रेप, दिग्वलय र अरू कथाहरू
-lxGbLaf6
cg"lbt !* syfx¿sf] ;ª\u|x_
lxGbLaf6 g]kfnLdf cg'jfb M lbg]z kf}8]n
syf–;"rL
!=
/]k M ;/f]lhgL ;fx" -cf]l8;f_
@=
3[0ff M ;/f]lhgL ;fx" -cf]l8;f_
#=
lbUjno M hubLz df]xGtL -cf]l8;f_
$=
:tAw dxf/yL M hubLz df]xGtL -cf]l8;f_
%=
bfl/b|Ø M hubLz df]xGtL -cf]l8;f_
^=
cd[t–k|tLIff M ;/f]lhgL ;fx" -cf]l8;f_
&=
df:6gL{ M k|ltef ;S;]gf -dWok|b]z_
*=
ld;|L M ;j]{Zj/bofn ;S;]gf -pQ/k|b]z_
(=
ljif / cf}iflw M cledGo' cgt -dl/;;_
!)=
Ps 6f]s/L df6f] M dfwj/fh ;k|] -5QL;u9_
!= ;/f]lhgL ;fx" -!(%^– _
cf]l8;f ;flxlTos k'/:sf/,
emª\sf/, e'jg]Zj/ a's km]o/ cjf8{nufot cg]s k'/:sf/sL lj]h]tf ;/f]lhgL
;fx" k|l;4 ef/tLo gf/LjfbL n]lvsf x'g\ . ef/tLo /fHo pl8;fsf] Ps ;fgf] ;x/
w]gsgfndf hGd]sL ;fx"n] cf]l8of efiffdf PdP kLPr8L pkflw k|fKt u/]kl5
sfg'gdf PnPnaL :gfts u/]sL 5g\ . pl8;fsf] emf/;'u'8f lhNnfsf] a]nkxf8l:yt Ps
sn]hdf pgL k|fWofkg ul5{g\ .
pgsf] s[lt æuDeL/L 3/Æ cf]l8of
efiffdf Ps a]:6;]n/ s[lt xf] . of] s[lt lxGbL, dnofnd, aª\ufnLnufot cg]s
efiffdf cg"lbt eO{ k|sflzt eO;s]sf] 5 . gf/LjfbL lrGtg / of}g ljifodf
v'nfkg pgsf n]vgsf] ljz]iftf xf] . pklgj]z, k|ltaGbL, dxfhfqf, kIfLjf;, ljzb
O{Zj/L, c;fdflhs–h:tf cf7eGbf a9L pkGof; / æ;]lG;an ;]G;'cfln6LÆh:tf
lgaGw;ª\u|xaf6 pgL ef/tLo gf/LjfbL n]lvsfsf] ¿kdf :yflkt 5g\ . pgsf] gf/LjfbL
lrGtg JolSt k'?if;Fu geO{ bdg, of}g zf]if0f / ;du| gf/Ldfly x'g] cTofrf/lj?4
nlIft 5 .
æb Go' OlG8og PS;k|];Æ klqsfsL
:tDesf/ / aDaO{af6 k|sflzt x'g] cª\u|]hL klqsf æOlG8og PhÆsL ;x;Dkfbs x'g\ .
;/f]lhgL ;fx"nfO{ ælsG8n Dofu]lhgÆ n] æef/tsf @% PS;]K;gn dlxnfdWo] PsÆ
eg]/ ;"rLs[t u/]sf] lyof] . k|l;4 cf]l8of n]vs hubLz df]xGtL -!(%!–@)!#_
pgsf klt x'g\ . pgsf Ps 5f]/L / Ps 5f]/f 5g\ .
!= /]k
––;/f]lhgL
;fx"
pgLx¿sf aLrdf 3/]n' ljifonfO{ lnP/
;fgfltgf emu8f gx'g] eGg] s'/f lyPg . b'j} s's'/–la/fnfsf em}F emu8f ul//xGy] .
slxn] 5/l5d]sLsf s'/fnfO{ lnP/, clg slxn] aRrfx¿sf nfngkfngsf] ljifodf .
slxn]sfxLF t cfk;L JolStut j}rfl/s dte]bnfO{ lnP/ klg .
Tolt eP klg pgLx¿ tL ljifonfO{
w]/} ;do;Dd cfkm\gf] x[bodf ufF7f] agfP/ /fVt}gy] . s]xL ;dokl5, Psfw
306fleq}df pgLx¿sf ;f/f j}rfl/s dte]b x6]/ ;fd~h:o :yflkt eOxfNYof] . To;kl5
Tof] lbg klg c¿ lbgx¿sf em}F ;fdfGo eOxfNYof] . emu8fsf] l;lN;nfdf pgLx¿sf
d'vaf6 hfgL–ghfgL Ps–csf{nfO{ :jfyL{, 3dG8L, dgdf}hL, a]OdfgL, sGh'; OToflb
cg]s cgu{n zAb lg:sGy] . t/ zAbx¿sf] of] adaf/L pgLx¿sf x[bonfO{ IftljIft kfg{
;St}gYof] . ;fFemsf s6' :d[ltx¿ laxfg eO;Stf pgLx¿sf dfg;k6naf6 /flqsf]
cGwsf/sf em}F xl6;s]sf x'Gy] .
t/ cfhsf] lbg c¿ lbgh:tf]
lyPg . ;'k0ff{ 5Ss kl//x]sL lyOg\, o:tf 36gf lsg 36\5g\ xF < cfh ;'k0ff{sf]
lgb|f k'u]sf] lyPg . ;a]/}–;a]/} pgL cw{lgb|fdf p7]/ afy?d uOg\ . b}lgs
lbgrof{af6 lgj[Q ePkl5 pgL efG;f3/df kl;g\ . lx6/df lrof a;fn]kl5 hLp tgSs
tGsfpFb} pgL z/L/af6 cfn:osf] cNemf] eufpg] k|of; ug{ nflug\ . clg hoGtnfO{
lgb|faf6 p7fpFb} lrofsf] sk lbP/ aflx/ cfFugdf uP/ al;g\ . cf]5\ofgaf6 p7]/ a]8
6L xftdf af]sLaf]sL hoGt klg pgsf kl5kl5 cfFuglt/} cfP .
