw lj1fkgsf] j:t' x'Fb}g .Æ
p;n] af]Ng]
dflg;lt/ lz/ 3'dfP/ x]/L . clg k"/f 6]andf ;/;/L cfFvf bf}8fO{ .
o; ljifodf ;a}
;xdt lyP h:tf] b]lvof] .
;l~rtfn] ;~holt/
x]/L .
cfFvfx¿ Kn]6df .
pgL r'krfk vfgf vfO/x]sf lyP .
±±±±±±±±±
#= To; gf/Lsf] gfd
–Onf k|;fb
lkmNd ;fFRr} g} /fd|f] /x]5 .
æolt 5f]6f] 5 lkmNd, t/ olt dxŒjk"0f{ s'/f elglbof] . Tof] klg
slt ;'Gb/ tl/sfn], dfgf}F lkmNd ePg, sljtf eof] .Æ zflngLn] elgxfnL .
æca 3/ uP/ ltdL klg sljtf n]Vg yfn .Æ /fh]z d':s'/fof] .
eL8 5fFl6b} lyof] .
crfgs Pp6L dlxnf ;fd'Gg] cfO{– ætkfO{Fx¿ stflt/ hfg'x'g] xf] <Æ
æxfdLn] gy{ hfg' 5 . gy{–j]:6 .Æ /fh]zn] :ki6 u/fof] .
æTo;f]eP lognfO{ /fO8 lbg'xf];\ . lognfO{ of] lkmNd olt 5f]6f] 5 eGg]
yfxfkQ} ePg . logn] d]6«f]nfO{ ;f9] gf} ah]sf] 6fOd lbPsL /lx5g\ .Æ
zflngLn] kms]{/ x]/L . 5]pdf Pp6L j[4f rlDsnf] sfnf] n6\7Lsf] ;xf/f
lnP/ pleO/x]sL lyO{ .
/fh]zn] ‘x'G5’ elglbof] . o;f] eGg' plrt xf]nf, c¿nfO{ ;xfotf ug{'
/fh]zsf] Pp6f cfbt g} xf] .
æsxfFaf6 cfPsf xf} gfgL < lbNnLaf6} ls <Æ ca Tof] j[4f zflngLs}
5]p5]p eP/ lxFl8/x]sL lyO{ .
æxf]Og . d t k6gfsL x'F . d]/f >Ldfg\rflxF lbNnLsf] x'g'x'G5 .Æ
æTo;f]eP t lbNnL cfphfp eO/xG5 xf]nf .Æ
æcF . Psbd eO/fV5 .Æ
æd]/L 5f]/Lsf nflu s]6f elgb]pm x}, 5f]/L . lax] g} ug{ dflGbg . bfh'
cd]l/sfdf x'g'x'G5, dnfO{ t pt} hfg' 5 eG5] .Æ
æxh'/ . clg xh'/ klg t ot} x'g'ef] . cd]l/sfd} .Æ zflngL d':sfO{ . oL
a"9fa"9Lsf] ;f/f ;do afnaRrfs} jl/kl/ 3'D5 . rfx] ltgn] kaf{x u?g\ of
gu?g\ . hf]l;t e]6 eP klg ToxL ljifo ;'? eOxfN5 .
p;n] sf/sf] kl5Nnf] 9f]sf vf]lnlbof] .
j[4f leq k;L .
/fh]zn] kv]{em}F u¥of] . zflngL a:gf;fy p;n] sf/ :6f6{ ul/xfNof] .
ælkmNd t Psbd /fd|f] /x]5 . d klg To:t} lyPF, cfkm\gf aRrfsf nflu
hf];Fu klg uP/ lel8xfNg'kg]{ . d]/f 5f]/f5f]/L x'g klg Psbd} dfofnfUbf 5g\ . d
t lbNnLdf hflu/ vfFb} lyPF, :s'ndf k9fpFy]F . pxfF t %* jif{df l/6fo/d]G6 x'G5
.Æ
æxh'/, xh'/, yfxf 5 dnfO{ .Æ cluNnf] l;6af6 zflngLn] ;xdlt hgfO{ .
æltdL;Fu ;]n kmf]g 5 xf]nf . d d]6«f]nfO{ d]/f] /fO8 SoflG;n ug{
OGkmd{ ug{ rfxG5' . c/], ltd|f] gfd t ;f]w]s} /lxg5' .Æ
æd zflngL x'F, clg pm /fh]z ===.Æ zflngLn] k5fl8 xft tGsfP/ cfkm\gf]
;]n kmf]g lbO{ .
æa8f] /fd|f] gfd /x]5 . ltd|f klt klg Psbd ;'Gb/ . gfd t ltd|f] klg
a8f] ;'Gb/ /x]5 .Æ
zflngLn] /fh]znfO{ x]/L . cfFvfn] ;ª\s]tdf egL– ælrNnf] 3:t} 5] .Æ
/fh]zn] p;sf] xft lgrf]¥of] . zflngLn] cfFv}cfFvfdf O;f/fn] a]v';L JoSt u/L–
æltdL /fd|f 5f}, d 5}gF .Æ /fh]zn] d'l:sn;Fu xfF;f] /f]Sof] .
j[4f Jo:t lyO{– æo];, dfO{ gDa/ Oh P6 jfg y|L 6' l;S; gfOg . o]; .
cfO{ x\ofe u6 c /fO8 . lKnh SoflG;n dfO{ g]d . Yofª\s o' . Yofª\s o' .
a"9Ln] ;]n kmf]g zflngLnfO{ kmsf{O{ .
of] ;'ljwf 5 cd]l/sfdf . a"9fa"9L, ladf/L, ckfª\u dfG5]x¿sf
nflu cnu a; ;le{; 5 . klxNo} a's ug'{k5{ . a; tkfO{Fn] eg]sf] 7fpF;Dd cfP/
nUg]5, / km]l/ tf]s]sf] ;dodf tkfO{Fn] to u/]s} ;dodf, tkfO{FnfO{ 3/df
kmsf{OlbG5 . x'g t sltko a"9fa"9Lsf cg'ejaf6 zflngLnfO{ yfxf ePsf] 5,
of] ;w}F ;To x'Fb}g . sltkN6 t 3G6f}F;Dd kv{g'kg]{ klg o; Joj:yfleq ;dfj]z 5,
cGttM jfSslbSs eP/ ghfg] km};nf klg . o:tfdf sltk6s /fh]zn] ;xfotf u/]sf] 5,
slthgfnfO{ . slxn] xl:k6nh:tf h?/L 7fpF;Dd k'¥ofpg', Nofpg' klg k/]sf] 5 . clg
3/d} a;]sL zflngL cfkm\gf] cgle1tfdf s'Fl9P/ /x]sL 5] . h'g a]nf /fh]zsf]
cfkm\gf] :jtGq Joj;fo lyPg, Toltv]/ pm cfkm}F ;d:ofsf] o; cfofd;Fu cgle1 lyof]
. Toltv]/ g t pgLx¿ Hofbf dlGb/ hfGy], g t lkSr/ . /fh]z xKtfdf kfFr lbg laxfg
;ft ah] 3/af6 aflx/ lg:sGYof] / /flt cf7 ah] 8«fOej]df sf/sf] k|sfz zflngLn]
b]Vg kfpFyL . tL kfFr lbg zflngL 3/sf sfd x]yL{ . gfgLx¿nfO{ 3/}df 6\o';g
k9fpFyL / 3/ clg ahf/sf aLr ;do lg:sGYof] . ;KtfxfGtdf /fh]z ;'Tg rfxGYof] . o:tf]
unt klg t lyPg . clg s;}sf] hGdlbg, s;}sf] csf]{ s'g} kf6L{ . ;do To;}To;}
km'lTsO/x]sf] lyof] .
t/ ca pgLx¿;Fu cfkm\gf nflu ;do 5 .
æltdLx¿sf gfgL slt 5g\ <Æ sf/sf] kl5Nnf] l;6af6 k|Zg cfof] .
æxfd|f gfgL 5}gg\ .Æ zflngLn] hafkm lbO{ .
æslt jif{ eof] lg lax] ePsf] <Æ
ætLg jif{ .Æ
æcem} w]/} ;do eOxfn]sf] 5}g . eOxfN5g\ . ;'?df ;a}n] nfOkm OGHjfO{
u5{g\ .
zflngLnfO{ clns dg k/]g . csf{sf] rf]6 nfu]sf] 7fpFdf 6]Sg] cfbt x'G5
oL a"9Lx¿sf] .
æd cfzLjf{b lbG5' . ltdLx¿nfO{ ;Gtfg k|fKt xf];\ .Æ ca pm cfzLjf{b
lbg] txdf k'uL .
æYofª\s o' .Æ s] eGg' / cyf]{s .
/fh]znfO{ ;fob cfkm" klg a"9L;Fu lx;falstfa u¿F ls eGg]
nfu]/ cfof] Sof/ .
æxh'/sf 5f]/f oxLF a:g'x'G5 <Æ /fh]zn] ;f]Wof] .
æcF t . d]/f b'O{ 5f]/f 5g\ . b'j} oxLF ;fg PG6f]lgof]df . ltdLn]
;f]d]Gb| sk"/sf] gfd ;'Gof 5f} <Æ
æcxF .Æ
æcf]xf], Psbd 7"nf] lalhg]; 5 p;sf] t . l/on O:6]6sf] .
;DefNg;d]t ;St}g . ;f/f ;do To;}df nflu/xG5 . eG5– olt sfd t daf6 ;Dxfn]/ klg
;Dxflng ;St}g .Æ
ltdL klg l/on O:6]6 lalhg]; g} ub}{ 5f}, x}g < lrGb}gf} <Æ
ælrlGbgF .Æ /fh]zn] OdfGbf/Lk"j{s :jLsf/ u¥of] .
æPsbd 7"nf] lalhg]; 5 .Æ
zflngLn] 6fpsf] 3'dfP/ k5fl8 kms]{/} t x]l/g, t/ cfjfhdf ;Gt'li6sf]
efj :ki6 lyof] . p;nfO{ of] Psbd ;xh nfUof] . ef/tdf dftflktf 5f]/f5f]/Lsf nflu
t afFR5g\ lg . clg ltgsf] ;kmntf jf ;d[l4d} t ;'vL x'G5g\ lg . ;'vL 5] of] klg Û=====
æd t ef/td} lyPF . :j}lR5s cjsfz lnPF . ;f]d]Gb| ?g yfNof], cfdf, oxLF
cfpgf];\ d;Fu eg]/ ===.Æ
æcR5f .Æ
zflngLnfO{ km]l/ lkmNdsf] ofb cfpg yfNof] . 5f]/f] :s'naf6 lk6fO vfP/
cfPsf] 5 . cfkm\gf] sf]7fdf uP/ /f]O/x]sf] 5 . cfdf x]5]{, 5f]/fn] vfgf;Dd
vfPsf] 5}g . glhs} uP/ ;f]W5] . eGb}g . Tof] p;sf] cg'xf/ x]/]/ s'/f a'em\5] /
lg:sG5], 5f]/fdfly ePsf] cGofosf] k|ltsf/ ug{ .
gflb/f aAa/n] ;fFRr} /fd|f] PlS6ª u/]sL 5] .
s:tf] qmf]w lyof] Û ;f/f b'lgofFnfO
cfuf] emf]:5] eg]em}F nfUYof] . sfnL dftf .
cfFvfs} ;fd' lkmNdsL cfdf gflb/f aAa/sf] r]x/f 3'Dg yfNof] .
æ;f]d]Gb|nfO{ km';{t x'Fb} x'Fb}g . ;f/f ;do sfdd} hf]ltG5 . sf/f]af/
t hlt d]xgt ul/G5, Tolt g} a9\g] g xf] . cS;gdf 3/ lsG5, clg l/gf]e]6 u/]/ a]R5
. dnfO{ klg lnP/ uof] sltk6s cS;gdf . df]ndf]nfO ug{ . t/ d}n] eg]F, ca d
hfFlbgF . t}F hfg] u/\ .Æ
zflngLn] s'/f a'emL . l/on O:6]6 p;n] hfg]a'em]sf] s'/f xf] . p;n] klg
cd]l/sf cfPkl5 of}6f sf];{ u/]sL lyO{, tf ls /fh]zsf] sfd a'em\g xf]Og cK7]/f]
kfg{ ;lsof];\ . sd;] sd /fh]z o;} eGYof] . æug'{cf]g'{ s]xL 5}g, dfUb]} gdfuL
;Nnfx lbg] < a;, hltv]/ dg nfUof], vf]r] yfKof] .Æ
To;f]eP o;sf] 5f]/f] 7"nf] lalhg];Dofg xf] . lax] u/]sf] xf]nf
< 5f]/f5f]/L ePsf] xf]nf < o; If]qdf hf] hd]/ nfu]sf 5g\, tL ;fFRr} wgL
5g\ . 6]S;f; cd]l/sfsf] ;aeGbf 7"nf] /fHo xf], o;df cem} klg vfnL hldg
w]/} 5 . clg hlthlt cfafbL a9\b} hfG5, ljleGg Joj;fo;Fu ;Da4 dflg;x¿ oxfF cfP/
a:g yfn]sf 5g\ . k"/f /fHodf 7"nf;fgf ejgx¿sf] ;ª\Vof al9/x]sf] 5 .
o; ;x/df klg tLj|ultdf jg kmF8fgL eO/x]sf] 5, / ¿vsf 7fpFdf OF6 / uf/fsf] hª\un
pld|/x]sf] 5 . t/ olt km/srflxF cem} klg 5 oxfF, Tolt eP/ klg ;a}yf]s Psbd
;'lgof]lht tl/sfn] x'G5 . olb gofF ;al8lehg aGof] eg] xl/ofnL sfod /fVgsf nflu
x/]s 3/cufl8 Pp6f ¿v x'G5 . ;8slsgf/df ¿v x'G5g\ . cyf{t\ s] eg] ¿vx¿n] klg
dflg;sf] dhL{adf]lhd pd|g'k5{ . oL To;} cfkm"v';L st} klg pd|g kfpFb}gg\ .
cfkm\gf] efusf] 3fd of pHofnf] /f]Sg kfpFb}gg\, a? To;n] kfpg] 3fd of k|sfz
tkfO{Fn] lglZrt ug'{x'G5 . To;sf] dfq xf]Og, ;a}sf] efusf] . dflg; O{Zj/ ePsf]
5 oxfF . Tolt eP/ klg slt c;Gt'i6 5 pm cfkm}Fleq Û
æk};fsf] s] sfd / 5f]/f Û hlt sdfP klg .
s] kmfObf < nfOkm OGHjfO{ klg ug'{k5{ .Æ pm elg/x]sL lyO{
.
æxh'/, To;f] t xf] .Æ
æltdL t 3/} a:5\of} . o;f] slxn]sfxLF dnfO{ klg sn ug]{ ug"{ .Æ
p;n] zflngLnfO{ egL .
o;} aLr /fh]zn] jfndf6{df sf/ /f]Sof] . Uof; nufpg' lyof] . pgL sf8{
agfOdfUg leq uPsf lyP .
æt/ d Psbd Jo:t x'g]u5'{ . Ps cgnfOg sf];{ ul//x]sL 5' . clg of]uf
Snf;]h klg lng] u/]sL 5' . 3/sf] sfd klg=== . oxfF t s'g} x]Nk kfOFb}g .
;a}yf]s cfkm}Fn] ug'{k5{ .Æ
æltdL of]uf l;sfpF5f} < ltdLdf Sjfln6L 5 . Psbd c;n s]6L xf} ltdL
.Æ
zflngLn] ;f]rL, /fh]znfO{ kmsL{ cfpgf;fy l/; p7fpg]5] . ltdL cg'xf/n]
/fd|f 5f}, Sjfln6L t ddf 5 Û
æla:tf/}, la:tf/} . dnfO{ s'g} xtf/ 5}g . hlta]/ hxfF /f]Sg' 5 /f]s ÛÆ a"9Ln]
/fh]z kmsL{ cfpgf;fy egL .
æx}g, eO;Sof] . sf/df Uof; nufpg' lyof] . xh'/n] ;'u/NofG8lt/ hfg' 5,
x}g <Æ
æcF, d af6f] atfpFb} hfpFnf . ;w}F cfOhfO ul//xG5' lg t . oltsf jif{
eof], oxLF 5' . ;f]d]Gb|n] eGof], ha d gofFgofF cd]l/sfdf cfPF, p;n] w]/}k6s
eGof] M d tkfO{FnfO{ gofF sf/ lslglbpFnf . l;Sgf];\ . t/ d}n] l;Sg} ;lsgF .Æ
æxh'/, lglZrt pd]/kl5 sl7g g} x'G5 .Æ
æd hflu/ vfGy]F . PskN6 clkm;d} n8]F . hfFr ul/of] . clg yfxf eof] d
pleg ;lStgF eg]/ . To;kl5 d l/6fo8{ ePF . oxL Pp6f ladf/L 5 . w]/}a]/;Dd nuftf/
pleO/xg ;lStgF .Æ
zflngL r'krfk eO/xL . t/ p;nfO{ t af]Ng] afgL /x]5, km]l/ yflnxfnL–
æ5f]/L, ltdLn] d]/L 5f]/Lsf nflu s]6f] eg, x} <Æ
æxh'/, eOxfN5 lg .Æ
æs;}nfO{ Psbd ;'Gb/L s]6L rflxG5 eg] d]/L 5f]/L lax] u/f];\ . lbNnLdf
/fd|f] gf]s/L 5 p;sf] . afO; xhf/ sdfpF5] . Psbd dL7f] ufpF5] klg . 3/sf] ;f/f
sfd cfpF5 . a; Pp6} s'/f, kfFr km'6 Ps OGr xfO6 5 . k}FtfnL; jif{sL eO{ . sf]xL
s]6f] dg k/]g To;nfO{ .Æ
æxh'/n] OlG8of ca|f]8 of ef/t d]l6«df]lgondf lj1fkg lbg'xf];\ g .
xfd|f] lax] klg lj1fkgaf6} ePsf] t xf] .Æ
ælbPs} xf], w]/} cfP klg . t/ p;nfO{ s'g} s]6f] dg k/]g .Æ
To;f]eP zflngLn] b]vfPsf] s]6f] To;nfO{ dg k5{ eGg] s] Uof/]G6L . pm
lsg o; sr]8fdf k/f];\ . d'vn] egL– æcF, kSs}, sf]l;; u5'{ d .Æ
dgdg} ;f]lr/x]sL lyO{– Pp6f pd]/kl5 ;fob ;a} o:t} x'Fb} hfG5g\ . pm
cfkm" klg a"9L ePkl5 s] o;}u/L hf] kfof] To;l;t af]ln/xnL < olt
PSnf]kg dx;'; xf]nf ls s;}nfO{ lrGg' g hfGg', klxnf] s'/fsfgLd} cfkm\gf] sxfgL
;'gfpg yflnxfNnL < o:tf] gxf];\ x] eujfg\ Û cyjf x'g;S5 pm clns Hofbf g} cfTds]Gb|L 5], o;/L ;f]Rg] u/L . oxfF
cfP/ c;fdflhs ePsL xf] . gq olb 5f]/L a"9LsGo] 5] eg] cfdfafa'nfO{ lrGtf
eOxfN5 lg . x'g;S5, 5f]/f]rflxF o; ljifodf a]kaf{x 5 xf]nf . h] klg t x'g;S5,
cfkm"nfO{ t s] 5 / < o;nfO{ p;sf] 3/;Dd k'¥ofpg], clg d'lSt kfpg] xf] .
lgodcg';f/ eGg] xf] eg] o;sf 5f]/fn] cfdfnfO{ lng cfpg'kg]{=========Û
stf 6g{ lng] xf], /fO6 of n]km\6 < kmf]G8«]g 8«fOe t cfOk'luof] .
l;Ugndf uf8L /f]s]/ /fh]zn] ;f]Wof] .
æ/fO6lt/ hfg] xf] a]6f ÛÆ
l;Ugn cem} /ft} lyof] .
æltdL kqklqsf k9\5\of} <Æ
æxh'/ . d kqklqsf t v'a} k9\5' .Æ zflngLn] :jLsf/ u/L .
d;Fu ;l/tf / dgf]x/ sxflgofFsf] /f; 5 . d w]/} k9\g] u5'{ . daf6
n}hfpm .
ædl;t klg y'k|} klqsf cfpF5g\ . ef/taf6, c¿ b]zaf6 klg .Æ
æcR5f .Æ
æxh'/sf 5f]/fsf] pd]/ slt eof] <Æ /fh]zsf] pT;'stf p;sf] 5f]/flt/
lyof] .
æpm krkGg jif{sf] eof] . ca t p;sf 5f]/f5f]/L klg 7"n} eO;s] .
sn]hdf k9\5g\ ;a} . 7"nf] 5f]/f] 8fS6/ 5 . a'xf/L klg 8fS6/ . oL 8fS6/sf]
lhGbuL klg s] lhGbuL . 8fS6/n] t 8fS6/;Fu} lax] ug'{ a]; . ;do g} x'Fb}g
logLx¿;Fu s;}sf nflu .
æxh'/, To;f] t xf] .Æ
æk};f sdfpg] ldl;g aG5g\ . s'g} nfOkm g} 5}g .Æ
km]l/ cl8P/ af]nL– æd]/f] lax] t rf}w jif{sf] pd]/df ePsf] lyof] .
3/df ;a}n] dfof uy]{ . gfd sf9]/ t sf]xL af]nfpFbf klg af]nfpFb}gy] . /f0ff]
eg]/ af]nfpFy] . d]/f klt Psbd ;'Gb/ lyP . Psbd uf]/f . /l;ogh:t} b]lvGy] .
Psbd 7"nf] gf]s/L lyof] . /]nj]df .
ætkfO{F cd]l/sf slxn] cfpg'ef] t <Æ
æelggF d}n] < 5f]/fn] af]nfPkl5 . d t pgsf] d[To'kl5 klg lbNnLd}
gf]s/L ul//x]s} lyPF . ca 5f]/Ldfq 5] pxfF . p;}sf af/]df lrGtf nfU5 . lax]
eOlbP t pm klg oxLF cfpg] lyO{ .Æ
æcF, Tof] t xf] .Æ
p;sf] 3/ glhs cfOk'Ug nfu]sf] lyof] .
æ5f]/L, dnfO{ l8k|];gsf] ladf/ 5 . of]uf u/]df 7Ls xf]nf ls < t/ d
t pleO/xg} ;lStgF . w]/}a]/ t a:g;Dd ;lStgF . s'g} cf;gdf klg a:g ;lStgF xf]nf
.
æ;T;ª\udf hfg] ug'{xf];\ g t .Æ
æx/]s xKtf hfg]u5'{ . d]6«f] r9]/ .
æxh'/sf] 5f]/f] cfpg'x'Gg <Æ
æp;nfO{ sxfF km';{t 5 / < sfd}sfd 5 .Æ
æa'xf/L t xf]lng\ lg <Æ
æsxfF x'g' < ;a lahL 5g\ . of] cd]l/sfsf] nfOkm g} o:t} 5 .Æ
zflngLn] dgdg} ;dy{g u/L . t/ 5f]/fa'xf/Ln] slxn]sfxLF t ;fy lbg
;lsxfN5g\ lg . s] yfxf ltgnfO{ dlGb/ hfg} dg nfUb}g ls . of] ;+;f/ Psbd} w]/}
gfl:tsn] el/Psf] 5 . pm cfkm}F klg s'g} eujfg\sL vf; eSt x}g . dlGb/df
;fyLefO;Fu e]63f6 x'G5 . clg bz{g–k|;fb kfP/ ;Gt'i6 ePsf dfG5] 3/ kms]{/
vfg]s'/f ksfpg] emd]nfaf6 klg d'lSt kfpF5g\ . cr]n PsPs ldq;Fu pgLx¿sf 3/3/ uP/
e]6\g ;Dej x'Fb}g, g t pm cfkm" :jod\n] ;KtfxfGtdf ;a}nfO{ cfkm\gf] 3/df
af]nfpg ;S5] . o;f] x'Fbf dlGb/ ldng :yn xf] . t/ o;sf 5f]/fa'xf/Lsf nflu ;fob
o:tf] sf/0f klg gxf]nf .
cd]l/sf dfq o:tf] b]z xf] hxfF x/]s JolSt cfkm\gf] dhL{cg';f/ lhpF5 .
o; a"9LnfO{ g} x]/f}F g, d]6«f] lnP/ sxfFsxfF lxFl8lbG5] . ;T;ª\u, l;g]df
. o;sf 5f]/fa'xf/LnfO{ s] km/s kbf]{ xf]nf / < tL cfkm\g} b'lgofFdf xf]nfg\
. cfdfrflxF cfkm\g} b'lgofFdf . of] /fh]z t ;f]em} elglbG5– æxfdL of]ª 5f}F, xfdL
cfzf ef]+;n]sf] ;f]df hfg]5f}F. oL a"9fx¿nfO{ dlGb/ hfg b]pm .Æ pxL Knfg
agfpF5], ;fyLx¿;Fu slxn]sfxLF dlGb/ hfg klg t ;lsG5 lg .
;]n kmf]gsf] 3G6L aHof] . zflngLn] x]/L, /]l8of] ;f]sf] k|fof]hssf]
kmf]g lyof] .
æx'Gg, of] xKtf t d Jo:t /xg]5' .Æ
;ª\lIfKt aftlrtkl5 p;n] kmf]g aGb u/L .
æ5f]/L Û ltdL /]l8of]df
k|f]u|fd rnfpF5f} <Æ
‘P, To;f]eP of] ;'lg/x]sL /lx5 . a'lemof] .’ zflngL dgdg} d':s'/fO{ .
æxh'/, rnfpF5' slxn]sfxLF .Æ
ædnfO{ klg eGg] u/ x} . d klg ;'Gg ;S5' lg ltd|f] k|f]u|fd .Æ
æx;\ .Æ
dgdg} ;f]rL, hah{:tL gftf nufpg] sf]l;; ub}{ 5] . o;f] af]nrfn ug]{
klg e]6\ltg xf]nf ;fob . /fh]zn] km]l/ sf/ /f]Sof], ca cufl8sf] lbzflgb]{z
k|fKt ug{sf nflu .
ænf}, o;} uNnLdf . pM Tof] cUnf] lalN8ª b]Vt} 5f} lg 5f]/f, Tof] Ps
jlsnsf] xf] eGg] yfxf 5 < lbgel/ sf/}sf/sf] eL8 hDdf ePsf] x'G5 . kfls{ªsf
nflu 7fpF g} /xFb}g, clg dflg;x¿n] ;8sd} kfs{ u5{g\ . w]/} sdfpFbf] xf] . s]
unf{ / Tolt w]/} sdfP/ <Æ
æw]/} sdfpF5 ls k|mL sG;N6]G;L lbFb} 5 lg, s] yfxf ÛÆ /fh]z xfF:of]– æk|mL P8efO; lbG5 xf]nf, o;}sf/0f ;a} oxfF
cf]Ol/G5g\ lg .Æ
æsxfF x'g' < d]/f] lalN8ª 7Ls o;}sf k5fl8 t 5 lg Û d]/f] em\ofnaf6 ;a} b]lvG5 . dnfO{ yfxf 5 . k|mL
s]xL 5}g .Æ
æcR5f ÛÆ
æolt sdfpF5 . s] unf{ olt sdfP/ < k};f sdfpg] ldl;g x'g\ ;a} ÛÆ
a"9fa"9Lsf] k|f]An]d g} oxL xf] . ;f/f b'lgofFsf] lx;fa
/fV5g\ . lognfO{ s] ;/f]sf/ < h];'s} u/f];\ g To; jlsnn] Û s;}n] lhGbuL OGHjfO{ u?g\ ls gu?g\ g, tkfO{FnfO{ s]
dtna Û tkfO{Fn] cfkm\gf] lhGbuL afFlrxfNg'ef] lg . ca
a'9\of}nLdf eujfg\sf] gfd lng'xf];\ . zflGtk"j{s afFRg'xf];\ . gflt–gfltgfn] el/Psf] 5 ;+;f/ tkfO{Fsf] . zflngLn] emf]lSFsb} ;f]rL .
ænf}, otf u]6af6 leq n}hfpm . 5tn] lalN8ª 5}g, pM Tof] ;fd'Gg]sf] <
To;}df .Æ pm elg/xL .
zflngLn] rlst eP/ b]vL . of] s;}sf] 3/h:tf] t b]lvFb} lyPg . ckf6{d]G6
xf] . o;sf] wgL 5f]/f] ckf6{d]G6df a:5 <Û
æsf]G8f] xf] . ued]{G6n] ;f/f vr{ Aoxf]5{ . hab]lv gf]s/Laf6 l/6fo8{
ePF, oxLF a:t} cfPsL 5' . vfln t]QL; k|ltzt d}n] ltg]{ xf] . lah'nL kfgL ;a}
k|mL 5 . cf]N8 Ph JolStsf l/6fo/d]G6 xf]d x'G5g\ lg, ToxL xf] . oxLF a:5' .
oxLF cufl8 5]pdf nu]/ /f]lsb]pm .Æ pm eGb} lyO{ .
zflngL /x:onf]saf6 kms]{/ cfPh:t} eO{ .
ætkfO{F dfly s;/L hfg'x'G5 t <Æ /fh]zn] ;f]Wof] .
ælnkm\6 5 . ltdLx¿ klg cfcf] g . Ps}l5g ;Fu} a;f}F .
ægfOF, kl5 s'g} lbg . cfh t l9nf] eO;s]sf] 5 .Æ /fh]zn] clns
laGtLefpsf] efiffdf eGof] .
ædfkm u/ x} . d}n] ltdLx¿nfO{ l9nf] ul/lbPF .Æ
æx}g . o:tf] s'g} s'/f] xf]Og . xfdLn] lkmP:6f hfg' 5 . u|f];/L ug'{ 5
.Æ zflngLn] s'/f ;DxfnL .
olt w]/} /ft lalt;s]sf] 5, ;KtfxfGtdf lkmP:6fafx]s cyf]{s t s] v'nf
/xG5 / < ;fu;AhLsf nflu pm jfndf6{ hfg dgk/fpFlbg, en} Tof] rf}aL;} 306f
v'nf /xG5 . zflngLn] em'6f] af]n]sL lyOg . cfkm\gf] ljifodf oxL s'/f] p;nfO{ dg
k5{, pm slxNo} klg em'6f] af]lNbg .
lalN8ªsf] tn kf]l6{sf]df s]xL :k]lg;, rfOlgh, d]lS;sg a"9Lx¿
a;]sf lyP . Pp6f l76f] klg lyof], ;fob pm tL a"9Lx¿dWo] s;}nfO{ e]6\g
cfPsf] lyof] . To;nfO{ sf/af6 cf]ln{/x]sf] b]v]/ pm d':s'/fO{ . zflngLn]
a"9Lsf] nf}/f] a"9LnfO{ ks8\g lbO{, ;xf/f lbO{ / kf]l6{sf];Dd k'¥ofP/
cfO{ .
kms]{/ cfPkl5 /fh]znfO{ egL– æof] a"9L oxLF a:5] ÛÆ
æToxL eP/ t pm ltDnfO{ kmf]g ug{ eGb} lyO{ .Æ
æt/ d}n] t p;sf] kmf]g gDa/ klg lnPs} 5}g .Æ
ælbPsL t 5f} lg cfkm\gf] .Æ
æt/ d;Fu klg sxfF ;do 5 / ;a}sf] b'Mvbb{ ;'lglbg] . logsf
5f]/fa'xf/Ln] af]nfP eg] jf:tf u/f}Fnf .Æ
æs]xL vf; s'/f xf]nf, cfkm}F cfPsL xf]nL .Æ
æs] yfxf === cfPkl5 t gf]s/L ul//x]sL /lx5 .Æ
ægf]s/L slxn] ;'? u/]sL xf], ltDnfO{ s] yfxf ÛÆ
kms]{/ cfpFbf zflngL ;f]lr/x]sL lyO{ M lhGbuL / sxfgLsf aLrdf ;Ldf/]vf
sxfF 5 < lkmNd /fd|f] lyof] . ;To nfUof] . cfdfsf] ;Gtfgk|ltsf] ;'/IffTds
b[li6sf]0f, ltgsf] ;'v;'ljwfsf] lrGtf ul//x]sL cfdf . slxn] sfnL, slxn]
cGgk"0ff{ =====Û t/ To;kl5 <
ha 5f]/f5f]/L x's{G5g\, cfkm\g} ;+;f/ a;fpF5g\ . To;kl5sf] sxfgL t eGb} elgFb}g
. Psbd 5f]6f] lyof] lkmNd . sltko s'/f t eGg} gegL cw'/} /x\of] To; lkmNddf .
To; lkmNdsf] cflv/L b[Zo zflngLn] n]Vg]5] . km]l/ bf]xf]¥ofP/ . Tof]
lkmNd ToxfF k'u]/ ;dfKt x'g' x'Fb} x'Fb}gYof] . pm Pp6f 7"nf] lkmNd
agfpg]5] . gf/Lsf slt gfd 5g\ M ;/:jtL, nIdL, b'uf{, sfnL, ====== Ifdf, :jfxf,
:jwf========== t/ a'9\of}nLdf ;Gtfgsf nflu ;f/f ;'v;'ljwf lbgsf nflu cf]N8 Ph
xf]d hfgk'Ug]÷k7fOg] :qLsf] o; ¿ksf] gfd s] xf] < p;nfO{ l8k|];gsf] ladf/ 5
. pm w]/}a]/ pleO/xg klg ;lStgF . c;xfo, nfrf/ pm cfkm\gf] em\ofnaf6 jlsnn]
k};f sdfO/x]sf] b]V5] . 5f]/fsf] kmf]gsf] k|tLIff ub{5] . kl/lrt–ckl/lrtaf6
;xfotf dfU5] / cfkm\gf] sxfgL 7Ls;Fu eGg klg ;lStg . b]jLsf] o; ¿ksf] gfd s]
xf] < b'uf{ ;KtztLdf st} n]v]sf] 5 / < zflngLn] vf]Hg]5] .
±±±±±
$= Od]n
–Onf k|;fb
cfh crfgs klxnf] k6s hosf] d]n cfkm\gf]
d]naS;df kfP/ pm d':s'/fO{ . To;f]eP hon] klg ca Od]n k7fpg l;s]5 Û kSs}
jGbgfn] g} l;sfO{ xf]nf . /fd|f] ef] . o;/L pm hoaf6 jGbgfsf] klg v}va/
kfO/xg]5] . Tof] s]6L olt lrlGtt 5] ls d]n;Dd n]lVtg . p;sf] lax]sf] s'/f] slt
cl3 a9\of] yfxf 5}g . hon] eGg ;Sg]5 . p;n] klg honfO{ s]xL 7]ufgf k7fpg ;SnL .
p;n] cfPsf Od]nsf ;f/f 7]ufgf ;;{tL{
kl9xfnL . of] p;sf] k'/fgf] cfbt xf] . klxnf ;Dk"0f{ 7]ufgf k9\5], clg
lglZrt ug]{5] s'g qmddf p;n] cfkm\gf O{–kq k9\g'kg]{ xf] . k9\g'kg]{ xf] ls
gk9Lsg l8ln6 ug'[{kg]{ xf] . t/ cfh t hosf] d]n cfPsf] 5, klxn] ToxL vf]Ng] xf]
.
d]n vf]nL, s'g} e"ldsfljgf
;Daf]wgsf] Ps jfSo /x]5 M æd]/f] sljtfÆ . clg To;d'lg Pp6f 5f]6f]–5f]6f]
sljtfsf s]xL kª\lStx¿–
Ps cfsfz lyof] d]/f] ljZjf;
lgbf]{if, ;'Gb/
lsgf/fxLg, cfwf/xLg
d}nfO{ 5SofO/x\of] .
p;nfO{ clns cgf}7f] nfUof] . ho sljtf
n]V5 eGg] p;nfO{ yfx} lyPg . g jGbgfn], g t hon] p;nfO{ slxNo} eg] . k"/}
dlxgfel/ pm jGbgfs} 3/df t a;]sL xf] .
ho hDd} bf}8w'k ul//x]sf] lyof] . p;sf
nflu l/S;f af]nfpg]b]lv lnP/ Hof]lts'~h xf]:6nsf] jf8]{gsf] 3/;Dd nUg];Dd . clg
8L=cfO{=hL= k'ln;nfO{ e]6\g' . k'ln; rl/q k|df0fkqsf] h?/L lyof] p;nfO{ .
cfkm\gf] lehfsf nflu . hxfFtxLF pm efOsf] e"ldsf lgefO/xGYof] . p;sf ;f/f
sfd u/fO/x\of] . olt ;fgf] 5 deGbf, pm dgdg} ;f]RyL . t}klg k'?if x'gfsf sf/0f
htf klg pm d]/f] cleefjs alglbGYof] . dflg;x¿ slt ;xh} :jLsf/ ub{5g\ Û
l/S;fjfnf klg l/S;fsf] k};f dl;t gdfu]/ p;};Fu dfUy] . OlR5t ef8f gkfpFbf dl;t
s]xL geg]/ p;};Fu lh2L u5{g\ . s:tf] ;+/rgf 5 ;dfhsf] Û
p;a]nf klxnf] kN6 hon] pm;Fu v'n]/ olt
s'/f eg]sf] lyof] . cfkm\gf] sl/c/, dxŒjfsfª\Iff Pjd\ cfkm\gf eljio;Fu hf]l8Psf
xhf/ s'/f . o'lgel;{6Ldf l;lgo/ ePsf gftfn] jGbgf p;nfO{ lbbL eGyL . pm hosL
klg lbbL lyO{ . t/ oL ;a}sf afah'b p;n] cfkm" sljtf n]V5' eg]/ eGg ;s]g .
x'g;S5 p;n] OG6/g]6df d]/f sljtf k9]sf]
xf] . ;fob p;nfO{ klg pm sljtf n]V5] eGg] yfx} lyPg . cfh ;dfg cle?lrsf]
hfgsf/L kfPkl5 p;n] To;nfO{ n]Vg] s'/f ;f]r]sf] xf] .
p;nfO{ sljtf /fd|f] nfUof] . p;n] b'O{
kª\lSt n]vL k7fO{ M
sljtf /fd|f] 5 . 5kfpg] sf]l;; ug"{
.
cfzfsf ljk/Lt ef]lnkN6} hafkm cfof] .
æsxfF sf]l;; u¿F <Æ
p;nfO{ xfF;f] p7\of] . o; If]qdf klg
p;nfO{ hosL lbbLsf] e"ldsf lgefpg' 5 . lbzflgb]{z k|fKt ug{sf nflu g} ;fob
o; s]6fn] p;nfO{ cfkm\gf] sljtf k7fPsf] xf] . p;n] rfx]sL eP clnslt xsfg{ klg
;SyL . k|]deª\usf] sljtf xf] ls s;f] < t/ P]n]nfO{ 5fl8lbpmF . l/;fof] eg] Û
jGbgfsf] af/]df hfGg' klg t 5 lg .
p;n] clns nfdf] kq n]vL .
:yfgLo cvaf/x¿af6 ;'? u/ . clg klqsfx¿;Dd
kx'Fr a9fpm . kf7sx¿sf] k|ltlqmof hfGg] sf]l;; ug"{ . ;S5f} eg] sljuf]i7Lx¿df
efu n]pm, v'a k9 . jGbgfsf] xfnva/ s] 5 <
:g]x;lxt–
cg" lbbL .
o;kN6 w]/} lbgkl5 kqf]Q/ cfof] .
s'g jGbgf < cvaf/x¿l;t ;Dks{ u/]sf] 5'
. k|ltlqmof cfpgf;fy ;"lrt u?Fnf . tkfO{FnfO{ k]lG6ª klg dg k5{ ls vfln
lxGbL sljtf <
–ho .
p;nfO{ xfF;f] p7\of] . s'/f 6fg]{ of]
/fd|f] tl/sf xf] . kSs} lbbLefOsf aLr emu8f ePsf] 5 . jGbgf d]nsf] hafkm lbGg,
horflxF jGbgf sf] xf] eg]/ ;f]W5 .
vfg] a]nfdf p;n] ljj]snfO{ egL .
yfxf kfof} < dnfO{ nfU5 ho / jGbgfsf
aLr emu8f 5 . hlxn]b]lv d}n] ljgf]bsf] ljjfx–k|:tfj uDeL/tf;Fu lng eg]F jGbgfn]
t d]n n]Vg} 5fl8lbO{ . cr]n hosf] d]n cfO/x]sf] 5 . sljtf n]V5 . d}n] jGbgfsf]
va/ ;f]w]F, jGbgf sf] xf] eg]/ kf] ;f]W5 .
:jefj}n] ljgf]bL ljj]s d':s'/fP .
p;nfO{ eg, ToxL jGbgf hf] agf/;df ltd|f]
3/df a:5] eg]/ .
cF, dnfO{ hfGg' lyof] jGbgfsf] lax]sf]
s'/f] s]s;f] eof] eg]/ . Pp6f 7fpFaf6 cfPsf] k|:tfjnfO{ p;n] gsf/L eg]/ s]xL
;docl3 p;n] dnfO{ eg]sL lyO{ . s]6f kIfx¿ k"0f{¿kn] tof/ lyP . s]6f] klg .
t/ p;nfO{ s'/fsfgLd} of] kl/jf/ Psbd ;ª\sL0f{ ljrf/sf] 5 eGg] nfUof] . p;nfO{
;fd~h:o Nofpg ;lStgF eGg] nfUof] . 3/sf ;a} p;sf sf/0f b'MvL 5g\ .
ltdLn] s] eGof} lg <
d}n] klg p;nfO{ xsf/]F– slxn];Dd cfkm\gf
3/sfnfO{ x}/fg kfl//fV5f} eg]/ . o; lsl;dn] lg0f{o lng' laNs'n unt xf] . olt
;xh} s;}sf] :jefj lrlgg] eP slt dhf x'g] lyof] . slxNo} n8fOFemu8f x'g] g} lyPg
. t/ pm eG5], p;sL lbbLsf ;fy h]h:tf] eof], To;}sf/0f p;nfO{ 8/ nfU5 . s'g} klg
xfntdf p;sf ;fy To:tf] s]xL klg x'g'x'Fb}g .
ljj]s uDeL/ eP . pm klg r'k nfuL .
jGbgfsf 3/sf] sxfgL ljj]sn] yfxf gkfPsf] xf]Og . jGbgfeGbf b'O{ jif{n] h]7L
lglw ljjfx ePsf] jif{ lbgleq} bfOhf]sf sf/0f k|tfl8t eP/ dfOt kms]{/ cfPsL lyO{
. pm Pp6f :s'ndf k9fO/x]sL lyO{ . jlsn afa'sL 5f]/L x'g'sf] olt eP klg kmfObf
eof], pm kms]{/ dfOt cfpg ;sL, / l56} sfg'gL tl/sfaf6 p;nfO{ 5f]8kq klg k|fKt
eof] . b'O{ jif{klxn] ha cg' jGbgfsf] 3/df lyO{, p;n] jGbgfsf lktfnfO{ Psbd
w]/} b'MvL b]v]sL lyO{ . lax] gePsL Pp6L 5f]/L / ;DaGw ljR5]b ePsL csL{ 5f]/Lsf
afa' b'MvL / lrlGtt geP/ s:tf x'G5g\ / <
Tolta]nf cg'n] honfO{ g} ;'emfPsL lyO{,
b'j} lbbLx¿sf nflu cvaf/df lj1fkg 5kfO/xg", ha;Dd pgLx¿sf] lax] x'Fb}g .
p;s} klg t lax] o;} tl/sfn] ePsf] lyof], / cfh pm ljj]ssf ;fydf ;'vL 5] .
p;nfO{ nfUof], PskN6 km]l/ ho;Fu g}
s'/fsfgL ug'{knf{ . klxn] p;sf] kqsf] pQ/ lbOxfn"F .
p;n] ;xh efjn] n]vL–
sljtf, k]lG6ª, cyjf r'6\lsnf h] eP klg
rN5 ho . d'Vo s'/f eg]sf] ;Dks{df /lx/xg' g} xf] lg .
:g]x;lxt
–cg' lbbL .
s}of}F lbg lat]/ uP .
km]l/ Ps lbg crfgs p;sf] d]naS; r]tfjgL
lbO/fv]sf] lyof] . p;n] cfkm\gf] sf]6feGbf clws :yfgsf] pkof]u u/]sL 5], s]xL
O{–kq gd]6fO{sg cfkm\gf] d]naS; vf]Ng ;lStg . cg'nfO{ yfxf lyof] o:tf] /]vfn]
dfq ug{ ;S5] . 7"nf kmfOnx¿ pxL k7fO/xG5], gu/\ eg] klg . lrqx¿n] el/Psf .
ca p;nfO{ xsfg'{k5{ . t/ xf]Og, of] ho /x]5 . b'O6f k]lG6ª k7fPsf] /x]5 . /fd|f
/x]5g\ . t/ /fv"F/fv"F nfUg] u/L rflxF xf]Og . p;n] x]/L / d]l6lbO{ .
ca km]l/ d]naS;df 7fpF dgUu] /x\of] .
;f]rL, honfO{ n]v"F– olt 7"nf
kmfOn k7fpg] gug"{ eg]/ . t/ km]l/ 6f/L . cfkm"n] k|ltlqmof gk7fP/
klg t cfk\mgf] c;xdlt hgfpg ;lsG5 . c;/ ;f]r]h:t} eof] . w]/} lbg;Dd s'g} kq cfPg
. o;aLr p;n] jGbgf;Fu ;Dks{ ug]{ sf]l;; ul//xL . hafkmdf ToxL ;ª\lIfKt pQ/
kfO/xL . 7Ls} 5', vf;} gf}nf] s]xL 5}g . ;a oyfjt\ rln/x]sf] 5 . tkfO{FnfO{
s:tf] 5, o:t}o:t} . ho cfhsn cfkm"l;t ;Dks{df 5 eGg] s'/f o;nfO{ yfxf 5 ls
5}g xf]nf eg]/ cS;/ pm ;f]RtyL . ;do kfPb]lv s'g} a]nf sDKo'6/d} klg ukmufkm
ug{ ;lsGYof] . jGbgfnfO{ g;f]wLsg t oL s]6fx¿sf af/]df ;f]wLvf]hL u/ eg]/ pm
honfO{ klg eGg ;lStgyL . jGbgfnfO{ g/fd|f] nfu]df ;DaGw cg's"n eP klg gfOF
elgb]nL . o;}n] t b'Mv kfO/x]sL 5] cem;Dd pm .
hos} d]n cfof] . km]l/ o;kN6 klg Pp6f
sljtf /x]5 . k|]dsljtf g} .
cg'nfO{ of] ljlrq nfUYof] .
x/]s O{–kqsf] hafkm lbO/xFbf pm cGTodf
‘:g]x’ n]Vg e'lNbgyL . t/ of] s]6f] < s'g} cf}krfl/stfsf] h?/L g} b]Vt}gYof]
. s'g} ;Daf]wg 5}g . s'g} e"ldsfljgf jf ;Daf]wga]u/ sljtf, k]lG6ª of h]
dgdf cfpF5, k7fpF5 . jGbgfsf] xfnva/ ;f]Wof] eg]rflxF eGg} rfxFb}g . 7Ls} 5, pm
jGbgfaf6 slxn] s:tf] cf}krfl/stfsf] ck]Iff u5]{ /, Tof] p;}sf] efO t xf] . t/
klg p;n] km]l/ cfkm\gf] k|ltlqmof k7fO{ / ;f]wL– jGbgfsf] va/vfa/ s] 5 eg]/ .
ToxL hf]vLhf]vL k7fPsf] pQ/–
xh'/n] s'g jGbgfsf] s'/f ug'{ePsf] xf]nf
< clns lj:tf/k"j{s eGg'xf];\ .
d}n] cfkm\gf sljtf cvaf/x¿df 5kfpgsf nflu
k7fPsf] 5' . clxn];Dd s'g} hafkm cfPsf] 5}g – ho .
o;} Od]nsf ;fydf hf]l8Psf] csf]{ klg d]n
lyof] . /]0f' gfdsL s'g} JolStsf]–
Psbd ;'Gb/ nV5f} ho]z Û ;zSt
cleJolSt 5 . n]lv/xg" .
of] /]0f' sf] xf] <
p;df clwsf/ 5, pm ;f]Wg ;S5] .
p;n] ;f]wL . hafkm cfof]–
d lrlGbgF . d}n] To;sf] 7]ufgf Pp6f
klqsfdf e]6]sf] . d}n] To;nfO{ cfkm\gf] sljtf k7fPsf] lyPF .
:jfefljs :ki6jflbtf . ho o:t} g} 5 Û
t/ o; jGbgfnfO{ s] ePsf] xf] < h'u
lalt;Sof] . s'g} d]n 5}g . krfOxfN5] ;a} . x}g eg] b'O{ nfOg dfq n]V5] M 7Ls}
5' . xh'/nfO{ s:tf] 5 < gofFgf}nf] va/ s] 5 < jGbgf .
k9\bf emf]Fs rN5 . va/ dnfO{ lbg' 5 ls
p;nfO{ < hfgLhfgL aRg] sf]l;; . eOuf], dnfO{ s] 5 / < atfpg rfxGg,
gatfcf];\ . x] eujfg\ Û o; s]6Lsf] lax] eOb]cf];\ Û
p;nfO{ /fd|/L yfxf 5 s:tf] ;ª\3if{ u5{
dflg; cfkm\gf] cJojl:yt lhGbuLnfO{ dfu{df Nofpgsf nflu . pm cfkm}Fn] klg s]
sDtL 7Ss/ vfP/ cfO{ ljj]s;Fu ljjfxsf] clGtd km};nf lng] a]nf;Dddf < s] yfxf
o; s]6Ln] slxn] km};nf ug{ l;S5] Û cfkm"nfO{ ;do g} x'Fb}g .
gofF b]zdf gofF u[x:yLsf ;o emd]nf x'G5g\ . gq slxn]sfxLF sDKo'6/d} s'/f ug{
;lsGYof] . t/ oxfF ha ;'Tg] a]nf x'G5, clg ptf b]jLhL cgnfOg b]vf k5]{ .
Toltv]/ lgb|fn] cfFvfsf 9sgL ux|f}F eO;s]sf x'G5g\\, z/L/ ylst / lxDdt
6'l6;s]sf] x'G5 .
ho;Fu} ;f]Wg'knf{, t/ ;f]Wg] kf] s;/L xf]
. of] s]6f] s]xL eGg} rfxFb}g . lat]sf tLg dlxgfdf sd;] sd Ps bh{g d]n n]lvP
xf]nf, t/ jGbgfsf k|;ª\uaf6} aRg rfxG5 h:tf] 5 . vfln sljtfdfq n]lv/xG5 .
k|]dsljtfx¿ .
To;f] eP klg s'g} g s'g} pkfo t lgsfNg} 5
. p;n] honfO{ g} n]vL .
o;kN6 xf]nLsf] z'esfdgf cflbsf ;fy cem
:ki6 u/L ls cfkm" jGbgfnfO{ 5'6\6} kq n]lv/x]sL 5}g .
hafkm cfof] .
crDdsf] va/ 5 . ca jGbgf klg p;nfO{ lrGg]
s'/f ulb{g /lx5 .
xf]nLkl5 p;nfO{ jGbgfsf] lr7L k|fKt eof]
. lbbL, d Psbd tgfjdf 5' . gf]s/L ub}{ 5' . kfkfn] t hosf] klg lax] to
ul/lbg'eof] . d xf]nLdf 3/ uOgF– jGbgf .
cg'sf] dg /f]P/ cfof] . olt lar/L eO{
p;sL jGbgf Û 3/af6 6f9f, PSnL . s:tf] nfUof] xf]nf p;nfO{ pT;jdf klg 3/ ghfFbf Û ha p;sf
kfkfn] lgzLysf] lax] u/]sf lyP, Toltv]/ p;n] To:tf] em]n]sL lyO{ . lgzLy klg
pmeGbf sfG5} lyof], Ps} jif{ eP klg, t/ To;a]nf pm cfkm\gf] kLPr=8L= k"/f
ug]{ s'/fsf] lh2Ldf c8]sL lyO{ . t/ o;k6s hoeGbf t pm Psbd sfG5f] xf] . s]s]
;'Gg'k/]g xf]nf p;n] Û gq pm o;/L p;sf ;fd' cfkm\gf] dg vf]NyL
/ < p;n] t'?Gt hafkm kmsf{O{ .
dnfO{ of] k9]/ slQ v';L nfu]g jGbgf Û ltdLn]
cfkm\gf nflu s] lg0f{o u¥of}, dnfO{ eg . hon] s;/L :jLsf/ u¥of] < pm ltdLeGbf Tolt sfG5f] 5 . – lbbL .
jGbgfn] klg t'?Gt} hafkm n]vL . lbbL
xh'/n] honfO{ bf]if glbg'xf];\ . dDdL–kfkfnfO{ klg . d]/} uNtL xf]– jGbgf .
ca p;nfO{ dg nfUof] b'j} lbbLefOnfO{ Psbd
emkfg]{ .
klxn] p;n] honfO{ kqsf] pQ/ lbO{, h'g pm
oltsf lbgb]lv 6fl//x]sL lyO{ .
s] 76\6f u/]sf] ho Û emu8f
ul//x]sf 5f} jGbgf;Fu < jGbgfsf] dgl:ylt a'em\g klg sf]l;; gu/]sf Û d}n]
ltdLaf6 o:tf] ck]Iff k6Ss} u/]sL lyOgF .
jGbgf;Fu s'/f ug'{k5{ . Psbd 3fOt] 5] pm
. p;nfO{ ;DemfOa'emfO ug'{k5{ . df}sf klg ldn]sf] 5 .
s}of}F lbg;Dd pm ca]/ /flt;Dd sDKo'6/df
sfd ul//xL . ofx' d];]Gh/df pknAw ;"rgfsf ;fy .
jGbgf cfkm}Fn] Ps lbg ;Gb]z k7fO{ . pm
s'/f ug{ rfxG5] . cg'nfO{ 7"nf] /fxt dx;'; eof] . jGbgfnfO{ atfpg'k5{,
o;aLr hon] p;nfO{ d]n n]lv/x]sf] 5 . sljtfx¿ k7fO/x]sf] klg 5 . c¿ of] klg eGg'
5, cg' cfkm}Fn] p;sf nflu y'k|} s]6fx¿sf] 7]ufgf e]nf u/]sL 5] . p;sf] :jLs[lt
5 eg] pm ho;Fu s'/f ug{ rfxG5] . s] ca o;f] ug'{ 7Ls xf]nf, ha pm cfkm}F
elg/x]sL 5], hosf] klg lax]sf] 6'ª\uf] nflu;s]sf] 5 . cg'nfO{ t Tof] :jfyL{
nfU5 .
p;n] s'/f ;'? u/L .
hosf] lax] slxn] to ePsf] xf], jGbgf <
clGtdk6s 3/ uPsL lyPF, To;}a]nf .
clg ltdLn] cfkm\gf nflu s] ;f]Rof} <
lbbL, tLg 7fpFaf6 s'/f cfP, s;}nfO{ klg
x'G5 eGg ;lsgF .
lsg <
dgn] x'G5 eg] kf] Û
dg lsg x'G5 eGb}g < lglws} s'/f ;Dem]/
<
lglwsf] t km]l/ lax] eO;Sof] .
clg <
olQs} .
olQs} eg]sf] s] < s;}dfly lbn a:of] ls
<
To:tf] ePsf] eP t olta]nf;Dddf km};nf
ul/;s]sL x'g] lyPF .
t/ ltdL slxn];Dd o:t} rnfO/xG5f} jGbgf
<
3/ hfg nfu]sL 5' . kGw| lbgkl5 . ;fob
o;kN6 s'/f ldN5 ls . dnfO{ Tof] dflg; /fd|f] nfuf];\ .
eujfg\ o:t} rfx"g\ .
xf] Û
cg'nfO{ nfUof], ca pm To;n] honfO{ To:tf]
lsg egL eg]/ ;f]Wg ;S5] .
ltdLn] honfO{ lsg cfkm"n] lrlGbgF
eg]/ eg]sL t <
d}n] slxn] eg]F / <
crDd Û hon] n]v]sf] 5 dnfO{ .
lbbL Û tkfO{F s'g hosf] s'/f ub}{
x'g'x'G5 < honfO{ t Od]n n]Vg} cfpFb}g .
t/ pm t dnfO{ n]lv/xG5 . cfkm\gf
sljtf;d]t k7fof] dnfO{ .
lbbL Û lalne dL Û ho
sljtf n]Vt}g . p;nfO{ Od]n k7fpg klg cfpFb}g . d pm;Fu kmf]gdf s'/fsfgL u5'{ .
cg'sf] dg t'kmfgultdf 36gfx¿sf] ;ª\ult
ldnfO/x]sf] lyof] .
lbbL Û tkfO{F cgnfOg g} x'g'x'G5 lg Û jGbgf
;f]lw/x]sL lyO{ .
cF, jGbgf .
lbbL tkfO{F ;f]Wg'xf];\ . Tof] cs}{ s'g}
ho x'g'k5{ .
7Ls} 5 jGbgf .
pm o; honfO{ jGbgfsf lgldQ s]6f] b]vfpg
nfu]sL lyO{ . s;/L p;nfO{ Tof] ho jGbgfs} efO ho g} xf] eGg] nfUof] t Û p;nfO{
tkfO{F g} elg/x]sL 5], tF eg]sL t 5}g . kq t cª\u|]hLdf lyP . x'g t tL kq g} kf]
sxfF lyP / < tL k|]dsljtf lyP . pm lbbL ag]/ ;Nnfx lbO/x]sL lyO{ . p;sf] O–7]ufgf t
klqsfx¿df 5flkPsf x'G5g\ . h;n] klg t kq n]v]sf] x'g ;SYof] . s;/L olt
7"nf] a]as'kmL u/L p;n] Û
km6fkm6 p;n] Ps O{–kq honfO{ n]lvxfnL .
dnfO{ ckm;f]; 5, d tkfO{FnfO{ d]/L
cfkm\gL ;fyL jGbgfsf] efO eG7flg/x]sL lyPF . uPsf kqx¿df h]h:tf] d}n] n]v]F,
dnfO{ v]b 5 . s[kof tL kqx¿pk/ Wofg glbg'xf]nf .
ca Tof] s]6f] v'n]/ p;sf] ;fd' lyof] .
cfZro{ 5, d]/L lbbLsf] gfd klg jGbgf xf]
. cfkm\gf] af/]df / cfkm\gf] ldqsf af/]df c¿ clns atfpg'xf];\ . tkfO{F
uf]/vk'/sL x'g'ef] <
To;f] eP o;nfO{ d]/f] af/]df s]xL klg
yfxf 5}g . crDdsf] ;f]emf]kg 5 . sxfFaf6 d]/f] O{–7]ufgf a6'Nof] o;n] Û cg'sf]
emsf]{ a9\b} uO/x]sf] lyof] .
p;n] hafkm lbof] .
eG5' . klxn] of]rflxF eg, ltdLn] d]/f]
O{–7]ufgf sxfFaf6 kfof} <
hafkm xflh/ lyof] .
dnfO{ tkfO{Fsf] 7]ufgf O{–klqsfaf6 k|fKt
eof] . tkfO{Fn] Pp6f sxfgLdfly cfkm\gf] k|ltlqmof k7fpg'ePsf] lyof] . ca
cfkm\gf] af/]df atfpg'xf];\ . tkfO{FnfO{ t d sf] x'F eGg] yfx} 5, d jGbgfsf]
efO ho x'F .
lsg xf]Og t Û clt
:df6{ . cg'n] ;f]rL .
s;nfO{ km';{t 5 / tFl;t clNemO/fVg Û
cg'n] r'krfk hosf] O{–7]ufgf cfkm\gf]
:kfd ln:6df xflnlbO{ .
±±±
%= ;d'b| M Ps k|]dsyf
–Onf k|;fb
p;n] hLjgdf
slxNo} ;d'b| b]v]sL lyOg . ha b]vL, b]Vgf;fy uOxfnL . cfkm\gf ;fgf;fgf nx/x¿n]
xft xNnfO{xNnfO{ 5]pdf af]nfpFYof] ;d'b| ====lsgf/;Fu 7Ss/ vfGYof], 6fpsf]
7f]SsfpFYof], cfkm\gf] ljjztfpk/ k5fl/GYof] ;d'b|, clg cGtdf ;a}yf]snfO{ lgNg
cft'/ aGYof], kfun ;d'b| .
p;nfO{ nfUof],
;d'b|n] t p;sf] ;Qf g} ;dfKt kf5{ h:tf] 5 . pm x8a8fpFb} kl5 ;/L .
t/ To;kl5 klg
p;sf] dgdf cfkm" ;d'b|sf] 5]p5fpd} /lx/x]sf] cg'e"lt eO/x\of] . jiff}{F;Dd
. p;nfO{ nfUYof], ca ;d'b| aflx/ st} guP/ p;leq} ;lDdlnt ePsf] 5, clg pm
cfkm" Ps e'd/Ldf kmgkmgL 3'ld/x]sL 5]==== ljj[lt p;sf] lgolt xf]Og .
pm cl8O{cl8O{
rlst x'G5] . ;d'b| p;s} 5]p5fpdf 5 . pm kms]{/ cfPsL xf]Og, g t ;d'b| g} p;af6
6f9f 5 . clg p;n] yfxf kfO{ M ;d'b| eofgs 5, t/ To;sf] lg/ª\s'z cfsif{0f cem}
p;nfO{ tflg/x]sf] 5 . pm kms{gsf nflu a]r}g eO{ .
p;n] cfkm}FnfO{
c£o{em}F ;dlk{t ug{ rfxL .
t/ Hjf/ yfldPsf]
lyof] . kmls{/x]sf nx/x¿n] p;nfO{ lehfP/ lsgf/}df 5fl8lbP . p;sf uf]8f lxnf] /
afn'jfdf nTkltP .
;d'b|n] p;nfO{
sxLF k'¥ofPsf] lyPg . olQ xf], To;n] p;nfO{ d'St ul/lbPsf] lyof] . p;nfO{
d'lStsf] af]w ePsf] xf], t/ p;n] Tof] :jLsf/ ug{ rflxg . ca ;fFRr} g} ;d'b|
p;leq el/Psf] lyof] . pm r'krfk, PSn} kms{g a]r}g eP/ ?Fb}–uGugfpFb}, cfkm}Fleq
8'Ab}–pqFb}, cfkm}Fleq k5fl/Fb}, lsgf/;Fu 7f]lSsO{–7f]lSsO{ 6'lqmO/xL . clg Ps
lbg p;n] ;'gL– ;d'b|df km]l/ t'kmfg cfof] /], clg s;}n] nx/x¿df cfkm"nfO{
;dlk{t u/]/ cfkm\gf] lgolt k|fKt u¥of] /] .
p;n] dx;'; u/L,
p;leq s]xL d/]h:tf] eof] .
p;nfO{ yfxf
lyof], ;d'b|df ca slxNo} t'kmfg cfpg]5}g ====.
±±±±
^= dDdLn] lk6\g'x'G5
–Onf k|;fb
æ;'Ggf];\ t Û slt jif{sL x'g'eof] tkfO{F <Æ pm cfkm\gf cufl8
dflyNnf] ay{df 9lNs/x]sL s]6LnfO{ ;f]lw/x]sL lyO{ .
jlt{/klt{/ a;]sf
tdfd dflg;x¿nfO{ of] k|Zg clns cgf}7f] nfUof] . ;'lw t cfZj:t lyO{ pQ/ cfpFb}g
eg]/ . t/ klg p;n] k|tLIff u/L .
æeGgf];\ g, slt
jif{sL x'g'ef] <Æ /lZdk|efn] cfkm\gf] k|Zg bf]xf]¥ofO{ .
cfFvfdf rsrssf]
rds, d'vdf d':sfg . uf]/f], dfofnfUbf] cg'xf/ . h;sf] dgdf klg dfof knfpF5
To;k|lt . t/ cem;Dd klg To; 5–;ft jif{sL aflnsfnfO{ cfkm\gf k|Zgsf] pQ/ k|fKt
ePg . jlt{/klt{/ cf7hgfhlt a;]sf lyP . ;'lw lyO{, cGo tLgrf/ k'?if lyP, p;sL
cfdf lyO{ / ;fd'Gg]sf] ay{df a;]sL, ;'lwsL ;djoL / p;sf] o'lgel;{6LsL cGo Pp6L
5fqf klg lyO{ . oL ;a}eGbf cnu nuftf/ d':sfO/x]sf] Tof] s]6f] lyof] . pm
sDKo'6/df sfd ul//x]sf] lyof] .
6]«g k"/f
ultsf ;fy bf}l8/x]sf] lyof] t/ To;n] s] x'GYof] /, ;a}nfO{ yfxf lyof] 6«]g
ljnDa u/]/ rln/x]sf] lyof] . ca hfGg sltdfq ar]sf] lyof] eg] lbNnL k'lug] rflxF
slta]nf;Dddf xf] . o:tf] a]nfdf cfkm\gf] 5]pdf Pp6L rsrs] aRrL x'g' ;a}sf nflu
;'vb lyof], clg ;do latfpg] dfWod klg . /flt ha ;a} To; 8Aafdf r9], ;'lwafx]s
s;}n] p;k|lt vf;} Wofg lbPsf lyPgg\ . ;'lw PSn} ofqf ul//x]sL lyO{, / To;} klg
p;nfO{ aRrfx¿;Fu bf]:tL ug{df ;w}F cfgGb cfpFYof] . To;}n] p;n] /fltb]lv g}
To;;Fu bf]:tL ul//x]sL lyO{ .
ætkfO{F ;f]x|
jif{sL x'g'ef] <Æ ca k|Zg clnslt ablnPsf] lyof] .
dfly a;]sL, dL7f]
d':sfgjfnL lszf]/Ln] kSs} To; k|ZgnfO{ 6fg{sf nflu æcFÆ eg]/ 6fpsf] xNnfO{
xf]nf, lsgeg] ca /lZdk|ef cfkm\gf] csf]{ k|Zg tfls/x]sL lyO{ .
ætkfO{F d]/f]
:s'ndf k9\g'x'G5 <Æ
o;kN6 hafkmdf
ægfOFÆ cfof] xf]nf . ;'lwn] cg'dfg u/L . pm Tot}k6\l6 lyO{, htfk6\l6 dflyNnf]
ay{df Tof] lszf]/L lyO{ . ;'lwn] dfly x]g{sf nflu clns si6 ug'{kg]{ x'GYof] .
pm cfkm\gf] 7fpFdf cf/fd;Fu a;L, jlt{/klt{/sf cfn:ou|:t eP/ a;]sf dflg;x¿nfO{
;do latfpg] lgx'F ldNof] . ltgLx¿ xfF;] .
æt/ o:tf] s;/L
x'g ;S5 / < d]/f] :s'ndf Pshgf lbbL x'g'x'G5, Psbd tkfO{Fs} h:tf] gfsd'v 5,
tkfO{F ToxL lbbL x'g'ef], xf] ls xf]Og <Æ
Tof] s]6L d'v
5f]k]/ xfF;L . c¿ dflg; klg xfF;] . /lZdk|ef v';L eO{ . p;nfO{ ;xL 9ª\un] cg'ej
eof], p;n] ;a} dflg;sf] Wofg cfslif{t ug{df ;kmn eO/fv]sL 5] . aRrfaRrLx¿ o:tf]
u/]kl5 v';L x'G5g\ . pm a'?Ss pk|mL / cufl8sf] ay{df km]l/ ;'lws} 5]pdf cfP/
a;L .
ætkfO{F slt
jif{sL x'g'ef] <Æ
ægfgL Û ltdLnfO{ lsg ;a}sf] pd]/ hfGg dg nfu]sf] lg <Æ
æeGg';\ g, tkfO{F
slt pd]/sL x'g'ef] < d]/L dDdLhlQs} <Æ
pm r'k} nflu/xL .
æd]/f] kfkfhlQs}
<Æ
æcF .Æ ;'lwn]
pGd'lSt kfpgsf nflu 6fpsf] xNnfOlbO{ .
ætkfO{F d]/f
kfkfhlQsL x'g} ;Sg'x'Gg . d]/f kfkf t ;a}eGbf 7"nf . d]/f kfkf kLPr8L ub}{
x'g'x'G5 .Æ p;n] cfFvf rDsfO{ .
æd}n] klg kLPr8L
u/]sL .Æ
æxf] xlu ÛÆ p;n] xf/ dfgL .
km]l/ pm af]nL– æd afFb/ eOlbpmF
< /ftdf d dª\sL ag]sL lyPF .Æ
æafFb/ / dª\sLdf
s] km/s 5 / <Æ
pm xfF;L– æPp6}
xf] . dª\sL clns :df6{ x'G5 . Hofbf plk|mG5 .Æ
;'lw 5Ss k/L–
æcR5f Û ltdLnfO{ klg of] yfxf 5 xlu <Æ
æclg s] t <
dnfO{ ;a yfxf 5 . tkfO{FnfO{ yfxf 5 d]/L lbbLsf] gfd s] xf] <Æ
æcxF .Æ
æd]/L lbbLsf] gfd
dfw'/L xf] .Æ
æcR5f ÛÆ
æn' eGgf];\ .
d]/L dDdLsf] gfd s] xf] <Æ
æs] xf] <Æ
æ;'l:dtf ÛÆ
ædfw'/L bLlIft,
;'l:dtf ;]g, ;a} xfd|f] 3/d} 5g\ .Æ p;n] ykL .
olta]/;Dd r'krfk
a;]sf ;a} hgfsf] km]l/ xfF;f]sf] k/f{ 5'6\of] . ;fd'Gg]sf] tNnf] ay{df
pFl3/x]sL p;sL cfdfn] eGg'k¥of]– æo:t} af]ln/fV5] . otf cfOh Û Ps}l5g eP klg ;'t\ ca ÛÆ
ægfOF ÛÆ
ælbpFnf lg Ps
tfhg . r'k nfu]/ a;\ ÛÆ
p;n] cfdfsf
s'/fdf Wofg g} lbOg . p;sL dDdL ;'l:dtfn] km]l/ cfFvf aGb u/L . 5]psf] ay{df
a;]sf] lszf]/n] cfkm\gf] sDKo'6/df ;fob o'–6\o'aaf6 s'g} uLt ahfPsf] lyof],
l8Aafdf lkmNdL ;ª\uLt u'lGhg yfNof] . lszf]/Lsf] cwa}F;] lktfn] cvaf/ vf]Nof] .
csf]{ k'?ifn] To;} cvaf/sf] Pp6f kGgf dfUof] . 5]psf] ay{df a;]sL csL{ o'jtLn]
cfkm\gf] skfn ldnfO{ . s]6f]rflxF uLtdf 8'a]/ d':s'/fO/x\of] .
ænf}, v]nf}F .Æ
/lZdk|efn] km]l/ ;'lwnfO{ kqmL .
;'lwn]
cGodg:sefjn] p;n] eg]cg';f/ cfkm\gf b'j} xTs]nfx¿ p;lt/ d'v kf/]/ nDafOdf v8f
ul/lbO{ .
pm cfkm\gf
;fgf;fgf xftx¿n] ykykfpg yfnL .
ædDdLn]
lk6\g'x'G5, xfdL ?G5f}F,
kfkf
cfpg'x'G5, emsf]{kmsf]{ ug'[{x'G5,
s]s]
rLh Nofpg'x'G5, xfdLnfO{ xF;fpg'x'G5,
dDdL
l/;fpg'x'G5, xfdL l/; p7fOlbG5f}F . pp==pp==p=======.Æ
p;sf] ;:j/ ufog
6fpsfdf cf}Fnfx¿ /fv]/, lha|f] lgsfn]/ l/; p7fpg] d'b|fdf ;dfKt eof] . ;'lwnfO{
PsfPs xfF;f] p7\of] .
5]paf6 uO/x]sf]
j]6/nfO{ b]v]/ ;a}sf] Wofg eª\u eof] .
æuf8L slt n]6 5
<Æ
ækfFr ah];Dddf
k'Ug]5 .Æ
æafkm /] Û olt l9nf] < xfdLnfO{ vfgf ldN5 s] <Æ
;a}nfO{ ;Demgf
lyof], laxfgsf] vfhf lbPkl5 To;n] ;'k / cn}FrL cflb NofPsf] lyof] / l6K; a6'n]/
uOxfn]sf] lyof] . 6«]gn] b; ah];Dddf lbNnL k'Ug'kg]{ lyof] . clxn] tLg
alh/x]sf] lyof] . ;fdfGotM ;dod} lxF8\g] of] 6«]gdf ofqf ug{ ;'lwnfO{ ;w}F ;'vb
nfUYof] . cfh of] n]6 lyof] . cd]l/sfdf of] ;'v slxNo} efUodf ldNb}g . of t
Kn]gdf of cfkm\g} sf/df . o:tf] 5's5's uf8L t ef/td} dfq kfOG5 . a;]/, 9Ns]/,
h;/L dg nfU5, ofqf ug'{xf];\ . pm ef/t cfpg'eGbf klxn] ;f]RyL M ef/tdf Kn]gaf6
xf]Og, 6«]gaf6 ofqf ug]{5] .
æltdLnfO{ s]
yfxf, olt dhf cfpF5 eg]/ . ;df];f, s6n]6, ;f]gkfk8L, h'; ;a}yf]s kfOG5 . ;f/f
;do wLdf ;ª\uLt u'lGh/xG5 . k"/fsf k"/f 6«]g jftfg's"lnt,
;kmf;'U3/ . Ps/lQ ysfg x'Fb}g .Æ pm s'0ffnnfO{ eGyL .
pm d';'Ss
d':sfpFYof] .
æcsf]{kN6 ltdL;Fu
hfFbfv]l/ km:6 Snf;df ofqf ug]{5' . o;kN6 PSn} hfG5' . o;sf/0f ;]s]G8 Snf; g}
7Ls 5 .Æ
p;nfO{ s'0ffnsf
;fy cfpg] df}sf o;kN6 klg ldn]g . PSn} cfO{, dfdfsf 5f]/fsf] lax] eO/x]sf] 5
eGg] yfxf eP/ . Ps} ynfdf ;a};Fu Ps}rf]l6 e]6\g ;lsxflnG5 . slt jif{ lalt;s]5g\
;a};Fu e]63f6 gePsf] klg . dfdfsf, ;flgdfsf 5f]/f5f]/Lx¿sf cg'xf/ klg :d[ltdf
wldnf] eO;s]sf 5g\ . ;do sxfF cl8G5 / < lxhf]sL aRrL ;f]gf ca afx| Snf;df
k'lu;sL . cfsfz OlGhlgol/ªdf . ;a} aRrfaRrL sltslt 7"nf eO;s] . pm cfkm}F
klg s] hxfFsf] txLF cl8PsL 5] / < skfndf rfFbL b]lvg yfn]sf 5g\. htgn] 9fs]/
lxF8\5] .
æPlhOª ljb u|];
.Æ 9fs5f]ksf] s] h?/t < ljGgLn] eg]sL lyO{ .
æs'0ffn eG5g\
8fO{ ug{ eg]/ . pxfF ;a} u5{g\ . dnfO{ 8/ nfU5 . klxn]b]lv g} r:df nfpF5' .
kfj/ a9]5 eg]===ÛÆ
æxh'/nfO{ ;xL
s'/f] yfxf 5 . o;}n] t eg]sf], s]xL h?/t 5}g eg]/ . legfh'nfO{ eGg'xf];\ M cfO{
Pd PlhOª ljb u|]; .Æ ljGgLn] bf]xf]¥ofPsL lyO{ clg lvlTvtfP/ xfF;]sL lyO{ .
ef/t uPkl5 dg
d'St x'G5 eg]h:tf] Û s'g} k|ltaGw 5}g
. s'g} agfj6 5}g . h:tL 5f}, :jLs[t 5f} .
æoxfF cfPkl5
nfU5, xfdL :jtGq 5f}F .Æ ljlbzfsL 5f]/Ln] p;nfO{ kmf]gdf eg]sL lyO{ . pgLx¿ ;a}
:s'n] lzIffsf nflu aDaO{d} 5g\ clxn] . ljlbzf cfkm\gf x'ls{O/x]sf 5f]/Lx¿sf]
ljifodf Psbd lrlGtt lyO{ . æcxF, 8]l6ªsf] pd]/ cfpnf, To;eGbf klxNo} ef/t ===.
sxfF s;/L arfpFnf <Æ cflv/df cd]l/sf 5fl8lbO{ . v';L 5] ca . 5f]/Lx¿ klg .
p;nfO{ klg t oxfF
cfP/ /fd|f] nfu]sf] 5 . Psbd /fd|f] nfu]sf] 5 .
t/ ca kms{g' 5 .
t/ b"/L olt 5 ls kf/ g} eO/flvPsf] 5}g Û
ævfgf kfOPnf
<Æ p;n] cfkm\gf] k|Zg bf]xf]¥ofO{ . slt cfFvfx¿ j]6/sf tkm{ p7].
ækfOG5 .
agfO/x]sf 5g\ .Æ olt eg]/ j]6/ lxFl8xfNof] .
ætkfO{F dnfO{
Pp6f k]g lbg'xf];\ g, x} <Æ
;'lwn] k;{af6 k]g
lgsfn]/ /lZdnfO{ kqmg lbO{ .
pm sf]6 nufPsf]
cª\snsf ;fy cvaf/sf kGgfdf xfQL–3f]8f agfpg] k|ltof]lutfdf h'l6xfnL . aLraLrdf
c¿ dfG5]x¿sf] :jLs[lt lnGyL– æx]g'{xf];\ t, d]/} clns /fd|f] 5 xlu <
cª\snnfO{ cfpFbf] /x]g5 .Æ
c¿ dflg;x¿
d':s'/fP . yfs]sf cfFvfx¿ em\ofnaflx/ /fxt vf]lh/x]sf lyP .
;'lwn] cfkm\gf
a8fa8f ;'6s];x¿df b[li6 lbO{ . ha /ftdf /lZdk|ef cfkm\gf xh'/af;Fu 6]«gdf 3';L,
pm 8/fPsL lyO{ . ltgLx¿ ;fdfg /fVgsf nflu 7fpFsf] vf]hLdf lyP clg /fd|f]
7fpFhlt p;sf ;'6s];n] 9fs]sf lyP . 6«]g lxF8\g nfu]sf] lyof], c¿ dflg;x¿n] eg]–
æeOxfN5 . xfdL ;fdfg ;]6 ul/xfN5f}F .Æ tL c;Gt'i6 eP klg pq]/ uP .
p;n] aRrLsL
cfdfnfO{ ;f]w]sL lyO{– æs] 6«]gdf ;fdfgsf] s'g} lnld6 5 / < d]/f oL tLgf]6f
;'6s]; 5g\ .Æ
æ5}g . eOxfN5 .Æ
c¿n] cfZj:t kf/] .
;fdfgsf] lnld6 t
5 lg, p;nfO{ klg yfxf 5 t/ pm ef/tdf 5] / oxfF dflg;x¿ Ps–csf{nfO{ :jLsf/ ug{,
;xg hfGb5g\ Û p;nfO{ km]l/ Ps ;'vb cg'e"lt
eof]– pm cfkm\gL hggL–hGde"lddf 5]
. cfdfsf] sfvdf =====.
km]l/ /lZdsL
cfdfn] :ki6 kfl/g\– ædnfO{ rf/ tfl/vd} hfg' lyof] . t/ ;f/f Kn]g SoflG;n eOlbP
To; lbg . lbNnLdf clt w]/} x':;' lyof] . cfhsf] l6s6 kfOof] .Æ
æxh'/ . km\nfO6
klg SoflG;n eO/fv]sf 5g\ . lbNnLsf km\nfO6 d'DaO{df /f]lsG5g\ . d lbpF;} lbNnL
k'Ug rfxGy]F, o;}n] klg 6«]g kqm]F .Æ
pm ;'l:dtf;Fu
s'/fsfgLdf Jo:t eO{ . o;}a]nf /lZdn] Kof6\6 egL– ætkfO{F sxfF a:g'x'G5 lg <Æ
p;nfO{ r'krfk
b]v]/ km]l/ ;f]w]sL lyO{– ætkfO{F s] gf]P8fdf a:g'x'G5 <Æ
æcxF .Æ
p;n] ;ª\sf]r
dfGb} eg]sL lyO{– p;sL cfdfnfO{ – ls p;n] lbNnLaf6 cd]l/sfsf nflu km\nfO6 kqmg'
5, To;}n] pm cfkm\gL ;fyLsf] 3/ do"/ljxf/ hfFb} 5] .
oxL Ps jfSon] g}
pm cf;kf;df a;]sf ;a} ofqLx¿eGbf leGg / cnu ePsL lyO{ . x'g t of] cg'e"lt
p;nfO{ Toltv]/ ePsf] lyPg . ha hlthlt ;do laTb} hfg yfNof], ;xofqLx¿sf]
b[li6sf]0f x]b}{ / ;'Gb} uO{, p;sf] a]r}gL klg a9\b} g} uof] . o;kN6 p;nfO{
lbNnL Psbd ckl/lrt nfUof] . 7"nf7"nf km\nfOcf]e/ / ltgLx¿df xg{
ahfO/x]sf uf8Lx¿ . a]lyltk"0f{, a]lx;fa eL8 . lbNnLsf] ldhf; ablnPsf] 5 .
klxn]eGbf a]; xf] ls v/fa, yfxf 5}g . aflx/L tf}/df t k|ult g} b]lvG5 ====.
æcr]n lk|k]8
6\ofS;L kfOFb}g .Æ
æt/ dnfO{ t
cfkm\gL ;fyLsf] 3/ hfg' 5 . p;n] eg]sL lyO{, lk|k]8 6\ofS;L lnP/ cfpg"
eg]/ .Æ
sf]6 nufPsf]
enfbdL r'k nfUof] .
j]6/n] ;a}nfO{
e]lh6]an la/ofgLsf ;fgf nGr Kofs]6 ;dfTg nufof] .
;'l:dtfn]
/lZdnfO{ hah{:tL v'jfpg] sf]l;; u/L .
ædDdL, s]xL lkpg]
s'/f klg lbg';\ g .Æ
p;n] ldl/G8fsf]
af]tn lgsfnL .
;'lw afFsL
dflg;x¿sf em}F vfO/xL . oltn] t ef]s s] d]l6GYof] / Û Ps l5gsf nflu cfkm"n] cfkm}FnfO{ o;f] cNdNofpg
;lsGYof] .
æ;fFemsf] rf/ t
alh;Sof] . cem} uflhofafb klg cfOk'Uof 5}g <Æ p;n] j]6/nfO{ ;f]wL .
æ;ft t alhxfNnf
lg .Æ To;n] eGof] .
c¿ hgfn]
cfFv}cfFvfdf ;dy{g u/] .
p;nfO{ lrGtfn]
3]¥of] .
pml;t ;]n kmf]g eOlbP
Û sDtLdf klg ljGgL;Fu s'/f t ug{ kfpFyL . 3/df
a"9f cfdf–afafnfO{ eGg] lyO{ gx8a8fpg'xf]nf eg]/ . cfdf–afafnfO{ lrGtfn]
xfnt v/fa u/]sf] xf]nf .
æ6«]g SoflG;n
eof] . ToxL eP/ t d o;nfO{ labf ug{ uO/fv]sf] 5' . o;sf] OShfd 5, cf7 tfl/vb]lv
.Æ nah k"/} aª\ufnL lyof] . ;'lwnfO{ s'/f a'em\g w]/}a]/ nfu]g, dfly a;]sL
Tof] lszf]/L / p;sf lktf, oL ;Hhg dflg;, aª\ufnL x'g\ .
æd]/f dftf–lktfhL
lrlGtt x'g'eO/x]sf] xf]nf, d oxL ;f]r]/ lrlGtt 5' . d;Fu ;]n kmf]g klg 5}g .Æ
pgLx¿n] s'/f
a'em]/ 6fpsf] xNnfP . ;a}sf ;fydf ;]n kmf]g lyof] . g ;'lwn] s;};Fu dfUg] lxDdt
u/L, g s;}n] cfkm\gf] kmf]g p;nfO{ lbg] k|:tfj g} u¥of] .
ædDdL, lbNnL
slxn] k'luG5 <Æ /lZdk|ef k6sk6s lrRofO/xL . p;sf] w}o{ klg ca ;dfKt eO;s]sf]
lyof] . æca c¿ cfwf 306fdfq nfU5 a]6f .Æ ;'l:dtf x/]sk6s hafkm lbGyL . æpkm,
slt af]/ ÛÆ pm ulx/f] ;f;
lnGyL .
p;sf rsrs ;dfKt
eO;s]sf lyP . c¿ dflg;sf nflu dgf]/~hgsf] cflv/L ;fwg;d]t ;dfKt ePsf] lyof] .
c¿ b; ldg]6hlt
laTYof] clg ;'l:dtfsf] ;]n kmf]g aHg yflnxfNYof] . laxfg}b]lv oxL eO/x]sf]
lyof] .