;'k0ff{n] lrofsf] ;'sf]{
lnFb} elgg\– ‘d}n] cfh crDdsf] ;kgf b]v]F .’
hoGtn] ;f]w]– ‘s:tf] ;kgf
< d}n] klg cfh cln g/fd|f] ;kgf b]v]F .’
‘ltdLn] h:tf] ;f]Rt} 5f},
To:tf]rflxF xf]Og .’ ;'k0ff{n] elgg\ .
hoGtn] cfkm\gf] ;kgfsf af/]df
eGg'cufl8 ;'k0ff{n] eGg yflnxflng\– ‘cfh /flt d}n] 8fS6/ lqkf7LnfO{ ;kgfdf
b]v]F . pgL d;Fu lyP====. dtna d pgL;Fu}, cyf{t\ xfdL b'O{====.’ y's lgNb}lgNb} ;'k0ff{n]
egfO cufl8 a9fOg\– ‘/flt ;kgfdf ==== xL kmS8 dL ===.’
;'k0ff{sf d'vaf6 oL zAb
lg:sgf;fy pgn] b]lvg\, Ps}l5gsf nflu hoGtsf] r]x/fsf] efj ablnof] . pgL lrl9P .
pgn] eg]– d klg To:t} rfxG5', tFafx]s c¿ s;}sf ;fy====.’ eGbfeGb} hoGt r'k nfu]sf lyP
.
pgL agfj6L xfF;f] xfF;] .
hoGtsf ;ª\s'lrt cf]7x¿df s[lqd d':sfgsf] emns cem;Dd :ki6 b]lvO/x]sf] lyof] .
t/ s]xL ;docufl8 hoGtsf] ljs[t r]x/fdf cfPsf] k|lt/f]wsf] efjgf ;'k0ff{n] la;{g
;ls/x]sL lyOgg\ . x'g t hoGtn] pgnfO{ aflx/L dgaf6 ;Demfpg] k|oTg u/]s} x'g\,
pgn] o:tf s'g} klg s'/f unt p2]Zon] eg]sf lyPgg\ eg]/ . ;kgf b]v]kl5 ;'k0ff{sf
dgdf ck/fwaf]w pln{P/ cfPsf] lyPg eGg ;lsFb}g, t/ hoGtsf] s'/f ;'g]kl5 pgsf]
dgdf uDeL/ 7]; k'u]sf] lyof] . hoGtnfO{ pgn] cfkm\gf] ;kgfsf af/]df atfpg'sf
k5fl8 s'g} unt clek|fo lyPg . lrof lkpFb}–lkpFb} ukm;km ug]{ d'8df crfgs pgsf
d'vaf6 oL zAb lg:s]sf lyP . crfgs lg:s]sf oL zAbn] hoGt olt pQ]lht xf]nfg\ eg]/
pgn] k6Ss} cg'dfg u/]sL lyOgg\ .
;'k0ff{n] hoGtnfO{ ;kmfO lbP
klg jf ;DemfPa'emfP klg pgsf r]x/fdf plDnP/ cfPsf k|ltzf]wsf /]vfx¿nfO{ la;{g
;lsgg\ . a]sf/df ljjfb cem cufl8 ga9f];\ eg]/ pgL cfkm\gf b}lgs sfd ug{ eg]/
ToxfFaf6 p7L 3/leq kl;g\ . c¿ s'g} lbg ePsf] eP t ;'k0ff{ cjZo ax; ug{ tD;lGyg\
xf]nf– ‘s] ;f]R5f} ltdL < dnfO{ ;kgf b]Vg] clwsf/;d]t 5}g <’
t/ cfh pgL s;/L ts{ u¿g\ <
pgnfO{ :ki6 yfxf lyof] pgsf] lhGbuL hldgsf] ;fgf] 6'qmfdf ag]sf] o; ;fgf]
Sjf6{/leq ;Ldfa4 5 . s;}n] pgnfO{ clxNo} p8\ eGof] eg] klg pgL ToxfFaf6 p8\g
tTk/ x'Ggg\ . lkFh8faflx/sf] b'lgofFsf af/]df ;f]Rtf;f]Rt} dgdg} pgL 8/fpg
nflug\ . ca csf]{ hGddf s] aGg] dg 5 eg]/ s;}n] ;f]Wof] eg] pgsf] pQ/ x'g]5– d
kG5L aGg]5' .
;'k0ff{sf] dgdf cfkm"n]
;w}Fsf nflu o;/L rf/ kvf{nleq s}b x'g'knf{ eg]/ slxNo} lyPg . x/]s lbg cl3Nnf]
lbgeGbf km/s xf]nf, / c6\7fO; jif{sf] pd]/;Dd pgn] h;/L hLjg latfPsL lyOg\,
p:t} hLjg pgn] tL; jif{sf] pd]/df klg latfpg kfpg]l5g\ . kltsf nflu tftf–tftf
/f]6L ;]s, 5f]/fx¿nfO{ /fOD;, OlGhg / dlg{ªsf] :k]lnª 3f]sfpm clg 5f]/Lsf]
5fnf, bfFt, skfnsf] ;'/Iff / ;f}Gbo{sf nflu ckgfpg] u/]sf 3/]n' ;fwgsf] pkof]u
u/ .