æxh'/ . xh'/,
a'af, cem} uflhofafb t cfOk'u]sf 5}gf}F, P]n] t olQs} aLrdf uf8L /f]lsPsf] 5 .Æ
æd of] 6«]g
p8fOlbG5' ÛÆ
æo:tf] eGg'x'Fb}g
gfgL . oxL eP/ 6«]g /f]lsPsf] xf] . ltdL g/fd|f] s'/f af]N5f} . nf}, 6«]gnfO{
clnslt 7]nf}F, lxF8\g yfN5 .Æ ;'lwn] /lZdnfO{ egL .
p;n] 5]paf6 Psbd
an u/]/ 7]nL . geGb} crfgs 6«]g klg lxFl8lbof] .
ænf}, lxF8fOlbPF
.Æ p;sf] r]x/fdf ljhoefj r9]/ cfof] .
km]l/ PskN6
dfG5]x¿ xfF;] . lrGtfefj x6]/ uof] .
æo;} u/L rnfO/fv
. clg kf] k'luG5 t .Æ ;'lwn] s[lqd uDeL/tf;Fu egL .
æpkm Û d t af]/ eO;s]F .Æ pm
cl3Nnf]k6\l6sf] ay{lt/ bf}8L . æclblt, nf} ca
xf]d js{ u/f}F . dDdL, :s]rk]g lbg';\ t.Æ
b'j}n] sfuh
km}nfP . p;sL dDdLn] o;kN6 s'g} lj/f]w gu/L p;nfO{ k]g lbOg\ . Psl5gsf nflu
Tof] km]l/ lrqsfl/tfsf] b'lgofFdf 8'aL .
æk"/} rf}aL;
306f eO;Sof] . olt ;dodf t d ef/taf6 cd]l/s} k'Ug] lyPF .Æ crfgs p;sf] d'vaf6
km'TSof] .
æ7Ls eof] lg, x}g
/ cfG6L, xh'/nfO{ ;a} vfnsf] PS:k]l/PG; eof] .Æ ;fd'Gg]sf] l;6df a;]sL
gjo'jtLn] egL . :j/df emsf]{sf ;fydf clnslt Joª\Uo ldl;Psf] lyof] .
p;nfO{ eGg dg
lyof]– æcg'ej t cfkm\gf] 5fqfj:yfd} a6'ln;s]sL 5' gfgL, o;eGbf klg v/fa, t/
cfhsf] PsfsLkg leGg 5 .Æ pm r'k nfuL . ;fob cd]l/sf zAbdf of] k|ltlqmof pTkGg
ePsf] lyof] . csL{ s]6Ln] klg p;sf] jfSodf d'v laRSofPsL lyO{ . p;n] eGg}
gx'g], o;/L . lxhf];Dd cfkm\g}h:tf] dx;'; ul//x]sL ;'lw ca cfkm"nfO{
ckl/lrt dfG5]x¿sf] aLrdf eg]h:tf] kfO/x]sL lyO{ . p;sf] a]v';L a9\b} uO/x]sf]
lyof], dg e8\lsg nfu]sf] lyof]– slt ckl/lrt eO;s]sf] 5 of] b]z p;sf nflu ca .
s] cfkm\gf] ;x/df o;} u/L x8a8fpnL < ToxfF t uNnLuNnLsf] ofb 5 . clg pm oxL
;f]rdfly rlst eO{ pm, s'grflxF ;x/ < pm t 8nf;sf af/]df ;f]lr/x]sL lyO{ .
8nf; ca p;sf] cfkm\gf] ;x/ ePsf] 5 .
æs'g km\nfO6sf]
s'/f ub}{ x'g'x'G5 tkfO{F <Æ sDKo'6/jfnf s]6f] p;sf] 5]pdf cfP/ a;]sf] lyof]
. æd]/L lbbL x\o':6gdf a:g'x'G5 . t]x|rf}w 306fsf] p8fg x'G5 . xh'/ s] j]l6ª
6fOd klg hf]8\b} x'g'x'G5 <Æ
p;nfO{
;f]w"F;f]w"F eof]– ætkfO{FsL lbbL s'g p8fgaf6 hfg'x'G5 < ;a} ;do
hf]8\of] eg] t aL;–afO; 306f nfU5 . d s] em'6f] af]Nb} 5' / <Æ t/ kmF:g'
plrt nfu]g p;nfO{ . p;n] ;dy{gdf 6fpsf] xNnfOlbO{ .
ætkfO{F lbNnLdf
sxfF hfg'x'G5 lg <Æ /lZd km]l/ 5]pdf cfO{ .
ædo"/ljxf/
.Æ
æTof] t xfd|f]
3/sf] 5]pd} k5{ . xfd|f] 3/ cfpg'x'G5 <Æ
æltdL d;Fu hfg]
<Æ
/lZdsf
k|Zg;"rs cfFvf dDdLsf tkm{ ;f]]lemP .
æxh'/af :6];gdf
al;/xg'ePsf] 5, laxfg}b]lv .Æ pm af]nL .
æxh'/sf] sf/ klg
5 <Æ
æ5}g .Æ
p;nfO{ nfUof],
p;n] ;f]w] x'G5, ;f/f af6fel/ o;};Fu s'/fsfgL ub}{ cfO{, o;sf] 3/sf] cj:yf
hfgL, cfkm\gf] atfO{, o; aRrLsf ;fydf v]Nb} cfO{ . æd}n] t 6\ofS;L kqmg'k5{ .
s] tkfO{Fx¿ d;Fu hfg] xf] < dnfO{ ;fyL x'G5 . w]/} ;dokl5 cfPsL x'F ef/t,
lbNnL ;x/ clxn] klg d]/f nflu ckl/lrtem}F 5 . xh'/x¿sf] ;fy kfPF eg] d klg
cfkm\gf] 7fpF k'Ug ;Sg] lyPF . xfdL Ps} lbzfdf t uO/x]sf /x]5f}F .Æ
;'l:dtf r'k
nflu/xL .
p;n] s'/f] a'emL
.
uf8L Go' b]xnL
/]nj] :6];gdf plePsf] lyof] . Ps–Ps u/]/ ;a} pq], p;sf] ;x/af6 ;Fu;Fu} 6«]gdf
r9]sf dflg;x¿ . pm c;xfo eP/ x]l//xL . æs'NnL cfOxfN5 . tkfO{Fsf] ;fdfg
ptfl/xfN5 .Æ olt eg]/ sfnf] sf]6 nufPsf] ;Hhg klg labf eof] . pm r'k} nflu/xL .
;Demgf eof], s;/L ofqLx¿sf cf8df cfheGbf s]xL jif{klxn] ef/tdf PSn} ofqf ug]{
uyL{ pm . x/]s kN6 sf]xL g sf]xL p;sf] ;xfotf uy]{, ;fdfg ptfl/lbGy] . gegLsg
====. p;a]nf 5fqf lyO{, gjo'jtL . cyjf x'g;S5 ;fob cd]l/sfsf] 6\ofu xf] h;n]
p;nfO{ cnu, c:k[Zo agfO/x]sf] 5– pm k|jf;L xf] lg Û cyjf x'g;S5 dflg;x¿df ;+j]bgf afFsL
5}g ca Û===== ef/t klg cd]l/sf eO/x]sf] 5 . crfgs Ps cwa}F;]
dflg; 8Aafdf k|j]z u¥of], / p;sf xft
:jtM hf]l8P . /lZd To;;Fu 6fFl;g'n] p;nfO{ :ki6 kfl/lbof], tL p;sf xh'/af x'g\
.
æd]/f xh'/af ÛÆ pm v';Ln] dSv
ePsL lyO{ .
æTo} eP/ t d}n]
k|0ffd u/]sL .Æ p;n] egL .
ælogsf ;fdfg x'g\
.Æ ;'l:dtf af]nL .
æd s'NnL
k7fOlbG5' .Æ pgL d':s'/fP .
pm s[t1 eO{ .
c¿ kGw| ldg]6hlt
lat]/ uof] . sf]xL cfPg . pm PSn} l8Aafdf al;/xL . b'j}tkm{af6 dflg;x¿ pq]/
uO;s]sf lyP . p;n] 3fOt] cg'ej u/L . p;n] cfkm\gf ;xofqLx¿af6 olt lemgf] ;xfotf
klg dfUg gkfpg] < Pp6f s'NnL af]nfOdfUg klg s] Ps /ftsf] kl/ro sfd nfUb}g
< k"/f l8Aaf vfnL eO;s]sf] lyof] . ca s] x'G5 < 6«]g of8{df hfg]5 .
p;n] cfkm\gf ux|f}F ;'6s]; s'g} pkfon] l;6d'lgaf6 tfg]/ aflx/ lgsfnL . l8Aafsf
sd{rf/L cufl8 cfP . pgLx¿sf] d2tn] p;n] cfkm\gf ;fdfg cf]/fnL . pm ca
Kn]6kmfd{df lyO{ . lgtfGt PSn} . lk|k]8 6\ofS;L jf c6f]l/S;f;Dd k'Ugsf nflu
s'NnL vf]Hb} . p;nfO{ yfxf lyof], p;nfO{ lngsf nflu sf]xL cfpg]jfnf 5}g . ljGgL
cfh snsQfaf6 s'g} ;dodf cfO{ xf]nf . olb p;n] kmf]g ug{ kfPsf] eP t ;fob s'g}
pkfon] cfpFyL klg xf]nf . t/ 6«]gn] olt w]/} n]6 u5{ eGg] s] yfxf /, clg pm
cfOk'Ug] ;"rgf klg t 5}g Û /ftsf] cf7 aHg
nfu]sf] lyof], d'6' sFkfpg] hf8f] p;sf] x8\8L;d]t hdfpnf h:tf] ub}}{ lyof] . ====
ef]sL, ylst, rlst, p;nfO{ nfUof] pm ca /f]OlbG5] ===== olt sdhf]/ pm slxn]b]lv
eO{ < cd]l/sfdf ;'ljwfhgs lhGbuL lyof], To;}n] xf] ls ;xofqLx¿df crfgs k}bf
ePsf] kl/roxLgtf === ?jfO yfdL . p;df cfkm}Fk|lt bofefj el/P/ cfof] .
æP Û lsg ?g'ef < dDdLn] lk6\g'ef] <Æ /lZdk|ef cfkm\gL dDdLsf ;fy k/ k'lu;s]sL lyO{, kms]{/ ;f]wL . cfFvfdf
rsrs 5Fb} lyof] .
æs'g dDdL <
s;sL dDdL <Æ p;sf] dg el/P/ cfof] . pm t cfkm\gf] hggL–hGde"ldsf]
bz{gfy{ cfPsL lyOg / Û 5f]/L p;sL,
hGdel/sL k|jfl;gL==== PskN6 km]l/ cfFvfx¿df cfF;' el/P/
cfof] . /lZdk|ef cem;Dd p;nfO{ Ps6s x]l//x]sL lyO{ .
cxF, p;n] o:tf]
;f]Rg'x'Fb}g . of] aRrL t p;nfO{ cem};Dd lrGb5] Û
cfdfsf] lk6fOn]
rf]6 klg nfU5 / st} Û
pm kmsL{ cfpg]5] Û k6sk6s ====
;'lwn] cfkm\gf]
cfF;' k'5L . p;lt/ kms]{/ d':s'/fO{ / æcxFÆ efjsf ;fy 6fpsf] xNnfO{ .
hfFb} u/]sL /lZd
cem} d':s'/fO/x]sL lyO{ .
±±±±
&= /f]8 6]:6
–Onf k|;fb
æTo;f]eP Dofd, xh'/n] /f]8 6]:6 kf; ug'{eof] <Æ sfnf{n] ;f]wL .
crfgs ;'lgtfn] p;nfO{ lrGg ;lsg .
p;n] /f]8 6]:6 kf; u/]sf] nueu 5 dlxgf lalt;s]sf] lyof] . Psbd
blRsO{blRsO{, 8/fpFb} pm 3/af6 PSn} sf/ lnP/ lg:sGyL . klxnf] k6s t pm 8n/
:6f]/;Dd dfq k'u]/ kms]{sL lyO{ . 8n/ :6f]/ p;sf] 3/af6 olt glhs} lyof] ls Ps}
dfq l;Ugn kf/ ug'{kYof]{ . clg la:tf/}la:tf/} kf]:6 clkm;, jfn df6{===
b"/L a9\b} uof] . ca t pm lkm8/ /f]8df klg cf/fd;Fu 8«fOe u5]{ . PSn}
xfOj];Dd hfg] ;fx; a6'Ng dfq ;ls/x]sL 5}g . pxfF;Dd hfgsf nflu p;nfO{ /fhLjsf]
;fy rflxG5, x'g t l:6ol/ª x\ljn p;s} xftdf x'G5 . ;f7L ;Q/L dfOnsf] /km\tf/n]
cem} klg p;sf] x[bosf] w8sg a9fOlbG5 .
ætkfO{FnfO{ s] nfU5 <Æ ;'gLtfn] ToxL Joª\UofTds nahdf hafkm lbO{ .
p;n] ;kgfdf klg oxfF o; lsl;dn] kf]:6 clkm;df p;sf] e]6 sfnf{;Fu xf]nf eGg]
;f]r]sL lyOg .
æsltk6sdf kf; x'g'eof] t < csf]{ clkm;af6 xf] <Æ sfnf{ l97 lyO{
.
ætkfO{FnfO{ o;;Fu s] dtna <Æ ;'gLtfn] ?vf] efiffdf hafkm lbO{, clg
cufl8sf] sfpG6/tkm{ a9L .
ælxDdt x]/f}Fnf o;sf] klg .Æ dgdg} ;f]rL p;n]– ærfx] d ;ok6sdf /f]8
6]:6 kf/ u¿F, tFnfO{ s] dtna < t]/f] kmf]xf]/L cg'xf/ t x]g'{k/]g lg dnfO{ .
g t t]/f 3l6of s'/f g} ;'Gg'k¥of] .Æ
æoL ;/sf/L c8\8fdf sfd ug]{x¿ cfkm"n] cfkm}FnfO{ ljlzi6 7fG5g\ .
cfkm\gf] xftdf clwsf/ 5 eG7fG5g\, h] klg ug{ ;S5f}F eG7fG5g\ . logLx¿sf] ;fd'
gk/]s} a]; .Æ /fhLjn] p;nfO{ ;'?d} ;DemfPsf] lyof] . oxL sf/0fn] xf] To;n] hkmt u/]sL . gq
8«fOleª l;St} ePsf] a]nfdf t p;sf l6r/n] oltdfq eg]sf lyP– laxfg} cfP/ gfd btf{
u/fpg'k5{ / ck/fx\gdf k/LIff x'G5 . Toltv]/ p;nfO{ k6Ss} cg'dfg lyPg, oxfF
clkm;cufl8 o;/L olt nfdf] nfOg x'G5 eg]/ . clg dflg; cFWof/}b]lv nfOgdf
pleO/fV5g\ eg]/ . cyjf h;sf] ha gDa/ cfpF5, aNn p;n] ;8sdf uf8L rnfpg] eg]/,
clg of] k/LIff j:t'tM lbge/ rln/xG5 eg]/ .
ha b; 306fsf] 8«fOleª sf];{ lnPkl5 klg p;n] ;dfgfGt/ kfs{ ug{df bIftf
xfl;n ug{ ;lsg, /fhLjn] 8«fOleª l6r/nfO{ labf ul/lbg' pko'St b]Vof] . olt ;fgf]
;Lk t pm cfkm}Fn] l;sfpg]5 . x'g klg b; 306fsf] 6«]lgªsf nflu rf/ ;o 8n/ w]/}
g} lyof] .
o;kl5 km]l/ pgLx¿sf aLr emu8f ;'? eof] .
/fhLj p;nfO{ lnP/ kfls{ª Pl/ofdf hfGYof] . pm slxn] 7Ls};Fu kfs{ uyL{,
slxn] unt . /fhLjsf] w}o{ 6'6\Yof] . l/; a9\b} hfGYof], clg p;sf] cfkm\gf] l/;
t To;sf] eGbf b'u'gf x'GYof], ca slxNo} 8«fOleª gug]{ s;d vfFb} kms{GyL . km]l/
dlxgf}F laTy]==== ;Demf}tf x'GYof] . km]l/ Ps lbg 7G8f lbdfun] /fhLjn] p;nfO{
nUYof], o;kN6 pm l/;fpg]5}g eGb}. km]l/ lgoGq0f u'dfpFYof], clg km]l/ pm kms]{/
cfpFyL .
;8sdf sf/ rnfpg] cEof; ug{sf nflu ng{/ nfO;]G; p;n] Ps}kN6df lnlvt
k/LIff kf; u/]/ lnPsL lyO{ . Tof] nfO;]G; lnPsf] klg ca jif{ lbg x'g nfu]sf]
lyof] . To;sf] ;dflKtsf] ldlt glhs} lyof] . ;'gLtfsf] 3a/fx6 leqleq} al9/x]sf]
lyof] .
pm haha /fhLjsf] ufnL vfP/ 8«fOleª k|flS6; cw'/} 5f8]/ 3/ kms{GyL,
/fhLjpk/ lrRofpFyL– ærf/ ;o 8n/ vr{ u/]s} lyof}, c¿ krf; ylklbg s] lyof] /
ltdLnfO{ < d c¿ clnslt k|flS6; u/]/ ToxL l6r/;Fu ;dfgfGt/ kfls{ª klg
l;lsxfNy]F, clg 8«fOleª 6]; kf; x'Gy]F .Æ
æclg uP/ uf8L st} 7f]SsfP/ cfpFYof}=== .Æ /fhLj d':s'/fpFYof] .
;'gLtfsf] emf]Fs a9\Yof] .
æcfkm}F b; jif{b]lv s'bfO/fVof 5f}, cfkm"n] 7f]SsfPsf 5f} ls
5}gf} < slt l6s6 kfO;Sof}, of] eg t <Æ
/fhLj r'k nfUYof] .
pm c;fjwfg 8«fOe/ lyPg . t/ klg t ult–;LdfeGbf clws ultdf uf8L rnfPsf]
eg]/ p;n] lgs}k6s 6«flkms l6s6 kfPsf] lyof] . ;'gLtf of] s'/f hfGbyL, To;}n]
o:tf] df}sfdf xdnf ug{af6 r'lStgyL . p;nfO{ o; s'/fn] x}/fgL klg ePsf] lyof] .
;Q/L dfOn k|lt306f s] sd ult xf] / < t/ o;nfO{ c;L–gAa]sf] ultdf s'bfpg dg
nfU5 . o:tf cj;/df klg pm w]/}h;f] df}g g} /xGyL .
p;nfO{ 8«fOleª cfpFb}gYof] .
kv]6f sfl6Psf] r/f]em}F pm lax]kl5 3/}df s}b ePsL lyO{ . 3/ h]n
nfUYof] . ha nfdf] ;do;Dd 3/df pm PSn} x'g k'UyL, cS;/ pm cTolws s'07fu|:t
x'GyL .
laxfg ;a]/} lg:s]sf /fhLj ;fFem ca]/ 3/ kms{Gy] . ;'gLtf lbgel/ s]
u/]/ a;f];\ <
jlt{/klt{/ a:g] :k]lg;, lePtgfdL, cd]l/sg l5d]sLx¿;Fu ldqtf lyof], t/
3/}df a;]/ s'/f sf6L ;do u'hfg]{ ;'v t ef/tLox¿sf aLrdf dfq kfOGYof] . o; k/fof
b]zsf] k/fof ;x/df cfkm\gf b]zjf;L;Fu klg ltgsf ;fd' lbn vf]n]/ s'/f ug]{ u/L
e/f];f lyPg . t/ hlt;'s} rfx] klg ltgLx¿ eP7fpF k'Ug] s;/L < sf/} rnfpg
cfpFb}g .
dtna p;sf uf]8f 5}gg\ .
cd]l/sfsf ;8sdf t sf/ g} uf]8f x'g\ .
sxfFaf6 slxn] cfpnfg\ uf]8f <
cem;Dd t p;nfO{ cfkm\g} uf]8fdfly e/f];f 5}g . a|]s lyRg'kbf{
PlS;n/]6/ lylrG5 .
tL lbgdf /fhLjsf] ;fy lyof] . Tof] cfjf;Lo sf]nf]gL lyof], hxfF ;'gLtf
k|flS6; uyL{ . cfkm\gf] sf]nf]gLaf6 k/ . /fhLjsf] n]Sr/ a9\b} hfGYof] .
;'gLtfsf] w}o{ 6'6\t} hfGYof] . lha|fdf ;o–;o tfnf em'lG8Gy] . pm s;d vfP/
lg:s]sL x'GyL, cfh Psbd r'k nfUg]5' . /fhLjsf s'g} s'/fsf] hafkm lbg] 5}g .
a]sf/sf ax;n] o; dflg;sf] pQ]hgf cem a9fpF5 .
cfTdlgoGq0fsf] ;Ldf glhs} lyof] .
/fhLjsf] cl3Nnf] cfb]zcg';f/ p;n] uf8LnfO{ cl3Nnf] uNnLdf df]8L .
æbfofFtkm{ .Æ
æl;Ugn b]pm . s] u5{\of} <Æ
ærnfpm, rnfpm .Æ
p;n] PlS;n/]6/df uf]8fn] lyrL .
æ/f]s . b]Vt}gf} ;fd'df s] 5 < cfFvf vf]n]/ uf8L rnfpm .Æ
p;n] a|]s xfgL .
æa|]s nufpm ÛÆ /fhLj lrRofof] .
cflQP/ p;sf uf]8f km]l/ PlS;n/]6/df cfP . pm ;Dxflng'eGbf klxNo} uf8L
;fd'Gg]sf] 3/sf] cfFugdf plSnOxfNof] . 3/cufl8sf] n]6/aS; x]bf{x]b}{ sf7sf]
vfFaf];Fu} em/]/ w/fzoL eOxfNof] .
aNn p;sf] xf]; cfof] . p;sf uf]8f a|]sdf k'u] .
pm ylst eO{ .
cxF, slxNo} ;lStg . pm slxNo} klg sf/ rnfpg ;lStg .
æuf8L kmf]/ . o; 3/sf dflnsnfO{ n]6/ aS; km'6fPafkt xhf{gf lt/ .Æ
/fhLj lrRofO/x]sf] lyof] . /fd|f] s] eg] of] ck/fx\gsf] ;do lyof] . jl/kl/
sf]xL lyPgg\ . ;8s klg ;'g;fg lyof] . /fhLjn] r'krfk uf8L lgsfn]/ Nofof] .
To; lbgsf] 36gfkl5 /fhLjn] slxNo} klg p;nfO{ 8«fOleª l;sfpg] s'/} u/]g
.
pm r'krfk 3/}df lg;fl:;GyL .
sDKo'6/df pknAw lxGbL kqklqsf k9]/ a:yL .
p;df o; k/fof b]z;Fu s'g} k|]d lyPg .
g oxfF a:g]x¿;Fu .
o; b]zsf] Joj:yfnfO{ pm kSs} k|z+;fk"0f{ cfFvfn] x]yL{ .
;kmf;'U3/ ;8ssf] k|z+;f uyL{ . b'O{ jif{ laQf–glaQf p;n] k"/f cd]l/sf b]Vg
kfPsL lyO{ . /fhLjnfO{ 8«fOleªsf] ;f]v lyof] . Tof] p;nfO{ lnP/ xjfOhxfhdf sxLF
hfFbf klg c¿ b'O{ ;x/sf] klg klxNo} l6s6 a's uYof]{ . clg ef8fsf] sf/ lnP/ tdfd
bz{gLo :ynx¿sf] ;}/ u/fpFYof] .
oxfF of] ;a} ;lhn} pknAw / ;Dej lyof] . t/ klg pm Tolt v';L x'g
;lStgyL, hlt /fhLjsf] ck]Iff x'GYof] . nuftf/ sf/df a:tfa:tf p;sf uf]8f b'Vy],
sDd/ b'VYof] . csf]{ lj>fd:yn cfpgf;fy sf/af6 cf]n]{/ pm o;f] 6xlnGyL . kfgL
lkpFyL . kfgLsf] af]tn eg]{ axfgf u/]/ xf];\ of s]xL vfg]lkpg] axfgf u/]/
xf];\, pm plqOxfNyL . Toltv]/ klg lhGbuL aGwgdf 5 h:t} nfUYof] . x/]s If0f,
x/]s cj:yfdf . s'g} :jtGqtf 5}g . s]xL 5fGg] :jtGqtf 5}g . :jtGqtfsf]
d"Nodf Joj:yf 5 .
Joj:yf, h;df pm /fhLjsL kTgL xf] .
3/sf ;f/f sfd ;DxfNg', 3/leq} aGb .
sf/sf] cl3Nnf] l;6df a:tf l;6–a]N6n] afFlwg'k/]em}F .
p;sf] ;Ldf sf/aflx/ lg:s]/ b'O{ kfOnf lxF8\g' xf] . ha pm ;fFemdf vfgf
vfP/ cfkm\gf] ;al8lehgdf Psb'O{ kmGsf 3'D5] . ToxfF;Dd, hxfF;Dd pm lxF8]/ hfg
;S5] .
t/ Tof] b"/L Psbd yf]/} xf] .
klxn] t b"/Lsf] klg cg'dfg lyPg p;nfO{ . /fhLjsf ;fy pm sf/df
a:yL . Ps, b'O{, tLg l;Ugn uGyL / ;fj{hlgs k':tsfnotkm{sf] df]8 cfpFYof] .
p;nfO{ nfUYof] nfOa|]/L t Psbd} glhs /x]5 . Ps lbg p;n] cfkm}F /fhLj;Fu k|:tfj
/fvL, p;nfO{ nfOa]|/L hfg dg 5 . ToxfF k9\g] w]/} s'/f 5g\ . pm cr]n cfkm\gf
nflu l6lrª ha vf]lh/x]sL 5] . cfkm\gf] ljifo;Fu ;Dks{df /lx/xg' a'l4dfgL x'G5 .
OG6/Eo' lbg ;lhnf] x'G5 . yfxf kfpg]5] oxfF s]–s;/L k9fOFb} 5 .
/fhLjnfO{ p;sf] s'/f dg k¥of] .
p;n] eGof]– æ7Ls} 5 . d ltdLnfO{ nfOa|]/Ldf NofP/ 5fl8lbpFnf . kms{Fbf
!)* gDa/sf] a; kqm]/ cfpg" . To; a;n] qmf]u/;Dd k'¥ofpF5 . ToxfF ($ e]l6G5
. To;df r9]/ sf]nf]gLsf] df]8;Dd cfpg" . ToxfFaf6 clnslt k}bn lxF8]/ 3/;Dd
cfpg" . b'O{ 8n/ nfU5 . a'em\of} <Æ
p;nfO{ dgdg} xfF;f] p7\of] . k|s6tM p;n] ;xdltdf 6fpsf] xNnfO{ . olt t
p;n] ug{ ;lsxfN5] lg . t/ a;sf nflu lsg kv{g] < tLg l;Ugndfq g xf], pm k}bn}
hfg ;lStg / < o'lgel;{6Laf6 3/;Dd k}bn} lxF8]/ cfpFyL sltk6s . Toltv]/ klg t
olt g} 6f9f lyof] .
/fhLjnfO{ p;sf] ;f]rfOsf af/] cg'dfg lyPg .
pm p;nfO{ nfOa]|/Ldf 5f8]/ uof] .
pm ;'?df clnslt x8a8fO{ . clg ;'l:y/ dgn] lstfax¿sf] b'lgofFdf x/fO{ .
l;;faf6 l5/]/ 3fd ha p;sf] 6]andf cfpg yfNof], p;nfO{ Psbd dx;'; eof] ls ;fFem
k¥of] . cfkm\gf] of]hgfcg';f/ pm ;8sdf lg:sL . /fhLj] kms{g'eGbf klxNo} pm 3/
k'luxfNg]5] . aflx/sf] v'nf xfjf p;nfO{ /fd|f] nfUof] . pm d'St dx;'; ul//x]sL
lyO{ . cfkm\gf kfpn] pm b"/L gfKg yfnL .
t/ ;8sdf u'8]sf uf8Lsf] ss{z cfjfhn] Ps}l5gdf p;sf sfgsf] kbf{ kmf6\g
nfUof] . sf/leq a:tfv]l/ p;nfO{ slxNo} o:tf] cfjfhsf] dx;'; ePsf] lyPg . ;fFem
kl/;s]sf] lyof] . cufl8sf] kfs{leq 3'dlkm/ ul//fv]sf dflg;sf] eL8 lyof] . t/
;8sdf k}bn lxF8\g] pmafx]s c¿ sf]xL lyPg . ;8sdf x}g, ;8ssf] lsgf/}lsgf/ 3fF;df
lxFl8/x]sL lyO{ pm . cfpg]hfg] uf8Lx¿af6 aRt} . km'6kfy sxfF lyof] / <
clnslt k/ k'u]kl5 p;nfO{ a]as'kmL dx;'; eof] . h'g l;Ugn olt glhs}
nfUYof], Tof] cem} Psbd 6f9f b]lvO/x]sf] lyof] . sf/ $% dfOnsf] ultdf rNy], clg
pm < t/ !)* sf] :6k k5fl8 5'6]sf] lyof] .
uO/x]sf uf8Lx¿af6 dflg;x¿ p;nfO{ 3'/]/ x]y]{ . klxn] ;'gLtfnfO{
nfUYof], o; b]zdf sf]xL s;}pk/ Wofg lbFb}gg\ . ltdLnfO{ h] dg nfU5 u/ .
!)* p;sf] 5]p eP/ cl3 a9\of] . ;'gLtf Toltv]/;Dddf cl3Nnf] :6k;Dd
k'u]sL eP t a;df rl9xfNyL, t/ p;n] ToxfF k'Ug] a]nf;Dddf c¿ tLg a; lrlKnP .
uf]8f Psbd b'Vg yfn] . pm Psl5g clgZrosf] l:yltdf pleO/xL . ToxfF p;nfO{ ;fy lbg]
sf]xL lyPg . csf]{ a; sltv]/ cfpg] xf] s;nfO{ ;f]wf];\ < w}o{n] hafkm lbof]
. of]eGbf t lxFl8/fv]sf] a];=====
To; lbg 3/ k'u'Gh]ndf cFWof/f] eO;s]sf] lyof] . /fhLj pm eGbf klxNo}
3/ cfO;s]sf] lyof] . nfOa|]/Lsf] rSs/ nufP/ / j/k/ ;a}lt/ p;nfO{ vf]h]/ . a]r}gL
/ l/; b'j} r/d ;Ldfdf . p;n] p;nfO{ df]afOndf lsg ;"lrt ul/g < o;sf]
lx;fa dfluof] . p;sf] k}bn lxF8\g] sfd ufGwLhLsf] 8fF8L dfr{;Fu ul/of] . o;kl5
;'gLtf km]l/ klg 3/}df aGb eO{ .
æd cf7f}F k6sdf /f]8 6]:6 kf; ePsf] lyPF . d a'em\5', olt /fd|f] /]s8{
d'l:sn}n] s;}s;}sf] x'G5 . xfxfxf .Æ s'g} a]nf :6\ofgkm8{ o'lgel;{6Lsf] 5fq
/lx;s]sf ;j]{z ;S;]gf u8u8fP/ xfF;] . æt/ aL; jif{b]lv nuftf/ uf8L rnfO/x]sf]
5' . slxNo} l6s6 sf6\g' k/]g . s'/f] t of] kf] xf] t . o;} klg tkfO{F cd]l/sf
cfpg''x'G5 eg] s'/f a'em] eOuf] tkfO{Fn] sf/ rnfpg}k5{ . gofF 9ª\uaf6 hGd x'G5
tkfO{Fsf] o; b]zdf . ;f];n l;Sof]l/6L gDa/, lu|g sf8{ / 8«fOleª nfO;]G; . ;f];n
l;Sof]l/6L kfOof] eg] tkfO{Fsf] o;} b]zdf hGd eof] . 8«fOleª nfO;]G; kfOof] eg]
lxF8\g cfof] eg] x'G5 . eg, a]7Ls eg]F <Æ
/fhLjn] 6fpsf] xNnfof] .
glhs} a;]sL ;'gLtf dgdg} u'lg/x]sL lyO{, 7Ls} eGb]} 5 . p;n] lxF8\g
l;Sg'k5{ . ha p;n] a}ª\sdf vftf vf]nL, p;nfO{ p;sf] a}ª\s sf8{ a'emfpFb}
sfpG6/df a;]sL s]6Ln] eg]sL lyO{– æof] ltd|f] bf];|f] cfO8]lG66L -kl/rokq_ xf]
.
klxnf] kl/rokq 8«fOleª nfO;]G; . ;'gLtfnfO{ cfkm\g} klxrfg rflxof] .
clg ;'? eof] xªsª dfs]{6k5fl8sf] ;8sdf sf/ rnfpg] l;lN;nf . ToxfFb]lv
pm ca w]/} 6f9f cfO;sL .
/fhLjn] to u¥of], p;nfO{ 8«fOleª l6r/nfO{ ;'k'b{uL ul/lbg'k5{ . To;sf
sf/df b'O{ a|]s x'G5g\ . ;'gLtfsf] a]as'kmLdfly p;n] cª\s'z nufpg ;Sg]5 .
;'gLtfnfO{ nfUof] p;n] o'4 lhtL .
Ps} xKtfdf, b; 306fsf] 8«fOleª u/]/ p;df olt cfTdljZjf; el/P/ cfof] ls
Tolt t /fhLjsf ;fyaf6 jif{el/df klg cfpg ;s]sf] lyPg . pm /fhLjk|lt s[t1 lyO{,
cGttM p;n] p;sf] ;d:of a'lemlbof] . p;nfO{ /fhLjsf] dgsf] 8/ klg 7Ls} nfUg
yfn]sf] lyof] . p;sf] Pp6f uNtLn] sf/nfO{ a8L ;ksf] bz{g u/fpg ;SYof] . pm
cfkm}FnfO{ klg c:ktfn k'¥ofpg ;SYof] . /fhLjsf] l/; unt lyPg . pm dgdg} ;xdt
x'GyL . t/ ;dfgfGt/ kfls{ªn] km]l/ p;nfO{ /fhLjsf ;dfgfGt/ NofP/ pEofOlbof] .
;'gLtfnfO{ s] nfUYof] eg] /fhLj hah{:tL p;sf] 8«fOleª l6r/ aGg rfxG5, tfls
cGttM p;nfO{ 8«fOleª l;sfPsf] >]o cfkm}F lng ;lsof];\ . p;n] l/;sf] emf]Fsdf
p;nfO{ sltkN6 elg;s]sL lyO{, pm slxNo} 8«fOleª l6r/ aGg ;St}g eg]/ . t/ /fhLjsf]
l/; ca 7G8f x'g yfn]sf] lyof] . p;nfO{ ;'gLtfdf cfTdljZjf; cfPsf] s'/f klg
dx;'; x'g yfn]sf] lyof] . pm ca cfkm\g} a'tfdf 3/af6 lg:sg ;S5] . 3/leq} a:tf
klg cfkm"nfO{ Jo:t /fVg] cg]s ;fwg h'6fO;s]sL lyO{ p;n] .
3/ Jojl:yt ePsf] lyof] .
3/aflx/ Pp6f ;fgf]ltgf] au}Frf tof/ ePsf] lyof] .
c¿sf] t s] s'/f ef] /, p;n] 3/d} ;ª\uLtsf sIff;d]t lng yfn]sL lyO{ .
s]6fs]6L e]nf x'g yfn]sf lyP . pm Jo:t lyO{ / /fhLjnfO{ cfkm\gf] km};nf
;'gfO;s]sL lyO{– ædnfO{ nfU5, d ;dfgfGt/ kfls{ª u5'{ . dnfO{ clnslt k|flS6; u/fpm
/ dnfO{ /f]8 6]:6 lbnfpm .Æ
p;n] ToxL 7fpFdf uP/ cEof; u/L hxfF k/LIff x'g]jfnf lyof] .
/fhLjn] klg dfGof], p;n] ug{ ;S5] . ;'gLtfnfO{ nfUof] p;nfO{ ko/
ldNg]jfnf 5 . æd kf; x'G5' lg, x}g <Æ p;n] /fhLjnfO{ ;f]wL . /fhLj
k|]dk"j{s d':s'/fpFYof] . slta]nf pm l;sfpFYof]– æ;fjwfgLk"j{s
rnfpg" . 7Ls;Fu 6g{ nufpg" . l;6a]N6 nufpg gla;{g" . s'g}
d'l:snsf] s'/f 5}g . eOxfN5 .Æ
t/ vf; d'l:sn t cfpg} afFsL lyof] .
b'O{ lbgkl5 /fhLjn] To; clkm;df kmf]g u¥of] . laxfg ;f9] gf} ah] .
;"rgf 6]andf a;]sL s]6Ln] kmf]g p7fO{ . p;sf cg';f/ ;f9] cf7 ah]leq} ;f/f
:n6 a's eO;s]sf 5g\ .
æTo;f]eP d ef]ln slt ah] cfpmF <Æ /fhLjn] ;f]Wof]– ælaxfg 5 ah]
< laxfgsf] rf/} ah] <Æ
Tof] s]6L x8a8fO{– æx}g, x}g . Tolt rfF8f] xf]Og . ;ft ah];Dddf
cfpg';\ g .Æ
csf]{ lbg clkm;aflx/sf] b[Zo bz{gLo lyof] .
lalN8ªsf] cl3Nnf] u]6b]lv kl5Nnf] u]6 kf/ u/]sf] nfdf] nfOg . ;'gLtfn]
xtf/xtf/ sf/af6 pq]/ nfOgdf cfkm\gf] 7fpF cf]u6L . laxfgsf] ;f9] ;ft ah]sf]
lyof] . To;kl5 klg dflg;x¿ cfO/x] ====.
kf}g] cf7 ah] sd{rf/L kfls{ª Pl/ofdf klxnf] sf/ cfP/ cl8of] . To;df
a;]sL uf]/L s]6Ln] cf7 ah];Dd cfkm\gf] r]x/f sf/sf] l;;fdf 8'nfO/xL . cfFvfdf
cfO{ :of8f], cf]7df lnkl:6s 3'dfO/xL . clg k;{af6 gSsnL gª / gSsnL k/]nf
lgsfn]/ oyf:yfgdf 6fF;L . Jo:tefjn] sf]ssf] l8Aaf xftdf lnO{, cUnf P8L ePsf
rKkn 7s7s kfb}{ clkm;df bflvn eO{ . o; aLr b'O6L sfnL l76Lx¿, Pp6L cwa}F;]
pd]/sL uf]/L cfOdfO{ / Pp6f k'ln; leq k;]/ cfkm\gf] :yfgdf Jojl:yt eO;s]sf lyP
.
;'gLtfn] b]vL, gf} ah] cfP/ klg dflg;x¿n] /f]8 6]:6sf nflu ;do cf/lIft
u/] . ha ltgnfO{ cf/If0f ldNof], ;'gLtfn] /fhLjnfO{ egL– æclkm;aflx/ nfu]sf]
nfdf] nfOg b]v]/ logLx¿ cfkm"nfO{ dxŒjk"0f{ dx;'; ubf{ xf]nfg\,
To;}n] xfdLnfO{ laxfg} af]nfP/ pEofPsf .Æ
æxf] . oxL a'em . ;/sf/L c8\8fdf sfd ug]{x¿ o;} klg cfkm"nfO{
tf]k ;DemG5g\ . r'k nfu, cfkm\gf] sfd u/, clg logn] grflxFbf] af]n] klg ;'lg/fv
. lh2L ug]{ sfd} 5}g .Æ
o;sf/0f klxnf] /f]8 6]:6kl5 ha p;sf zfnLg k/LIfsn] p;nfO{ ltdL kf; x'g
;s]gf} eGof], ;'gLtfnfO{ w]/} lg/fzf ePg .
p;nfO{ yfxf lyof], Psk6sdf ;fob} sf]xL kf; x'G5g\ . of] hgtfsf]
;'/Iffdf Wofg /fVg] ljefu xf] . cfkm\gf] 8\o'6L ug{df sf]xL s]xL q'l6 ub}{gg\ .
ha;Dd p;n] k"/} 6]:6sf] qmddf Pp6} uNtL klg ulb{g, ta;Dd pm kf; x'g]jfnf
5}g .
p;n] l;6 a]N6 nufpg la;]{sL lyO{ . of] cd]l/sfsf] sfg'gcg';f/ ck/fw
xf] . p;n] csf]{ 6]:6sf] tof/L u/L .
æx]g'{xf]nf, o;kN6 d kf; x'g]5' .Æ p;n] /fhLjnfO{ egL .
;'gLtfnfO{ cfzf lyof], ToxL k/LIfs;Fu km]l/ e]6 x'g]5 . To; clkm;df
tLg k/LIfs lyP . ltgLx¿dWo] sfnf{ Pp6L lyO{ .
lgwf{l/t ;dodf ha ;'gLtfn] sf/ 6]:6 Pl/ofdf kfs{ u/L, sfnf{ Psbd
t'?Gt} p;tkm{ a9L . ætkfO{Fsf] ng{/ nfO;]G;, uf8Lsf] OG:of]/]G; / k/LIffsf]
;do;"rs sfuh b]vfpgf];\ Û l56f] Û em\ofnsf] l;;f tn emfgf]{;\ . ;'Gg'ePg <
>j0foGq nufpg'x'G5 ls s;f] < l;;f tn emfgf]{;\ .Æ
;'gLtf o; crfgs cfqmd0fn] ubf{ x8a8fO{ . pm o:tf] :jfutsf nflu k|:t't
lyOg . p;n] x8a8fpFb} ;f/f cfb]z kfng u/L . a|]s nfO6, xg{, 6g{ l;Ugn, ;a}yf]s
hfFr]/, sfnf{ sf/sf] 9f]sf vf]n]/ p;s} 5]pdf cfP/ a;L .
;'gLtfnfO{ To;nfO{ æx]nf]Æ eGg] klg OR5f ePg . sfnf{n] cfkm\gf] kl/ro
p;nfO{ lbO{ . 6fpsf] g3'dfO{sg ;'gLtfn] Tof] ;'gL . ;fob of] sfnf{sf nflu
ckdfghgs lyof] .
æuf8L cufl8 a9fpgf];\ .Æ p;n] cfb]z lbO{ .
cufl8 a9\bfa9\b} Joª\UofTds :j/ sfgdf cfof] . æDofd, tkfO{Fn] cl:tsf]
k6s l;6 a]N6 afFWg'ePsf] lyPg . o;} s;/L 8«fOe ug'{x'G5 tkfO{F <Æ
;'gLtf r'k /xL . To;n] sfnf{sf] nah v'Nof] .
sfnf{n] km]l/ ToxL s'/f] bf]xf]¥ofO{ . p;nfO{ s:tf] pQ/sf] ck]Iff
lyof], ;'gLtfn] a'em\g ;lsg . p;n] uNtL g} u/]sL lyO{ . km]n klg eO;s]sL lyO{ .
To;f]eP sfnf{ s] rfxGyL <
pm r'krfk p;sf cfb]zsf] kfng ul//xL, sf/ ;dfgfGt/ kfs{ ul/;s]kl5 ToxfFaf6
lgsfn]/ d'Vo ;8sdf NofO{ . olta]nf;Dd p;n] Pp6} klg uNtL u/]sL lyOg . sfnf{sf]
efif0f al9/x]s} lyof] . Tof] p;nfO{ bfofF afofF tdfd hfg]sf / ghfg]sf ;8sx¿df
3'dfO/x]sL lyO{ . xsfl//x]sL lyO{ . ;'gLtf r'k lyO{, t/ 8«fOleªdf Wofg s]lGb|t
ug{df klg c;dy{ dx;'; ul//x]sL lyO{ . cGttM ;a}lt/af6 3'd]/ kmsL{ p;n] sf/nfO{
sfnf{sf] cfb]zcg';f/ kfls{ª Pl/ofdf nu]/ c8\ofO{ .
ætkfO{F kf; x'g ;Sg'ePg .Æ nueu lrRofpFb} sfnf{n] egL .
of] ck]lIft lyof] . t/ c;xgLo . p;n] sfnf{sf tkm{ 6fpsf] 3'dfO{ .
ætkfO{F Psbd} l3gnfUbf] 8«fOleª ug'{x'G5 . tkfO{F ;Lwf nfOgdf
rnfpg'x'Gg . lwdf ultdf s'bfpg'x'G5 . tkfO{F Û tkfO{Fn] t ;f/f 6«flkms hfd
u/fpg'x'g]5 . tkfO{FnfO{ t d slxNo} ;8sdf uf8L rnfpg lbg]5}g .Æ
;'gLtf olt nfdf] n]Sr/ ;'g]/ lzlyn eO{ .
klxnf]k6s p;sf] d'vaf6 af]nL km'6\of]– æd ge{; ePF .Æ
sfnf{n] p;nfO{ 3'/]/ x]/L . æhfgf];\ Û km]l/ k|flS6; ugf]{;\ uP/ =====Û b'O{ xKtfeGbf
cufl8 cg'xf/ gb]vfpg" o; clkm;df ÛÆ
æca o; clkm;df cfOFb}g cfOGbf ÛÆ ;'gLtfn] ;f]rL .
/fhLjn] ;a} ;'Gof] . pm klg ;xdt eof] .
;'gLtfn] ;f/f ckdfg lkOlbO{ . PskN6 km]l/ .
kl5Nnf 5 dlxgfb]lv pm /fh]zsf] pkl:yltdf d'Vo ;8sx¿df sf/ rnfO/x]sL 5]
cf/fd;Fu . s'g} uNtL ePg . t/ klg of] sfnf{ p;nfO{ slxNo} sf/ rnfpg] kld{;g
glbg] s'/f u5]{ . ;8s p;sf afa'sf] xf] eg]h:tf] Û 7Ls} 5 p;sf] uNtL eof] . p;nfO{ yfxf 5 pm ge{; eP/ uNtLx¿ u5]{ . p;n]
km]n u/L, cf]s] . t/ p;sf] af]Ng] tl/sf olt kmf]xf]/L lsg < klt;Fu n8fOF
u/]/ cfPsL lyO{ < klt 5 eGg] klg s] h?/L 5 /, logLx¿sf t AjfOk|m]G8 x'G5g\ .
cyjf s's'/ . s's'/ d¥of] ls Sof xf] <
;'gLtf leqleq} cfuf] eO/x]sL lyO{ . 3/ cfP/ 3G6f}F /f]O/xL, cf]5\ofgdf
kN6]/ . km]l/ b'O{ lbgkl5 6'6]sf] dgl:yltd} csf]{ clkm;df uP/ 6]:6 lbO{ . km]l/
km]n eO{ . p;n] k/LIfssf] cfb]z kfng ug{df r's]sL lyO{ . uf8L klxnf] n]gdf
gdf]8]/ bf];|f]d} df]8]sL lyO{ .
pm ca l;km{ 6]:6 lbgsf nflu 6]:6 lbO/x]sL lyO{ . p;n] klg klxnf]k6s
hfgL, ls pm olt w]/} uNtL ug{ ;lSt /lx5 . t}klg p;nfO{ /fh]zsf] s'/f ;xL nfUof]
. æcfkm\gf] k/LIfssf ;fy ;xh x'g] sf]l;; u/ . p;nfO{ æxnf]Æ eg . cfkm\gf] kl/ro
b]pm h;/L p;n] lbg] u5{ . oL s'/fn] ltdLnfO{ ;fdfGo x'gsf nflu d2t ug]{5 .Æ
aNn ;'gLtfn] s'/f a'emL, ;'?;'?df /fhLjsf ;fydf klg pm 8«fOleª ug{ lsg
;lStgyL eg]/ . /fhLjsf] ;fy klg gofF lyof] p;a]nf . pgLx¿ Ps–csf{;Fu kl/lrt
eO/x]sf lyP .
p;sf] 8«fOleª l6r/ cg'ejL lyof] . p;n] ;'gLtf;Fu klxnf] s'/fsfgLd}
bf]:tL agfPsf] lyof] .
p;n] cfkm\gf k/LIfs;Fu ;+jfb :yflkt u/L . o;} klg of] k/LIfs
sfnf{h:tf] lyPg .
Ps lbg pm kf; eP/} 5f8L .
kl5 cfP/ p;n] sfnf{sf] af/]df lnlvt u'gf;f] u/L . c¿ klg dflg;n] p;sf
af/]df u'gf;f] u/]sf 5g\ eGg] yfxf ePsf] lyof] . ;fob sfnf{;Dd s'/f k'Uof] .
;fob p;n] kms]{/ gcfPsf] s'/f p;nfO{ ofb eof] xf]nf . olt 7"nf] eL8df klg
To;n] p;nfO{ lrgL . lsg <
kf]:6 clkm;af6 aflx/ lg:s]kl5 p;n] kms]{/ x]/L .
sfnf{ cem};Dd ToxLF nfOgdf pleO/x]sL lyO{ . crfgs ;'gLtfnfO{ p;dfly
bof nfUof] . pm ;w}F ToxLF l7ª\u pleO/xg]5] . /f]8 6]:6 lnO/x]sL x'g]5, hals
;'gLtf / afFsL ;a} To; df]8af6 lg:s]/ cl3 hfg]5g\ . p;nfO{ gsfb}{ . ;'gLtfnfO{
nfUof] To; lbg pm xf]Og, sfnf{ km]n ePsL lyO{ /f]8 6]:6df, / cfh klg To;nfO{ p;n] kf; x'g lbOg .
p;n] ;Gt'li6sf] nfdf] ;f; lnO{ / cfkm\gf] sf/tkm{ a9L .
±±±±±
*= em\ofn
–Onf k|;fb
o; sf]7fdf
tkfO{Fn] of] h'g em\ofn b]lv/xg'ePsf] 5 lg, of] klxn] oxfF lyPg . of] ;8s eP/
tkfO{F aL;f}Fk6s lxF8\g'eof] xf]nf . o;} 3/cufl8af6 klg . tkfO{Fsf] Wofg o;
em\ofntkm{ slxNo} uof] t < uPg lg, x}g < s;/L hfcf];\ t, of] em\ofn oxfF
5Fbf klg t lyPg .
cg'kl:ylt klg
s}of}F cj:yfdf dxŒjk"0f{ eOlbG5 . Tolta]nf, hlta]nf tkfO{F crfgs
cfOk'Ug'x'G5 . h;n] tkfO{Fsf] cg'kl:ylt dx;'; g} u/]sf x'Fb}gg\, pgLx¿ klg
crDddf k5{g\ . c/] Û of] t oxfF lyPg,
slxn] cfof] <
cF, o:t} s]xL
eof] o; em\ofnnfO{ klg . cr]n ;a}sf] Wofg uO/x]sf] 5 o;tkm{ . ;j{;fwf/0f of]
;8s eP/ hfFbf o; em\ofnlt/ kSs} x]5{g\ . cR5f, oxfF em\ofn klg /x]5 xlu Û clg uf}/sf ;fy x]5{g\ . s] yfxf, s'g} k/Lsf] r]x/f
b]Vg kfOg] kf] xf] ls em\ofnaf6 lrxfO/x]sL < em\ofnaf6 lgx'l/P/ glrxfP klg
em\ofns} j/k/ st} . k/Lsf] r]x/f gb]lvP klg c¿ s'g} r]x/f, h]sf] eP klg r]x/f .
o:tf] ;Demgf];\ ls em\ofnsf dfWodaf6 3/sf] lx;fa /fVgdf h'6]sf 5g\ dflg;x¿ . d
t lrlGtt 5' . d]/f kltnfO{ olb yfxf eof] eg] lg, ;Demgf];\ of] k'gM aGb x'g]5 .
km]l/ OF6sf] uf/f] v8f x'g]5 oxfF .
k"/f kfFr
;fn nfu]sf] 5 dnfO{, o; 3/sf] 8«Oª ?d 5 lg, o;df aflx/k6\l6 vf]Ng ldNg] Pp6f
em\ofn rflxG5 eGg] s'/f cfkm\gf] kltsf] lbdfudf
3';fpg . aflx/k6\l6, cyf{t\ ;8sk6\l6 . gq em\ofn t o; sf]7fdf 5Fb} lyP
lg . t/ tL ;a 3/leq v'N5g\ . Pp6f
sf]7fnfO{ csf]{ sf]7f;Fu hf]8\5g\ cyjf 3/k5fl8tkm{ v'N5g\ . lbg–bf]kx/df clncln
3fd klg l5l/xfN5 . t/ s'g} em\ofnn] klg aflx/L b'lgofFnfO{ 3/leq NofpFb}gg\ .
ha d oxfF, o;
3/df, lax] eP/ cfPF, Psbd c;lhnf] nfUof] . lax]cufl8 d sn]h hfGy]F . plt d]wfjL
t x}gF, ;fwf/0f g} 5fqf lyPF, t/ cfdfa'afn] k9fpg'eof] / o; lsl;dn] aflx/sf]
b'lgofF;Fu d]/f] gftf /lx/x]sf] lyof] . slxn] xf]6nx¿df ;fyLx¿sf ;fy vfg]s'/f
klg vfOGYof] . sn]haf6 lkslgs hfFbf d klg uPF . cfdf eGg'x'GYof]– æhfg
lbg'xf];\ g . kl5 3/u[x:yLdf slxn] hfg kfpnL / ÛÆ d To:tL pR5[ª\vn of lah'nL–rª\v s]6L klg t lyOgF h;n] ubf{ cfdfa'afn] s'g} eo kfNg'k/]sf] xf];\
. cyjf pxfFx¿sf] dgdf leqleq} o;f] klg x'g ;SYof] xf]nf– o;/L k9\b} of 3'Dbf3'Db} s;}sf] gh/df d kl/xfn]F eg] t pxfFx¿n] s]6f]
vf]Hg] bfloTj lgefO/xg' gkg]{ x'g;SYof] . sltk6s t o;} tl/sfn] bfOhf]a]u/sf
lax] klg eOxfN5g\ . cfk;df xfF;f]76\6f ub}{ dnfO{ ;'gfP/ o:tf] ljifodf clncln t
af]Ng' klg x'GYof] . t/ To:tf] s]xL ePg . d c;n s]6L eO/x]F, clg Ps lbg
pxfFx¿n] k/Dk/fut tl/sfn] lax] ul/lbP/ o; 3/df k7fOlbg'eof] .
dnfO{ t /fd|}
nfUof] . lsg cgfjZos emd]nf df]Ng' / . d]/f slthgf ;fyLx¿ em'6d'6d} abgfd eP,
s]6fx¿;Fu d]nhf]n a9fpg] eP/ . eGgsf nflu dflg;x¿ pbf/, k|ultzLn klg eOlbG5g\
lg, t/ ha 5f]/fsf] lax]sf] s'/f cfpF5, pgLx¿ Psbd k'/ftgjfbL, ¿l9jfbL eOxfN5g\
. 5f]/Lx¿ l;Q}Fdf tx nfu] eg] t 7Ls} dfG5g\ . hxfF o:tf bf]xf]/f] ljrf/ x'G5g\,
ToxfF ;l/km eOlbg' g} 7Ls xf] . d]/f cfdfa'af
klg leGg vfnsf x'g'x'Gg . kKk"sf] lax]sf] s'/f Vofn76\6fd} s;}n]
pKsfOlbof] eg] pxfFx¿ t'?Gt eGg'x'GYof]– æx]gf]{;\, s]6L Nofpg' a8f] hf]lvdsf]
sfd xf] . w]/} x]/]/ k/LIff u/]/ lax] ul/lbg' 5 o;sf] . Pp6} dfq t 5 xfd|f] 5f]/f] .Æ d klg t Ps}dfq 5f]/L
lyPF . d]/f nflu rflxF lsg o:tf] leqL OR5f < eOuf], of] s'/f 5fl8lbpmF, oxLF
. d s'g} u'gf;f] ulb{gF . h;l;t lax] ePsf] 5, To;}nfO{ ;fy lbg]5' . d]/f klt c¿
w]/}hgfeGbf c;n x'g'x'G5 . s'6\g'lk6\g' ug'{x'Gg . slxn]sfxLF t 3'dfpg ;d]t
nUg'x'G5 . slxn]sfxLF pxfFsf ;fyLx¿ klg ;kl/jf/ cfpF5g\ . o;/L dflg;x¿;Fu o;f]
e]63f6 klg eOxfN5 . vfFrf] k/]sf] a]nf, PSn} klg xf6ahf/ hfG5', pxfFx¿ dnfO{
/f]Sg'x'Gg, clns lrlGtt x'g' a]Un} s'/f . cfd kltx¿sf em}F k|f]6]lS6e lsl;ds}
x'g'x'G5 .
cF t, em\ofnsf]
ljifodf s'/f eO/x]sf] lyof] . d ha lax] eP/ o; 3/df cfPF, dnfO{ /fd|f] nfUof],
;Lldt cfoaf6 b'Mv;'v u/]/ logLx¿n] b'O{sf]7] 3/ lsg]sf /x]5g\ . 3/k5fl8 clnslt
vfnL hldg klg /x]5 . ;'?df t d 3/nfO{ 3/sf] ¿k lbgdf / k5fl8sf] vfnL 7fpFnfO{
au}Frfsf] ¿k lbgdf Jo:t eO/x]F . s'lxPsf 6df6/ km\ofFs]/ efG;fsf] em\ofnd'lg
6df6/sf] la?jf pdf/]F . s]xL a]nL / ;okqLsf af]6 klg nufPF . efG;fsf] em\ofnaf6
3/k5fl8 lrxfpFbf cr]n /fd|f] nfU5 . o;df
s'g} ;d:of klg 5}g . xfd|f] 3/ uNnLsf] cflv/L 5]pdf 5 . cyf{t\ o;eGbf ptf s]xL
5}g . ;8s df]l8G5 . o;sf/0f dnfO{ 3/k5fl8 x]g]{ cfbt a:of], t/ l56\6} d c3fPF
klg . ha;Dd oL af]6la?jf lyPgg\, clg ha oL pd|]–a9], Toltv]/;Dd /fd|f] nfUYof]
. d cS;/ 3/sf] sfd l;WofPkl5 efG;fsf] em\ofnaf6 Totfsf] x]/ljrf/ uy]{F .
slxn]sfxLF 3/k5fl8 uP/ ;d]t . tL ;fgf;fgf la?jf dnfO{ cfkm"n] ev{/} hGd
lbPsf 5f]/f5f]/Lem}F nfUy] . tL ca 7"nf eO;s]sf 5g\ . km"n–kmn nfU5g\
. ltgsf] x]/ljrf/ b}lgs sfdsf] cfbtdf uGtL ePsf] 5 . o;sf/0f dnfO{ aflx/sf]
sf]7fdf Pp6f em\ofnsf] ;Vt h?/t dx;'; x'g yfNof] . To;} klg 9f]sfcufl8 sf]xL
cfP–uPsf] cGt sxLFaf6 b]lvFb}g, 9f]sfdf sf] cfPsf] 5 eg]/ s;/L yfxf kfpg' <
c;n dflg; cfP/ 9f]sf 9S9SofPsf] xf] of rf]/–rsf/ . h] klg t x'g;S5, s;nfO{ s]
yfxf Û of] sf/0f cfkm}Fdf klg Psbd 7f]; lyof], To; sf]7fdf
Pp6f em\ofn vf]nfpgsf nflu . sDtLdf klg dnfO{ o:tf] nfUof] . of] s'/f d}n]
cfkm\gf kltnfO{ eg]F . pxfFn] 9f]sfdf Pp6f Kjfn agfpg nufpg'eof], Pp6f uf]nf]
l;;f nufpg nufpg'eof] tf ls d}n] To;af6 lrxfpg] u¿F . ca eGgf];\, To; l;;fn]
em\ofnsf] 7fpF lng ;S5 / Û t/ klg d w]/}
;do;Dd r'k nfu]F .
pxfF ;f/f lbg
clkm;d} x'g'x'GYof] . efG;fsf] d]/f] sfd pxfF 3/af6 lg:sgf;fy l;l4OxfNYof]
. ;f/f lbg 3/leq} al;/xFbf pRrf6 nfUb}g
< 6f]nl5d]ssf dflg;x¿;Fu o;f] lrgfkrL{ u/]F, t/ cr]n sf] km';{ltnf] 5 / <
;a}sf cfkm\g} b'lgofF, aRrfaRrLsf emd]nf . x/]s lbg s;}sf] 3/df uP/ a:g klg t
;lsFb}g . clg d]/f kltnfO{ dg klg t kb}{g, d lbgel/ 6f]nl5d]sdf ukm xfFs]/
3'ld/x]F eg] .
;f]r]F, a? k9fO
g} clns cl3 a9fpmF Sof/ .
ToxfF klg ;xof]u
kfOPg . pxfFsf cg';f/ d dGba'l4 x'F . l56f] l;lStgF . pxfFdf w}o{ 5}g ddfly ;do
aaf{b ug{sf nflu . pxfF ;fyLx¿sf aLrdf rflxF uj{sf ;fy eGg'x'G5– æljldG;
sn]haf6 lxGbLdf aL=P= u/]sL 5g\ . k9fOdf tu8f lyOg\ . d}n] lax] u/]/ NofOxfn]F,
gq ltdL sxL+ :s'nsL l6r/ x'g] lyof} . x}g t ck0ff{ <Æ
d r'k nfU5' .
hfGb5', s'g} hafkmsf] ck]Iff u/]/ of] k|Zg ;f]lwPsf] x'Fb}g . of] t of] eGgsf
nflu sf]l;; xf], d}n] ltdLnfO{ k|fOd/L :s'n l6r/sf] a]sf/em}F lhGbuLaf6 arfPsf]
5' . s] eg"F < dnfO{ t slxn]sfxLF s] nfU5 eg] a? ToxL PSnf] lhGbuL clns
/fd|f] x'GYof] xf]nf . cnsfnfO{ x]5'{, cem};Dd lax] ePsf] 5}g . p;n] aLP–aLP8
u/L . :s'ndf k9fpF5] . yfxf 5, p;}nfO{ lnP/ s6fIf ul/G5 . t/ s] yfxf, ef]ln
p;sf] laxf x'g klg ;S5 / pm k9fO/xg klg t ;S5] . t/ ;a}n] hflu/ sxfF kfpF5g\ /
< o;}n] a? lax] g} kf] 7Ls nfUof] .
;fFRr} eg"F,
jif{ lbg laTbf glaTb} Psbd lg;fl:;Ph:tf] nfUg yfn]sf] lyof] o; 3/df . o; 3/df
aflx/lt/ v'Ng] Pp6f em\ofn;Dd lyPg .
Ps lbg ;fFemkv
d'8 /fd|f] b]v]/ d}n] kltnfO{ eg]F– æo; sf]7fdf ;8stkm{ v'Ng] Pp6f em\ofn eP
cem /fd|f] x'GYof] eGg] tkfO{FnfO{ nfUb}g <Æ
Toltv]/ xfdL
;f]xL sf]7fdf a;]/ ;fFemkvsf] lrof vfO/x]sf lyof}F .
pxfF h'?Ss
p7\g'eof]– ælsg < 7Ls} xf] lg . ltdLnfO{ hlxNo} gofF k|f]h]S6 rflxG5 . slxn]
3/df r'gf nufpg nfpF5f}, slxn] em\ofn vf]Ng eG5f} .Æ
d v'lDrP/ r'k
nfu]F .
d o; 3/nfO{ 3/h:tf]
b]Vg rfxGy]F . d}n] 3/k5fl8lt/ Wofg s]lGb|t u/]F . dgdg} ;f]r]F– 7Ls} 5,
3/k6\l6sfx¿ ;'Gg tof/ 5}gg\ . wGg 3/df t'kmfg cfPg . ;f;"cfdfn]
cfkm";Fu dnfO{ ufpF nUg] lyOg\ ;fob . Tof] eGbf t kltsf ;fy em\ofna]u/sf]
o; 3/d} a:g' pQd .
km]l/ s]xL
dlxgfk5 ;f]r]F, PskN6 km]l/ elgx]g'{knf{
. d pxfFnfO{ ;Demfpg]5', em\ofn To;} p3f/} /xg] xf] / < To;df kbf{
klg nufpg] xf] . kbf{ t d cfkm\gf] k'/fgf] hh]{6sf] ;f8Ls} klg nufpg ;lsxfN5' .
Tof] Tolt k'/fgf] klg b]lvg]5}g . ;'Gb/ b]lvg]5 . o; sf]7fsf] ;hfj6df j[l4 x'g]5
. xfd|f] of] 8«Oª ?d cem /fd|f] b]lvg yfNg]5 . pxfFsf ;fyLx¿n] tfl/km ug]{5g\ .
ltgLx¿ hNg]5g\ .
d}n] csf]{ sf]l;;
u/]F .
o;kN6 pxfFn]
d]/f] egfO zflGtk"j{s ;'Gg'eof] . t/ hafkm cem 6/f]{– æltdL cfkm\gf]
lbdfuaf6 of] s'/f x6fpm . d o; sf]7fdf s'g} em\ofn:ofn /fVg]jfnf 5}gF . dhb'/
af]nfpm, kvf{n km'6fpm . sdhf]/ x'g k'U5 kvf{n o;f] ubf{ t .
d kvf{nnfO{
sdhf]/ kfg{ rfxGy]F / <
d cfkm}F klg o;
3/sf] Ps kvf{n lyOgF /, h;sf sf/0f of] 3/ 3/h:tf] ag]sf] lyof] Û
ls d kvf{nx¿leq
/xg tof/ lyOgF t <
tof/ gePsL eP
lax] lsg uy]{F / <
d}n] t ;a}yf]s
;f]rL–larf/L lax] u/]sL lyPF .
d}n] aflx/L
b'lgofF x]g]{ Ohfht rfx]sL lyPF . clnslt hf]l8g rfx]sL lyPF kvf{naflx/ ptfk6\l6
eO/x]sf] xnrn;Fu .
pxfFnfO{ olt klg
:jLsf/ lyPg .
;fob 8/ nfUof]
xf]nf, km]l/ lbgx'F aflx/L b'lgofF;Fu ;fdgf x'g yfNgfn] s] yfxf aflx/L
b'lgofFs} kf] lx:;f aGg vf]H5' ls <
cr]n t dfG5]x¿
hflu/ klg VjfpF5g\ kTgLnfO{ . lar/L kTgL b'j} :t/df lkl;G5] .
olt eP/ klg
s}of}Fk6s 3/df p;sf] vf; x}l;ot aGb}g .
pxfFnfO{ lsg d}n]
em\ofnaflx/ x]g{ kfpg' klg dg kb}{g Û
d t Tolt;f/f]
;'Gb/ klg 5}gF Û
o;kl5 km]l/
s}of}F dlxgf;Ddsf nflu s'/f] 6¥of] . xfd|f aLr o:t} x'g]u5{ . xfdL h'g d'2fdf
;xdt x'Fb}gf}F, To;nfO{ w]/} lbg;Dd 6fl/lbG5f}F . To;f] t clwst/ c;xdlt pxfFaf6} cfpF5, ha d'2f
d]/f] tkm{af6 p7fOPsf] x'G5 . pxfFsf s'/f t ?jfaf;L u/]/ eP klg cGttM d dflg g}
xfN5' . clg sltk6s t d}n] gdfg] klg s]xL km/s kb}{g . pxfF t ToxL ug'{x'G5 hf]
pxfFnfO{ dgdf cfpF5 .
t/, dnfO{ yfxf 5,
w]/}h;f] kl/l:yltdf o:t} g} x'g]u5{ .
kltsf] dhL{ rN5 .
slxn]sfxLF
kTgLsf] klg .
d}n] ;f]r]F, Tof]
æslxn]sfxLFÆ s'g} lbg t cfpnf lg .
d}n] Ps ;kgfh:t}
kfn]/ /fv]sL lyPF em\ofnsf] . Tof] aflx/ v'Ng]5 . d km';{t ePsf] a]nf To;
em\ofnaf6 aflx/ x]g]{5' . gx]/] klg em\ofn 5 eGg] dx;'; x'Fbf Ps v';L el/g]5
dgdf . clnslt yk pHofnf] Û clnslt yk udL{ .
o;} u/L clncln ub}{ g} t aGb5 lhGbuL . a:t5 b'lgofF .
d cfkm\gf] dgdf
c6n lyPF .
clncln ;do ldNbf
dfofn], v';fdbLn] 3f]Ry]F . pxfFn] dnfO{ ljZjf; ug{ ;Sg'x'G5 eg]/ a'emfpg
rfxGy]F . ddf pxfFk|lt dfof gePsfn]
dnfO{ em\ofn rflxPsf] xf]Og, pxfFk|lt e/f];f geP/ klg xf]Og .
pxfFsf ;fgfltgf
cfjZostfsf] klg d To;} Vofn /fVy]F .
Ps lbg pxfFn] g}
eGg'eof]– æd /fd|/L a'lem/x]sf] 5', of] ;f/f rfkn';L o;sf/0f eO/x]sf] 5 ls d
ltd|f nflu aflx/sf] sf]7fdf Pp6f em\ofn agfpmF . x}g t <Æ
d xfF;]F . pxfFn]
klg xfF;LxfF;L g} eGg'ePsf] lyof] .
t'?Gt} pxfFsf]
cg'xf/ s7f]/ eof]– ltdL ;f]RtL xf}nL, d ltd|f rnfvL a'em\g ;lStgF eg]/ . of] c¿
w'Tof{OF s;}nfO{ ug"{ . ljgonfO{ cfh;Dd s;}n] em'Sofpg ;s]sf] 5}g .
To; lbg pxfF
clkm; uPkl5 d lbgel/ /f]O/x]F .
To;kl5 t d}n]
slxNo} em\ofnsf] s'/} lgsflngF .
;f/f lbg l6eL
x]y]{F . ;do t sf6\g' kl/xfN5 lg, x}g < slxn]sfxLF pbf;Ln] 3]Yof]{ .
/f]OlbGy]F . pxfFnfO{ g s'/f a'em\g' lyof], g slxNo} a'em\g'eof] . eGg'x'GYof]–
æltdLnfO{ t s] 5 /, lbgel/ l6eL x]/]/ a:5f} . xfdL 5f}F lg uwf;/L vl6/xg] .
kTgLx¿ t P]; ug{s} nflu hGd]sf x'g\ .Æ
d r'krfk ;'Gy]F .
l6eLsf] dfofjL ;+;f/af6
aflx/ cfpg rfxGy]F d . h'g va/ cvaf/df 5flkG5g\ of l6eLdf ;'lgG5g\, ltgsf]
af/]df hfgsf/L lng] dg x'GYof] . s] :qLhfltnfO{ o:tf] rfxg] xs x'Fb}g <
km]l/ lbSs ePkl5,
Psbd} a]r}g ePsf] a]nf d}n] rfx]F, cxf Û xfd|f] klg Pp6f
gfgL eOlbPsf] eP Û
clg t o:tf]
eOxfNof] . s'g}s'g} s'/f O{Zj/;dIf t'?Gt} k'U5g\ . x'g t d o:tf] klg eGg
;lStgF, lsgls Tolta]nf;Dddf xfd|f] lax] ePsf] tLg jif{ eO;s]sf] lyof] .
aRrf] cfof] .
dnfO{ Psbd dHhf eof] . d crfgs Psbd Jo:t x'g yfn]F . gofFgofF ;kgfx¿ dgdf
cª\s'/fpg nfu] . o;}sf] axfgf agfP/ 3/aflx/ lg:sg]5' . o;sf] cf}Fnf] kqm]/
3'Dg]5' . of] 6's'6's' lxF8\g]5 / d o;sf slnnf kfOnfn] b'lgofF gfKg]5' . tkfO{F
jf c¿ dflg;n] o; af/]df s] ;f]R5g\ dnfO{ yfxf 5}g, t/ dnfO{ nfUof] d]/f ;fd' Ps
gofF ;+;f/ v'Ng nfu]sf] 5 . d v';L ePF . d Jo:t ePF . w]/} lbg o;} u/L lat]/ uP
. Tof] hf]; klg 7G8f x'g nfUof] .
æ5f]/f] 5 d]/f] ÛÆ pxfF k6sk6s
eGg'x'GYof] .
/x/n] sfvdf
af]s]/ slxn]sfxLF 3/af6 lg:sg'x'GYof] . 3'dfpg'x'GYof] . d 3/}df ===== x/fPsf]
em\ofn vf]lh/x]sL x'Gy]F .
o;} aLrdf gftfuf]tfsf
dfG5] cfP, ;fyL–kl/lrt cfP . of] sf]7f To:t} g} /lx/x\of] . g d}n] s]xL eg]F, g
pxfFn] . cF, d}n] Vofn u/]F, hab]lv 3/df aRrf] cfof], pxfFnfO{ Ps a]r}gLh:tf]
dx;''; x'g yfn]sf] 5 . pxfF sltk6s aRrfnfO{ sfvdf lnP/ aflx/L sf]7f;Dd
hfg'x'GYof], clg kms]{/ cfpg'x'GYof] . ;fob cfkm\gf] 5f]/fnfO{ 3/leq}af6 aflx/L
b'lgofFsf] emns b]vfpg rflx/xg'ePsf]
lyof] . d To;}sf ljifodf kLl8t lyPF . t/ d}n] t o; ljifodf af]Ng} aGb
u/]sL lyPF . Tolt eP tfklg, crfgs Ps lbg pxfFn] cfkm}F lg0f{o ug'{eof], /
b;}Fsf] h'g clnslt 5'6\6L kfOG5 lg, xf], To;} ;dodf dhb'/ af]nfpg nufP/, kvf{n
eTsfpg nufP/, of] em\ofn vf]nfpg'eof] sf]7fdf .
em\ofndf kbf{
d}n] nufPF . ldl;gdf cfkm}F l;nfP/ . kbf{sf] sk8f pxfFn] clkm;af6 kms{Fbfv]l/
lnP/ cfpg'ePsf] lyof] .
cfh kfFr jif{
eof] . Tolta]nfb]lv xfdL o; ;x/b]lv aflx/ sxLF klg uPsf 5}gf}F . o;} 3/df 5f}F
. cfh of] em\ofn klg v'n]sf] 5, o; 3/df . eGg t eGg'x'G5– nf} Û vf]lnlbPF em\ofn, ltd|f nflu .
dnfO{ yfxf 5 o;
s'/fdf slt ;Totf 5 eg]/ . olb 3/df 5f]/L hlGdlbPsL eP ;fob of] em\ofn slxNo}
aGg] lyPg . a? vf]ln;s]sf] eP Tof] em\ofn klg aGb x'g] lyof] . yfxf 5, d]/f
nflu t x'Fb} xf]Og of] em\ofn . slxNo}
lyPg of] . olt eP klg olb d}n] cfkm\gf nflu clnslt 7fpF agfOxfn]F eg] Tof] cs}{
s'/f xf] . t/ lxhf]cfh t kfFr–kfFr jif{;Dd nuftf/ 3/leq} a:tfa:tf dleqsL Tof]
s]6L dl/;s]sL 5], h;nfO{ Pp6f em\ofnsf] ;Vt h?/L lyof] . hf] aflx/sf] xnrn;Fu
hf]l8g rfxGyL . dx;'; ug{ rfxGyL, o; em\ofnaf6 cfPsf] xfjf / 3fdsf] . sxfF uO{
Tof] s]6L < ;f]R5' d . d o; em\ofnaf6 aflx/ lrxfpF5', dleq s'g} xnrn x'Fb}g
ca . s'g} v';L hfUb}g . d o; aRrfnfO{ xfF;]v]n]sf] b]V5' / d':sfOlbG5', a; Û
;fob pxfF o;}
lbgsf] k|tLIffdf x'g'x'GYof] .
±±±±±
(= a};fvL
–Onf k|;fb
o;k6s pm
k"/fsf k"/f tof/ eP/ cfPsL lyO{ . Ps lbg klxNo} sDKo'6/df x]/]sL
lyO{, gfOlG6g l;S:6Ldf ;]G6 Kofl6«S; 8]sf] k/]8 lbpF;f]sf] b'O{ ah]b]lv ;fFem
rf/ ah]sf] aLrdf lyof] . cfOtjf/ x'gfsf] sf/0fn] cem ;x'lnot lyof] . p;n] sltko
sfd t lxh} ;s]sL lyO{ .
dfr{sf] dlxgf, o;
cfOl/; pT;jn] hlxNo} p;nfO{ xf]nLsf] ;Demgf u/fpFYof], cS;/ eg]h:tf] xf]nL of t
;lsO;s]sf] x'GYof] of t cfpg} afFsL x'GYof] . ;]G6 Kofl6«S; 8] cyf{t\ xl/of]
/ªsf] axf/ . xl/of] ;6{, xl/of] 6f]kL, xl/of df]tLsf dfnf / cfFvfdf xl/of] /ªsf
k|m]dsf] r:df . s;}s;}n] t xl/of] /ª r]x/fdf kf]t]sf lyP . xl/of] u'nfkm klg
b]lvof] . xl/ofnL g} xl/ofnL ;j{q .
j;Gtsf] cfudgsf]
;"rgf lbFb} ;Gt Kofl6«ssf] gfddf dgfOg] of] cfOl/; pT;j ca cd]l/sfsf]
lhGbuLsf] lx:;f eO;s]sf] 5 . x'g t p;n] b]v]sL 5, 3fF;sf] xl/of] /ªh:tf]
v'n]sf] xl/of] /ª g} ;j{q 5fPsf] x'G5 .
xl/of]sf afFsL 5fofx¿ klg b]Vg kfOG5 . ;fwf/0ftof pm klg To; lbg An' lhG;dfly
xl/of] ;6{ nufpF5] / eL8df ;fd]n x'G5] . p;nfO{ of] k/]8 /fd|f] nfU5 . k/]8sf]
qmddf bz{sdfly km\ofFlsPsf rsn]6, df]tLsf dfnf, s'kg cflbdWo] :ofd/s -tLg
kftsf] cfsf/ ePsf]_ sf] lrGx olb p;n] e]6L eg] cfd cfOl/; dfG5]sf em}F p;nfO{ klg
;f}efUo k|fKt x'g] ljZjf; nfU5 . x'g klg p;sf ;fydf o:t} x'Fb} klg cfPsf] 5 .
klxnf] kN6 pm hah{:tL o; k/]8sf] bz{sdf ;fd]n ePsL lyO{ . pm xKtfel/sf nflu
lsgd]n ug{ ahf/lt/ lg:s]sL lyO{ . kms{Fbfv]l/ 3/ kms{g] af6f] aGb 5 eGg] yfxf
kfO{ . ;8sdf ;]l/kmsf uf8Lx¿ xg{ ahfpFb} 3'ld/x]sf lyP . km'6kfydf dflg;sf] eL8
lyof], sf/ lgsfNg] s'g} u'GhfO; lyPg . afWo eP/ p;n] sf/ kfls{ª n6df nuL kfs{
u/]/ ;8ssf b'j}tkm{sf xhf/f}Fsf] ;ª\Vofdf plePsf bz{sx¿sf aLr ;fd]n ePsL lyO{ .
Toltv]/ p;n]
kx]Fnf] ;6{ nufPsL lyO{, s'g} sk8f xl/of lyPgg\ . pm eL8df c¿eGbf Psbd cnu
b]lvPsL lyO{ . x'g t c¿ Ps b'O{hgf klg pmh:t} lyP, ;fob tL klg ;fob p;}sf em}F
eL8df km;]sf lyP . ljleGg sDkgLx¿sf
xl/of] /ªsf a]n'g / :ofd/ssf lrGxx¿n] ;lhPsf lj1fkgkf6L nufPsf uf8Lx¿– ltgsf
v'nf 5taf6 Psbd} w]/} dflg;n] bz{sx¿nfO{ nIo u/]/ dfnfx¿ km\ofFls/x]sf lyP–
PsPs u/]/ uO/x]sf lyP . al9/x]sf uf8Lx¿nfO{ pm ?lrk"j{s x]l//x]sL lyO{ .
bz{sx¿df afnsx¿ Hofbf lyP / ltgsf cleefjs kl5Nnf] kª\lStdf pleP/ rsn]6 cflb
vf]:gdf ltgnfO{ ;xfotf ul//x]sf lyP . Pp6f 6«s of sf/ hfGYof], clg la8\;–la8\;
eg]/ u'xf/ dlRrGYof] . x\ofKkL ;]G6 Kofl6«S; 8]sf] gf/fn] cfsfz u'lGhGYof] .
æk|fp8 6' aL Pg cfOl/;Æ sf] gf/f cl3 al9/x]sf uf8Lx¿df k9]/ pm d':s'/fO/xL .
t/xt/xsf uf8Lx¿–
s'g} h'Qfsf] cfsf/sf, s'g} 3/ ag]sf======= a8nfO6sf] 6«saf6 /S;Lsf] lj1fkg
ul//x]sf uf8Lx¿– r]g km\ofFls/x]sf lyP h;df sf8{af]8{sf a8nfO6sf af]tn ufFl;Psf
lyP . ;a}yf]s xl/of] /ªsf . aLraLrdf aRrfsf 6f]nLx¿ ;'Gb/ xl/of] /ªsf] 8«];
nufP/ lhDgfl:6ssf] sf}zn klg b]vfO/x]sf lyP . s]xL uLt ufpFb} u/]sf aRrfx¿ klg
uP . Ps Do'lhs sDkgLsf] uf8L s0f{lk|o w'gx¿ ahfpFb} uof] . ;f/f+zdf eGg'kbf{
of] h'n'; ;'ifdfnfO{ Psbd} /fd|f] nfUof] . bz{gLo .
x'g t p;n] c¿
dflg;x¿sf em}F lrRofP/ la8\; dfu]sL lyOg, t/ klg s]xLs]xL p;sf] uf]8}g]/ cfP/
em/]sf lyP . cg]s /ªsf df]tLsf dfnfx¿, rsn]6 / l6gn] ag]sf] rlDsnf] Pp6f tLgkQL
klg . hf] O{;fO{ x'g\ ltgn] la8\; n}hfpmg\, p;nfO{ s] dtna=== . p;n] ;f]r]sL
lyO{ t/ km]l/ pm tL ePe/sf ;a}yf]s a6'Nb} lxF8L . Tof] lbg /fd|/L lat]sf] lyof]
. dgdf xl/ofnL 5fPem}F ePsf] lyof] . sltko s'/f t cfFvfsf] af6f] eP/ dgdf
k'U5g\ .
kf]:6 u/]sf]
l/;r{ k]k/sf] :jLs[ltsf] ;"rgf To;} lbg, sl/a Ps dlxgfhlt kl5 ha k|fKt
eof] ta p;n] dfgL of] tLgkQL ;fFRr} g} z'e ;u'g xf] /x]5 eg]/ . csf]{ jif pm
km]l/ h'n'; x]g{ uO{ . p;n] eL8sf ;fy pk|mLpk|mL w]/}yf]s kfpg nDs]sL lyO{ .
p;sf xftdf lgs}j6f :ofd/ssf] lrGxjfnf ¥ofk/ nufPsf rsn]6 cfOk'u]sf lyP . To;kl5
ha crfgs g} Ps lbg n'O; cfP/ p;sf] k};f lkmtf{ lbof], clg t pm ;f]Rg afWo ePsL
lyO{– o; tLg kQLsf] cfsf/df s]xL t cjZo 5 .
;]G6 Kofl6«s 8] Ps z'e lbgsf] gfd xf] . To; ;dob]lv x/]s jif{ pm
cfkm\gf] efUo hfGgsf nflu o; eL8df ;fd]n
x'G5] . s] o;kN6 klg s'g} tLgkQL ldNnf t < rsn]6 g} eP klg, h;sf ¥ofk/df of]
lrGx ag]sf] xf];\ . t/ ca t pm cfkm\gf] ldqd08nLnfO{ klg of] h'n'; x]g{sf nflu
k|f]T;flxt u5]{ . c¿ ;f/f sf/0fnfO{ a]jf:tf u/] klg of] h'n'; bz{gLo t x'G5 g},
s]xLa]/sf nflu tkfO{F aRrfx¿sf] x"ndf ldl;P/ cfkm" klg afns x'g
k'Ug'x'g]5 . log} s'/f ;f]r]/ p;n] jlGbtfnfO{ kmf]g u/]sL lyO{ .