oL ;a} s'/fsf aLr ;'k0ff{n]
cfkm" wjn]Zj/ dlGb/df dxfgbLsf lsgf/df a;]/ w"dkfg klg u/]sL lyOg\
eGg] lal;{;s]sL lyOg\ . pgn] sn]hsf s]6fx¿n] u/]sf] 5]8vfgLsf] clnslt klg kaf{x
u/]sL lyOgg\ . ;'k0ff{n] Ps o'js;Fu o; ljifodf hf]/bf/ ts{–ljts{ u/]sL lyOg\
eGg] klg k"0f{¿kdf lal;{;s]sL lyOg\ . ;fob To; o'jssf] gfd bf;, clwsf/L of
o:t} s]xL lyof] . pgn] To; o'jsnfO{ d'vel/sf] hafkm lbPsL lyOg\– ‘ltdLx¿
cfOdfO{sf af/]df s] ;f]R5f} < s] cfOdfO{nfO{ ufO{, afv|f of e]8f 7fG5f} <
clnslt w"dkfg klg xfdLn] ug{ kfpFb}gf}F . en} of] pgsf] b':;fx; lyof], jf
dgdf}hL k|j[lQ .
lax]kl5sf tLg jif{ lat] .
hoGtsf] o; Sjf6{/df afFlwP/ /xg ;ls/x]sL lyOgg\ pgL . o; ;fgf] ;x/df pgL
lg;fl:;P/ 56k6fpFb} a;]sL lyOg\ / cfkm\gf] dfOtL3/ hfg] axfgfdf pgL s6s of
e'jg]Zj/lt/ xflGglGyg\ .
‘hoGt ¤ d ltd|f] ;Lldt
;+;f/df c6fpg ;lStgF . dnfO{ p8\gsf nflu lj:tL0f{ cfsfz rflxof] .’
;'k0ff{ e'jg]Zj/b]lv nuftf/
kq n]lv/xlGyg\ . plrt k|To'Q/ gkfP/ cGTodf pgL s'07fu|:t eP/ hoGtsxfF kms]{/
cfpFlyg\ . gf]s/L k/fwLgtf xf], a'em]/} klg pgn] PskN6 :jtGq ¿kn] gf]s/L ug]{
lg0f{o u/]sL lyOg\ . t/ To;}a]nf 8fS6/n] ;Nnfx lbP– of] tkfO{+sf] klxnf] ue{
xf] . o;a]nf Hofbf ofqf–k|jf; ug'{ 7Ls x'Fb}g . sd;] sd kfFr dlxgf;Dd km'n a]8
/]:6 ug'{ tkfO{+sf nflu h?/L 5 .
oL kfFr dlxgfsf] a]8–/]:6sf
qmddf ;'k0ff{sf] hLjg k"0f{¿k]0f ablnO;s]sf] lyof] . pgL cg]s gofFgofF
cg'e"ltx¿sf ;fy;fy} cg]s k|sf/sf dfgl;s h8tfx¿sf] l;sf/ aGb} uO/x]sL lyOg\
. To;kl5 t pgnfO{ cfkm" dDdL aGg' 5 eGg] dfq xf]Og, kG5L ag]/ v'nf cfsfzdf
p8\g' klg lyof] eGg] ofb;Dd /xg 5f8\of] .
pgL ;f]lr/x]sL lyOg\,
cfkm\gf] lk7\oF"df aRrf afFw]/ aGhf/f :qL x'g'kg]{ lyof] . hoGtn]
aGWofs/0f u/]kl5 pgn] cfkm\gf lat]sf lbgx¿, ;kgf / lrGtfx¿nfO{ 5f]/fx¿sf]
xfF;f] tyf 5f]/Lsf rsrsx¿df ;f6]sL lyOg\ . pgn] :jtGqtfsf] cGTonfO{ ;'vlgb|fdf
lal;{;s]sL lyOg\ . e'ln;s]sL lyOg\ tL ;f]n a]nf] jf ufla|Pn ufl;{of dfv]{hsf
l;h{gfTds n]vgx¿nfO{, ;fd lkqf]bfsf lj1fg–cfwfl/t lzIffgLltnfO{ / ;afgf cfhdLsf
snfTds lkmNdx¿nfO{ . ca t pgL s]jn k|wfg afa"sf 3/df Ps kfp df;' ksfP/
;fthgf dflg;n] s;/L vfG5g\ xf]nf eg]/ lgM;ª\sf]r ukm n8fpFlyg\ . df]xGtL
afa"sf] Sjf6{/sf em\ofndf sltkN6 b]lv;s]sL lyOg\ df]xGtL afa"n] s;/L
cfkm\gL kTgLsf 6fpsfaf6 h'd|f lgsfN5g\ cyjf k|];/s's/ ;kmf u5{g\ eg]/ . cyjf
eg"F, lax]sf] a]nf pgn] cfkm\gf] dfOtLaf6 slt tf]nf ;'g NofOg\ / o;aLr
pgn] slt lslgg\ eg]/ .
b"w a]Rg] uf8Lsf] xg{n]
;'k0ff{ cfkm\gf] jt{dfgdf kmls{g\ . ;fdfGotM pgnfO{ efF8f dfem\gsf nflu a9LeGbf
a9L kGw| ldg]6 ;do nfUYof] . t/ cfh v} lsg xf] pgnfO{ efF8f dfem\b}df cfwf
306feGbf Hofbf ;do nfu]sf] lyof] . t}klg sfd ;lsg] 5fF65Gb lyPg . ;'k0ff{ xft wf]P/
pl7g\ . b"w yfKg] efF8f] / ?lkofF lnP/ pgn] 5f]/fsf xftdf /flvlbOg\ . clg
cfkm" 7Ls7fs} 5' ls cem} pbf; b]lvG5' eg]/ cfkm\gf] skfndf sfOFof] nufpFb}
P]gfdf cfkm\gf] cg'xf/ lgofNg nflug\ . 3/aflx/ lg:sgf;fy ldNs–Eofgsf] 8«fOe/n]
;f]Wof]– ‘Dof8d, xh'/ cfh b"w lng cfpg'ePg . ;Grf] 5}g ls s;f] <’
pgn] s]xL pQ/ lbOgg\,
k|To'Q/df vfln d';'Ss d':sfP/ 6fl/g\ .