æef]ln ;]G6
Kofl6«S; 8] xf] . cfpg] x}g t <Æ
æTof] eg]sf] s]
xf] <Æ
æsd cg of/ Û t]/f b'O{6f aRrf 5g\, t/ klg tFnfO{ yfxf 5}g <Æ
æeg\ t .Æ
;'ifdfn]
lj:tf/k"j{s hfgsf/L lbPsL lyO{ . :ofd/s / uf]N8]g la8\;;Fu hf]l8Psf cfOl/;
ljZjf; / ;Gt Kofl6«ssf af/]df p;n] sDKo'6/df k9]sL lyO{ . O{;fO{ dfGotfx¿ o;}
klg p;sf nflu gofF lyPgg\ . O{;fO{ wd{sf klg olt w]/} zfvf 5g\ / Ps rr{ cfkm\gf
dfGotfx¿nfO{ lnP/ csf]{eGbf slt leGg x'g ;S5g\, pg} lh;; qmfO:6dfly ljZjf;sf
afah'b, of] kSs} p;n] cd]l/sf cfPkl5 dfq hfgL . oxfF cfP/ O{;fO{ wd{sf olt w]/}
km/s ¿k b]Vg kfOG5 eGg] s'/f p;sf nflu ef/tdf a:tfv]l/ sNkgftLt lyP . clg cr]n
t pm cfkm\gf] ;f/f 1fg jlGbtfsf ;fd' kf]lv/x]sL lyO{ . t/ jlGbtf t jlGbtf g 7xl/O{ . cd]l/sfdf Ps}
tl/sfn] kfFr jif{;Dd al;/x]sL 5], clnslt klg ablnPsL 5}g . cfkm\gf] ef/tLo
d08nLdf 3'D5] . x/]s dlxgf p;sf] 3/df ;Togf/fo0f syf of To:t} s'g} pT;j x'g]
u5{ . ljZj lxGb" kl/ifb\;Fu hf]l8Psf sf/0f klg p;sf] bfo/f lgs} km/flsnf]
5 . cr]n t eL8 g} nfu]sf] x'G5 . slxn]sfxLF ;'ifdfnfO{ cfZro{ nfU5, s;/L
;DxfN5] xf]nf of] ;ayf]s . b'O6f gfgL, gf]s/L, klt clg lbgx'F cfpg] u/]sf
cltlyx¿ . clg pm h;sf] 3/df klg k"hfdf hfg] u5]{ . of] cs}{ s'/f xf], p;s}
sf/0fn] ;'ifdfn] klg s]xL kj{–pT;j dgfpF5] . xf]nL–bLkfjnLdf p;sf] 3/ hfFbf
PSnf]kg dx;'; x'Fb}g .
æcF, cF . a'em]F
. c/], clxn] t r}qsf] gj/fq rln/x]sf] 5, of] ;do t z'e eOxfN5 lg .Æ
;'ifdfnfO{
nfUof]– of] slxNo} ;'lw|Gg Û
æc/] of/,
s]6fx¿nfO{ t k7f . ltgn] /dfOnf] dfGg]5g\ . ;Kk} x'G5g\– lxGb", d'l:nd,
O{;fO{ . cfOl/; / gg–cfOl/; . of] cd]l/sf xf] ÛÆ
æ7Ls} 5 lg t, csf]{kN6
x]/f}Fnf . cfkm\g} ;a–l8lehgdf xf]nL ldng 5 cfh . 8«fOe t d cfkm}Fn] ug'{knf{
lg, xf]Og < gfOlG6g l;S:6L w]/} 6f9f 5 oxfFaf6 .Æ
æTo;f] eP ldg6
d]8 kfs{ hfpm . 8fpg6fp6 . ToxfFsf] h'n'; t cem /fd|f] x'G5 . t]/f] bLk" eGb} lyof]– ;]G6 Kofl6«S; s] xf]
eGg] s'/f p;nfO{ yfxf 5 .Æ
æcF, ;a}yf]s
:s'nd} l;s]/ cfpF5g\ . d t Psbd lrlGtt ePF . jfO{=Pd=;L=P= l:jldªsf nflu n}hf .
clg s/ft] l;Sg' 5 . xf]djs{ u/f . logLx¿nfO{ t km';{t g} x'Fb}g . ;a}yf]s d}n]
g} ug'{k5{ .Æ
ælxF8\ . 5f8\b]
tL s'/f .Æ
;'ifdfnfO{ yfxf
5, pm cfpg]jfnf 5}g . g t aRrfx¿nfO{ pm;Fu hfg lbg]5] . cd]l/sf cfPkl5 klg
ef/tLo klt cGo dfdnfdf rfx] ablnpmg\, kTgLsf] ljifodf ef/tLo g} /lx/xG5g\
. of] ;lhnf] 5 . t/ ;'ifdf hfg]5] .
p;nfO{ tLgkQL rflxPsf] 5 Û
o;kN6 pm;Fu
nvgf}sf] cª\u'/L /ªsf] s'tf{ 5– p;sf] ;a}eGbf lk|o, / o;avt p;n] ToxL nufpg' 5
.
of] gfOlG6g
l;S:6Ln] cS;/ p;nfO{ e|ldt ub{5 . klxnf]k6s t ha ;'gL, p;n] o; ;ª\Vofn] s'g}
;8ssf] gfd ;"lrt ub{5 eGg] s'/} a'lemg . cr]n ;d]t pm cS;/ unt df]8 lnG5]
/ unt ;8sdf k'U5], t/ cfh To:tf] ePg . p;n] sf/ l;o;{sf] 7"nf] uf]bfds}
5]pdf kfs{ u/L / sf/sf] 6ǻ\saf6 s';L{ lgsfnL . p;nfO{ nfu]sf] lyof], pm l9nf]
eO;s]L, t/ cem} klg k/]8 ;'? ePsf] lyPg . s}of}F bz{s ;8ssf] b'j}k6\l6 s';L{
/fv]/ a;]sf lyP . kfls{ª n8df k:g] / lg:sg] af6f] klg s';L{x¿n] 9fs]sf] lyof] .
pm gfOlG6g l;S:6Lsf] k5fl8k6\l6af6 cfPsL lyO{, To;}n] k:g ;s]sL lyO{ .
a:g]x¿df w]/}h;f]
7"nf dflg; lyP . aRrfx¿sf] n:s/ t pT;fxn] el/P/ h'?sh'?s v'6\6f prfNb}
hxfFaf6 h'n'; cfpg]jfnf lyof], ;8ssf] To; lsgf/df gh/ nufO/x]sf lyP . p;n] Pp6f
s'gfdf cfkm\gf] kmf]lN8ª s';L{ vf]n]/ a;L . p;sf] 5]pdf Pp6L uf]/L j[4f cfFvfdf
:ofd/ssf] cfsf/sf] xl/of] r:df nufP/ a;]sL lyO{ . p;n] cfkm"lt/ x]l//x]sf]
b]v]/ Tof] d':sfO{ . ;'ifdfn] klg O;f/f ul/lbO{– ax't ;'Gb/ Û Tof] v';L eO{ .
o;kN6 klg olb
:ofd/s kfOof] eg] t kSs} p;sf] 5gf]6 x'g]jfnf 5 . p;n] OG6/Eo' lbg]5] . ca k9fO
cufl8 a9fO/xg] O/fbf 5}g p;sf] . pm Jojl:yt x'g rfxG5] . cfkm\gf] lhGbuLsf] csf]{
cj;/ v]Ng rfxG5] . cd]l/sfaf6 kms]{/ cfpg] t k|Zg g} p7\t}g . oxfFsf]
;'ljwfk"0f{ lhGbuLsf] cfbt ca p;nfO{ ef/tsf] w"nf]–kl;gfdo hLjgaf6
6f9} /fVg afWo kfb{5 . p;n] Pp6f ;–:ofgf] ef/t cfkm\gf] dgdf a;fPsL 5] / To;}sf
;fy pm afFlr/x]sL 5] . afFlr/xg]5] . dgsf] To; s'gfdf hxfF p;sf] b]z a:5, ToxfF
pm k|foM 3'd]/ cfpF5], cfkm\gf ;fyLx¿, uNnL–6f]nx¿, cfdfa'af, efOalxgLx¿,
km"n–j[Ifx¿;Fu s'/f u5]{ . clg km]l/ cd]l/sfd} afFRg yfN5], hf] p;sf]
jt{dfg xf] . pm hfGb5] of] pmh:tf tdfd
ef/tLox¿sf] ;To xf] . clg jlGbtf rfx] cfkm\gf] wd{nfO{ lnP/ cfu|xL 5], b]zsf]
ljifonfO{ lnP/ Tof] klg cfu|xL 5}g . o; OG6/Eo'nfO{ lnP/ pm s}of}F lbgb]lv
ljrf/dUg 5] . hfcf];\ of ghfcf];\ . klxn] t nfUYof], p;nfO{ af]nfx6 g} x'g]5}g
. p;n] cfkm}FnfO{ o; l:yltsf nflu tof/ ul//xL .
o;afx]s c¿ s'gs'g sDkgL 5g\ hxfF pm cfj]bg ug{ ;S5] . slt sd k};fdf pm
u'hf/f ug{ ;S5] . 7"nf] sDkgL cyf{t\ 7"nf] k};f cyf{t\ 7"nf]
k|ltof]lutf . p;sf nflu slt df}sf aR5, p;n] lx;fa ul//x]sL lyO{ . clg clxn] ha
OG6/Eo'sf nflu Ps xKtf afFsL /x\of], pm o; h'n';df cfkm\gf] efUo hfGg cfPsL 5]
. tLg kQL ldNof] eg] p;n] Po/ l6s6 a's ug]{5] .
crfgsf p;sf cfFvf
cfkm\gf] csf{k6\l6 cfP/ plePsL afx|–t]x| jif{sL clns df]6L, Tof] ;fob :k]lg;
lyO{, aRrLdf k/] . p;sf b'j} xft a};fvLdf c8]sf lyP . cg'xf/df ulx/f] pbf;L
5fPsf] lyof] . ;'ifdfsf] dgdf klxnf] ljrf/ s] cfof] eg] of] a};fvLdf lyOg eg]
o;n] df]6f]kgsf] ;d:ofsf] pkrf/ u/fpFb} x'g] lyO{ . lkHhf vfFbfvfFbf u/]/ df]6f
ePsf cfdfafa' cfkm\gf aRrfx¿nfO{ c;dod} df]6f]kgsf] ;d:ofsf] l;sf/ agfOlbG5g\ .
t/ To;sf] 5]pdf plePsL :qL df]6L lyOg .
;'ifdfsf]
s';L{sf] 7Ls 5]pdf To; s]6Ln] 7fpF cf]u6L . p;sf cfFvf ;'ifdf;Fu h'w] t/
;'ifdfsf] d':s'/fx6sf] k|To'Q/df Tof] :qL d':s'/fO{, Tof] s]6L xf]Og .
;'ifdfnfO{ clns cgf}7f] a]r}gL dx;'; eof] . pm To;sf] pbf;L a'em\g ;SyL .
cufl8sf nfOgdf plePsf aRrfx¿ pk|mLpk|mL dfnfx¿ ;f]xf]l//x]sf lyP, v';Ln] lrRofO/x]sf
lyP eg] Tof] s]6L k|:t/–k|ltdfsf em}F cfkm\gf a};fvLsf e/df pleO/x]sL lyO{ .
;'ifdfnfO{ cgf}7f] nfUof], lsg o;sL cfdf of cleefljsf, Tof] klg t gf/L g} xf],
cufl8 a9]/ s]xL la8\;, s]xL rsn]6 o;sf nflu a6'n]/ NofpFlbg Û To;n] o:tf] ug{ ;lsxfNyL . cyjf x'g;S5, o;nfO{ k5fl8
g} /f]ls/fVgsf nflu, cyjf o; eL8df cfkm\gf] cem b'u{lt gu/fcf];\ eGgfvflt/ pm
k5fl8 plePsL 5] .
h'n'; cfkm\gf]
r/d cj:yfdf lyof] . ;f/f rLh cl3Nnf] kª\lStdf plePsf dflg;x¿n] emlD6xfNy] .
cem;Dd ;'ifdf;Dd s]xL cfOk'u]sf] lyPg . cyf]{s s]xL gkfP klg p;nfO{ Pp6f tLg
kQL t rflxG5 g}, o:tf] ;f]Rt} pm cfkm\gf] s';L{af6 p7]/ clns cl3 a9L . clnslt
dfq cl3 s] a9]sL lyO{, Pp6f rsn]s6 SofG8L 7Ls p;sf cufl8 v'6\6}g]/ v:of] . pm
aRrL t xf]Og, hf] nnLkk vfcf];\ . p;n] Tof] rsn]6 k5fl8 kms]{/ To; aRrLtkm{
a9fO{– ælb; Oh km/ o' .Æ
To; aRrLsf] pbf;
r]x/fdf Ps IfL0f d':s'/fx6 lah'nLsf] rdsem}F lemlnSs rDSof] / kne/d} ljnLg
eOxfNof] . ;'ifdfn] km]l/ h'n';tkm{ gh/ bf}8fO{ . cfkm\gf] lx:;fdf s]xL cfpg] b]lvPg . o;kN6 cl3 al9/x]sf
uf8Lx¿df lj1fkg Hofbf 5g\ . :ofd/ssf l8hfOg Hofbf 5g\ t/ bz{ssf lt/ To:tf] s]xL
cfO/x]sf] 5}g . t/ of] klg ;fob ;fFrf] lyPg . ;–:ofgf] 6«sdf a;]sf b'O{
aRrfx¿n] :ofd/ssf] cfsf/sf a]n'g km'nfP clg PsPs b'j} lbzfdf bz{stkm{ p/fn] .
Psflt/ Pp6f s]6fn] / csf]{tkm{ Ps cUnf] dflg;n] ltgnfO{ xfjfd} emD6] . ;'ifdf
lg/fz eO{ . p;nfO{ olt dfq t rflxPsf] lyof], Tolt kfpgf;fy pm kmls{xfNg] lyO{ .
s] yfxf o;} u/L of] s]6L klg o:t} s]xL ;f]r]/ oxfF cfPsL xf] . p;n] kms]{/
aRrLtkm{ x]/L . Tof] r]x/f efjxLg lyof] . dfgf}F s'g} ;Defjgf st} ar]s} 5}g .
;'ifdf cufl8 a9]/
klxnf] nfOgdf plePsf aRrfx¿sf] kª\lStsf] 7Ls k5fl8 cfO{ . vfln Pp6f tLg kQL,
afFsL ;ayf]s pm To; s]6LnfO{ lbg]5] . tLg kQL e]l6of] eg] pm OG6/Eo''sf nflu
hfg]5] gq hfGg . Tolt 6f9fsf] af]:6g hfpm, ha ls pxf lxpF kl//x]sf] 5, clg sfd}
x'g] xf]Og eg] s] vfFrf] 5 / dxfsi6 p7fO/xg'sf] .
Pp6f ;'gf}nf]
dfnf pm;dIf cfP/ v:of] . of] klg z'e ;u'g xf], p;n] ;f]rL . clg k5fl8 uP/ dfnf
To; aRrLnfO{ lbO{ . of] p;sf] klxnf] dfnf lyof] . p;n] 3fF6Ldf nufO{ .
oltv]/;Dd cl3Nnf] kª\lStsf aRrfx¿ dfnfx¿n] nflbPsf lyP . xl/of, ;'gf}nf, gLnf,
kx]Fnf, /ftf, a}hgL– x/]s /ªsf dfnfx¿ . kf]lnlyg rsn]6x¿n] el/Psf .
ljk/Lt lbzf
x]l//x]sL lyO{, p;sf] v'6\6fdf km]l/ s]xL 7f]lSsof] . ;]tf df]tLx¿sf] dfnf .
of] pm cfkm}FnfO{ /fVg]5] .
k5fl8 plePsL
s]6Lsf 3fF6Ldf ca b'O{ dfnf lyP . Ps p;sf ;fydf ePsL :qLn] p7fPsL lyO{ .
c¿ b'O6f rsn]6
km]l/ ;'ifdfn] aRrLnfO{ lbO{ . pm km]l/ d':s'/fO{ . t/ Yofª\So'h:tf] s'g} zAb
p;sf] d'vaf6 lg:s]g . ;fob pm c¿ aRrfx¿;Fu cfkm"nfO{ t'ngf ul//x]sL lyO{
hf] dfnfx¿, rsn]6x¿ / t/xt/xsf Kofs]6x¿, 6L–;6{ cflbn] nflbP/ v';Ln]
plk|mO/x]sf lyP .
uf8Lx¿ cufl8
al9/x] . ca ltgLx¿ k5fl8 plePsf dfG5]x¿nfO{ tfls/x]sf lyP . w]/} yf]s k5fl8 klg
k'lu/x]sf] lyof] . ;'ifdf km]l/ k5fl8 x6]/ cfPsL lyO{ . c¿ Ps–Ps u/]/ s}of}F
dfnf p;n] a6'ln;s]sL lyO{ . t/ Pp6} tLg kQL p;nfO{ k|fKt ePg . x'g t tLg kQL
cyf{t\ :ofd/s u'Fy]sf dfnf klg km\FoflsPsf lyP, t/ tLdWo] Pp6} klg ;'ifdf
eP7fpF;Dd cfOk'u]gg\ . Ps 306fsf] h'n';sf] tLg rf}yfO{ kf/ eO;s]sf] lyof] .
;'ifdfn] kms{g'
lyof] .
crfgs jiff{ ;'?
eof] . dflg; bf}l8g yfn] . ;'ifdfn] cfkm\gf dfnf ugL . Pp6fdf l;S; km\Nofusf]
s'kg lyof] . csf]{af6 km"nx¿sf cfsf/sf ;'ulGwt d}gaQLx¿ Pp6f s'kgsf ;fydf
em'lG8O/x]sf lyP . p;n] cfkm\gf] d}gaQL o; k;ndf cfP/ nuf];\ . cyf{t\ p;nfO{ h]
rflxPsf] lyof] To;afx]s w]/}yf]s k|fKt ePsf] lyof] t/ p;sf] leqL ljZjf; hufpgsf
nflu s]xL lyPg . PsPs u/]/ ;f/f dfnf p;n] 3fF6Ldf nufO{ . p;n] kl5 kms{Fb} ubf{
b]vL, To; aRrLsf] 3fF6Ldf klg nueu Tolt g} dfnf lyP . x'g t Tof] cfkm\gf]
7fpFaf6 xlNnPsL klg lyOg, PskN6 afx]s, ha Pp6f kx]Fnf] dfnf pgLx¿ b'O{sf aLr
cfP/ v;]sf] lyof] / ;'ifdfn] eg]sL lyO{– æ6]s O6 .Æ Toltv]/ p;n] em's]/ dfnf
p7fPsL lyO{ . rlDsnf, l;;fsf df]tLsf dfnfem}F To; s]6Lsf] r]x/f k|;Ggtfn]
rlDs/x]sf] lyof] . dfnfx¿sf] rds ;fob ca p;leq el/g nfu]sf] lyof] . r]x/fdf
zflGt lyof] . pm d':s'/fO/x]sL lyO{ . ;'ifdfnf] cfkm\gf afFsL rsn]6 klg p;}nfO{
lbO{ . olt w]/} rsn]6 p;n] s] u/f];\ . s'g}df :ofd/ssf] lrGx klg t 5}g Û===
aRrLn] klxnf] kN6
p;nfO{ egL– æYofª\s o' ÛÆ
;fob To;nfO{ aNn
cfkm\gf nflu OlR5t ;a}yf]s k|fKt ePsf] lyof] Û
bf}l8/x]sf
dflg;x¿df Tof] j[4f klg lyO{ h;n] xl/of] r:df nufPsL lyO{– :ofd/ssf] l8hfOgsf]
. ækfgL s] vfg kl/lbPsf] o;a]nf ÛÆ pm ;'ifdf;Fu cª\u|]hLdf af]nL .
æd ef/tLo x'F .
xfdLsxfF o:tf] xNsf kfgL kg'{nfO{ dflg;x¿n] z'e dfG5g\ . ;'ifdfn] egL .
æcR5f ÛÆ Tof] j[4f
k|;Ggtfk"j{s d':s'/fO{ .
æxh'/ . tkfO{Fn]
dfGg'k5{ of] ;]G6 Kofl6«S; 8] x\ofKkL x'g]jfnf 5 .Æ
æx\ofKkL ;]G6
Kofl6«S; 8] ÛÆ pm xfF;L .
;'ifdfn] ;f]rL,
s]xL geP klg To; j[4fsf] ljZjf; p;n] km]l/ hufOlbPsL 5] . cfkm\gf dfGotfx¿;Fu
hf]8]/ . hals pm cfkm}F o; s'/fdf olsg ulb{gyL Û
cfsfz sfnf
afbnx¿n] el/Fb} uO/x]sf] lyof] . j;Gtsf] :jfut ul//x]sf ¿vx¿df gofF kftx¿ lyP
t/ ltgLx¿ 3gf 5fofbf/ :j¿kdf ablng' afFsL g} lyof] tfls sf]xL ltgsf d'lg pleP/
cfkm"nfO{ jiff{af6 c+ztM dfq eP klg arfpg ;s"g\ . sfnf] cfsfzsf d'lg
;'ifdfnfO{ To; b'lwnf] xfF;f] Psbd kljqem}F nfUof] . p;nfO{ 3/ hfg' lyof] .
afFsL /x]sf sfdx¿ l;Wofpg' lyof] . Tof] j[4f c¿ s]xL eGg rfxGyL xf]nf, t/
;'ifdf cl3 al9xfnL . tn xl/of] /ª ca klg ;a}lt/ km}lnPsf] lyof] . bf}l8/x]sf
dflg;x¿ Pp6f xl/of] kvf{nem}F b]lvO/x]sf lyP . a};fvLdf plePsf] Tof] s]6L
cem;Dd unfdf dfnf nufP/ zfGtefjn] pleP/ d':sfO/x]sL lyO{ . ;fob pgLx¿sf] sf/
cf;kf;d} st} lyof] . ;'ifdfn] ;f]rL, 5fl8lbpmF . OG6/Eo' pm lbg]5] . 3/ kms]{/
klxnf] sfd Po/ l6s6 a's ug'{ 5 . clg OG6/Eo'sf] tof/L . cfhsf] lbg t laltxfNof]
. Ps lbg ofqfdf hfg]5 . To;f] x'gfn] kfFr} lbgdfq ar]sf 5g\ . 7Ls;Fu tof/L ug]{5]
. rog xf];\ ls gxf];\ g Û
hfg] vr{ t
sDkgLn] lbO/fv]s} 5 . cyf]{s p;n] s] ug'{ 5 / Û s8f k|ltof]lutf 5, To;}n] ;fx; d/]sf] 5, t/ olb ;kmn eO{ eg] t af]:6g
/fd|f] 7fpF xf] . k};f klg 7"n} x'G5 . ef], 5f8\, tF klg s] cGwljZjf;
kfn]/ a;]sL Û
crfgs p;n] dx;';
u/L ls a};fvLdf Tof] s]6Ldfq xf]Og, cfkm"[ :jod\ klg plePsL /lx5 . c¿
s}of}F dfG5]x¿ klg . km/s oltdfq 5 ls cfh p;sf] a};fvL pq]sf] 5 . pm ca d'St
5]– cfkm\gf v'6\6fx¿sf] e/df rNg :jtGq Û
±±±±±±±
!)=
Ps cw'/f] k|]dsyf
dg 3'Db5 k6sk6s ltg} v08x/ eO;s]sf
3/x¿df, ?Fb}–t8lkFb}, u'gf;f] ub}{, z"Go / 6'lqmPsf sfgx¿df k'u]/ cl8G5,
;Lldt ug{ sf]l;; u5{===== d 6'qmf6'qmf ldnfP/ hf]8\5' t/ s'g} tfhdxn aGb}g Û
oL kª\lStx¿ d]/f xf]Ogg\, lgldiffsf x'g\
. d}n] ha klxnf] k6s p;sf] 8fo/Lsf kGgfdf oL kª\lSt k9]F, d Psbd rlst ePsL lyPF
. of] s]6L olt ;'Gb/ n]Vg ;lSt /lx5 Û p;sf] pT;fx cem
a9]sf] lyof], p;n] c¿ s]xL kGgf
5fgL5fgLsg dnfO{ k9fPsL lyO{ .
d t 8'Ag lxF8]sL lyPF
t/ ;fu/x¿d} klg ca
ulx/fOx¿ afFsL /x]g5g\ Û
æs;/L n]V5];\ tF o:tf] <Æ d}n] k|z+;f
u/]F . p;n] clnslt ;df{pFb} cfkm\gf] 8fo/L aGb u/]sL lyO{ . t/ Toltv]/ d}n]
laNs'n} ;f]Rg ;lsgF ls s'g ;Gbe{df oL kª\lSt p;sf] dgdf pAh] xf]nfg\ . s;};Fu
k|]d u/L xf]nf, c¿ s] x'G5 < o:t} t xfdL ;f]lrlbG5f}F lg, x}g / < Toltv]/
Ps k"/f ;dorqm afFsL lyof] h;n] dnfO{ p;sf] lrgf/L u/fcf];\ .
ha d xf]:6ndf p;sL ?dd]6 ag]/ p;sf]
sf]7fdf cfPF, ;'?;'?df oltdfq hfGg ;s]sL lyPF ls pm cfkm\gL cfdfnfO{ xb};Dd
dfof u5]{ . cfkm\gf] 6]andf p;n] cfdfsf] tl:a/ ;hfP/ /fv]sL lyO{ h;df pm
cfkm\gL cfdf;Fu} pleP/ xfFl;/x]sL lyO{ . p;sf] cg'xf/ cfkm\gL cfdf;Fu 7\ofSs}
ldNYof] . cfdfhlQs} ;'Gb/ lyO{ pm .
pm cfkm\gL cfdf;Fu slt xb;Dd hf]l8PsL
lyO{ / cfkm\gf lktfnfO{ slt 3[0ff uyL{ of] s'/f d}n] Toltv]/ hfg]F ha p;n] Ps
/ft cfkm\gf] kmf]6f] cNad b]vfO{ . crDds} s'/f lyof] Û p;sf] cNaddf p;sf afa'sf] Pp6} lrq lyPg . p;sL cfdf
clg pmdfq . ;fgL;fgL lgdL cfdfsf] sfvdf, v]Nb} ePsL lgdL, cfdfsf] 5]pdf a;]sL,
cfdfsf ;fydf s'g} lkslgs :k6df, ofqfdf, hxLF klg . cfdfdfq hxfF klg, lktf
cg'kl:yt Û t/ pm lktfsf] af/]df klg s'/f
uyL{ . lktf w]/} 7"nf] sDkgLdf Dofg]h/ 5g\ . pm pgsf ;fy a;]sL lyO{, b'O{
jif{ klxn] . cfdfsf] d[To'kl5 kfkfn] ;fy}df nu]sf lyP, x'g t pm Totf hfg k6Ss}
rfxGgyL . pm pgnfO{ e]6\g uPsL lyO{, kl5Nnf 5'6\6Lx¿df . o:t} lsl;dsf cg]s s'/f
uyL{ pm . d}n] cg'dfg u/]sL lyPF, o:tf] s] sf/0fn] ePsf] x'g;S5 eg] ca o;sL
cfdf o; ;+;f/df 5}gg\, cyjf p;sf lktf;Fu pgsf] ;fob l8ef];{ ePsf] lyof] xf]nf .
;f]Wg] ;fx; ePg . vf;df d p;nfO{ k"/f ;do lbg rfxGy]F, tf ls p;nfO{ eGg dg
nfu]5 eg] dnfO{ egf];\, h;/L To; lbg p;n] dnfO{ cfkm\gf] cNad b]vfPsL lyO{,
8fo/Lsf s]xL kGgf k9\g nufPsL lyO{ .
dfofnfUbL s]6L lyO{ pm . sk8fb]lv lnP/
sf]7fsf ;fdfgsf] ;hfj6df p;sf] ;f}Gbo{af]wsf] :ki6 5fk lyof] . pm lsg af]6fgLdf
zf]w ul//x]sL lyO{, yfxf ePg . pm k"0f{tM snfsf/ lyO{ . k]lG6ª ug'{, sljtf
n]Vg', cfkm\gf sk8fsf] cfkm}F l8hfOg ug'{ / ;x/df dfdf3/df uP/ ldl;gn] l;pg',
To;df a'6\6f a'Gg', of] ;a p;sf] cfbtdf uGtL x'GYof] . /ªsf] rog klg cb\e't Û JolStTjdf Ps ul/df . rfndf Ps cfTdljZjf; . of]
cfTdljZjf; ;fob pm wgLdfgL eP/ xf]nf eGg] d ;f]Ry]F / pm;Fu b"/L sfod u/]/
a:y]F . xf]:6ndf s}of}F s]6Lx¿ p;sf pTkft} km\ofg lyP . Pp6Ln] p;dfly Pp6f
sljtf klg n]v]sL lyO{ . hltv]/}sf] p;sf] xFl;nf] cg'xf/n] h;nfO{ klg ;fyL
agfOxfNYof] . clg To;dfly ;flxTodf ?lr . o;} ?lrn] p;nfO{ ;]G6«n nfOa|]/Ldf
aG6";Fu e]6 u/fPsf] lyof] . p;n] Ps lbg ljefuaf6 kms]{kl5 d}n] p;sf] ;fyL;Fu
e]6 u¿F eGg] ck]Iff u/]sL lyO{ .
æ/fsf lbbL, xh'/n] aG6";Fu e]6\g]
xf] < pm d]/f] ;fyL xf] . xh'/sf] / d]/}h:tf] ;flxlTos ?lr 5 p;sf] . xfdL
lstfa k9\5f}F / To;kl5 ltgLx¿dfly 5nkmn u5f}{F . Æ
æ/fd|f] s'/f] . t/ d}n] lsg e]6\g] <
dnfO{ ltd|f ;fyLx¿;Fu bf]:tL ug{df s'g} ?lr 5}g .Æ
æs] ef] / lbbL Û clnslt tlNt/ t xf], hfg ;Sg'x'Gg / < Ps km\nf]/ t
xf] . l;F9Ld'lg pm klv{/fv]sf] 5 .Æ
d clgR5fk"j{s p7]F . sf]7fdf cfPkl5
klg km]l/ tlNt/ hfg'sf] dtna km]l/ sk8f km]g'{kYof]{ . s] yfxf s;–s;sf ldq,
cleefjs xf]:6nsf a/G8fdf of d}bfgdf x'G5g\, / xf]:6nsf] lgod klg 5 xfdL kmd{n
8«];df b]lvcf}F eGg] .
tn pm pleO/x]sf] /x]5 . demf}nf sbsf],
b'Anf]–kftnf] s]6f] . 7"nf7"nf cfFvf, v} lsg xf] d;Fu cfFvf h'wfpg
;ls/x]sf] lyPg . cltl/St ;ª\sf]r, / Tof] klg s]6fx¿df < cxF, of] p;sf]
lgldiffsf k|ltsf] cfsif{0f xf] / kqmfp kg]{ 8/ xf], oxL 8/n] p;nfO{ cfFvf p7fpg
lbO/x]sf] lyPg . d}n] ;f]r]F, / ToxfFaf6 xl6lbg' plrt 7fg]F .
d}n] cf}krfl/s kl/ro u/]F / sf]7fdf kmsL{
cfPF . lgdL kmsL{, Ps 306fhlt kl5 . rDsFb}, ;w}Fsf h:t} .
ælbbL Û aG6" /fd|f]
5 lg xlu < xh'/nfO{ s:tf] nfUof] <Æ
d xfF;]F– æs] eGg vf]Hof <Æ
æTof] Psbd /fd|f] s]6f] xf] eGg] xh'/nfO{
nfu]g / lbbL <Æ
eGg dg nfu]sf] lyof]– æk|]d eof] eg]
;fwf/0f r]x/f klg ;'Gb/ x'G5 . c;fwf/0f nfU5 . cfsif{0f xf] lgdL ltd|f] of],
h;n] p;nfO{ x]G8;d agfO/fv]sf] 5 .Æ t/ r'k nfu]F . d lgdLsf] dfdnfdf bvn lbg
rfxGgy]F . p;af6 Ps lglZrt b"/L sfod uy]{F d, lsgls To; sf]7fdf d cfPsf]
tLg dlxgfdfq ePsf] lyof] . olt ;do To; s]6LnfO{ lrGgsf nflu sfkmL lyPg .
clg cS;/ o:tf] eO/xGYof]– slxn] ljefu
hfg'cufl8, slxn] ljZjljBfnoaf6 kmls{/x]sf] a]nf af6fdf, slxn] xf]:6]ns} ngdf d
tL b'j}nfO{ e]6\6fpFy]F, s'/f ul//x]sf . d xft xNnfP/ clu a9\y]F . ;fob
pgLx¿sf] lg/LIf0fsf] k"/f df}sf dnfO{ ;don] ydfO/x]sf] lyof] / dnfO{ lbnr:kL
aG6"df sd / lgldiffdf Hofbf lyof] .
xfdL lbgel/ cfkm\gf–cfkm\gf ljefudf
x'GYof}F, ;fFem cnucnu sf6\Yof}F t/ /ft ;Fu} latfpFYof}F . xfd|f] ;'Tg] ;do Ps}
lyof] / vfg] ;do klg . xf]:6nsf] d];df klg xfdL ;fy} x'GYof}F . pm hltv]/}
pHofnL x'GyL, xfFl;/x]sL x'GyL . p;sf] xfF;f] / s'/fsfgL ylkFbf o:tf] nfUYof]
d];df k|f0f el/Psf] 5, / d ;f]Ry]F– k|]d slt ;'Gb/ x'Fbf] /x]5 .
;fob ddf klg p;k|lt :g]x a9\b} uPsf]
lyof], To;}n] xf]nf d p;sf sxfgL ;'Gg yfn]sL lyPF . dGg" e08f/Lb]lv lnP/
t'u]{g]e;Ddsf lstfax¿dfly rrf{ ug{ nfu]sL lyO{ / gfd ;'emfpg yfn]sL lyO{, ca
csf]{ lstfa s'g k9\g'kg]{ xf] . pm d]/f ;Nnfx uDeL/tfk"j{ ;'GyL . dnfO{
7"nfnfO{ lbg'kg]{ ;Ddfg lbGyL t/ ha pm aG6"sf] ljifodf s'/f uyL{, d
r'k} nflu/xGy]F .
of] k|]dsf] klxnf] v'8\lsnf] lyof] .
nfOa|]/Laf6 lstfax¿ nUg', k9\g' / km]l/
Ps–csf{nfO{ k9\g nufpg' cyf{t\ aG6";Fu e]63f6 ul//xg' . nfdf jftf{nfksf]
l;nl;nf . krkg vDe] nfn lbjf/]F, ug ljb b ljG8, km:6 ne, cGw] df]8 ;] cfu],
u'gfxf]F sf b]jtf, ;f/f cfsfz===== p;sf ;KtfxfGt ca aG6"sf nflu lyP . pm
To;;Fu s'/fsfgL u/]/ sf]7fdf kms{GyL / af]Ng yfNyL–
æxh'/nfO{ yfxf 5 /fsf lbbL, xfd|f ?lrx¿
Psbd ldN5g\ . lxhf] d}n] kx]Fnf] s'tf{–;'?jfn nufPsL lyPF, p;n] kx]Fnf]
cfkm\gf] klg km]e/]6 sn/ xf] eg]/ eGof] .
=======
æaG6"nfO{ klg 5f]n]–e6'/] dg k5{ .Æ
=======
aG6"sf xh'/af :jtGqtf ;]gfgL lyP .
agf/;sf] Tof] uNnL p;sf xh'/afsf] gfddf 5 . Psbd} ;DkGg 5g\ . t/ klg x]g'{;\ t,
Ps/lQ 3dG8L 5}g . xlu <Æ
=======
æaG6"nfO{ klg /s Do'lhs dg k5{ . pm
lzjs'df/ zdf{ / xl/k|;fb rf}/l;ofnfO{ ;'G5 . cfh p;n] of] Sof;]6 dnfO{ lbof] .
ahfpmF <Æ
=======
ælxhf] xfdLn] h]= s[i0fd"lt{ k9\of}F
. xfdL s[i0fd"lt{ kmfpG8];g, /fh3f6 hfg] ePsf 5f}F .Æ
æ;f/gfy ghfg] < a'4 /fd|f nfUb}gg\
< j}/fUo eOG5 <Æ d}n] lr9\ofPF .
æxh'/ klg=== /fsf lbbL ÛÆ p;sf] d'v 9Ss
km'Nof] .
aG6" ;f/f cfsfz lyof] / pm pl8/x]sL
lyO{ . d p;nfO{ x]y]{F / ;f]Ry]F– sxfF uO/x]sL 5] xf]nf of] s]6L Û
k|]dsf] bf];|f] v'8\lsnf]
pm cr]n uDeL/ x'Fb} uPsL lyO{ . cGtd'{vL,
cfTdnLg eg]h:tL . d 7flg/x]sL lyPF, aG6"nfO{ lnP/ o; s]6Ln] Pp6f ;kgf
b]lv/x]sL 5] . dnfO{ Tof] s]6f] k6Ss} dg kb}{gYof] . Psbd efj's lsl;dsf]
b]lvGYof] Tof] . lg0f{o ug]{ / To; lg0f{odf l6ls/xg] Ifdtf /fVg]x¿ c¿ g} vfnsf
x'G5g\ . d}n] s]6fx¿l;t slxNo} ldqtf
g/fv]sf] eP klg olt t pgLx¿sf] xfpefpaf6} a'em\g ;Sy]F .
pm csf/0f :g]x n'6fO/x]sL lyO{ . ;a}dfly
. cem} klg . cfOtjf/ sf]7}df 5] eg] pm cfkm}F cl3 ;/]/ vfgf ksfpFyL olb d]; ckm
5 eg] .
æxh'/ a:g'xf];\ . d ksfpF5' . d ;fgL x'F
lg t . xh'/sL ;fgL alxgL .Æ
t/ aG6"sf s'/f ug'{sf] ;f6f] pm d;Fu
To; ljifoaf6 aRg] sf]l;; ug{ yfn]sL lyO{ . sf]7fdf xfdL b'O{ ePsf] a]nf ha
;fdfGo jftf{nfk eO/fv]sf] x'GYof], pm hfgLa'emLsg aG6"–k|;ª\unfO{
jftf{nfkaf6 aflx/ /fVyL . d rfxGy]F, pm v'nf];\ . t/ v} lsg xf] s'g} ;d:ofx¿;Fu
h'lw/x]sL lyO{ / cfkm\g} b'lgofFdf x/fO/x]sL x'GyL pm . p;sf] ljifonfO{ lnP/
d]/f] lrGtf a9\b} uO/x]sf] lyof] .
t];|f] v'8\lsnf]
jGbgfn] kl08thLsf] lrofbf]sfgdf e]6L–
lgdLsL afNosfnsL ;x]nL / ;a}eGbf ldNg] ;fyL . Tof] xf];xjf; p8]sf] cj:yfdf
b]lvO{ .
æ/fsf lbbL Û xh'/nfO{ slt a]nfb]lv vf]h]sf] vf]Ho} 5' . xh'/sf] ljefusf dfG5]x¿n]
eg] xh'/ oxfF x'g'x'G5 eg]/ .Æ
d}n] lrofsf] Ps sk p;tkm{ a9fPF– ælsg lg
< lsg vf]h]sL dnfO{ <Æ
æxf]:6n hfcf}F . lgldiffn] lgb|fsf uf]nL
vfP/ cfTdxTof ug]{ sf]l;; ul/5 .Æ
æx\jf6 gg;]G; Û s;n] eGof] ltdLnfO{ <Æ
æd}n] /f]s]sf] . uf]nLsf l;;L vf];]sL .
pm sf]7}df 5] . /f]O/x]sL 5] .Æ
æltdL xf]:6n uPsL lyof} <Æ d]/f]
cfjfhdf cem} klg cljZjf; lyof] .
æxh'/ . xh'/ lxF8\gf];\ g dfq .Æ
d}n] kl08thLnfO{ ltg'{kg]{ k};f lt/]F . xfdL
b'j}n] cfkm\gf–cfkm\gf ;fOsn klqmof}F . xfdL ;Fu;Fu} k}bn lxF8\g yfNof}F . ca
p;df klg s'g} x8a8L lyPg . xfdL s'/fsfgL ug{ ;SYof}F . pm rfxGyL, d ;f]w"F
/ p;n] eGg kfcf];\ .
ælgdLn] o:tf] lsg u/L, s]xL egL <Æ
æs] eGg'k5{ / Û dnfO{ t 8/ nflu/fv]sf] lyof], o:t}p:t} s]xL ul/xfN5]
ls eg]/ . o;}n] t d cfh xf]:6n uPsL lyPF .Æ
æltdLnfO{ yfxf lyof] <Æ
æpm / aG6" lax] ug{ rfxGy], x}g <
lxhf] p;n] eg]sL lyO{– pm aG6"nfO{ cfkm\gf] af/]df ePe/sf] ;a} eGg rfxG5]
. ha pm ;fd'Gg] x'G5, pm af]Ng} ;lStgF . d'vn] atfpg t To;} klg d'l:sn 5, o;}n]
p;n] To;nfO{ ;a}yf]s n]v]/ lbPsL 5] . p;nfO{ yfxf lyof], p;sf] hGdsf] sxfgL yfxf
kfPkl5 To;n] pm;Fu slxNo} lax] ug{ tof/ x'g]5}g . Psbd} /f]O/x]sL lyO{ lxhf] .Æ
æcR5f ÛÆ
æcfh laxfg ha d k'u]F, xf]:6n u]6af6
aG6" lgl:s/x]sf] lyof] . p;n] dnfO{ b]Vtf klg b]v]g . gq pm dnfO{ hlxNo}
gd:t] u/]/} dfq cl3 a9\Yof] . dnfO{ nfUof], s]xL u8a8L kSs} 5 . xh'/sf] sf]7fdf
k'U5' t====ÛÆ
d}n] p;nfO{ aLr}df /f]s]F– æclg s] egL t
p;n] <Æ
æaG6" cfh laxfg} p;nfO{ cfkm"n]
cem} klg p;};Fu lax] ug{ rfx]sf] t/ 3/df t'kmfg d8fl/Psf] 5 eGg cfPsf] lyof] .
Tof] pm;Fu d}qL;DaGw /fVg rfxG5 t/ lax] c¿ s;};Fu ug]{5 . x'g t p;sf]
lgdL;Fusf] ldqtfnfO{ lnP/ klg p;sf 3/df ca ;a}nfO{ cfklQ 5 .Æ
æt/ lgdLdf To:tf] s] 5 lg < p;sf
Kof/]G6\;sf] 8fOef];{ ePsf] 5, oxL x}g <Æ
æp;n] tkfO{FnfO{ o;f] egL <Æ
æx}g . dnfO{ To:t} nfu]sf] xf] . h;/L pm
cfkm\gL cfdfsf] af/]df s'/fsfgL u5]{ / kfkf;Fu 6f9} /xG5] . d}n] ;f]r]F
pgLx¿sf] 5f]8kq ePsf] x'g'k5{ .Æ
ælax] g} ePsf] lyPg .Æ
æs] eGg vf]Hof <Æ d 5Ss k/]F .
æxf] /fsf lbbL Û p;sf afa'cfdfsf] lax] g} ePsf] lyPg . lgdLsf kfkf
Tolta]nf ufhLk'/df l;d]G6 sDkgLdf Dofg]h/ lyP . lgdLsf dfdf ToxL sDkgLdf sfd ug]{
uy]{ . s]xL uNtL u/] xf]nf / gf]s/L km'TSof] . pgsf] lax] eO;s]sf] lyof] .
aRrfaRrL lyP . lgdLsL cfdf Toltv]/ cljjflxt lyOg\ . :s'ndf k9fpFlyg\ . ;'Gb/L
lyOg\, o'jf lyOg\ . cfkm\gf] k'ga{xfnLsf nflu bfOn] Dofg]h/nfO{ alxgL;Fu kl/ro
u/fOlbP .Æ
æpgnfO{ km]l/ gf]s/L k|fKt eof] <Æ
æcxF . lgdLsf kfkfsf] l56} g} 6«fG;km/
eof] . t/ lgdLsf kfkf / ddL cfk;df e]63f6 ub}{ /x] . csf]{ ;x/df klg . bfOsf]
kl/jf/sf] vr{ lgdLsL cfdf g} rnfpFlyg\, To;}n] ufhLk'/sf] gf]s/L 5f8\g
;lStglyg\ . t/ pgLx¿sf] ;DaGw sfod /lx/x\of] .Æ
æclg lgdL hGdL <Æ
æxf] ÛÆ
æclg lax]rflxF lsg gu/]sf <Æ
ælgdLsf kfkf klxNo}b]lv ljjflxt lyP .
pgsf 7"nf7"nf 5f]/f5f]/L 5g\ . pgsL kTgLnfO{ ha yfxf eof], pgn]
lgdLnfO{ t :jLsf/ ul/g\ t/ kfkf–dDdLsf] ;DaGw ;w}Fsf nflu vtd ug]{ ;t{df dfq . lgdLsL
cfdfnfO{ To; 3/df s'g} :yfg k|fKt ePg . slxNo} klg ======.Æ
ædnfO{ lgdLn] PskN6 eg]sL lyO{– æd
kfkfnfO{ slxNo} dfkm ug{ ;lStgF . cfdf cfkm\gf] cflv/L ;dodf kfkfsf] d'v x]g{
rfxg'x'GYof] . d}n] va/ k7fPsL lyPF . t/ pxfF 6«]gaf6 cfpg'eof], Kn]gaf6 gcfP/
.
cfdfsf] cflv/L OR5f klg pxfFn] k"/f
ul/lbg'ePg . pxfFnfO{ e]6\g kfpg'cl3 g} cfdf laTg'eof] . pxfFn] rfxg'ePsf] eP
cfpg ;Sg'x'g] lyof] .Æ
æcflv/L lbgx¿df pxfFx¿sf] ;DaGw k"/}
;dfKt eO;s]sf] lyof] .Æ
æp;sL cfdfn] ;Dk"0f{ ;DklQ p;}sf]
gfddf 5f]8]/ uOg\, xlu Û p;sf ;fydf Pp6f
3/ 5 . clg a}ª\s Aofn]G; . pm kfkf;Fu s]xL lnGg . vfln
e]6\g hfG5], slxn]sfxLF . To; 3/df cfkm\gf bfOx¿;Fu klg . p;sf
kfkfsf Ps 5f]/fsf] t lax] klg eO;s]sf] 5 .Æ
æcF . t/ pm Psbd k|;GglrQsL 5] . s;}n]
;f]Rg klg ;St}g ====ÛÆ
ætkfO{F klg, /fsf lbbL ==== Û pm k|;GglrQsL 5] < gf6s u5]{ Û Tof] eG5]– dnfO{ yfxf 5,
dnfO{ lhGbuLdf s]xL k|fKt x'g]jfnf 5}g . d]/f] efudf vfln au/}au/ 5 . au/dfq
cfpg]5 d]/f] efUodf . d afn'jfnfO{ d'6\7Ldf lnG5' . If0f–If0fdf afFR5' . If0fdf ldn]sf] v';L ;DxfN5' / d:t /xG5' . leqleq}
?G5', aflx/aflx/ xfF:5' . s;n] em]N5 / d]/f] ?jfO < cflv/df d}n] t PSn} g} afFRg'
5 .Æ
æs;nfO{ k|fKt x'G5 / lhGbuLe/sf nflu v';L
< s'g} g s'g} cefj ;a}sf] hLjgdf x'G5 .Æ
æt/ p;sf] cefj Psbd ulx/f] 5 .
cfdfafa'sf] gftfnfO{ s'g} gfd lbg gkfpg'sf] cg'e"lt p;nfO{ tfl5/xG5 .
o;sf/0f pm olt xfF:5], 3'D5], s]6fx¿;Fu km\n6{ u5]{ .
æaG6";Fu t km\n6{ ul//fv]sL lyOg
Sof/ .Æ
æPsbd efj's 5] p;sf] ljifodf . o;sf/0fn]
t pm dg{ vf]lh/x]sL lyO{ .Æ
xf]:6n ;fd'Gg] lyof] . d}n] jGbgf;Fu
eg]F– æltdL kmsL{ hfpm . d PSn} sf]7fdf hfg]5' .Æ
æd}n] elglbPsL 5', cfh d /fsf lbbLnfO{
;a} s'/f elglbG5' eg]/ .Æ olt eg]/ jGbgf lxFl8xfnL .
bf]kx/ x'g nfusf] lyof] d xf]:6ndf
k:tfv]l/ .
oxL xf] k|]dsf] cflv/L kfOnf], d}n]
;f]r]F . SnfOd]S; Û
k|]dsf] cflv/L v'8\lsnfdf
sf]7fsf] 9f]sf 9lKsPsf] lyof] . jlt{/klt{/sf
;f/f sf]7fsf 9f]sfdf tfNrf em'lG8Psf lyP . bf]kx/sf] ef]hgsf] ;do cem} afFsL
lyof] . d r'krfk leq 3';]F . pm cf]5\ofgdf 3f]K6f] k/]/ ;'t]sL lyO{ .
b'Anf]–kftnf] Hofg . To;sf] uf]/f] r]x/fdf 5l/Psf sf6]sf 5f]6f skfn . ?jfOnfO{
/f]Sg] sf]l;;df c8Lc8Lsg ys]{sf] p;sf] k"/f z/L/ ====.
d}n] p;nfO{ b]v]F, / s'ln{PFF–
ædg'{ g} lyof] eg] sxLF cGt} uP/ d/\ .
dnfO{ lsg xys8L le/fpg rfxG5];\ < ufhLk'/df uP/ d/\ . dfdf3/df . kfkf;Fu .
xf]:6ns} sf]7fdfq kfO;\, x}g < s] gf]S;fg ul/lbPsL lyPF d}n] t]/f] < daf6
s'g s'/fsf] abnf lng vf]H5];\ < tF Pp6L x'g' jf gx'g'n] oqf] ;+;f/df s;}nfO{
s]xL km/s kg]{jfnf 5}g . ;f]v;Fu d/\ . cfkm\gf] dhL{n] cfOly;\ x}g o; ;+;f/df
< cfkm\g} dhLn] hfln;\ ÛÆ
t/ d}n] 5Ss kb}{ dx;'; u/]F, o:tf] t d}n]
s]xL ;f]r]s} lyOgF . sf]7fdf k:g'cufl8 d]/f] dgdf s]xL klg :ki6 lyPg . s:tf]
Jojxf/ ug'{kg]{ xf], o;sf] s'g} lglZrt ¿k/]vf lyPg . s] ub}{ 5' d < s] eGb}
5' d < vf;df d p;nfO{ s] eGg rfxG5', cfkm}FnfO{ klg t yfxf 5}g . dnfO{ pml;t
Psbd l/; pl7/fv]sf] lyof] . Tof] l/; o;} sf]7fdf o;n] o:tf] b':;fx; u/]sL xf]
eg]/ p7]sf] lyPg . p;n] cGoq st} uP/ dg{ vf]h]sL eP klg s] d lgln{Kt /xg ;Sy]F /
< d}n] cfkm"nfO{ cfkm}Fn] ;f]w]F .
d}n] t cfkm\gf] emf]Fs lrGg g} ;ls/x]sL
lyOgF, g t To; If0fdf s'g} cfTdljZn]if0fsf nflu tof/ lyPF . d t p;dfly
emlD6/x]sL dfq lyPF . h]h] d'vdf cfof],
eg]sf] eGo} ul//x]sL lyPF . p;sf] ?jfO cem t]h x'Fb} uO/x]sf] lyof] . ca pm
lxSslxSs ub}{ ?g yfnL . cfjfh ;Stf] bafP/ . p;n] laxfg}b]lv s]xL vfPsL lyOg .
jGbgfn] eg]sL lyO{ . p;n] g'xfPsL klg lyOg . cgj/t ?gfn] ;'lGgPsf cfFvf /
b'Anf] r]x/f lnP/ pm lgbf]{if aRrLh:t} b]lvO/x]sL lyO{, cfkm\gf] pd]/eGbf Psbd
slnnL .
d}n] p;nfO{ w]/} dfof u/]sL lyPF . sfG5L
alxgL lyO{ Tof] d]/f nflu . grfxLsg klg d ;fob Psbd ulx/f] u/L hf]l8PsL lyPF
pm;Fu . of] aGwg w]/} ;dob]lv ufFl;Psf] lyof], aNn cfh cfP/ d}n] of] lrg]sL
lyPF .
pm h'?Ss p7]/ a;L . cfkm"nfO{ leQfdf
c8]; nufO{ . l;/fgL sfvdf . cfFvf em's]sf . d'vaf6 klxnf]k6s af]nL km'6\of]–
æcfdf d/]b]lv Psbd PSnL ePsL lyPF d
. sf]xL dnfO{ xsfb}{gYof] . d
hfgLa'emLsg uNtL ug]{ uy]{F, Toltv]/ klg ===== sf]xL xsfb}{gYof] . cfh klxnf]
kN6 s;}n] dnfO{ olt xsf/]sf] 5 . Yofª\s o' lbbL .Æ
d :tAw ePF .
±±±±±
!!= ;]n
–Onf k|;fb
;'dL Psfu|tfk"j{s cvaf/sf kGgfx¿ kN6fO/x]sL 5] . o; ;a–l8lehgdf
pxL dfq t xf] cvaf/ vl/b ug]{, gq cvaf/ vl/b ug{df oxfF dflg;x¿ k};f vr{ ub}{gg\
. ha s'g} 7"nf] ;]n cfpF5,
Psflaxfg} Uof; :6];gdf uP/ s'kg NofOxfN5g\ . cflv/ s'kg g} t xf] rflxPsf] .
;]nsf] s'kg . gq t cvaf/ vl/b ug]{ h?/t g} s] 5 / <
æb'O6f s'kg pkof]udf cfP eg] klg cvaf/sf] d"No r'Stf x'G5 lg t .Æ
æd k};fsf] s'/f ul//fv]sL 5}g .Æ ;'dL ;kmfO lbG5] . cd]l/sfdf oltsf
jif{ latfP/ klg pm k};f jf ?lkofFsf] s'/f u5]{ . 8n/ af]Ng l;Sg ;lsg .
ef]ln Yofª\S;luleª ;]n xf] .Æ
dfG5]x¿ laxfg rf/ ah]b]lv k;nsf aflx/ pleg]5g\ . ;a}sf nfdfnfdf ln:6
x'g]5g\ . clg csf]{ lbg cvaf/x¿df pgLx¿sf] tl:a/ x'g]5 . jStJo x'g]5g\ . p;n]
olt ;:t}df of] lsGof], p;n] Tof] lsGof] eg]/ . a]:6 afO{df ;a}eGbf Hofbf eL8
lyof], cyjf ;ls{6 l;6Ldf . df};dsf] ;a}eGbf Hofbf ;]n sxfF eof] / Tof] cl3Nnf
jif{x¿sf t'ngfTds ¿kdf a9L ef] of 36L, cflbcflb .
jif{sf] ;a}eGbf 7"nf] ;]n xf] of] .
;fFRr} eGg] xf] eg] t jif{el/ oxfF ;]n nflu/fv]sf] x'G5 . x/]s
;fdfgsf] . df6f]b]lv lnP/ 6]lnlehg;Dd, ;a}yf]s ljqmLdf x'G5 oxfF, / ;]ndf x'G5
. lkmkm\6L k;]{G6 ckm, ;]e]G6L kmfOe k;]{G6 ckm, afO{ jfg, u]6 jfg k|mL . :yfoL
t hLjgdf s]xL g} 5}g eg]h:tf] nfU5 .
æoxfF dflg;x¿nfO{ Psbd l56\6} cdg x'G5 . l56}l56} gofFgoff ;fdfg
lslg/xG5g\ . kfFr jif{df sf/ abN5g\ . b; jif{df 3/ . ltdLnfO{ dg nfUof] eg]
Uof/]h ;]n nufP/ cfkm\gf cl3Nnf] ;fn lsg]sf sk8f cflb a]Rg ;S5\of} .Æ /jLzn]
eg]sf] lyof] .
æd}n] lsg a]Rg' 5 / <Æ pm rlst eO{ .
ægofF lngsf nflu .Æ /jLzn] lr9fof] .
æPs gofF klt lng'k5{ ls s;f] < af]/ eO;s]F d t ltdL;Fu klg .Æ p;n]
agfj6L uDeL/tf;Fu egL .
/jLzn] Psbd hdfP/ 9f8df xfg]sf] lyof] .
;'dLnfO{ yfxf 5 . Uof/]h ;]n cyf{t\ cfkm\g} 3/sf] Uof/]haflx/ k;n
yfk]/ a:g'k5{ . k"/} ;al8lehgdf df]8g]/, x'g ;S5 eg] ;al8lehgsf aflx/
v'n]sf d'Vo ;8sdf / tdfd ldqx¿–kl/lrtx¿nfO{ clu|d lnlvt, clnlvt ;"rgf
lbg'k5{, leQfx¿df 6fF:g'k5{ . klxnf]k6s ha p;n] cfkm\gf] d]lS;sg l5d]sLsf] ;]n]
b]vL, a8f] ljlrq nfu]sf] lyof] . cr]n ;a} ;fdfGo nfUg yfn]sf] 5 . dflg;x¿sf
x/]s lbg ablnO/xg] gftfx¿ klg .
;'?;'?df hltv]/ pm ev{/ cd]l/sf cfPsL lyO{, p;nfO{ v'a /dfOnf] nfUYof]
. p;nfO{ ;Demgf 5, pm rlst k/]sL lyO{, s'kg e/]/ k7fOlbPkl5 olt w]/} ;fdfg
l;Q}Fdf kfOG5g\ eg]/ . p;n] To; jif{ 3'dL3'dLsg v'a lsgd]n u/]sL lyO{ . tL ;a}
;fdfg, hf] kl5 p;sf x'g]jfnf lyP . cg]syf]s rflxg]–grflxg] ;fdfg, p;nfO{ k6Ss}
grflxg] ;fdfg;d]t . l;Q}Fdf kfOg'sf] dhfsf] sf/0f . s]jn lnlkl:6s, g]nkfln;
cflb rflxF y'kf/] klg v]/ hfg] lyPgg\ . ha pm ef/t hfg]5], cfkm\gf ldq, kl/lrtx¿nfO{
afFl8lbg]5] .
clg km]l/ c¿ lgs} lbg;Dd pm s'kg eb}{eb}{ k7fO/xGyL . cfZro{sf] s'/f,
k};f klg cfpFYof] .
ælogLx¿ o;/L kmf]s6df ;fdfgx¿ lsg lbG5g\ <Æ p;n] /jLznfO{ ;f]w]sL
lyO{ .
ælsgeg] lognfO{ yfxf 5, cfwfeGbf a9L dflg;n] s'kg e/]/ k7fpg
la;{g]5g\, cfkm\gf] clt Jo:t lbgrof{sf sf/0f . s'kg k7fpg] tfl/v lbOPsf] x'G5,
olb To; lbgleqdf k7fOPg eg] t v]/ hfG5 . csf]{ s'/f k'/fgf dfn lSno/ ug'{ 5,
clg km]l/ olb logLx¿sf] ;fdfg ltdLnfO{ dg k¥of] eg] t csf]{k6s ;]n geP klg
ltdLn] lslgxfN5f} . oxfF u|fxs agfpg] xf]8 rN5 .Æ
æcF, h;/L dnfO{ Tof] l;l/on x]g]{ cfbt ag]sf] 5, clg d vfgf ;w}F pxL
vfG5' . ;]n t ;w}F eO/xFb}g .Æ
æltdL ;dembf/ x'Fb} uO/x]sL 5f} .Æ /jLz d':s'/fof] .
cr]n ;'dLsf] hf]; 7G8f ePsf] 5 . 3/df h?/L kg]{ tdfd rLh h'6fO;s]sL 5]
. ;]ndf lsGbflsGbf . ;fFrf] t of] xf], p;nfO{ ;]ndf ;fdfg lsGg] o:tf] cfbt
al;;s]sf] 5 ls pm h?/t eP klg lsGg] sfd 6fl//xG5] ha;Dd Tof] ;fdfg ;]ndf
cfpFb}g . oxfF;Dd ls x/]s xKtf ;f/f k;nsf ;]nsf sfuhdf ;AhLsf] bfdsf] t'ngf
u/]/ pm ækm'8 6fpgÆ hfg] xf] ls cyjf ælkmP:6fÆ cyjf sxLF cGt hfg] xf] eg]/ to uyL{
. olt w]/} bf]sfgx¿ . Pp6f t/sf/L lsGg hfFbf klg lxF8\bflxF8\bf uf]8f b'Vy],
cr]n cfbt al;;s]sf] 5 .
oxfF t s:tf] 5 eg] dflg;x¿ nf]g lnP/ k9fO cl3 a9fpF5g\ . nf]gdf 3/,
sf/ / h?/tsf tdfd rLh, h:t}– ;f]kmf, knª, l6eL cflbcflb . nf]g lnG5g\ lax]
ug{sf nflu, aRrf kfpgsf nflu . clg km]l/ aRrfsf] vr{ . o:tf] ;Demgf];\ ls Ps
cGtxLg l;lN;nf, hf] 6f6 kN6]/ ;8sdf cfOk'u]kl5 dfq vtd x'G5 . ;'dL logLx¿h:tL
x'g rfxGg .
;'?df oL ;a} s'/f a'lemPsf] lyPg .
pm s'/f a'em\lbgyL, p;sf] 3/df 3fF; sf6\g eg]/ cfpg] xf]h] olt
7"nf] uf8L s;/L rnfpF5 . Tof] uf8L t p;sf] cfkm\g} xf] . gofF klg 5 . Tof]
olt 7"nf] 3/df a:5 . ;'dLsf] cfkm\gf] 3/ t To;sf] eGbf ;fgf] 5 . Ps lbg
8/fpFb}–8/fpFb} /jLznfO{ egL–
æxfd|f] xf]h] Psbd wgL 5, xlu <Æ
æcF, ltdLeGbf t wgL 5 egf}F .Æ
;'dLsf] d'v ;fgf];fgf] eof] . /jLzn] s'/f a'em\of] . pm xfF:of] . p;n]
;'D;'DofpFb} eGof]– æs'/f s] eg], ltd|f] 3/ cfkm\g} 5, s'g} nf]g 5}g t/ p;n]
cfpFbf lgs} jif{;Dd nf]g ltl//xg]5 .Æ
æ3/sf] <Æ
æ3/sf],sf/sf], ;a}yf]ssf] . cfd cd]l/sL 3fF6L;Dd l/gdf 8'a]sf x'G5g\
.Æ
To;kl5b]lv ;'dL k|efljt x'Gg . s;}sf] 7"nf] 3/ b]vL eg] ;f]R5]–
æs] yfxf, s'g gf]s/L u5{ . slt w]/} nf]g ltg'{ 5 xf]nf ÛÆ
lax]df nufpg] ;'6;Dd dflg;x¿ ef8fdf lnG5g\ . 6lS;8f] nufpg] rng 5 lg t
. ;'dLnfO{ oL ;a s'/f rflxPg . g t p;nfO{ rf/ ah] laxfg} p7]/ nfOgdf pleg dg 5
. g Uof; :6];gaf6 cvaf/sf] s'kg e]nf ug'{ 5 . pm cfkm\gf] ;–:ofgf] 3/df
;fgfltgf ;'ljwfx¿sf aLr v';L 5] .
t/ klg cem} s]xL v6\lsO/fV5 .
5f]/Lx¿ 7"nf x'Fb} uO/x]sf 5g\ . t'd'n gf} jif{sL eO;sL . tg'h 5
jif{sL eO{ . ha pm sk8f lsGg hfG5], ;]nsf afah'b ltgsf] pRr d"No b]v]/
/f]lsG5] . clg Psbd v6\lsG5 .
aRrfx¿n] sxfF a'em\5g\ / oL s'/f .
tg'nfO{ /f]nLsf] n]S;; sf/ dgk5{ . æslQ y'Nnf] 5 lg dfd ÛÆ
æs] ef] / tg' < xfd|f] sf]/f]nf klg t /fd|f] 5 lg . xfdL ;a} slt
cf/fd;Fu a:5f}F ÛÆ
tg'n] p;nfO{ cfFvfdf cfFvf h'wfP/ x]/L, dfgf}F pm elg/x]sL 5]– ælsg
em'6f] af]Ng'x'G5 dfd ÛÆ
;'dL cr]n lrlGtt eO/xG5] . oxfF s;}sf] gf]s/L :yfoL x'Fb}g . s;/L e/
kg]{ < o;dfly oL sDkgLx¿n] uwfnfO{ em}F v6fpF5g\ . x/]s dlxgf otf / ptf
6'/df hfpm .
3/}df al;/fV5] ;'dL, 3/ / 5f]/Lx¿ ;Dxfn]/ . ltgLx¿nfO{ :s'n k'¥ofpF5], 3/ NofpF5] .
/jLzsf] cg'kl:yltdf, ;KtfxfGtdf ltgnfO{ otfptf 3'dfpF5], hfFtf]h:t} 3'ld/xG5] .
oL ;a} s'/fsf afah'b, tL b'O{n] hf]8\b}hf]8\b} olt h'6fPsf 5g\ ls To;nfO{ sd
eGg'x'Fb}g . 3/ cfkm\gf], sf/ cfkm\gf] . ;a}yf]s 5Fb} 5, clg ;f/f nf]g
ltl/;lsPsf] 5 . o;eGbf Hofbf s] rflxof] / < ca log} b'O{sf] dfq lrGtf 5 . t/
oL gfgLx¿nfO{ s;n] ;Demfcf];\ Û cd]l/sfsf]
pkef]Stf ;+:s[ltdf x's]{a9]sf p;sf 5f]/Lx¿ lbgx'F s]xL b]v]/ cfpF5g\, s]xL
;'g]/ cfpF5g\ . cd]l/sf eO/x]sf 5g\ logLx¿, ;'dL ;f]R5], /f]Sg] klg s;/L / <
clg km]l/ /f]Sg' klg d'gfl;a 5 / < xLgefjgfsf] l;sf/ kf] x'g] x'g\ ls p;sf 5f]/Lx¿ Û oqf 7"N7"nf s'/fx¿ a'em\g] u/L 7"nf klg t eO;s]sf
5}gg\ . h;/L ;'dL ;f]R5], To;/L ;f]Rg klg t ;St}gg\ . p;nfO{ klg t ;do nfu]sf]
lyof] . pm t 7"nL eO;s]sL lyO{ . t/ klg t ======.
;fFemkv v]n]/ kms]{sf b'O{ 5f]/Lx¿ p;nfO{ pT;fxk"j{s elg/x]sf lyP
.
ædfd Û Dofssf] l6eL 5 lg Tof], To;sf]
l:qmg $@ OGrsf] 5 . ;fFRr}, x\of/L kf]6/ x]bf{ v'a dhf cfof] . xfdL klg To:t}
lsgf}F . xlu dfd <Æ
;'dLsf] xftdf ;]nsf] k]k/ 5 .
p;n] Pp6f km};nf g} eg"F, u/L . Ps}l5gdf . p;n] egL– æxf] 5f]/L Û ca l56\6} Yofª\S;luleªsf] ;]n 5 lg, x}g < ToxL lsgf}Fnf .Æ
5f]/Lx¿sf cfFvfdf rds cfof] . ;'dLn] ltgnfO{ glhs} tfgL . 6fFl;P ltgLx¿
pm;Fu . pm w]/}a]/;Dd ltgsf sf]dn xftx¿ 3fF6Lsf jl/kl/ dx;'; ul//xL=====.
/flt p;n] /jLznfO{ egL– æo;k6s d l6eL km]5'{ . 5f]/Lx¿ af/Daf/ csf{sf
3/df x]g{ hfg yfn] . pgLx¿nfO{ xfd|f] l6eL ;fgf] nfU5 .Æ
æltdL ltgnfO{ lsg ;DemfpFlbgf} < o;/L t'ngf ug]{ cfbt a:of] eg]
ef]ln ltgnfO{ ;a}yf]s 7"nf7"nf rflxg yfN5 lognfO{ . 7"nf] 3/,
7"nf] sf/ . clg xfd|f 6fpsfdf 7"nf] l/g . oxfF lzIff slt dxFuf] 5,
yfxf 5 < logsf] k9fO vr{ h'6fpg' d'l:sn x'g]5 .Æ /jLz emf]FlSsof] .
æltdL lsg lrlGtt ePsf < d Yofª\S;luleª ;]ndf hfpFnf g .Æ pm zfGt
lyO{ .
ærf/ ah] laxfg} p7]/ <Æ
æcF, s] ef] / <Æ
æ7Ls} 5, hfpm . dnfO{ gp7fpg" . d cfpg]jfnf 5}gF .Æ
ædnfO{ sf/ rnfpg} cfpFb}g eG7fg]sf <Æ
æclg xfdL;Fu ePsf] l6eLrflxF s] u5f}{ lg <Æ
æUof/]h ;]ndf nufOb]pm g .Æ
æ76\6f gu/ .Æ
æcfkm\g} cf]5\ofgsf]7fdf /fvf}Fnf g t .Æ
/jLzn] xltof/ la;fP .
;'dLn] cvaf/df x]l/;s]sL 5] . l;o;{df ;a}eGbf klxn] cfOk'Ug] kfFr
u|fxsnfO{ aofnL; OGr l:qmgjfnf l6eL 8]9 ;o 8n/df lbOg]5 . 8]9 ;o 8n/ t pm vr{ ug{ ;lsxfN5] . o;kN6 pm
kSs} hfg]5] .
pm cwL/tfk"j{s k|tLIff ul//x]sL 5] .
38Ldf tLg ah]sf] cnfd{ nufPsL lyO{ t/ To;eGbf cufl8 g} pl7xfnL . lgb|f
clns 7Ls;Fu nfu]g . s] km/s k5{ / < Ps lbgsf] s'/f t xf] . ef]ln lgbfOxfN5]
lg .
cfwf 306fsf] 8«fOe . pm 7Ls rf/ ah] l;o;{sf ;fd' lyO{ . gf]e]Da/sf]
7G8L Û dkmn/n] sfgd'v 9fsL / df]6f] sf]6sf] vNtLdf xft
xfn]/ sf/af6 aflx/ lg:sL . tftf]kgsf] cg'e"lt Toltv]/;Dddf x/fPsf] lyof] .
jftfg's"lnt 3/x¿df a:g] cfbtn] Psbd sdhf]/ agfOlbPsf] 5 . oL dfG5]x¿ lsg
o;f] z]8 agfpFb}gg\ Û nfOgdf
pleFbfpleFb} bfFt ls6ls6 alh/x]sf 5g\ . c¿x¿sf em}F Ps sk skmL lnPsf] eP /fd|f]
x'g] lg p;n] klg . cem} t pm To; skmLsf] af:gfn] g} Gofgf] aGg] sf]l;; ul//x]sL
5] . l6eL lnP/ 3/ hfFbf t 5f]/Lx¿ v';Ln] gfRg]5g\ . /jLz klg v';L g} x'g]5g\ .
rfx] clxn] a]v';L b]vfO/x]sf 5g\ . v'nf cfsfzsf d'lg rf/ 306fdfq latfpg'kg]{ g
xf] . oxfF t dflg;x¿ k"/f xKtfel/ o;}u/L vl/bf/L ug]{ u5{g\ . laxfgb]lv
;fFem;Dd . p;sf nflu t s]xL 306fsf] s'/f g xf] . cf7 ah] bf]sfg v'Ng]5 . pm
nfOgdf t];|L 5] . kfFr l6eL 5g\, p;nfO{ t k|fKt eOxfNg]5 .
k5fl8 plePsf] gf}hjfg hf]8L Ps–csf{;Fu 6fFl;Psf 5g\ . tftf] skmLsf
;fgf;fgf 3'8\sL lnFb} .
;'dL nfOgaf6 lg:sg] vt/f p7fpg rfxGg . klxnf]k6s cfPsL 5] . s;}nfO{
lrlGbg . s] yfxf 7fpF vf]l;g] kf] xf] ls < :6f/as skmL 5]pd} 5Fb} 5 . laxfg
kfFr ah]b]lv skmL / To:t} s]xL gf:tfsf s]xL k;n v'Ng]5g\, o; ;]nnfO{ Wofgdf
/fv]/ . tL k;ndf sfd ug]{x¿n] cf]e/6fOd sdfpF5g\ . ;a}nfO{ kmfObf Û
clg hf] o;/L ;]n nufpF5g\, o;af6 logsf] cR5f–vf;f lj1fkg klg t x'G5 .
p;nfO{ ;Demgf eof], h'g a]nf cfOlsof kmlg{r/sf] ;f]–?d p;sf] ;x/df v'n]sf]
lyof], ltgLx¿n] klxn] kfFr xhf/ u|fxsnfO{ s]xL xhf/sf kmlg{r/ l;Q}Fdf lbg]
3f]if0ff u/]sf lyP . clg dflg;x¿ Ps xKtf klxn]b]lv g} v'Nnf 7fpFdf 6]G6 uf8]/
a;]sf lyP . pm lbgx'F cvaf/df ltgLx¿sf] va/ k9\yL / ltgLx¿k|lt l67 dfGyL . ca
pm clncln a'em\g yfn]sL lyO{ s:tf nfOgdf pleG5g\ dflg;x¿, ha pm cfkm}F o:t} Ps
eL8sf] lx:;f ag]/ plePsL 5] . s]xL lkmqmL 5}g, ca Ps}l5gdf pHofnf] eOxfN5 . olt
klg s] ;f]lr/xg' . s] pm lbgx'F cfpg]jfnf 5] / <
k;n v'Nof] . ;]N; un{n] d':s'/fpFb} p;sf] :jfut u/L .
36]sf] d"No r'sfO/x]sL xg'fn] pm Psbd xNsf dx;'; ul//x]sL lyO{ .
æx\ofKkL Yofª\S;luleª ÛÆ p;n] sfpG6/df plePsL s]6LnfO{ k|To'Q/df egL . aflx/ lg:sL, 3fd
tflt;s]sf] /x]5 . ;'dL d';'Ss d':sfO{ . slxn]sfxLF o:tf] klg eOlbG5 . leq klg
3fd aflx/ klg 3fd . l6eL lnP/ pm o:t/L 3/ kmsL{ h;/L o'4 lht]/ cfPsL xf] .
5f]/Lx¿ v';Ln] a'?Ssa'?Ss pk|m] . /jLz klg d':s'/fof] . ;'dLn] ;Gtf]ifsf] ;f;
km]/L . ;]n rln/x\of] . Yofª\S;luleªb]lv ;'? ePsf] ;]n ca lqm;d;sf] ;]ndf
ablnPsf] lyof] . clg km]l/ cfkm\6/ lqm;d; ;]n . ;'dLnfO{ s'g} ?lr ePg . pm
5f]/Lx¿nfO{ v';L b]v]/ v';L 5] . /jLz p;nfO{ b]v]/ v';L 5 . 3/df zflGt 5 . l6eL
b]Vt}lkR5] pm cfkm"k|lt uj{ nfu]/ cfpF5 . ;'dL ljh]tfsf em}F 3/df 3'Db5] .
Ps jif{ eof]=====
Yofª\S;luleªsf] 5'6\6L eof] .
;'dLsf nflu oL s]xL lbg r}gsf lbg x'G5g\ / /jLz 3/}df x'G5 . pm Ps
xKtf r}g;Fu ;'Tg]5] .
t'd'nn] cfhsf] cvaf/ p7fP/ NofO5 .
ædfd Û cr]n km\Nof6 l:qmg Pr8L6LeLsf]
;]n rln/x]sf] 5 . krf; OGr l:qmgjfnf . tkfO{F cvaf/df x]g'{;\ g .Æ
;'dL r'k eO{ .
ædfd Û yfxf 5, sf/sf] klg ;]n x'G5 .Æ o;f] eGg] tg'h lyO{– æYofª\S;luleªdf
lsGg ;lsG5 lg, x}g dfd ÛÆ
æddf Û tkfO{F lsg s]xL af]Ng'x'Gg <
af]Ng';\ g– xf], lsGg]5f}F eg]/ .Æ tgh'hn] p;sf] xft kqm]/ tfGg ;'? u/L .
s] egf];\ ;'dL lar/Ln] < p;n] slxn] ;f]r]sL lyO{ / olt cNkhLjL
xf]nf p;sf] hLt eGg] Û
±±±±
!@= d]r
3/ k"0f{¿kn] Jojl:yt eof] . t/ o;kl5 klg
xfdLn] sf7sf] o; ;fgf] lksf{nfO{ sxfF
/fvf}F eGg] lg0f{o ug{ ;s]gf}F . To;}n] cGttM xfdLn] To;nfO{ cfFugdf
lgsflnlbof}F .
cfFugdf d]r;lxt rf/ s';L{ klxn]b]lv 5Fb} lyP, To;}n]
j:t'tM Tof] lksf{ ToxfF x'g'sf] klg cy{ lyPg . t/ s]xL ;dosf nflu xfdLn] Ps
lsl;dn] To;af6 d''lSt kfPsf lyof}F .
ef/tdf ePsf] eP t ;fob Tof] lksf{ xfd|f nflu ;a}eGbf dxŒjk"0f{
rLh x'g] lyof], ;Togf/fo0f syfdf pkof]udf cfpg] lyof] / 3/aflx/ geP/ Tof]
k"hfsf] j:t' aGg] lyof] . t/ kl/j]zsf] leGgtfsf ;fy;fy rLhx¿sf] cy{ klg
ablnG5 . o; lksf{sf ;fydf klg o:t} eOlbof] . cd]l/sfsf 7"nf7"nf
un}Frf la5\ofPsf 3/df, hxfF tkfO{F ;Togf/fo0f syfh:tf sfo{qmdx¿sf] cfof]hgfsf]
sNkgf klg ug{ ;Sg'x'Gg, ;f/f kj{ / pT;jx¿ dlGb/x¿df of cGo ;fj{hlgs :ynx¿df
dgfOG5, o:tf lksf{sf] ;Qf cy{xLg lyof] .
d]/f] o; lg0f{onfO{ s;}n] r'gf}tL lbPg . t/ aflx/
v'nfdf /x]/, 3fdkfgL em]n]/ cGttM Tof] dsfP/ ;dfKt x'g]5, of] cg'e"lt
;a}nfO{ ePsf] lyof] .
æ7Ls} 5 ;'wf, o;nfO{ k]G6 ul/b]pm .Æ ;lrgn] eg] .
k]G6 ul/lbPkl5 of] a:g nfos x'g]5, clg h'g a]nf 3/df
rf/–kfFrhgf e]nf eOG5, sf]xL g sf]xLn] t o; lksf{df al;lbP/ o;sf] pkof]u
ul/b]nf . of] a'em\g ;lsg] s'/f lyof] . d}n] :jLsf/]F . s'g} pkof]u ePg eg] klg
xfdLnfO{ ;d]t of] kmfN6' nfUg]5}g .
d}n] To;nfO{ 3/df ePsf] xl/of] /ªsf] aflg{;n] k]G6
ul/lbPF, ;lrgn] 6fpsf] 7f]s] .
æd}n] ;f]r]sf] lyPF, ltdLn] o;nfO{ sfObf;Fu k]G6
u/f}nL eg]/ . s'g} cNkgfh:t} l8hfOg agfOlbg]5f} / of] ;'Gb/ nfUg]5 . t/ ltdLn]
t o;nfO{ cem a]sf/sf] agfOlbof} .Æ
d}n] o;/L ;f]r]s} lyOgF . k]G6 ug'{sf] p2]Zo olt dfq
lyof], of] 3fdkfgLdf ;8\g gkfcf];\ . k]G6 t /Iffsjr dfq lyof] . To;sf]
;f}Gbo{;Fu s] ;DaGw 5 / <
t/ ;lrgnfO{ x/]s ;fdfgdf :jfefljs 9ª\u, sfObf /
;f}Gbo{ rflxGYof] . To;}n] pgsf] cjx]ngfk"0f{ b[li6 ca k6sk6s lksf{df kYof]{
. pgsf cfFvf ToxfFaf6 3'Db} qmdzM ddfly cfOk'u]kl5 cl8Gy] .
æo;dfly Pp6f udnf /flvlbcf}F g . Tof] kx]Fnf]
km"n ePsf] . cyjf Knfl:6ssf] Pp6f d]hkf]; /flvlbpFm < /fd|f] b]lvg]5 .
slxn]sfxLF aflx/} a;]/ cvaf/ k9\g'k¥of] eg] o;df /fVg ldN5 .Æ d}n] ;'emfj lbPF
.
;lrgsf] r]x/fsf] efj oyfjt\ /lx/x\of] . ltg} udL{sf
lbgdf gLnr/fsf] hf]8Ln] xfd|f] cfFugsf
cufl8sf] ¿vdf a:g ;'? u/] .
Psbd ;'Gb/ x'G5g\ gLnkG5L . To;sf klg cg]s k|hflt
x'G5g\ . x\o':6gdf h'g k|hfltsf b]lvG5g\, ltgsf] gfd An'–h] xf] . of] cfsf/df
7"nf] / sfnf], ;]tf], gLnf] /ªsf wAaf ePsf kv]6fx¿ ePsf] Psbd} ;'Gb/ kIfL
xf] . unfdf Pp6f sfnf]kg ePsf] gLnf] w;f]{ x'G5 / ;xL cy{df gLns07 ;fob o;}nfO{
elgg'kYof]{ .
gLn kG5L ha xfd|f] d}bfgdf pqGy], gLnf] /ªsf] cfef Ps
lsgf/b]lv csf]{ lsgf/;Dd 5l/GYof] . lsGt' o:tf] t s]xL If0fsf nflu dfq x'GYof]
. Tof] Psbd} 8/kf]s r/f] kms]{/ t'?Gt} s'g} ¿vlt/ pl8xfNYof] / a]kQf x'GYof] .
d}n] lstfax¿df k9]F, Tof] r/f] kfgLdf v]Ngdf ?lr /fV5
.
xfdLnfO{ nfUof], ca lksf{ sfddf cfpg]jfnf 5 .
æo;df Ps cf/L kfgL e/]/ /flvlbcf}F . An'a8{n]
g'xfpg]5g\ .
of] qmflGtsf/L ljrf/ ;lrgnfO{ klg dg k¥of] .
lsGt' 8/kf]s An'a8{ dflyaf6} p8\Yof] . cfFugdf slxNo}
cf]n]{g .
xfdLn] s}of}F lbg k|tLIff u¥of}F . clg Pp6f kmnfd]
:6'ndf k/ d}bfgsf] aLrdf, 6f9f kfgLsf] cf/L /fVof}F . clg t x]gf]{;\, gLnkIfLsf]
kfgLdf v]Ng] qmd ;'? eOxfNof] . pm ha cfkm\gf do"/sf h:tf kv]6f rf/}lt/
km}nfP/ kfgLdf cf]n{GYof], kfgL lkpFYof], kv]6f km}nfP/ kfgLdf 5\ofk5\ofk kfYof]{,
xfdL lgxfl//xGYof}F .
lksf{ cfkm\g} 7fpFdf /lx/x\of] . To;sf] pFrfO sd
lyof] . 3fF;sf] d}bfgdf sf7 l56\6} ;8\5 / xfdLn] To;sf] ljifonfO{ lnP/ cem};Dd
s'g} lsl;dsf] km};nf ug{ ;s]sf lyPgf}F .
udL{ laTof] . ktem/ cfof] . lksf{df cS;/ eg]h:tf]
kx]Fnf, v}/f /ªsf kftx¿sf] y'k|f] hDdf x'g]uYof]{ . d ha cfFugdf a:y]F, ;a}eGbf
klxn] Tof] lksf{ ;kmf ug]{ uy]{F . w'nf] emfy]{F . of] s'g} sfdsf] t 5Fb} lyPg,
vfln sfd a9fpg] dfq . of]eGbf /fd|f] t a? x'Fb} gePsf] eP x'g] .
t/ gofFh:t} b]lvg], alnof] lksf{ lyof] Tof],
km\ofFlsxfNg klg t xfdLnfO{ dg lyPg . xfdL To;nfO{ em]ln/x]sf dfq lyof}F .
x\o':6gdf ktem/ / em/L Ps;fy x'G5g\ . emdemd kfgL k5{ . x]bf{x]b}{ Tof] gofF
b]lvg] lksf{sf] /ª/f]ug p8\g yfNof] .
km'l6xfn] kf] km\ofFlslbg'– d}n] dgdg} ;f]r]F . ;fob
o:t} s]xL ;f]Rt} lyP xf]nfg\ ;lrg klg . lsgeg] pgL cfFugdf cf]n{Fb}lkR5]
To;nfO{ Ps nfQf xfg]/ klt{/ ;fy]{ . Tof] a]sf/sf] j:t' eof] eg]/ cfkm}FnfO{
9f9; lbGy] Sof/ .
ktem/kl5 lr;f] a9\of] .