Psbd d'l:sn;Fu pgn] cf7
ah];Dddf vfhf tof/ ul/g\ . To; lbg hoGtn] cfkm\gf] vfhf 3f]8fsf] sf7L s;]/
cfPsf] dflg;sf em}F vfP . a|]8 :nfO; ;f]kmfdf a;]/, cdn]6 cfFugdf pleP/, lrof
lxF8\bflxF8\b} vfP/ 3/aflx/ xtf/xtf/ lg:s] . hfFbfhfFb} :s'6/df lss xfGb} eg]–
‘d clkm;af6 b; ah];Dddf kms{g]5' . ltdL tof/ eO/fVg", 8fS6/sxfF hfg' 5 lg,
x}g <’
olt elg;s]/ hoGt ;'k0ff{sf] pQ/ gkvL{
ToxfFaf6 lxFl8xfn] . pgL uPkl5 ;'k0ff{ 3/leq kl;g\ . pgL leq 8«Oª ?ddf a|]8sf
w'nf] eP/ em/]sf 6'qmfx¿lt/ gh/ nufpg yflng\ . hoGt cS;/ aRrfx¿;Fu a;]/
6]lnlehg x]b{} vfhf vfGy] . cfh olta]nf;Dddf pgn] cf]5\ofgsf 8;gf–tGgf abn]sL
lyOgg\ . olta]nf;Dd pgn] cfh 3/df ;a}lt/ s'rf] klg nufPsL lyOgg\ . lkmN6/sf]
SofG8n ;kmf ug]{ sfd klg cfh u/]s} lyOgg\ . g t cfh pgn] wf/faf6 kfgL e/]/ g}
/fv]sL lyOg\ . g t pgn] olta]nf;Dddf b"w g} ttfpg EofPsL lyOg\ . s'g}
xfntdf klg cfh pgn] b; aHg'cufj} sDtLdf klg eft–bfn tyf cfn'–rf]vf
agfO;Sg'kg]{5, gq t 8fS6/sxfF hfg l9nf] x'G5 . clg olb 8fS6/sxfF uP/ hrfP/
cfPkl5 vfgf agfpg yfNg] xf] eg] t aRrfx¿ :s'naf6 cfpgf;fy s]xL klg gvfO{
;'ltlbG5g\ . pgsf ;a} sfd cem};Dd afFsL lyP . ;'k0ff{ s'grflxF sfd klxn]
ug'{kg]{ xf] / s'grflxF sfd kl5 ubf{ klg x'g] xf] eg]/ a'lem/x]sL lyOgg\ . pgL
cf]5\ofgdf tGgf km]g{ uOg\ . pgnfO{ Psbd rSs/ nfu]h:tf] eof], ysfOn] xf]nf .
Ps}l5g lj>fd ug{ eg]/ pgL knªdf pQfgf] k/]/ ;'ltg\ . cf]5\ofgd} 9NsL9NsL pgL
;f]Rg yflng\– Pp6L gf]sgL{ /fv]sf] dfq eP ¤ t/ gf]sgL{ /fVg' ;lhnf] sfd lyPg .
slxn]sfxLF gf]sgL{ /fVtf 3/sf] zflGt eª\u x'GYof] . klxn]sL gf]sgL{n] o; 3/df
sfd ug{ 5f8]sf] nueu rf/ dlxgf dfq lat] xf]nfg\ . oL rf/ dlxgfsf qmddf 3/sf
lgoldt sfdwGbf ugf{n] x'guPsf] zf/Ll/s Jofofdn] ;'k0ff{sf] :y"n sfof
kftnf]–sl;nf] tyf df+;n ePsf] lyof] .
;'k0ff{ 5f]/f5f]/Lsf a9\b} uPsf
rsrsb]lv cr]n lrlGtt lyOg\ . lognfO{ s;/L ;DxfNg' 7Ls x'G5 eg]/ pgn] s'/}
a'lem/fv]sL lyOgg\ . tLg lbg klxn]sf] s'/f xf], pgsf 5f]/f5f]/Ln] l8l:6N8
jf6/sf] PDk'nsf sfFrsf ;fgf 6'qmf 3/sf] gfnLaf6 p7fP/ vfOlbPsf lyP . w]/} sf]l;;
u/]kl5 ltgsf d'vaf6 tL sfFrsf 6'qmf t lgsflnof], t/ To;sf s8f wf/n] 5f]/Lsf]
lha|f] /utfDo ePsf] lyof] . sfFrsf c¿ 6'qmf k]6df uP ls eGg] zª\sf lgjf/0f
ug{sf nflu kl5 pgn] lb;fsf] hfFr klg u/fpg'k/]sf] lyof] .
x/]s lbgsf em}F cfh klg b'j} aRrf 8«Oª
?ddf n8fOF–emu8f ul//x]sf lyP . ;'k0ff{n] uP/ aLrdf 5]Sg'k¥of] . b'j}nfO{ k/k/
a;fP/ cnucnu v]nf}gf lbP/ pgL efG;fdf kmsL{ cfOg\ . pgn] ;f]lrg\, klxn]
efG;fsf] sfd ;Sg'knf{ . efG;f3/leq uP/ pgn] Uof; cg ul/g\ . pgn] b]lvg\ Uof;
la:tf/}la:tf/} aNb} lyof] . ca l56\6} Uof; ;lsFb} 5 eGg] eof] . laxfg–laxfg}
6f]ndf Uof;sf] aGbf]a:t x'g ;St}gYof] plt ;lhn} . h;f]t;f] pgn] dw'/f] cfFrd}
vfgf tof/ ul/g\ .
efG;f3/sf] sfd ;s]/ pgL aflx/ lgl:sg\ .