;fwf/0ftof oxfF olt w]/} lr;f] x'Fb}g, t/ o; jif{
w]/} lr;f] eOlbof] . kftx¿df em/Lsf yf]kfx¿n] lxpFsf] emNn/L agfpg yfn] .
lksf{sf] /ª cem lau|Fb} uof] . xl/of] aflg{; sltko 7fpFaf6 pKsg yfn]sf] lyof] /
sf7sf] /ª b]lvg yfn]sf] lyof] . Tof] ca xfd|f] b[li6df dfq xf]Og, dgaf6}
lgl:sFb} uO/x]sf] lyof] . csf{tkm{ An'a8{sf tkm{ xfd|f] cfsif{0f a9\b} uO/x]sf]
lyof] .
hf8f]kl5 ha j;Gt cfof], An'a8{dfq xf]Og, sfl8{gn,
cd]l/sg /flag, sf7kmf]?jf cflb s}of}F kIfLx¿ b]Vg kfpg yflnof] .
ælogLx¿sf nflu bfgf /flvlbg'knf{ .Æ d]/f] dg gfRof] .
bfgf vfP eg] tL w]/}a]/;Dd xfd|f] 5]pd} x'g]5g\ .Æ
æcr]n Pp6f /ftf] lkmGr klg cfpg yfn]sf] 5 .Æ d}n]
;lrgnfO{ eg]F. ;lrg klxn] t d]/f] o;
s]6fs]6Lkg b]v]/ xfF;] . km]l/ ;f/f lbg d 3/}df PSn} al;/xG5', dg axnfpg x'G5
eGg] ;f]r]/ pgn] d;Fu} ahf/ uP/ a8{ lkm8/ / To;sf bfgf ;fy} lnP/ cfP .
kIfLx¿n] xfd|f] o; lg0f{osf] :jfut u/] .
An'a8{dfq k/k/} /xGYof] . ulx/f c;Gt'i6
gh/x¿n] pm k/k/}af6 x]l//fVYof], slxn] kfgL lkpFYof] / clg km'/{ pl8xfNYof] .
xf], eFu]/fx¿sf] ;ª\Vof a9\b} uO/x]sf] lyof] .
csf]{ Pp6f ;d:of cfOnfUof] .
lunx/L d';fnfO{ xfd|f] a8{ lkm8/ v'a dg kg{ yfn]5 .
To;n] r'krfk cfP/ lasf]{ vf]n]/ r/fx¿sf bfgf vfOlbg yfn]5 .
xfdLnfO{ ca a8{ lkm8/sf] rf}sLbf/L ug]{ klg sfd ylkof]
. ;fFemlaxfg ca d cfFug;fd' sf]7fdf kbf{sf] cf8df a:g nfu]F . lunx/L d';f] h'g
ultn] vfGYof] Tof] Psbd} l56f] lyof] / xfd|f] ah]6df kIfLx¿sf nflu olt
7"nf] /sd lyPg .
slxn]sfxLF /ftf] lkmGr r/f] cfP/ s/fpFYof] . xfdL
a'em\Yof}F . bfgf of t ;lsO;Sof] of t lunx/Ln] vfOlbPsf] 5 .
log} lbgx¿df Ps lbg d';nwf/] kfgL al;{of] .
5'6\6Lsf] lbg lyof] . ;lrg 3/}df lyP . gq o:tf]
em/Ldf lg:sg' lrGtfsf] ljifo aG5 . tdfd Joj:yfsf afah'b ;8sdf kfgL el/G5 .
PlS;8]G6 x'g] vt/f a9\5 / af9Lsf] cj:yf klg cfO/xG5 . o:tf] l:ylt w]/}a]/;Dd
/lx/xFb}g / jiff{ /f]lsPsf] s]xL 306fd} l:ylt ;fdfGo eOxfN5, of] s'/f cs}{ xf]
.
t/ ha kfgL kg{ /f]lsG5, clg dfq . sltk6s t em/Ln]
/f]lsg] gfd} lnFb}g . cfh o:t} eO/fv]sf] lyof] .
ælkmGr sltk6s s/fO;Sof] . tkfO{Fn] To;sf nflu slxn]
bfgf xflnlbg'x'G5 lg <Æ d}n] xfF;]/ ;lrgnfO{ eg]F .
em\ofnaf6 aflx/ em/Ljiff{ x]/]/ ;lrg ;f]rdf 8'a]sf
lyP .
æx}g, a8{ lkm8/df xfNg d'l:sn 5 . k"/f lelhxfN5'
lg . kv{, d 5ftf lnP/ lksf{df bfgf 5/]/ cfOxfN5' .Æ
d}n] pgnfO{ cljZjf;k"j{s x]/]F .
t/ pgL b[9 lyP . s]xL eGg' g} Joy{ x'GYof] .
pgL uP . pgn] y'k|} bfgf lksf{df 5/]/ cfP .
s]xL ;do laTof] . cufl8sf] ¿vdf tLgcf]6f gLn kG5L
al;/x]sf lyP .
æx]gf]{;\, tLgcf]6f 5g\ .Æ d Psbd v';L ePF . nfUof],
cem;Dd oL kIfL xfdLn] lbPsf bfgf b]v]sf] gb]v]em}F ul//x]sf lyP . To;}n] . d}n]
k9]sL 5', eFu]/fn] An'a8{sf cG8f vfOlbG5 . xfdLn] To;nfO{ vfgf v'jfP/
An'a8{nfO{ ;xfotf u/]sf 5f}F . o;sf/0f To;n] k/}af6 x]l//x]sf] lyof] . ca Tof]
cfkm\gf rNnfsf ;fydf pkl:yt 5 .Æ pQ]lht eP/ d ;lrgnfO{ nueu ws]Nb} em\ofng]/
cfPF .
la:tf/} tL kIfL lksf{;Dd cf]n]{ .
æof] logsf] 8fOlgª 6]an xf] . cf/fdk"j{s vfg]5g\
.Æ ;lrg d':s'/fP . geGb} x]bf{x]b}{ Ps}l5gdf lgs}j6f eFu]/f, /ftf] lkmGrsf
hf]8f, kf08's 9's'/, d}gf, sfu / k/]jf d]rdf km}lnP/ Pscsf{;Fu n8\b}–le8\b}
vfgf vfO/x]sf lyP .
ækf6L{ w]/}a]/;Dd rNg]5 . 5fl8b]pm, e}uf] . lognfO{
cfkm"v';L vfg b]pm .Æ ;lrgn] eg] . pgn] xfF:t} dnfO{ klg leq nu] .
xfd|f nflu Tof] g/fd|f] /ªsf] ePsf], cfwf
6'6]km'6]sf] lksf{ cfh Psbd /fd|f] nflu/x]sf] lyof] . ca Tof] d]r lyof], lksf{
xf]Og .
±±±±
!#=
t'kmfgsf] 8fo/L
æu':tfe, uf] cj] Û
l6gf 8hG6 lne lxo/ .Æ
-u':tfe Û hfpm k/ Û l6gf oxfF al:tg ÛÆ_
pm lrlGbg, l6gf sf] xf] eg]/ . dl/g lardf
ag]sf] To; 3/sf] 9f]sf ha l6eL l:qmgdf k|s6 eof], To;dfly sf7 7f]lsPsf] lyof] /
n]lvPsf] lyof] of] jfSo, h;nfO{ k9]/ pm cfufdL vt/f cfwfplw dx;'; u/]/ xfF;]sL
lyO{ . To;a]nf u':tfe cfpg] r]tfjgL x/]s l6eL Rofgndf cfO/x]sf] lyof] .
dgdf Pp6L kfSsnk'Ssn k/]sL aRrLsf] r]x/f
b]vf k/]sf] lyof], hf] dg gnfuL–gnfuL 3/ 5f8]/ uO/x]sL xf]nL, / p;n] l/;sf]
emf]Fsdf cfdfnfO{ egL xf]nf, ælsg cfpg'k/]sf] xf]nf To; u':tfenfO{ < To;}sf
sf/0fn] t xfdLn] 3/ 5f8]/ lxF8\g'k/]sf] xf], xf]Og / < n]lvlbg" lg, d
oxfF al:tgF eg]/ . clg pm kms]{/ uOxfnf];\ g .Æ
cyjf x'g;S5 s'g} gjo'jtL xf]nL, h;sf]
ljgf]blk|otf Psbd anzfnL lyof] . cd]l/sL ljklQdf klg 76\6f ug{ k'uL xf]nf To;n]
Û
p;sf] xfF;f] To; ;fFemb]lv ufoa 5 . Tof]
xfF;f] s] clGtd kN6sf] lyof] <
k"/} /ft pm hfuf eO/xL . /ftel/
lnleª ?dsf] em\ofnsf ;L;faf6 cfFvf uf8]/ k|s[ltsf] tf08j g[To x]l//xL . klxnf]
kN6 yfxf kfO{ rqmjftL t'kmfgsf] cfjfh slt t]h x'Fbf] /x]5 eGg] s'/f . r6r6 ¿vsf
xfFufx¿, kft cflb efFlrP/ tLj| xfjfdf ;a} lbzfdf pl8/x] . d}bfgdf, 3/sf
5fgfx¿df vl;/x] . jiff{sf] kfgLsf yf]kfx¿ h'g]nL /ftdf xfjf;Fu ldn]/ ;a}lt/
o;/L gfRy] ls nfUYof] cfsfzdf Ps ljzfn lk|ª\Sn/ lkml6ª ul/Psf] 5 .
o;}sf aLr cl8O{–cl8O{ cfpg] t]h cfjfhx¿n]
pm rlst x'GyL . xfFuf dfq sxfF xf] /, l;ª\ufl;ª\u} ¿v w/fzoL eP5g\, t/ pm Tof]
;a a'em\g} ;ls/x]sL lyOg . w/fzoL dfq sxfF xf] /, cem slt ¿v t sf08sf aLraLrdf
l5g]/ rf/–kfFr 6'qmfdf lrl/P/ rf/} lbzfdf v;]5g\ . of] ;To laxfg dfq v'Nof], ha
p;n] cfkm\gf] 3/sf] k5fl8sf] km]G; 9n]sf] b]vL, / l5d]sLsf] ¿v 9n]/ cfwf lx:;f
p;sf] 3/sf] 5fgfdf . Toltv]/;Dddf pm g/fd|/L yfs]sL lyO{ . 6fpsf] km'6\nf
eg]em}F b'v]sf] lyof] . k"/} ;x/sf] lah'nL ca slt lbgsf nflu xf], ufoa
ePsf] lyof] . cem} cfsfzaf6 a;{g] qmd yfldPsf] lyPg .
o; ;d'b|L t'kmfgnfO{ pgLx¿n] u':tfe gfd
lbPsf lyP . u':tfe, h;nfO{ l6gfn] cfpg] s'/fdf lgif]w u/]sL lyO{ .
Tof] cfPsf] lyof], Tolt eP tfklg .
k"/f rf}aL; 306f ;x/df cl8Psf] lyof], / ;a}lt/ tafxL dRrfP/ csf]{ ;x/tkm{
a9]sf] lyof] . ;fob l6gfnfO{ vf]Hb} ===========.
Ps xhf/ ¿v 9n]sf /x]5g\ . ¿vsf ;fy;fy}
6«flkms l;Ugn, lah'nLsf tf/ klg .
;x/sf] ;d'b|lsgf/k6\l6sf] Onfsfdf af9L
k;]sf] lyof] . Tof] lx:;f /ftel/df Ps 6fk'df kl/jt{g eO;s]sf] /x]5 . clg h;n]
;/sf/L cfb]znfO{ cjx]ngf u/]/ cfkm\gf] 3/ 5f]8]sf lyPgg\, tL ca To; 6fk'df
ef]s}–Kof;} a:gsf nflu afWo ePsf lyP . To; lx:;fdf ;~rf/–Joj:yf k"0f{¿kn]
7Kk eO;s]sf] lyof] .
rf}aL; 306fdf ;x/sf] gS;f k"/}
ablnO;s]sf] lyof] .
p;sf] lk|mhdf k'nfp / ;AhL lyof] . Tof]
cfhsf nflu dfq kof{Kt lyof] . Pp6f kfp/f]6L klg /x]5, Tof] ef]ln vfg ldN5 .
:6f]/df clnslt bfp/fsf] sf]Onf 5, Tof] cfFugdf /fv]sf] afla{So'df kfgL yfldPkl5
dfq afNg ;lsG5 . To;n] a9Ldf cfpFbf] Ps lbgsf nflu vfgf agfpg k'Unf . k;nx¿ aGb
5g\ clg ;8sdf /ftsf] skm\o'{ .
pm ;fFRr} g} cg'ejxLg 5] Û gL/h klg p:t} 5 Û
lk|mhdf /fv]sf] b"w ef]lneGbf ptf
vfg ldNb}g, km\ofFSg'kg]{ x'G5 . cfO;lqmd / c¿ afFsL rLh klg .
lbdfu nuftf/ lx;fa ul//x]sf] 5 M cfpFbf
b'O{ xKtfsf] ;do ca s;/L s6fpg] xf]nf < ;a} elg/fv]sf 5g\, lah'nL cfpgdf
sd;] sd Tolt ;do t nfluxfN5 .
ylst dg / z/L/n] lbjf p7L clg ;f]kmfdf
uP/ kN6L . clg p;n] ;f]rL, d sDtLdf klg olt t efUodfgL g} 5', To; 6fk'df 5}g d
. ef]ln /flt;Ddsf nflu cfkm";Fu vfgf klg 5 . ;8sdf af9Lsf] l:ylt 36]sf] 5
. wf/fdf kfgL cfO/fv]s} 5 . crfgs b]vfk/]sf] 7G8Lsf sf/0fn] pm ;fob cfhsf] /ft
klg lgbfpg ;lStg
xf]nf .
æ66{n lardf t o;eGbf v/fa l:ylt lyof] .
xfjf sf/x¿nfO{ hldgaf6 b'O{ lkm6 prfn]/ k5fl//x]sf] lyof] .Æ ev{/} o; ;x/df
l;km\6 u/]sL p;sL ldq ntf kmf]gdf atfO/x]sL lyO{ .
æafkm /] Û To;f]eP t ;a} sf/ æ6f]6nÆ eO;s] xf]nf <Æ
æw]/}hgfsf t eO;s] . xfd|f] sf/ Uof/]hdf
lyof] . Psbd} g/fd|/L 8\ofd]h eof] . 6f]6nrflxF eOxfn]g .Æ
æcR5f .Æ
æaf9Lsf sf/0fn] vfg]kfgL klg Psbd sDtL
cfO/x]sf] lyof] . s'g} v08df Ps dlxgf;Dd kfgL cfPg .Æ
ækRrL; jif{cl3 ‘clnl;of’ cfpFbf t o;eGbf
v/fa l:ylt lyof] oxfF . x'g t olt w]/} ¿v 9n]sf lyPgg\ .Æ
æltdLnfO{ s;/L yfxf ef] lg <Æ
ædflg;x¿ rrf{ ul//x]sf lyP . d}n] ;'g]sf]
.Æ
æPP ÛÆ
æklxn] d ;f]Ry]F– cd]l/sfdf slxNo} kfj/
hfFb}g .Æ
æcF t, d klg ===. t/ o:tf] xf]Og /x]5 .
hxfF lxpFsf] t'kmfg cfpF5, ToxfF klg kfj/ hfFbf] /x]5 .Æ
æxf], ca t yfxf kfpg yfn]F .Æ
clg pgsf] s'/f ;lsof] . o:tf ljifodf s;n]
slt s'/f ug'{ /, slxn];Dd < of] s'/f ul//fVg] ;do klg t xf]Og . 6fpsfdfly
t'kmfg d8fl/O/x]sf] 5, aflx/ hfg kfpg] ;do slxn] xf] yfxf 5}g .
ædnfO{ ltd|f] of] ckf6{d]G6 /fd|f] nfU5 .
d lsGg rfxG5' .Æ a|]G8fn] eg]sL lyO{ .
æltdLn] b; xhf/ 8fpg k]d]G6 ug{ ;S5f} eg]
‘/]G6 6' cf]g’ ug{ ;S5f}– gL/hn] ;'emfj lbPsf] lyof] . Toltv]/, ha k"/f
b]z cfly{s dGbLdf u'lh|/x]sf] lyof], 3/ lals/x]sf lyPgg\ . sf]xL 3/ lsGg
rflx/x]sf] lyof], of] tLg dlxgf dfq klxn]sf] s'/f xf] . pm of] ;'g]/ v';L ePsL
lyO{– gL/hsf] ckf6{d]G6 s;}nfO{ olt /fd|f] nfUof] .
To; ckf6{d]G6sf] 5fgf] em/]sf] 5 . p;sf]
dfq xf]Og, Psbd} w]/} ckf6{d]G6sf] . Pstn] 3/sf klg 5fgf v;] xf]nf . t/ dflg;
cfkm\gf] b'Mvdf klxn] ?G5 . lbjfsf] x[bo 8'Aof] ha laxfg–laxfg} h]/]dLsf] kmf]g
cfof] .
æwGg a]|G8f h]/]dL;Fu uOxfn]sL lyO{,
cufl8 g} .Æ
æcR5f Û cfZro{ ÛÆ
h]/]dL, a|]G8fsf] AjfOk|m]G8 xf] . a|]G8f
rfx] p;af6 hlt d2t lnP klg, pm;Fu a:g rfxGg .
æcF, pm hfg rfxGg yL . h]/]dL /ftsf] afx|
ah];Dd p;}sxfF a;]sf] lyof] . Toltv]/ xfjf t]h eO;s]sf] lyof] . kfgL kg{ klg
yfn]sf] lyof] . p;n] ;DemfOa'emfO u/]/ To;nfO{ To;sf aRrfx¿sf ;fy ToxfFaf6
lgsfn]/ nUof] .Æ
eujfg\nfO{ nfvnfv wGojfb 5, gq 5fgf]
p;dfly of p;sf aRrfdfly v;]sf] eP Û pm s] h]/]dLsf]
3/df 5] <Æ
æxf]Og,h]/]dLn] cfkm\gf] slhgsf] vfnL
/x]sf] 3/df p;nfO{ /fv]sf] 5 . p;sf] efO clxn] :k]g uPsf] 5 .Æ
ænf} eOuf], /fd|f] ef] .Æ
cfh t'kmfgsf] bf];|f] lbg xf] Û
t'kmfgsf] rf}yf] lbg
gL/h ;d:t ;x/sf ;f/f :6f]/ x]/]/ cfof] .
sxLF s]xL klg v'Nnf 5}g . ;f/f :6f]/ aGb 5g\ . 3/df vfg]s'/f s]xL 5}g . sf]Onf
vtd eO;s]sf] 5 . laxfg ar]sf] a|]8 vfP/ lxF8]sf] lyof] . ca s] xf]nf <
lxhf]sf] vfgf lglwsf] 3/df vfOof] . pm;Fu Uof;r'nf] 5 . pgLx¿ b'j}df olt klg
a'l4 cfPg, Pp6f Uof;r'nf] /fVg'k5{ eGg] Û
x/]s 3/sf cufl8 Pp6f Pp6f ¿v 9n]sf 5g\ .
;8ssf] lsgf/df klg . 6«flkms l;Ugn xfjfdf em'ln/x]sf 5g\ . dflg; x/]s l;Ugndf
/f]lsP/ cufl8 uO/x]sf 5g\ . lhGbuLsf] /km\tf/df a|]s nfu]sf] 5 em}F .
l3l;|O/x]sf] 5 ;a}yf]s, olQ .
Ps æqmf]u/Æ v'Nnf /x]5 . h]g]/]6/
rln/x]sf] /x]5 ToxfF . s]xL a'lnog /f]n / lkg6 a6/ kfOof] . Ps lbg c¿ laTof] .
lah'nL a]kQf 5 .
afnaRrf v';L 5g\ . lglwn] eg]sL . :s'ndf
5'6\6L 5 lg t . t/ To:tf] v';L t lbgel/ g xf] . /ft kgf{;fy RofFRofF /
r"Fr"F . /]l8of]df nuftf/ t'kmfgkl5sf ;"rgfx¿ cfO/x]sf 5g\ .
æ;/sf/L ;xfotf sf]ifn] gofF ;]G6/
vf]n]sf] 5 . d x]/]/ cfpF5', ToxfF s] kfOFbf] /x]5 eg]/ .Æ
/ft k/]kl5 gL/h kmsL{ cfof] . Pdcf/O{
-ldN; /]8L 6' O6_ sf lgs}j6f 8Aaf . kfgLsf af]tn / cfO; .
æPsbd wfFwnL eO/fVof 5 . rr{nfO{ /ftsf]
cf7 ah];Dd ;]G6/ v'nf /xg]5 eg]/ ;"rgf lbOPsf] lyof] . /]l8of]df klg oxL
;"rgf ah]sf] lyof] . 5 ah] g} aGb ug]{ cfb]z cfof] . pgLx¿sf] egfO 5,
xfdL;Fu cg'ej 5}g, oltsf w]/} dflg;;Fu l8n ug]{ s'/fdf . b; xhf/ dflg; cfPsf
lyP, Ps};fy . aGb ul/lbP ;]G6/ 5 ah] g} .
æcF, t'kmfg t lbglbg} cfOlbg'kg]{ .
logLx¿nfO{ cg'ej x'g]5 . ‘Sofl6«gf’;Fu s;/L h'w]sf lyP < Toltv]/rflxF cg'ej
lyof] <Æ pm ltSt :j/df af]nL .
ækfls{ª Pl/ofdf cfkm\gf] kfnf] cfpF5 eg]/
klv{/fv]sf s}of}F dflg;nfO{ d}n] kfgL / 8Aaf lbPF, cfkm"n] NofPsf .Æ
æ/fd|f] ug'{ef]] .Æ
æoL 8Aafdf s] 5 <Æ
ævf]nf}F, x]/f}F .Æ
æ;f/f rLh gg–e]h . d b"wdfq lnG5',
eOuf] .Æ
t'kmfgsf] kfFrf}F lbg
cfh kfFrf}F lbgb]lv ;8sdf PghL{ sDkgLsf
uf8Lx¿n] bf}8 nufpg yfn]sf 5g\ . ;fO/g lbFb} . x6\gf];\, x6\gf];\, xfdLnfO{
cufl8 hfg lbgf];\ . lah'nL dd{t ug'{ 5 ;x/sf] .
lgbfPsf] ;x/ hflu/x]sf] 5– clncln ub}{ .
s]xL k;n klg v'n] . pgn] Psbd w]/} sf]Onf lnP/ cfPsf 5g\ . ca vfgf agfpg ;lsG5
. cFWof/fdf klg afFRg ;lsG5 .
9f]sfdf ;fFem 9Ns]kl5 9s9s u¥of] . gL/hn]
uP/ x]/] . l5d]sL a]lnG8fsf afnaRrf 9f]sfdf plePsf /x]5g\ . æo' x\of8 n]km\6
of]/ sf/ 6«ª\s cf]kg . jL Snf]H8 O6 .Æ -tkfO{Fn] cfkm\gf] sf/sf] 6«ª\s v'Nn}
5f]8\g'ePsf] /x]5, xfdLn] aGb ul/lbof}F ._
pm Psbd s[t1 eO{ .
nfU5, lrGtfx¿ dl:tisdf xfjL x'g yfn]sf
5g\ .
æs]xL vfg] xf] <Æ gL/hn] ;f]Rof],
Psb'O{cf]6f Pdcf/O{sf l8Aaf ltgLx¿nfO{ lbg'knf{ eg]/ .
ægf], jL x\ofa Pgkm km'8 . jL x\ofa Uof;
ag{/ . df]d Oh s'lsª . jL x\ofa h]g]/]6/ 6' .Æ -gfOF, xfd|f] 3/df kof{Kt ef]hg
5 . xfdLsxfF Uof; ag{/ 5 . cfdf vfgf ksfpFb} x'g'x'G5 . xfdLsxfF h]g]/]6/ klg 5
._
o;f] eP/ klg pgLx¿sf] 3/df uP/ vfgf
ksfpg' p;nfO{ ;Dej nfu]g . 7Ls ;fd'Gg]sf] 3/, Tolt eP/ klg b"/L w]/} 5 .
cfP/ ksfpg'xf];\ g eg]/ a]lnG8fn] eg]sf] eP t 7Ls} x'g] lyof] . t/ o:tf] ePsf]
xf]Og . s]6fs]6Lsf s'/f dfq x'g\ . aRrf eg]sf aRrf Û
b; lbgkl5
æb; lbg lat] . slxn] cfpnf lah'nL <Æ
gL/hn] clxn];Dddf slt k6s OghL{ sDkgLnfO{ kmf]g ul/;s]sf] 5 .
;"rgfsf] clwsf/sf] pkof]u cyf]{s s]
xf] / <
ckf6{d]G6df a|]G8fsf ;f/f ;fdfg leh]sf
5g\ . 9';L hDg ;'? eO;s]sf] 5 . leh]sf] sfk]{6 lgsfln;lsPsf] 5 . t/ oltdfq .
a|]G8f s'/f ub}{lkR5] ?g yfN5] .
ætkfO{Fn] dnfO{ lgsfNg vf]Hg'ef xf] <
Ps t t'kmfgn] d]/f] olt v/fa xfnt agfOlbPsf] 5 . tkfO{FnfO{ rflxF oxL a]nf 5t
dd{t ug{ lat]sf] 5 . d ækm]dfÆsf] OG:k]S;geGbf cufl8 s]xL x6fpg]jfnf 5}gF .Æ
æt/=== ToxfF ;a 9';L kg{ yfln;s]sf] 5 .Æ
ækg{ lbgf];\ .Æ
pm km]l/ ?g yfN5] .
lbjf eTs]sf] 3/ x]/]/ cfO{ . kmf]xf]/sf]
/f;df ablnO;s]sf] 5 ;a}yf]s . kms]{/ Psbd /f]O{ . yfxf 5}g cfkm\gf nflu xf] ls
a|]G8fsf nflu xf] .
t'kmfgsf] afx|f}F lbg
cfh lrgf]sf] kmf]g cfof] . ckf6{d]G6sf]
u|fpG8 km\nf]/df a:5 pm . p;n] Tof] ckf6{d]G6 tLg xKtfcl3 lsg]sf] lyof] . ca
dflyNnf] ckf6{d]g6sf] 5t v:gfn] p;sf] 3/df klg sfkmL kfgL /;fPsf] 5 . leQf lr;f
5g\ . p;nfO{ hfGg OR5f 5 gL/hn] slxn] sfd ;'? u5{ eGg] .
a|]G8f s]xL klg ;'Gg tof/ 5}g .
cfh h]/]dLnfO{ slhg kmsL{ cfpg]
;"rgf k|fKt ePsf] 5 . a|]G8f h]/]dLsf] 3/df lbgel/ cfkm\gf ;fdfg l;km\6 ub}{
/xL . ef]lnb]lv p;nfO{ sfddf hfg' 5 .
c:ktfnx¿df lah'nL cfO;s]sf] 5 . ;8sdf klg
clg sltko ;lkª dndf klg .
pgLx¿ ;x/sf] To; lx:;fdf Ps ckf6{d]G6df
uPsf 5g\ hxfF lah'nL cfO;s]sf] 5 . lr;f] x6]kl5 km]l/ udL{ ;'? eOxfNof] .
lbjfsf] :jf:Yo cj:yf Psbd v/fa ePsf] lyof] .
sltko dflg; xf]6nx¿df a:g yfn]sf 5g\ .
u':tfenfO{ Wofg lbP/ xf]6n 6\ofS; dfkm ePsf] 5 .
gL/hsf ;f/f lrGtf ca ckf6{d]G6df 5g\ .
OG:of]/]G; sDkgL d"Nofª\sg u/]/ uof], t/ ltgsf] lx;fa jf:tljs lx;fa;Fu d]n
vfFb}g . olt eP/ klg p;n] ;a}yf]s 7Ls kfg{ nufPsf] 5 . a|]G8f cGoq st} hfg
rfxGgyL . p;nfO{ cfkm\gf] 3/ kms]{/ hfg' 5 . ;f]xL ckf6{d]G6df .
gL/h Psbd h'6]sf] 5 .
t'kmfgn] w]/}hgfsf] cxd\ tf]8]sf] 5 .
w]/}w]/} e|d 6'6]sf 5g\ .
vNtLdf e/]sf 8n/n] s]xL sfd lbPgg\ .
crfgs g} ;fdflhstf b]lvg yfNof] . e]/f]lgsfn] gL/h / lbjfnfO{ w]/} d2t u/L .
pgLx¿ w]/} klxn]b]lv Ps} ;al8lehgdf a:t} cfPsf lyP t/ Ps–csf{nfO{ lrGbf klg
lrGb}gy] . ToxL e]/f]lgsfsf] 3/df klxn] lah'nL cfof] . clg lbjfn] p;}sf]
d]l;gdf cfkm\gf] sk8f wf]P/ NofO{ .
8f]/f]yLn] tftf] kfgL lbPsL lyO{ .
pgLx¿n] h]g]/]6/ NofPsf lyP .
gL/hsf] t k'/fg} cfbt xf], dfG5]x¿nfO{
;f]wL;f]wL ;xfotf ug]{ . ef/tLo ;+:sf/ . o;} qmdddf t xf] pgLx¿sf] kl/ro ePsf]
e]/f]lgsf;Fu . ;xfotf kfOof] . ;ª\s6n] dflg;nfO{ hf]l8g l;sfpF5 .
a|]G8fsf w]/}w]/} ;fdfg cem} klg
ckf6{d]G6df 5g\ . pm slxn] kms{g] xf], pgLx¿nfO{ hfGg' 5 . h]/]dL klg o;
dfdnfdf ca d2t ug{ ;ls/x]sf] 5}g .
gL/hn] sltk6s pm;Fu klg s'/f ul/;s]sf] 5
. pm o;} klg h]/]dLn] eg]sf] sxfF ;'GyL / Û h]/]dL t
p;}a]nfb]lv pm;Fu lax] ug{ rfxG5 . t/ cfkm\gf] OR5fnfO{ dgdf bafP/ a;]sf] 5 .
p;nfO{ yfxf 5 p;n] a|]G8fsf] lbn cem};Dd lhTg ;s]sf] 5}g eGg] s'/f . g t p;sf
afnaRrf g} p;nfO{ dg k/fpF5g\ . ljw'/ h]/]dLsf aRrfn] a|]G8fnfO{ :jLsf/ ug{
rfx] . pm x]bf{ klg ;fFRr} ;'Gb/L 5] . cfd clk|msL cd]l/sgeGbf sd sfnL / ;'Gb/
gfsgS;f ePsL . ;fob o;}sf/0f pm cfkm\gf af/] olt cledfgL 5] . h]/]dL klg
;f]Rtf] xf], olt ;'Gb/L sxfF kfOG5 / < ;fob o;sf/0f ;d]t p;sf ;t{x¿df p;nfO{
d2t ug]{ u5{ .
t/ o;/L slxn];Dd rN5 / <
±±±±±
cfh t'kmfg cfPsf] klg ;f]x|f}F lbg
eO;Sof] . ahf/ v'n] . ;8sdf l:6«6 nfO6 aNb} 5g\ . 6«flkms l;Ugn s'g}s'g} afx]s
sfd u5{g\ . ;fdfgsf] bfd b'O{tLgu'gf a9]sf] 5 . d5{g\ ul/ax¿, cyf]{s s] x'G5 /
<
gL/h / lbjfnfO{ cfkm\gf] ;al8lehgsf] 5]p
eP/ uO/x]sf] a]nf dgdf nfUof], 3/;Dd uP/ s]xL c¿ ;fdfg af]s]/ NofpmF . s] yfxf
/ cem c¿ slt lbg;Dd ckf6{d]G6df /xg' eg]/ n]v]sf] 5 . lbjfsf] :jf:Yo lau|]sf]
lyof] . clxn] klg ylst–ulnt 5 dg . z/L/af6 ;f/f pmhf{ lgrf]l/Psf] em}F ePsf] 5
. olt yf]/} lbgdf klg =========
æx]/, o; lx:;fdf klg pHofnf] cfO;s]5 .Æ
o;}u/L x]b}{ / cl8Fb} pgLx¿ cl3 al9/x] .
æl:6«6 nfO6 ;a} aNg yfn] .Æ
æc/] Û xfd|} uNnLdf klg
ÛÆ
agf{8f]{sf] 3/df aQL aNb} 5 .Æ
æpgLx¿sf] t h]g]/]6/ 5 .Æ
æAofs of8{sf] aQL x]/ t . xfd|} 3/df klg
lah'nL cfPsf] /x]5 .Æ
gL/hn] 3/cufl8 sf/ kfs{ u¥of] . lah'nLsf
em}F km'tL{sf ;fy pm 3/tkm{ a9\of] / 9f]sf vf]n]/ 3/df xflh/ eof] . ;f/f nfO6
PsPs u/]/ an] . lah'nL ;fFRr} g} cfPsf] /x]5 Û lbjfnfO{ nfUof], Ps ;o jf6sf] Pp6f aNa p;leq klg aNof] . Psk6s km]l/
gofF pmhf{ z/L/df el/P/ cfof] . pm ca ;a}yf]s ug{ ;S5] .
dlxgf laTof] . pgLx¿ cfkm\g} 3/df kms]{/
cfPsf lyP, To;} /ft . ;x/n] clxn] klg u':tfenfO{ la;]{sf 5}gg\, t/
cfkm\gfcfkm\gf sfddf nflu;s]sf 5g\ . OG:of]/]G; sDkgLx¿ k};f ltl//x]sf 5g\ .
d/Ddtkl5 gofF b]lvPsf 3/x¿ k'gM d':s'/fO/x]sf 5g\ . sfpG6Lsf 6«s uNnLx¿df klg
3'Dg yfn]sf 5g\– /f]af]l6s cfd{ ePsf sltko uf8Lx¿sf ;fy . 3/x¿sf ;fd'Gg]af6
n8]sf ¿v, kft, xfFuflaFuf, km]G;sf lks]6 kGhfx¿df ;d]l6/x]sf / p7fO/x]sf clg
6«sdf vGofO/x]sf . ;x/ km]l/ klg ;kmf b]lvg yfn]sf] 5 . ;8sx¿df uf8Lx¿sf]
/km\tf/ k"j{jt\ ePsf] 5 . lhGbuLsf] klg . kfj/ cfPsf] 5 Û
cfFugdf afla{So' k"j{jt\ /x]sf] 5 .
t'kmfgsf] ofb lbnfO/x]sf]==== htftt} ;nfO{sf a6\6fx¿=====.
ckf6{d]G6sf] d/Ddt ePsf] 5, t/ a|]G8f
ablnPh:tL 5] . s'g} ;fdfg cem} klg ckf6{d]G6sf] Psdfq ;'Vvf lx:;fdf 5 . /
To;nfO{ k'gM kms{gdf s'g} lbnr:kL 5}g .
æcflv/ To;nfO{ klg kms]{/ ToxL
ckf6{d]G6df cfpg' t 5 lg, x}g / < ;xof]u ug]{ xf] eg] p;}nfO{ kmfObf xf]nf .
cyjf xfdLn] csf]{ ef8fjfn /fVg]5f}F, olb pgLx¿n] Tof] ;fdfg x6fOlbP . pgL
cfpFl5g\ lg, x}g <Æ p;n] gL/h;Fu ;f]wL .
æ;fob cfpFlbg xf]nf .Æ
ælsg / <Æ
ædnfO{ cfh h]/]dLn] eGof], pm ca o;;Fu
;fy} a:gsf nflu /fhL ePsL 5] . pgLx¿ lax] ug{ uO/x]sf 5g\ .Æ
æhf]l8g'eGbf klxn] cnlUug' h?/L x'G5 ls
Sof xf] <Æ lbjfn] w]/}a]/;Dd ;f]lr/xL .
±±±±±
!$= u'l8ofsf]
lax]
To; lbg crfgs g}
xfdLnfO{ yfxf eof], xfd|L u'l8of ca 7"nL eO;s]sL /lx5 eg]/ . ca xfdLn]
To;sf] lax] ul/lbg'kg]{ a]nf eO;s]sf] /x]5 . xfdL]n] s'/} a'em\g] lyPgf}F olb
lbbLn] geGg'ePsf] eP . u'l8of lbbLn] g} agfP/ lbg'ePsf] lyof] . /ftf cf]7 / sfnL;Dd k'Ug] ;]tf]
sk8fsf] u'l8of, h;nfO{ xfdL 7"nf] ?lrsf ;fy slxn] ;f8L t slxn] k|ms
nufOlbGYof}F . u'l8of slt /fd|L lyO{ eg] h'g;'s} 8«];df klg pm plQs} /fd|L
b]lvGyL . slxn] xfdL k|ms nufOlbGYof}F clg To;sf] nfdf] skfnsf] r'N7f]
agfOlbGYof}F / To;sf] skfn;Fu ldNbf] ;f8L klg nfOlbGYof}F . t/ To;sf] lax]sf]
af/]df xfd|f] slxNo} Wofg k'u]g5 . xfdL t lbgx'Fsf em}F :s'naf6 kms]{/ cfkm\gf]
lstfasf] b/fhd'lgsf] v08df a;]sL u'l8of;Fu s'/fsfgL ul//xGYof}F .
To; ;fgf] 3/df
csf]{ 7fpF 5Fbf klg t lyPg . Ps s'gfdf xfd|f] b/fh, csf]{ s'gfdf lbbLsf] .
afFsL h]hlt 7fpF lyof] ToxL lyof] xfd|f] cf]5\ofg .
lbbL 7"nL
x'g'x'GYof] . pxfFnfO{ w]/} kl9/xg'kYof]{, To;sf/0f pxfFsf nflu Ps 6]an /
s';L{sf] klg k|aGw ePsf] lyof] . xfdL t
TolQs} kl9xfNYof}F lg . Hofbf k9\g' klg t lyPg . ;ft ah]b]lv b; ah];Dd :s'n,
clg km]l/ 3/ cfP/ clnslt xf]djs{ / afFsL ;do u'l8ofsf nflu . To; lbg klg o:t}
ePsf] xf] . xfdLn] lstfax¿ s'gfdf /fVof}F, vfgf vfof}F clg u'l8of;Fu s'/fsfgL
ug{ yfNof}F .
lbbL cfkm\gf]
s';L{df a;]/ k/LIffsf] tof/Ldf Jo:t x'g'x'GYof]
. crfgs pxfFn] 6fpsf] 3'dfpg'eof] / eGg'eof]– æ;'wf Û gLn" Û dnfO{ nfU5, ca
ltdLx¿sL u'l8of 7"nL eO;s]sL 5] . To;sf] lax] u/]/ ltdLx¿n] p;nfO{ 3/
k7fpg'k5{ .Æ
xfdL t Psbd rlst Û ;a} /fd|f ljrf/ lbbLs} lbdfudf dfq s;/L cfpF5g\ xF
<
t/ ca csf]{ ;d:of
b]vfk¥of] . xfdLn] u'l8ofsf nflu b'nfxf sxfF vf]Hg' ca < k"/} 6f]ndf
h;–h;nfO{ xfdL lrGYof}F, tL ;a}sxfF u'l8of dfq lyP . cyjf s;}s;}sxfF rflxF
u'8\8f / u'l8of b'j} lyP . PSnf] u'8\8f t s;}sxfF klg lyPg . s;;Fu xfdLn] ca
xfd|L u'l8ofsf] lax] ul/lbg] <
xfdLn] To;kl5sf
b'O{ lbg ;Dk"0f{ 6f]n 3'd]/ Eofof}F . sxLF klg xfd|L ;'Gb/ u'l8ofsf nflu
b'nfxf e]l6Pg . s] 7fG5f}, s]6Lsf] lax] Tolt ;lhn} eOxfN5 < s'Ss"n]
af7L eP/ egL– ædnfO{ yfxf 5 . lbgx'F d]/L cfdf kkf;Fu oxL eGg'x'G5 . d]/L
lbbLsf] lax] x'g} 5 lg t, ToxL eP/ . Psbd vf]Hg''k5{ kf] t .Æ
xfdL yfSoF}, /
xf/ vfP/ cFWof/f] cg'xf/ nufof}F .
gug]{ u'l8ofsf]
lax]l;x] ca Û
lbbLn] g} xfd|f]
b'Mv a'lemlbg'eof] . pxfFn] Pp6f u'8\8f agfOlbg'eof] . xfdLn] To; u'8\8fnfO{
zLn"sf] 3/df lbP/ cfof}F . pgLx¿sf] u'8\8f, xfd|f] u'l8of Û lax]sf] tof/L ;'? eof] .
lbg t cfOtjf/ g}
/f]Hg'kYof]{ . ;a}sf] 5'6\6L x'G5 . lax]x¿ /ftdf x'G5g\, To;sf/0f c¿ s'g}
emGem6 5}g . ;a}hgf cfpg ;Sy], / ;a}n] cfpg] s'/fdf :jLsf/ klg u/] . xfdLn]
;Kk} ;fyLx¿nfO{ lgdGq0ff lbP/ cfof}F . cfdfn] 5f]nf–k'/L / u'nfahfd'g agfpg]
cg'dlt klg lbg'eof] . hf]hf] cfpg]jfnf lyP tL ;a} hGtL lyP . hDdfhDdL b;afx|
hGtL . gLn"rflxF kl08t . u'8\8fsL cfdf zLn" . u'l8ofsL cfdf d . d'Ggf
u'8\8fsf] afa' aGg tof/ eof] . ;a}yf]s lglj{£g ;DkGg x'g]jfnf lyof] t/ s] lax]
olt ;lhn} ;DkGg x'g kfpF5g\ / <
sGofbfgsf] ;dodf
;d:of pTkGg eof] . ha kl08tn] ;f]w]– æu'l8ofsf] kfkf sf] xf] <Æ
d'Ggf xfd|ftkm{
cfof]– æd x'F u'l8ofsf] lktf . u'8\8fsf lktf 5}gg\ .Æ
kl08thLn] dfg] .
lax] eof] .
k/Dk/f s:tf] 5
eg] s]6L 3/ hfg nfUbf p;sf dfOtLkIfsf ?G5g\, a]x'nL klg . o;sf/0f xfdL /f]of}F
. cfkm\gf] tkm{af6 klg, u'l8ofsf] tkm{af6 klg . w]/} ?jfaf;L u/]/ xfdLn]
u'l8ofnfO{ a]x'nfsf] 3/ k7fof}F .