b; alh;s]5 . hoGt 3/ cfOk'u] . t/ 3/sf ;a} sfd cem} ;lsO;s]sf lyPgg\ . pgn] 3/
a9fg]{, k'5\g] cflb sfd ;ls;s]sL lyOg\ . sk8f leh]sf lyP . aRrfx¿nfO{
g'xfOlbPsL lyOg\ . t/ klg sltko ;fgfltgf sfd afFsL /xguPsf lyP, h:tf]–
em\ofn9f]sf aGb ug]{, aRrfx¿sf ;6{KofG6 / h'Qf nufOlbg], kfp8/ nufpg], tfnfrfaL
vf]Hg] OToflb .
oL ;f/f sfdwGbf ;Stf cfwf 306feGbf a9L
;do laltxfNof] . l9nf] ePsf] b]v]/ hoGt 8«Oª ?ddf a;La;L aRrfx¿dfly cfkm\gf]
l/; b]vfpg yfn] . x]bf{x]b{} pgsf] emsf]{kmsf]{sf] :t/ olt a9\b} uof] ls ;f8L
nufPkl5 ;'k0ff{nfO{ 6Lsf / kfp8/ nufpg] ;do;Dd ePg . aflx/ lg:sg] a]nfdf rfaL
klg e]6\l6Pg . t/ k/ u]6sf ;fd'Gg] cufl8 l7ª\u plePsf hoGtsf] Jou|tf b]v]/ pgn]
elgg\– ‘cfOxfn]F d ¤’
w]/} lbgb]lv pgL 3/af6 aflx/ lg:sg
kfPsL lyOgg\ . To;sf/0f pgsf rKkndf w"nfsf] afSnf] tx hd]sf] /x]5 . h''Qf
;kmf ug]{ a|; of sk8f /fv]sf] 7fpFdf lyPg . pgn] cfkm\gf rKkn e'OFdf la:tf/}
6S6SofOg\ .
clg rKkn le/]/ xtf/xtf/ lgl:sg\ .
8fS6/sxfF k'Ubf P3f/ alh;s]5 .
hoGtn] eg]– ‘o; 8fS6/sf] lSnlgsdf
oltv]/ slt eL8 x'G5 eGg] ltdLnfO{ yfx} 5 . o;}n] t d}n] ltdLnfO{ a]n}df tof/
x'g' eg]/ eg]sf] lg . t/ ltdL slxNo} ;dodf 7Ls kg]{ x}gf} .’
‘3/df slt sfd x'G5 eGg] ltdLnfO{ yfxf
5}g / < ;a} sfd ;s]kl5 dfq t xf] lg xfDn] 3/ 5f8\g kfpg] .’ pgn] hafkm lbOg\
.
5f]/fnfO{ lnP/ aflx/ lg:sFb} hoGtn]
eg]– ‘n t ca hfpm . ltdL 5f]/LnfO{ leq r]sck u/fpm, d 5f]/f] af]s]/ aflx/
klv{/fv"Fnf .’
;'k0ff{ 8fS6/ lqkf7Lsf] lSnlgsleq kl;g\
. pgn] b]lvg\ 8fS6/ / pgsL wd{kTgL b'j} la/fdL hfFRgdf Jo:t lyP . pgL 8fS6/
lqkf7Lsf ;fd'Gg] uP/ l7ª\u pleOg\ . 8fS6/n] pgLlt/ clnslt gh/ p7fP/ x]/] . pgn]
xft xNnfP/ 5]pdf ePsf] a]Grdf a:g] O;f/f u/] . pgsL kTgLn] klg ;'k0ff{lt/
x]l/g\ . t/ pgn] g t gd:sf/sf] k|To'Q/ lbOg\ g t d'v}n] s]xL af]lng\ . pgnfO{
a:g] ;ª\s]t ul/;s]kl5 8fS6/ lqkf7L csf]{ la/fdLnfO{ hfFRgdf Jo:t eP .
8fS6/ lqkf7LnfO{ olt glhs}af6 b]Vtf
pgnfO{ ;kgfsf] ;Demgf cfnf] eP/ cfof] . ;kgfdf 8fS6/ lqkf7L ;'Gb/, cf]h:jL /
hjfgsf em}F x[i6k'i6 b]lvGy] . k/Gt' oyfy{df ha ;'k0ff{n] Wofg lbP/ 8fS6/
lqkf7LnfO{ lgoflng\, pgnfO{ nfUof] ltgsf r]x/fdf pld|Psf rfp/Lx¿ pgsf]
j[4fj:yfsf] cfudgsf] ;"rgf lbO/x]sf 5g\ . slG;/Lsf 5]p5fpsf skfn ;]t} b]lvP
. ;a} ldnfP/ eGg'kbf{ pgsf] cg'xf/df cfsif{0f eGg] s'g} rLh b]lvO/x]sf] lyPg .
;'k0ff{sL 5f]/L af/Daf/ pgsf] sfvaf6
cf]n]{/ otfptf bf}8w'k ug{ yfnL . pgL p;nfO{ slxn] kmsfP/ clg slxn] wDSofP/
cfkm"lt/ af]nfpFlyg\ / sfvdf a;fpFlyg\ . v} lsg xf], hoGt lSnlgsleq k:t}
k;]gg\ . cfwf 306fkl5 ;'k0ff{sf] kfnf] cfof] . 8fS6/ lqkf7Ln] pgLtkm{ x]b{}
eg]– cfpg'xf];\ . otf cfpg'xf];\ . eGg'xf];\, s] ePsf] 5 <’
;'k0ff{ a]Graf6 p7]/ 8fS6/sf 5]psf]
:6'ndf uP/ al;g\ . pgn] 5f]/Ln] l8l:6N8 jf6/sf] PDk'nsf] sfFrsf 6'qmf vfPsf]
;f/f j[QfGt ;'gfOg\ . ;a} sxfgL ;'g]kl5 8fS6/ lqkf7Ln] c;Gt'i6 :j/df
;'k0ff{nfO{ eg]– ‘lxF8\gf];\ . leq lxF8\gf];\ . RofDa/leq} uP/ aRrLsf]
k"/f hfFr u5'{ .’