æ5f]/L eg]sf
a]x'nfsf] 3/ hfgs} nflu t hGd]sf x'g\ lg .Æ 7"nf dfG5]n] eg] .
xfd|f nflu 3/
z"Go eof] .
csf]{ lbg ha xfdL
:s'naf6 kmsL{ cfof}F, xfd|f nflu ug'{kg]{ s]xL lyPg .
u'l8of a]x'nfsf]
3/ uPsL lyO{ . p;sf uxgf, sk8f, v]nf}gf, cf]5\ofg ;a} xfdLn] bfOhf] lbP/ k7fPsf
lyof}F . b/fhsf] tNnf] v08df k|z:t vfnL 7fpF lyof] . xfdLn] rfx]sf] eP s]xL
lstfasfkL klg ToxfF /fVg ;Sg] lyof}F . t/ o:tf] ug{ d]/f] dg k6Ss} dfg]g .
gLn"nfO{ klg To:t} nfUof] .
xfdL b'j} pbf;
eof}F .
csf]{ lbgb]lv udL{labf
;'? eof] . ca lbpF;f]el/ s] ug]{ < lbbLn] t hltv]/} k9\g' lyof] . xfdLnfO{
eGg'xf]nf– æ;'t .Æ
lbpF;f] klg
s;}nfO{ lgb|f nfU5 / < slt l/Qf]l/Qf] nflu/fv]sf] 5 Û sf];Fu s'/f ug'{ < s;nfO{ g'xfOlbg' < s;nfO{
v'jfpg' < s;nfO{ ;'tfpg' < s;nfO{ nf]/L ;'gfpg' <
xfdLnfO{ PSsfl;
?g dg nfu]/ cfof] .
æxfdL ;fFemkv
u'l8of x]g{ hfg] . zLn"sf] 3/ .Æ d}n] gLn"nfO{ eg] . pm klg t'?Gt}
;xdt eOxfnL Û
t/ o;/L ef]lnkN6}
s]6Lsf afa'cfdfn] 5f]/Lsf] 3/ k'Ug' clns 7Ls nfu]g . xfdLn] 7"nfa8fsf
d'vaf6 o:tf] sfdsf] lgGbf dfq ;'g]sf lyof}F . o;sf/0f xfdL b'j}nfO{ s] nfUof]
eg] xfdLn] zLn" / d'Ggfsf] af]nfx6sf] k|tLIff ug'{k5{ . ha u'l8ofsf]
l/;]K;g xf]nf, clg xfdL hfcf}Fnf .
kxf8h:tf x'G5g\
udL{sf] 5'6\6Lsf lbg .
lbgel/ tftf] xfjf
:jfF=== ul//x\of] . gLn" / d}n] vf]Hbfvf]Hbf u/]/ k'/fgf wd{o'u klqsf
lgsfNof}F / afnhut\ k9\g yfNof}F . rf/f]6f lstfa cUnf] b/fhaf6 emy]{ / lbbL clg
bfh'n] emkfg'{x'GYof] . b'O{ lbg lat] . s'g} va/ cfPg .
æ;'wf, gLn" Û ltdLx¿ aflx/ uP/ lsg gv]n]sf < ;fFem eO;Sof],
cem} klg leq} al;/fv]sf 5f} <Æ 7"nf dfG5]n] ;f]Wg'eof] .
æsf];Fu v]Ng' /
< zLn" / d'Ggfx¿ cfpFb} cfpFb}gg\ .Æ xfdLn] lg/fz eP/ eGof}F .
ælsg <
6f]nel/df ltgLx¿;Fu dfq} v]NYof} / ltdLx¿ < s'Ss" klg t 5 . /Ltf 5],
;ª\uLtf 5] . s] eof] ltdLx¿nfO{ <Æ lbbLn] xsfg'{eof] .
ca xfdLn] s] eGg]
< xfd|f] u'l8of pgLx¿sxfF 5 . s] logLx¿nfO{ of] yfxf 5}g / <
ælxF8f}F, Tot}lt/
3'd3fd u/]/ cfcf}F . zLn" / d'Ggf st} v]Nb} kf] 5g\ ls, s] yfxf < xfdL
klg aflx/ lg:sf}F . pt} uP/ v]Ng] xf] .Æ gLn"n] egL .
zLn" / d'Ggf
;8sd} e]l6P . a'9Lsf bf]sfgdfaf6 v} s]s] lsg]/ kmls{/x]sf lyP tL b'j} . xfdLn]
pgLx¿nfO{ af6}df klqmxfNof}F .
æstf lxF8]sf
<Æ
æcfn' lsg]/ cfPsf
. cfdf;Fu cfn'–k/f]7f agfOdfUg] xf] .Æ
æxfd|L u'l8ofnfO{
s:tf] 5 <Æ
æPsbd /fd|f] .
cfkm\gf] u'8\8f;Fu cfgGb;Fu a;]sL 5] .Æ d'Ggfn] eGof] .
æTo;n] xfdLsxfF
klg cfpg'kg]{ xf] .Æ
æs;/L cfpg ;S5] /
< ax'et]/ ePs} 5}g .Æ
æslxn] ug]{ lg
ax'et]/ <Æ xfdLn] 7"nf] cfzf;lxt ;f]Wof}F .
æegf}Fnf g . kv{
dfq . ha ug]{ x'G5f}F, af]nfOxfN5f}F lg . clg cfpnf g .Æ d'Ggfn] l5lKkPsf]
dflg;sf em}F eGof] .
æslxn];Dd xfdLn]
klv{/xg'kg]{ xf] ltdLx¿sf] lgDtfsf nflu < xfdLn] kv]{sf] oltsf lbg eO;Sof] .
v]Ng klg cfpFb}gf}, af]nfpFbf klg af]nfpFb}gf} .Æ
æaf]nfOxfN5f}F lg
.Æ b'j}n] Ps;fy eg] . tL lxFl8 klg xfn] .
xfdL kmSof}{F .
æn'8f] v]n .Æ
bfh'n] eGg'eof] .
cfOtjf/ /]l8of]df
cfwf 306fsf] afn;ef sfo{qmd cfpF5 . Tof] sfo{qmd ;'Gof}F . k"/f xKtf
laTof] . xfdL v]Ng hfGYof}F . slxNo} zLn" / d'Ggfsf] cg'xf/ b]lvFb}gYof]
d}bfgdf . 3/ kms{GYof}F . lbbL cfkm\gf] 6]andf kl9/fv]sL x'g'x'GYof] . xfdLnfO{
b]v]/ slxn]sfxLF dfofn] d':s'/fpg'x'GYof] . clg km]l/ k9\g yfNg'x'GYof] .
xfd|f] w}o{sf] ;Ldf gf£g yfNof] . s] xf] o:tf] < xfd|f] u'l8of nu]/ xfdL;Fu}
hf]/L vf]Hg] < xfdLn] cfk;df ;Nnfx u¥of}F / s;}nfO{ s]xL gegL Ps lbg
zLn"sf] 3/ k'Uof}F . zLn"sL cfdfn] 9f]sf vf]Ng'eof] .
æsfsLxh'/ Û zLn" vf]O <Æ d}n] ;f]emL eP/
;f]w]F .
æcfcf], cfcf] .
3/}df 5g\ . leq} cfcf] g .Æ sfsLn] af6f] b]vfpg'eof] .
xfdL b'j}
zLn" / d'Ggfsf] sf]7fdf k:of}F .
xfd|} h:tf] u/L
pgLx¿n] klg cfkm\gf] lstfasf] b/fhsf] tNnf] v08df u'l8ofsf] 3/ agfPsf /x]5g\ .
TolQs} cf/fdk"j{s, ;'vk"j{s xfd|L u'l8of ToxfF u'8\8fsf ;fydf a;]sL
lyO{ h;/L pm xfd|f] 3/df a:yL .
æb]Vof} t <
xfdL klg u'l8ofnfO{ /fd|/L /fV5f}F lg,
xf] ls xf]Og /x]5 <Æ zLn"n] egL .
æTo;f] eg]/ x'G5
< oltsf lbg eO;s] . ltdLx¿ cfpFb} cfpFb}gf} . ax'et]/ klg ub}{gf} . ToxL eP/
t xfdLn] p;nfO{ lng cfpg'k/]sf] .Æ gLn"n] ems]{/ egL .
æolQs} s;}n]
nU5g\ / < olQs} t lax]kl5 s]6L dfOt hfFb}gg\ .Æ zLn"sL cfdf k5fl8af6
xfd|f] jftf{nfk ;'lg/xg'ePsf] /x]5 . pxfFn] xfF;]/ eGg'eof] .
æt/ logLx¿ s]xL
ub}{ ub}{gg\ .Æ dnfO{ /f]pmF–/f]pFm eP/ cfof] .
t/ pxfFn]
cfkm"n] eGg'kg]{ s'/f ;Kk} elg;Sg'ePsf] lyof] . s]6fs]6Lsf s'/fdf sf] nfU5 / <
æxfdL t cfh
o;nfO{ nu]/} 5f8\5f}F ÛÆ gLn" / d lh2L ug{ yfNof}F .
æxfdL lbFb}
lbFb}gf}F . crDd Û lax] eO;s]kl5
u'l8ofn] u'8\8fsf] 3/df a:g] xf] ls ltdLx¿sxfF < klxNo} ;f]Rg'kb}{gYof] <
xfdLn] ltdLx¿sL u'l8ofsf] lax] ul/b]cf] eGof xf] / <Æ
æTo;f] eg]/ x'G5
< xfdLn] s]xL lbgsf nflu kf] lbPsf xf}F t . ;w}Fsf nflu lbPsf] xf] / <
u'l8of xfd|L xf] . u'8\8f klg . xfdL b'O6}nfO{ nU5f}F .Æ
ælax] eO;s]sL
s]6L kmsf{P/ nU5g\ s;}n] <Æ
æxfdL nUg] .Æ
æu'8\8fnfO{ PSn}
kf/]/ <Æ
æTo;nfO{ klg nUg]
.Æ
æ3/HjfOF agfpF5f}
<Æ
æagfpF5f}F .Æ
lgs}a]/ ax;
3D;f3D;L k/]kl5 u'8\8f / u'l8of b'j}nfO{ vf];]/ ltgLx¿nfO{ sfvLd'lg Rofk]/
;fFem kg{ nfUbf xfdL b'j} ljhoLefjsf ;fy 3/ cfOk'Uof}F .
ænf}, x]/ t logLx¿nfO{
Û km]l/ kmsf{P/ NofP5g\ cfkm\gL d/]h:t} ePsL u'l8of /
u'8\8f .Æ dflxnL lbbLn] d'v laRSofP/ eGg'eof] .
æof] Sof xf]
<Æ lbbL / bfh' 5Ss kg'{eof] .
xfdLn] s]xL
a'em\g} gkfO{sg bfh'n] cufl8 a9]/ u'8\8f / u'l8of b'j} ;dfTg'eof] . pxfFn]
xfF:t} a/G8faf6 xft tGsfP/ b'O6}nfO{ tn gfnfdf km\ofFlslbg'eof] .
To;kl5 xfdLn]
slxNo} u'l8ofsf] v]n v]n]gf}F ================== .
±±±±
!%= lx/f]
ufa]{h l8:kf]h/
v/fa 5 .
p;n] cg]sf}Fk6s
/ljnfO{ elg;s]sL 5] . cfh km]l/ ;DemfO{ .
æd}n] lhdnfO{
elg;Sof 5' . p;n] s'g} klg a]nf cfP/ dd{t ul/b]nf .Æ /ljn] sf/ :6f6{ ub}{ eGof]
.
snf lrlGtt eO{ .
æslxn] cfpnf t
<Æ
æelgxfn]F lg, ha
;do kfpF5, cfpnf . ltd|f] dfq sfd u/]/ k'Ub}g xf]nf p;nfO{ .Æ
æx}g, d}n]
;f]Wg'sf] dtna ltdL klg pm cfPsf] a]nf 3/}df eOlbof} eg] ;lhnf] x'G5 eg]/ lg .
d To;sf] cª\u|hL a'em\b} a'em\lbgF .Æ
/lj g/d eof]–
æp;nfO{ elglbPsf] 5', ha cfpF5, dnfO{ ;]n kmf]gdf ;"lrt ul/b]cf];\ eg]/ .
d cfOxfN5' . Æ
æcsf]{ s'g}
dfG5]nfO{ eg]sf] eP klg t x'g] lyof] . pm gcfpGh]n klv{/xg] <Æ
æltdL lhd;Fu olt
;f/f] lsg lrl9PsL xF < pm sfnf] 5,
To;}n] <Æ
æTof] Psbd
kmf]xf]/L 5 . ha sfd ;s]/ hfG5, dnfO{ k"/} efG;f3/ ;kmf ug'{k5{ .Æ
æTo;f]eP ltd|f]
ufa]{h l8:kf]h/ dd{t ug{sf nflu p;n] ;'6 nufP/ cfpg'kg]{ <Æ
snf ax'nfO{,
ultnf] hafkm lbg rfx]sL lyO{, t/ sf/ Toltv]/;Dddf 8«fOeb]lv aflx/ k'lu;s]sf]
lyof] .
of] emu8f k'/fgf]
xf] .
oxfF sfnf,
kx]Fnf, uf]/f, km';|f ;a} /ªsf dfG5]x¿ 5g\ / /ljsf] ;+;f/df oL ;a}sf]
k|ltlglwTj 5 . /ljsL lrlgofF dlxnf Ph]G6;Fu p;sf] ldqtf 5 . p;sf] d]lS;sg
kf6{g/nfO{ p;n] ef/tLo vfgf v'jfP/ w]/}k6s jfxjfxL a6'n]sL 5] . cd]l/sg uf]/f
ldq;Fu xfF;]/ s'/fsfgL u5]{, / sfk]{6 cf]5\ofOlbg] Tof] /f]gfN8f] klg p;nfO{
v/fa nfUb}g . KnDa/ lhdafx]s snfnfO{ s;};Fu l;sfot 5}g . cUnf] g cUnf] dflg;,
nDafO 5 lkm6, x6\6fs6\6f . k/af6} pHofnf bfFt b]vfpFb} ha pm cfpF5, p;sf] sfnf]
r]x/fdf uhasf] lj/f]wfef; k}bf x'G5 . sk8f hlxNo} d}nf. cd]l/sfdf h'Qf vf]n]/
3/leq k:g] rng 5}g, To;sf/0f pm cfkm\gf kmf]xf]/L e2f a'6 nufO{nufO{ efG;fdf
3':5 . o; s'/fsf ljifodf klg p;n] sltk6s /lj;Fu ax; ul/;s]sL 5] . t/ /lj eG5,
lxksf] ;d:ofsf sf/0f p;sf nflu k6sk6s h'Qf vf]Ng / nufpg sl7g 5 . To;sf] x}/fgL
Aoxf]5]{ snf .
clg e'OF klg
s:tfs:tf x'g\ oxfFsf Û æefOgn 6fOn xf]Æ klxNo} lbg ;'Gg
kfO{– ækfgL gkf]Vg"
. plKsP/ hfnf .Æ
æTo;f]eP ;kmf
rflxF s;/L ug]{ lg <Æ
æof] s]ldsn xf],
o;n] .Æ /ljn] kfOg lSng/sf] af]tn xftdf ydfOlbPsf] lyof] .
To;}n] efOgn
6fOnsf] e'OF /u8\bf–/u8\bf u/]/ ;kmf ug'{k5{ snfn], lhd uPkl5 . e'OFdf ;'t]/ pm
sfd u5{, clg k"/f cfs[lt ag]/ cfpF5 e'OFdf . olt kmf]xf]/L dflg; .
p;nfO{ s]xL km/s
kb}{g . /lj klg lglj{sf/ eOlbG5 . snfrflxF l/;fO/xG5] .
sxfF e]l6of]
xf]nf Tof] dflg;=======<
Tof] dflg; sxfF
e]l6of] eGg] klg vf;} /x:odo 5}g . Yofª\S;luleªsf tL 5'6\6Lx¿df pm /ljs} ;fydf
lyO{ . cd]l/sfdf p;sf] Tof] klxnf] Yofª\S;luleª lyof] . jif{el/df kfOg] tdfd
5'6\6Lx¿df ;a}eGbf nfdf] . pm v';L lyO{ k"/} xKtfel/sf nflu /ljsf] ;fy
kfP/ . p;a]nf x/]s cg'ej gofF lyof] . x/ hfgsf/L gofF lyof] . leqleq} Ps c1ft
v';Lh:tf] pTkGg eO/xGYof] . ljjfxkl5 pm klxnf] k6s /ljsf ;fydf lyO{, k"/}
Ps jif{sf] k|tLIffkl5 . /ljsf ;fgf7"nf cfbt, cfjZostf / sfdx¿;Fu kl/lrt
eO/x]sL lyO{ . pml;t 3'Dbfv]l/ k'nlst x'GyL, dSv kyL{ . /ljnfO{ klg Psbd cfgGb
nfUYof], p;nfO{ tof/ x'g, l;Fufl/g . cfkm";Fu 3'dfO/fVy] . lkmNd x]/]/
kms{Fbfv]l/ af6fdf /f]lsP/ /ljnfO{ cfkm\gf] vfnL ckf6{d]G6 x]/]/} hfcf}F eg]/
ljrf/ cfof] . slt sfd eO;s]sf] /x]5, slt afFsL /x]5 eg]/ . x/]s ef8fjfn uPkl5
gofF 9ª\un] k]G6 u/fpg', sfk]{6 km]g'{ lgodtM h?/L 5, pm p;nfO{ elg/x]sf] lyof]
. /ft eO;s]sf] lyof] . gf]e]Da/sf]
x8\8L sFkfpg] lr;f] . pm 8Nnf] kb}{ /lj;Fu} dfly r9L . clg k"/{
ckf6{d]G6sf] kmGsf] df/]/ kmsL{ l;F9Laf6 cf]n]{/ tn pleO{ . cufl8sf] ckf6{d]G6df
a:g] /]dG8 /ljnfO{ e]6\g cfof] .
æjf; ldl;gaf6
kfgL aflx/ r'lxO/x]sf] 5 . ltdL s'g} KnDa/nfO{ lrG5f} <Æ /ljn] ;f]Wof] .
æcF, glrGg] s'/f
s] 5 /, d]/f a'af x'Fb} x'g'x'G5 lg, pxfFn] ul/lbOxfNg'x'G5 .Æ
æ7Ls 5, d ef]ln
cfPsf] a]nf e]6 u/fOb]pm x} t.Æ
/ljn] ckf6{d]G6df
tfnf nufpg uof] . pmrflxF tn cf]ln{of] .
snfsf 7Ls ;fd'Gg]
pleP/ To;n] ;f]Wg yfNof]– æ;f] xfp jfh Yofª\S;luleª <Æ
-Yofª\S;luleªsf]
5'6\6L s:tf] eof] lg <Æ_
æx] Û ;L Oh dfO{ jfOkm .Æ -;'g Û pm d]/L kTgL xf] ._ /ljn] dflyaf6} s/fP/ eGof] .
snfn] s]xL klg
s'/f] a'lemg . /]dG8 Psbd r'k eOxfNof] . /lj tn cf]n{gf;fy xft ldnfP/ lxFl8 klg
xfNof] .
ælsg eGg'ePsf]
To:tf] tkfO{Fn] <Æ sf/df a:t} ubf{ p;n] egL .
æpm ltdLnfO{ d]/L
un{k|m]G8 7fGb} lyof] .Æ
æTo;n] s] km/s
kYof]{ / < d ltd|L un{k|m]G8 x}g / <Æ pm ;gSs kb}{ l/;fP/ af]nL .
/lj lvTsf 5f8]/
xfF:of] .
cfh pm a'em\5]
s'/f] . s;};Fu e]6 x'gf;fy kl/ro lbG5]– æcfO{’d /lj’h jfOkm -d /ljsL kTgL x'F
._Æ clg dx;'; u5]{ ;fd'Gg] plePsf] dflg;sf cfFvfdf cfpg] cGt/ . rlst x'G5]
cd]l/sfsf] jh{gfxLg ;dfhdf klg o;sf] cy{ nfU5 . ;Ddfg kTgLs} lx:;fdf cfpF5 .
j}jflxs hLjgdf :yfloTj eGg] s'/f b'n{e j:t' ePsf] 5, ;fob o;sf/0f klg . pm
/ljsL kTgL xf], slt 7"nf] s'/f =======Û
clg of] lhd,
/ljsf] ckf6{d]G6sf] sfd x]bf{x]b}{ slxn] pgLx¿sf] 3/df 3':of], g snfnfO{ 7Ls;Fu
ofb 5, g /ljnfO{ . ufa]{h l8:kf]h/ zAb klg p;sf nflu gofF lyof] To;a]nf . vfgf
agfpFyL . clnslt t pla|OxfNYof] . snf uP/ of8{df km\ofFSyL– æGofp/Ld';fn] vfnf
.Æ 5f8f s's'/ 5}gg\, levf/Ln] 8n/ lnG5g\, vfgf lnFb}gg\ . 3/df kfs]sf] vfgsf
nflu of8{df a:g] df]6f] lunx/L t aRof] lg Û t/ To;nfO{ klg
snfn] ksfPsf] vfgf dg kb}{gYof] . TolQs} /lx/xGYof] . /lj xfF:Yof]– æcd]l/sg lunx/L xf] . lkHhf vfG5 .Æ
pm ems{GyL . t/
la:tf/}–la:tf/} ;f/f ar]sf] s'/f efG;fsf]7fsf] jf; d]l;gdf xfn]/ l:jr bafpg]
cfbt eof] . ufa]{h l8:kf]h/ a]l;gleq 3'DYof] / ;a}yf]s kfgLsf ;fy 3'n]/ aflx/
lg:sGYof] . haha ufa]{h l8:kf]h/ v/fa x'GYof], lhd cfP/ dd{t u/]/ hfGYof] of
abNg] h?/L b]v]df /ljsf ;fyd} uP/ xf]d l8kf] uP/ lsGYof] / Tof] km]/]/ hfGYof]
. kfOk v/fa eof] eg] km]l/ pxL cfpFYof] . clg x/]s k6s snfsf] emsf]{kmsf]{ klg
x'GYof] . s]xL km]l/Psf] 5}g oL rf/ jif{df p;sf nflu .
ptf lhdsf]
lhGbuLdf w]/}yf]s km]l/Psf] 5 . p;sL kTgL SofG;/n] d/L . p;sL gofF,
lrNnL–rlDsnL cfsif{s un{k|m]G8 cfO{ p;sf] hLjgdf . cr]n t yfxf 5}g s] eO/x]sf]
5 pgLx¿ b'O{sf aLr . olb s;};Fu a]v';L eof] eg] u'gf;f]sf k"/f kmfOn g}
v'N5g\ dl:tisdf .
æcfOGbf To;n]
kmf]g u/L eg] g;'Gg" .Æ
æcR5f, cR5f .Æ /lj
kmf]gdf xfF:t} 5 .
æsf];Fu
af]ln/fVof 5f} <Æ pm ;f]W5] .
ælhd;Fu . pm eGb}
5, lnG8fn] kmf]g u/L eg] s'/f gug"{ /] .Æ
ælsg < s] eof]
/ <Æ
/ljn] kmf]g
p;nfO{ ;dfTg lbof] .
æxfO{ Û xfp cf/ o' <Æ -;Gr} 5f} <_
pm lhdnfO{ ;f]W5] .
ælnG8f;Fu
s'/fsfgL gug"{, x} <Æ
ælsg < s] ef]
/ < dnfO{ t nfU5 Tof] c;n gf/L xf] Û p;n] ltdLnfO{
dflg;em}F afFRg l;sfOlbPsL 5] .Æ
ægf] ;L o'H8 dL
.Æ -x}g, p;n] daf6 kmfObf p7fO{ ._
snfn] kmf]g
/ljnfO{ kmsf{OlbO{ .
a]sf/ 5 o;
dflg;;Fu s'/f ug'{ . Tof] cfOdfO{ ;fFRr} g} c;n 5] . hab]lv p;sf] ;fy kfof]
To;kl5 o;n] dfG5]sf em}F afFRg yfn]sf] lyof] . pm t 5Ss k/]sL lyO{, ;kmf;'U3/
gofFh:t} sk8f nfP/ Tof] p;sf] 3/ cfPsf] b]v]/ . Ps lbg crfgs g} p;n] pgLx¿nfO{
cfkm\gL un{k|m]G8;Fu e]6 u/fpg lnP/ cfPsf] lyof] . h;n] dfofk|]d kfpF5 / ;Gt'i6
5 To;af6, klxn]eGbf sd df]6f]kg, r]x/fdf Ps zflGt, sf]dntfsf] efj To; JolStsf]
r]x/fdf b]lvG5 . gq s:tf] phf8–phf8, hª\unLh:tf] efj lyof] klxn] .
æv';L 5 of] .Æ
p;n] /ljnfO{ eg]sL lyO{ .
æltdLn] s;/L
hfGof} lg <Æ
æo:tf] s'/fdf
hfGg'kg]{ s] 5 / < cg'xf/el/ n]lvPs} 5 lg .Æ
æPP . ca a'em]F .
o;}sf/0f ltdL s]6Lx¿ s]6fx¿nfO{ olt ;lhn};Fu a'4" agfOlbG5f} . cg'xf/ g}
k9\g cfpF5 eg]kl5=== .Æ
pm xfF;L . /ljsf]
76\6fdhfs ug]{ cfbt k'/fg} xf] .
clg csf]{k6s ha
lhd sfddf cfof], lnG8fnfO{ klg ;fy}df lnP/ cfof] . lnG8fn] x/]s sfddf p;nfO{ ;fy lbO{ . b'j}n] ldn]/ snfsf] 3/df
gofF k]lG6ª u/] . lhdn] kfgLsf] af]tn;Dd lnPg pgLx¿af6 . p;sL un{k|]mG8n] ;f/f
OlGthfd u/]/ ;fy} cfPsL lyO{ . snfn] ;f]rL– l;kfn' /lx5] . s'/fsfgL ug{b]lv lnP/ x/]s sfd 9ª\u k'¥ofP/
u5]{ . lhdnfO{ o;n] ;'wfg]{ eO{ . /fd|f] u/L . clg of] lhd klg s:tf]
cfTd–uf}/jn] el/Psf] 5 cr]n . cfkm" cfkm}Fk|lt d'Uw ePh:tf] .
cfkm"nfO{ dfof ug]{ :qLsf] ;fyn] dflg;df slt w]/} cfTdljZjf; el/G5 Û
t/ b'O{ dlxgf dfq
t ePsf] 5, of] crfgs s] eof] <
æpm eG5, p;n]
dnfO{ o'h u/L eg]/ . daf6 kmfObf dfq p7fO{ eg]/ .Æ
æs] kmfObf p7fO5
To;n] <Æ
æpm cfkm\gf]
klxnf] lax]af6 hGd]sf aRrfx¿nfO{ klg cfkm\gf] ;fydf /fVg]5] . ltgLx¿nfO{ 3/df
NofPsL 5] .Æ
æclg lhd v'b cfkm}Fn]
klg t cfkm\gL klxn]sL kTgLsf aRrfx¿nfO{ ;fy}df /fv]sf] 5 lg t, x}g / <Æ
æp;sf] hflu/ 5}g
. lhdsf] k]G;g 5 .Æ
æP, oxL xf] o'h
u/]sf] eg]sf] .Æ snfn] 6fpsf] 7f]sL– æx/]s 7fpFdf k};f . x/]s gftfnfO{ logLx¿
k};f;Fu lsg tf}nG5g\ < ;f/f ;+j]bgfx¿ g} d/]/ uPsf 5g\ eg]h:tf] . x/], pm
ltd|f nflu oltyf]s u5]{ eg] rflxF 7Ls} 5, t/ cfkm\gf aRrf cfkm}F;Fu /fVg rfxG5]
eg] ltdLaf6 kmfObf p7fO/fv]sL 5] eGg] x'G5 ÛÆ
/lj r'k nfUof] .
t/ kl5 ;fob p;n] of] s'/f] lhdnfO{ elglbof] . s]xL ;dokl5 yfxf eof], lnG8f
cem;Dd p;sL un{k|]mG8 xf] / pgLx¿ cnucnu 3/df a;]sf 5g\ . lnG8fnfO{ æx\jf6 c
au{/Æ df hflu/ ldn]sf] 5 . ca ;a}yf]s 7Ls;Fu rNg]5– snfn] ;f]rL .
t/ s]xL dlxgfkl5
s'/f] pxL eof] . o;kN6 lnG8fsf] kmf]g lyof]– æd ltd|f] 3/ ef8fdf lng rfxG5' .
lhdnfO{ s]xL eGg] h?/L 5}g .Æ
ckf6{d]G6 vfnL g}
lyof] . /ljnfO{ nfUof]– 7Ls} 5 lg t . b'O{ ldg]6kl5 kmf]gsf] 3G6L km]l/ aHof] .
of] lhdsf] kmf]g /x]5– ælnG8fnfO{ ckf6{d]G6 gb]cf] .Æ
ælsg < s] ef]
/ <Æ cfkm\gf] n8fOFdf dnfO{ lsg l3;f5f}{ <Æ
ælxhf] /flt d
p;nfO{ e]6\g uPsf] lyPF . p;sf] 5f]/fn] ddfly uf]nL rnfof] .Æ
ælsg <Æ
æpm cr]n c¿
sf]sf];Fu 3'D5] . d}n] lgif]w u/]sf] t pm d}l;t le8L .Æ
æltdL p;dfly olt
xs lsg yf]k5f}{ < pm ltd|L kTgL t x}gg\ .Æ
csf]{tkm{af6
kmf]g /flvof] .
/ljn] lnG8fnfO{
ckf6{d]G6 lbof] . lhdn] p;nfO{ ToxfF Jojl:yt x'g] sfddf ;xfotf u¥of] . Psk6s
km]l/ zflGt eof] . o;aLr lnG8fsL sn]hdf k9\b} u/]sL c7f/a;]{ 5f]/L cfdf eO{ .
pm cfkm\gf] aRrfsf ;fydf lnG8fs} 5]pdf a:g yfn]sL lyO{ . p;sf] AjfOk|m]G8 p;af6
cnUu} a:Yof] . ;/sf/sf] tkm{af6 hf] ;xfotf /sd aRrfx¿sf nflu ldNYof], Tof]
l;ª\u} kl/jf/sf nflu kof{Kt lyof] . snfnfO{ of] ;a ljlrq nfUYof] . pm ca slxNo}
klg lhdsf] dfldnfdf ?lr b]vfpFlbg . hf]
;sf/fTds b[li6sf]0f uPsf lbgx¿df k}bf ePsf] lyof], Tof] p;sf] hLjgz}nLnfO{
b]v]/ km]l/ ablnPsf] lyof] .
t/ cfh km]l/ To;nfO{
e]mNgsf nflu snfn] tof/ x'g' 5 . pm km]l/ p:t} ePsf] 5 . d}nf a'6 nufP/ cfpg]5
. pm /lj labf x'gf;fy afy?ddf g'xfpg k;L . 6fpsfdf lr;f] kfgL vGof, p;n]
cfkm}FnfO{ egL, t]/f] l/; dg]{5 . ;fj/df kfgL g} cfPg clg p;n] tnsf] wf/fsf]
x\oflG8n 3'dfO{, hf]8n], wf/fsf]
x\oflG8n efFlRrP/ xftdf cfof] .
o; s'/fdf klg
emu8f eO/x]sf] lyof] . slxn]b]lv xf] pm /ljnfO{ eg]sf] eGo} lyO{, wf/f] km]g{
nufpm eg]/ . Ps jif{hlt cl3sf] s'/f, ha kl5Nnf] k6s lhd cfPsf] lyof], p;}a]nf
eg]sf] xf] . t/ ;kmf sk8fdf ;hwh eP/ cfPsf] lhdnfO{ lnG8fsf ;fd'Gg] efp b]vfpg'
lyof] . u/]g . 6f¥of], csf]{kN6 cfpFbf ug]{5' eg]/ . ca <
pm w]/}a]/;Dd
ax'nfO/xL, afy6adf kfgL el/Psf] x]l//xL . efFlRrPsf] wf/fsf] t]h wf/ . g'xfpg'
t To;} eOuf] lg . s]xL ;'lem/x]sf] lyPg lbdfudf, s] ug]{ eg]/ . wf/f] aGb x'g]
s'/} lyPg . sk8f sf]Rof] / wf/f aGb– o:tf] ef/tdf x'G5 . oxfF of] tl/sf
rNg]jfnf 5}g . x8a8fP/ p;n] /ljnfO{ kmf]g u/L .
æau}Frfdf uP/ d]g
kfOksf] wf/f] aGb ul/b]pm .Æ
æt/ o;/L t
k"/} 3/sf] kfgL aGb Û vfgf s;/L tof/
x'G5 < afy?d s;/L hfg] < lhd slxn] cfpnf <Æ ;f/f k|Zg Ps ;f;df aflx/
cfP .
æb'O{ aflN6g e/]/
/fVg ;lStgf} <Æ ptfaf6 emsf]{kmsf]{ ub}{ :j/ cfof] .
cfkm\gf] lbdfu
klg k"/f 6\o'anfO6 5 . pm cfkm}Fb]lv emls{O{ . olt t ug{ ;lsxfN5] lg .
æ/fV5' x} t .Æ pm
zfGt :j/df af]nL .
ælhd cfh cfpg
;St}g . pm Jo:t 5 . d ;fFemkv cfP/ x]¿Fnf .Æ
æcf]s] .
wkwkL aNbf] 3fddf
snf aflx/ xftfdf uO{ . jftfg's"lnt 3/af6 k6sk6s lg:sg' w]/} si6k|b
nflu/x]sf] lyof] t/ s'g} pkfo klg t lyPg . pm k6sk6s aflx/ lgl:s/xL . PskN6
d'Vo kfOk aGb ug{, km]l/ vf]Ng clg km]l/ aGb ug{ . of] l;lN;nf rln/x\of] .
aflN6gel/ kfgL e/]/ afy?ddf /fvL . Ps aflN6g efG;fdf . clg vfg]s'/f ksfO{ . g
l8; jf;/ rNof], g jfl;ª ldl;g . kfgL lyPg . wf/f] aGb /flv/xg'k/]sf] lyof] .
Ps ufa]{h
l8:kf]h/af6 ;'? eP/ s'/f] sxfF;Dd k'Uof]– pm ;f]lr/x]sL lyO{– t/ s]xL 5}g,
;ayf]s Ps}k6sdf 7Ls eOxfN5 .
;fFem 9n]kl5 /lj
kmls{of], w]/} /fd|f] d'8df lyof] . æltdL em'6d'6d} lrlGtt eOxfN5\of} . lhd
ef]ln cfOxfN5 lg . Nofpm, d kfOk l;n ul/lbG5', Tolta]/;Ddsf nflu .
pm 8/fO{– ægfOF,
s]xL gu/ . c¿ emg\ lalu|of] eg] <Æ
/ljn] afy6asf]
kfOk x]¥of] . aGb ug]{ sf]l;; u¥of] . æca aflx/ xftfdf uP/ d]g kfOksf] wf/f]
vf]n .Æ
snfn] oGqjt\
xftfsf] af6f] kqmL .
kms]{/ cfpFbf
a}7sdf kfgL el/O/x]sf] /x]5 . oL ;ayf]s;Fu a]va/ /lj a]8?d;Fu hf]l8Psf]
afy?dsf] afy6adf a;]/ efFlRrPsf] wf/f] aGb ug]{ sf]l;;df nfu]sf] lyof] .
æs]xL yfxfkQf] 5
< lnleª ?ddf kfgL cfO/fv]sf] 5 .Æ
æs] eGof} <Æ
aGb u/ d]g kfOk ÛÆ
pm km]l/ aflx/
bf}8L .
æs]xL pkfo 5}g ÛÆ b'j} xf/]/ a;] .
ælhdnfO{ af]nfpm
g .Æ pm s]xL ;dokl5 af]nL .
æolt /ft lat]kl5
< pm cfpnf <Æ
pm r'k nfuL .
ef]lnkN6
eujfg\sf] bofn] zlgjf/ lyof] . lhd eg]/ klg cfOlbPg . aflx/sf] sf]7fdf olt
tLj|tf;Fu kfgL r'lxGYof] ls b'j} g'xfpg] s'/fdf Psbd 8/fP . vfgf aflx/} vfP .
o;} aLrdf /ljn]
b'O{rf/ kmf]g sn u/] . sxL+F s'/f] ldn]g . 5'6\6Lsf] lbg . sf]xL e]l6g]jfnf 5}g .
æef]ln t cfOtjf/
xf] . ef]ln klg sf]xL kfOFb}g xf]nf .Æ snf pbf; eO{ .
ægg'xfO{ slt lbg
a:g ;lsG5 / < clg afy?ddf kfgL t rflxG5 g} . hltk6s wf/f vf]Nof], pltk6s
lnleª ?ddf el/Psf] kfgL ;kmf u/ .Æ
ælhd eGb} 5,
ef]ln cfP/ x]g{ ;lsG5 .Æ
snfsf] hLpdf Hofg
cfof] .
laxfg x'gf;fy
p;n] /ljnfO{ k5\ofpg yfnL– ælhdnfO{ kmf]g u/ g .Æ
/ljn] kmf]g
nufof], b; ah]lt/, clg km]l/ lrlGtt :j/df eGof]– æp;sf] uf8L lau|]sf] 5 . Tof]
ldhf]/L l;6Ldf c8\s]sf] 5 .Æ
æcxf] ÛÆ
æeGb} 5, pm uf8L
7Ls ul//x]sf] 5 . 7Ls x'gf;fy cfOxfNg]5 .Æ
b"/L /
b"/Lx¿ dfq . s]jn sf/ rNg]5g\ ;8sx¿df . olt nfdf] af6f] uf]8fn] t s] gfKg
;lsGYof] / <
;fFem kg{nfUbf
;Dddf snf ems{g yfnL . k"/f lbg kvf{Odf laTof] . g ksfO{, g vfO{ 7Ls;Fu .
ar]v'r]sf] hf] lk|mhdf lyof], To;}n] sfd rNof] cfh . b'O{ lbg eof] . g t
g'xfPsL g} 5] . rfx] 3/ Po/slG8;G8 xf];\, gg'xfP;Dd dgdf s:tf]s:tf] nfU5 .
æcfh ;G8] xf],
rr{ uOG5 . sfd ul/Fb}g . x}g eg] lbgf];\ s;}nfO{ b'O{ ;o 8n/ . cfP/ ul/lbOxfN5
tkfO{Fx¿sf] sfd .Æ
æPp6f wf/f
hf]8]sf] b'O{ ;o 8n/ <Æ
æcF . cfOtjf/ xf]
lg t Dof8d . :k];n KnDa/ cfof] eg] :k];n rfh{ klg t nfUg] eof] lg, s;f] <Æ
pm r'k nfuL .
/ftsf] cf7 ah]
lhdsf] kmf]g cfof] . p;sf] uf8L 7Ls eO;s]sf] 5 . t/ lbge/ uf8Lsf k5fl8 nfu]sf]
nfUo} ePsfn] pm yfs]sf] 5 . ef]ln cfpg]5 .
ælKnh, To;nfO{ eg
g .Æ snfn] /ljnfO{ laGtLefp u/L .
æd]/L jfOkm
elg/x]sL 5g\, olb cfh} /ft ltdL cfpg ;Sof} eg] ltdL lx/f] xf} .Æ
æw]/} l9nf]
eO;Sof] . cfpFb}df b; alhxfN5 . clg afx| ah] /fteGbf cufl8 d 3/ kms]{/
cfOk'lUbgF .Æ ptfaf6 hafkm cfof] .
/ljn] snfnfO{
x]¥of] . p;nfO{ nfUof], of] ca /f]Olbg]5] .
æltdL cfOb]pm
dfq} . xfdL b'O{n] b'O{ lbgb]lv g'xfpg ;d]t kfPsf 5}gf}F . wf/f] s;}u/L l;n
ul/b]pm, afy?d t hfg kfOG5 . lnleª ?ddf kfgL el/g]5}g . afFsL sfd ltdL ef]ln
ul/b]pm g .Æ /ljn] l:ylt k|:6 kf¥of] .
p;n] km]l/ eGof]–
æd]/L jfOkm eGb} 5], olb ltdL cfh cfof} eg] o' cf/ c lx/f] .Æ
pm xfF:of]–
æcfpF5' .Æ
w]/} /ft lat]kl5
pm cfof], Toltv]/ snfsf cfFvf lgb|fn] emKk eO/x]sf lyP . cfwf lgbfP/, cfwf hfu}
/x]/ p;n] s] yfxf kfO{ eg] lhdn] afy6asf] kfOk l;n ul/lbof] . xftfleqsf] d'Vo
wf/f] ca aGb 5}g . pm afy?d hfg ;S5] . lhdn] Tolt sfd u¥of] h;sf nflu pm
To;nfO{ lx/f]sf] ;+1f lbg tof/ lyO{ .
lhd hfFb} 5 .
/ljn] ;"rgf
lbof]– æef]ln laxfg cfpg]5 . Toltv]/ ufa]{h l8:kf]h/, afFsL /x]sf wf/fx¿ ;a}
dd{t ug]{5 . d}n] p;nfO{ clxn]sf nflu rfnL; 8n/ lbPF .Æ
pm cf]5\ofgaf6
p7L . aflx/ cfO{ . lnleª ?ddf pm pleO/x]sf] lyof] . sfnf] r]x/fdf ;]tf bfFtx¿;lxt
d':s'/fO/x]sf], cfh cem Hofbf d}nf sk8f / ux|f]}F a'6 nufP/ 58Lsf] ;xf/fdf
pleO/fv]sf] lhd Û
pm s[t1tfn] el/O{
Û lg;fl:;Psf] 3fF6Laf6 pm af]nL– Yofª\s o' lhd ÛÆ
±±±±
n]vs kl/ro M Onf
k|;fb -!(^)– _
;g\ !(^) df ef/tsf] emf/v08 /fHosf]
/fFrL ;x/df hGd]sL Onf k|;fb sxfgLn]vg / sljtfsf nflu k|l;4 l5g\ . ‘o; sxfgLsf] cGTo 5}g’ / ‘To;
:qLsf] gfd’ syf;ª\u|x Pjd\ ‘udL{sf 6'qmf’ sljtf;ª\u|xn]
k|;fbnfO{ ef/tLo ;flxTo– To;df klg lxGbL ;flxTo–df dxŒjk"0f{ :yfg lbnfPsf
5g\ . cd]l/sfsf] 6]S;f; /fHodf a;f]jf; ul//x]sL syfsf/ Onf k|;fbsf n]vgdf
ef/tLo hghLjg tyf k|jf;L ef/tLox¿sf hl6ntfx¿sf] lrq0fdf ljlzi6tf 5 . k|:t't
syf;ª\u|xsf ;a} syfx¿ lbg]z kf}8]nn] d"n lxGbLaf6 g]kfnLdf cg'jfb u/]sf
x'g\ .
No comments:
Post a Comment