RofDa/leq k:t} ubf{ 8fS6/ lqkf7Ln]
;'k0ff{nfO{ 5f]/f5f]/LnfO{ ;xL 9ª\un] nfngkfngsf] dfdnfdf ckgfOg] nfkaf{xLdf
c;Gt'li6 kf]v] . pgn] aRrLnfO{ 6]andf ;Lwf ;'tfpg] cfb]z lbP . To;kl5 pgn]
s]6Lsf] k]6df cfkm\gf] bfofF xTs]nfn] la:tf/}la:tf/} bafP . d'v vf]Ng nufP/
3fF6Lsf] hfFr u/] . pgL 6ª l8k|];/n] lha|f] lyr]/ d'vsf leqL efux¿ Psbd ldxLg
tl/sfn] ;fjwfgLk"j{s x]g{ yfn] . lha|fdf sfl6Psf] 7fpFdf bafj kgf{;fy
b'v]/ s]6L 56k6fpg yfnL . s]6L 56k6fPsf] b]v]/ 8fS6/n] cfj]zdf cfP/ eg]–
‘tkfO{+nfO{ aRrf 7Ls;Fu kqmg klg
cfpFb}g < o;/L kqmgf];\ ¤ 6fpsfsf b'j}lt/af6 xftn] RofKgf];\ .’
aRrfnfO{ /fd|/L r]shfFr ul/;s]kl5 8fS6/
lqkf7Ln] eg]– ‘8/fpg'kg]{ s'/f] 5}g . cf}iflw lbg'kb{}g .’
olt elg;s]kl5 pgL cfkm\gf] s';L{df cfP/
a;] . ;'k0ff{n] k;{ vf]n]/ lkm; cufl8 a9fOg\ . pgn] pgLtkm{ x]b{} gx]/L ?lkofF
;dft]/ 6]ansf] 8«fj/df xfn] . cf}krfl/stfjz wGojfb eg]/ ;'k0ff{ lSnlgsaflx/
lgl:sg\ .
hoGt lSnlgsaflx/ pleP/ sltv]/b]lv pgLx¿
cfpg] ;dosf] k|tLIffdf lyP . pgnfO{ aflx/ lg:sFb} u/]sf] b]v]/ 5f]/f] rsn]6
vfg] eg]/ lh2L ug{ yfNof] . hoGtnfO{ aflx/ k|tLIffdf pleO/x]sf] b]v]/ pgn]
;f]lrg\– pgn] klg sDtLdf o;f] PskN6 eP klg lSnlgsleq l5g'{kYof]{ . PskN6 dfq eP
klg 8fS6/;Fu 5f]/Lsf] pkrf/sf af/]df ;f]Wg'kYof]{ . eOuf], of] s'/f] klg
5f8f}F, lSnlgsaf6 lg:s]kl5 8fS6/n] 5f]/Lsf] pkrf/sf af/]df s] eg], ;f]wLvf]hL
ug'{kYof]{ . oltdfq ;f]lwlbPsf] eP klg pgsf] dgnfO{ clnslt ;Gtf]if x'g] lyof] .
t/ hoGtn] s]xL klg ;f]w]gg\ . ;/f;/ 5]psf] bf]sfgdf uP/ s]6fs]6Lsf nflu rsn]6
lsg] .
af]nrfn;Dd gu/L pgLx¿ ;a} 3/ kms]{ .
/ftdf ;'Tg'cl3 ;'k0ff{n] cFWof/f]
gfnLdf lk;fa ul/g\ . clg cfFugtkm{ v'n]sf em\ofn y'lgg\ . clg pgL jf;–a]l;gdf
k'u]/ xft w'g yflng\ . clg kf] pgnfO{ ;Demgf eof] pgn] /flt vfgsf nflu kfgLsf]
nf]xf]6f e/]sL /lxg5g\ . v'6\6f wf]O;s]kl5 pgnfO{ efG;f3/df hfg k|foh;f] dg
kb{}gYof] . efG;f3/sf] e'OFsf] RofkRofkn] pgnfO{ v'6\6fdf l;sl;sf] nfUYof] .
hoGtnfO{ of] sfd ug{ eg"g\ eg] cfh pgn] gdfGg klg ;Sy] . v} s] eP/ xf]
pgnfO{ cfh cfkm\gf >Ldfg\k|lt ljZjf; ePg . pgL cfkm}Fn] efG;fdf k;]/ kfgLsf]
nf]xf]6f e/]/ NofOg\ . clg pgn] efG;f3/df /fv]sf] b"wsf] efF8f] lk|mhdf
/flvg\ / 8fOlgª 6]ansf s';L{df /x]sf c:tJo:t sk8f ldnfP/ yGSofOg\ . o;kl5
zogsIfdf k:g'cufl8 pgn] 8«Oª ?dsf] aQL / kª\vf l:jr ckm ul/g\ .
pgL zogsIfdf k|j]z ugf{;fy hoGtn] eg]–
ltdLn] k9\g] xf]Og eg] sf]7fsf] aQL lgefOb]pm .’
;'Tg'cl3 ;'k0ff{ s]xL g s]xL k9\g]
uly{g\ . t/ cfh pgnfO{ nflu/x]sf] lyof], cfh pgL kSs} k9\bfk9\b} e';'Ss}
lgbfpg]l5g\ / sf]7fsf] aQL lgefpg la;{g]l5g\ . o:tf] ;f]r]/ clgR5fk"j{s
pgn] sf]7fsf] aQL klg lgefOg\ . em"n prfn]/ cf]5\ofgdf r9\bf pgnfO{
ysfj6n] pgsf] z/L/ lylNynf] ePsf] 5 h:tf] nfUof] .
s]xLa]/kl5 b'j} rsrs] gfgLafa"x¿
ulx/f] lgb|fdf ;'t] . clg dfq pgn] cg'ej ul/g\ hoGtsf] xft pgsf] sDd/tkm{
la:tf/}la:tf/} al9/x]sf] lyof] . pgn] hoGtsf] xftnfO{ la:tf/} cfkm\gf] sDd/af6
x6fOlbOg\ . pgLx¿sf aLr s'g} klg lsl;dsf] ;+;u{ gePsf] lgs} lbg eO;s]sf] lyof]
. To;} klg cr]n o:tf s'/fdf OR5f klg k}bf x'g 5f8]sf] lyof] . dfgf}F, pgLx¿sf
;f/f pT;fx :jtM gi6 ePsf 5g\ . hoGtn] km]l/ PskN6 cfkm\gf] xt ;'k0ff{sf] sDd/df
/fv]/ ;'D;'Dofpg yfn] .
la:tf/}la:tf/} ;'D;'DofpFb} pgn]
;'k0ff{nfO{ eg]– cfh t ltd|f] ;kgfdf cfpg] u/]sf 8fS6/ lqkf7L;Fu s'/fsfgL eof]
xf]nf lg, x}g <
hoGtsf] of] s'/f ;'g]/ ;'k0ff{ crlDet
eOg\ . pgnfO{ o:tf] nfUof], dfgf}F s;}n] Psbd hf]8n] pgnfO{ r8sg xfGof] . pgn]
o:t/L xfF:t}xfF:t} eg] ls ;'k0ff{n] cfkm\gf] cGtd{gdf 3f]/ ckdfg cg'ej ul/g\ .
pgn] kms]{/ dw'/f] pHofnfdf hoGtsf] r]x/f x]g]{ sf]l;; ul/g\ . t/ cFWof/fdf
ltgsf] r]x/f b]lvPg . s;}n] o;a]nf ;'k0ff{sf] cg'xf/ b]v]sf] eP ToxfF hoGtk|lt
3[0ffefj :ki6 b]Vg] lyof] . pgn] ckdfgsf] ljifsf] 3'6\sf] h;/Lt;/L lkOg\ .
s;}n] ev{/} pgnfO{ /]k u/]sf] xf] eGg] pgnfO{ nfUg yfNof] .
))))
@= 3[0ff
––;/f]lhgL
;fx"
Ps
p;sf 3'ld|Psf skfn sfOFof]n] sf]g]{
s;}sf] lxDdt x'Fb}gYof] . ;k{em}F n6\6f k/]sf em'Kkfsf ¿kdf skfn 5l/P/ cfFvf,
sfg, gfsdfly km"nsf] u'R5fem}F e'mNg] uYof]{ . dfjnsL xh'/dDdL 5f]/LsxfF
e]6\g cfpFb}lkR5] cfkm";Fu k|z:t ;fgfltgf sf];]nLkft lnP/ cfpg'x'GYof] .
slxn]sfxLF pxfF cFl8/sf] t]n klg ;fydf lnP/ cfpg'x'GYof] . 8f]/Ln] a'g]sf]
vl6ofdf a;]/ u'Fbh:tf] RofkRofk nfUg] cFl8/sf] tn nufP/ ufO{sf] l;ªn] ag]sf]
sfOFof]n] ha xh'/dDdL p;sf] skfn sf]l/lbg'x'GYof], p;nfO{ e]8fsf em\ofKk k/]sf
e'Tnfsf] ofb cfpFYof] .
p;n] PskN6 k7fgx¿sf a:tLdf afv|fx¿sf]
x"n;Fu} e]8fx¿sf] x"n klg b]v]sL lyO{ . To; x"ndf c:6«]lnof cyjf
lxdfno kxf8sf cf;kf;sf Onfsfdf kfOg] vfnsf e]8f lyPgg\ . tL t t6Lo cf]l8;fsf
e]8f lyP . 3'd{}nf] kx]Fnf] /ªsf] z/L/df pmgsf PsPs OGr nfdf /f}Fbf/ ufF7}ufF7f
k/]sf lyP . cfkm\gf] To:t} skfnsf] af/]df ;f]r]/ pm Psbd b'MvL x'GyL .
xh'/dDdLn] s] eGg'ePsf] xf] To;sf] cy{ pm t'?Gt} a'lemxfNyL . cFl8/sf] t]n
skfndf nufpgf;fy s;}n] u'Fb nufP/ 6fFl;lbPsf] xf] eg]h:t} u/L p;sf 6fpsfdf skfn
6fFl;GYof] .
sIffdf k9fO/x]sf] a]nfdf lzIfsx¿
k|foh;f] aRrfx¿nfO{ eGg] ug'{x'GYof]– ;'Tg] a]nfdf cfkm\gL xh'/dDdL;Fu w'|j,
k|x\nfb, >j0fs'df/ cflbsf af/]df kf}/fl0fs sxfgLx¿ kSs} ;'G5f} xf]nf . p;sf]
ljrf/df lzIfsx¿sf b'j} egfO em'6f lyP . klxnf], xh'/dDdL slxNo} kf}/fl0fs syf
;'gfpg'x'GgYof] . bf];|f], ;'Tg] a]nfdf t pxfF slxNo} syf eGg'x'GgYof] . pxfF
skfn sf]b{} ePsf a]nfdf ljlrqsf syf eGg'x''GYof] . tL syf p;sf] sf]dn dgdf
;bf;bfsf nflu cª\lst x'Gy] .
tL ;a} sxfgLx¿dWo] b'O6f syf cem;Dd
p;nfO{ k"/} ofb 5 . klxnf] sxfgL o;k|sf/ lyof]–
w]/} jif{cl3sf] syf xf] . v} s'g
b]zb]lv xf], d/f7fx¿ cf]l8;f cfPsf lyP . pgLx¿n] ufpFufpFdf cfqmd0f u/] . ;f/f
3/x¿df k;]/ pgLx¿n] n'6kf6 u/]/ ;a tx;gx; ul/lbPsf lyP .
af]Nbfaf]Nb} Psl5gsf nflu xh'/dDdL r'k
nfUg'eof] . o;kl5 nfdf] ;f; lnP/ km]l/ eGg yfNg'eof]– d cfFugdf sfd ub{} lyPF .
s;}n] hf]8n] lrRofof], d/f7f cfpFb} 5g\ . xfd|} ufpFlt/ . nf} efu ¤ t'?Gt
efluxfn ¤¤
x]bf{x]b{} ;f/fsf ;f/f ufpF z"Go
eof] . hf] hxfF h:tf] cj:yfdf lyof], htfaf6 ;Sof], Tot}af6 kxf8lt/ bf}8], 3/sf
;f/f ufO{a:t' uf]7d} olQs} afFw]sf] cj:yfdf 5f8]/ . dflg;x¿ ;a}yf]s TolQs}
5f8]/ bf}l8Gy]– ?lkofF–k};f, wfgrfdn, bfn cflb ;a}yf]s . To:tf] a]nfdf s;nfO{
oL s'/fsf] dtna x'G5 / < To:tf] a]nfdf ;a}nfO{ Ps} rLhsf] jf:tf x'G5, Tof]
xf] Hofg . oxfF;Dd ls Pp6L ;Q/La;]{ a"9L cfd} klg cfkm\gf] n6\7L kqm]/
la:tf/}la:tf/} kxf8lt/ uPsL lyOg\ .
xnjfO{sL a'xf/Ldfq hfg ;lsg . ue{jtL
lyO{, hfg klg s;/L ;sf];\ lar/L ¤ gf} dlxgf eO;s]sf] lyof] . d/f7fx¿ cfpg] s'/f
;'g]/ pgnfO{ k|;j–z"n ;'? ePsf] lyof] . k]6df aRrf] lyof], kxf8 s;/L
r9f];\ < ;f;"–;;'/f, klt–b]j/, gGb ;a} p;nfO{ PSn} 5f8]/ cfkm\gf] k|f0f
arfpgsf nflu efu]sf lyP . ;ª\s6sfndf sf] s;sf] af/]df ;f]W5 / < xnjfO{sL
a'xf/L s;/L hfcf];\ < p;sf] k]6leqsf] aRrf] aflx/ lg:sg k|of; ug{ yfNof] .
pm eGg yfnL– tkfO{+x¿ hfg'xf];\ . d]/f
vflt/ lsg cfkm\gf] Hofg lbg'x'G5 < d/f7fx¿ dnfO{ vfP/ ;Gt'i6 eP/ hfg]5g\ .
aflx/L dgn] t elgxfnL, t/ ufpFsf] clGtd
5]paf6 cfpFb} u/]sf 3f]8fsf 6fksf] 6s6s cfjfh ;'g]/ 8/n] ;'Ts]/L Joyfn] cem
RofKg yfNof] . x]bf{x]b{} p;n] Pp6f aRrf] kfO{ . kL8fn] p;sf cfFvfaf6
c>'wf/f 5'6] . p;sf] of] klxnf] k|;j lyof] . la:tf/}la:tf/} p;n] cfkm}F p7]/
l;kLsf] ;xfotfn] aRrfsf] gfn sf6L . aRrfnfO{ ;kmf u/]/ sfvdf lnP/ a;L .
Toltv]/} d/f7f n'6]/fx¿sf] bn pgLx¿sf]
ufpFdf cfOk'u] . pgLx¿n] otfptf x]/] . ;f/f ufpF lgh{g ;'g;fg lyof] . qmf]lwt
eP/ pgLx¿n] pTkft dRrfpg ;'? u/] . s;}sf efF8fs'F8f km\ofFs], s;}sf] 3/ klg
hnfOlbP . ;a} aaf{b u/]/ ha pgLx¿ To; xnjfO{sf] 3/df k'u], pgLx¿n] To; ;'Ts]/L
:qLnfO{ b]]v] . cf7b; v'Fvf/ dflg;x¿n] p;nfO{ rf/}lt/af6 3]/] .
sxfF uP ufpFel/sf dflg; <
lar/L s] af]nf];\ < p;sf] z/L/ 8/n]
y/y/ sfFlk/x]sf] lyof] . d'vaf6 af]nL aGb lyof] . d'vaf6 PszAb klg lg:s]g .
8/fPsf cfFvfn] s]jn otfptf x]l//x]sL lyO{ . d/f7fx¿sf] d'lvof eGg yfNof]– o;/L
cfFvf RoftLRoftL s] x]l//x]sL 5];\ < r'nfdf cfuf] afn\ . xfdLnfO{ Psbd ef]s
nfu]sf] 5 . s/fO{df t]n ttf / t]/f] sfvdf h'g b"wd'v] aRrf] 5, To;nfO{
t]ndf e'6]/ xfdLnfO{ b] . xfdL vfg] .
xnjfO{sL a'xf/Lsf] klxnf] gjhft lzz'
k}bf ePsf lyof] . Ps}l5g klg p;n] cfkm\gf] Kof/f] aRrfnfO{ 7Ls;Fu b]Vg kfPsL
lyOg . p;n] cfkm\gf] afnsnfO{ :tgkfg;Dd klg u/fPsL lyOg . dDdLsf] dgdf s:tf]
eof] xf]nf < Psbd w}o{k"j{s p;n] ;fx; a6'n]/ egL– aRrfnfO{ vfg
rfxg'x'G5, 7Ls} 5 . Ps}l5g k|tLIff ug'{xf];\ . cfkm\g} :yfgdf r'krfk a:g'xf];\
.
gjhft lzz'nfO{ sfvdf lnP/ p;n] r'nfdf
cfuf] afnL . t]n ttfO{ . ha t]n pDng nfUof], crfgs ;Lwf pleP/ t]n pdfNbf 5fGg]
hfnLn] eses plDn/x]sf] t]n ltgLx¿lt/ 5s{g yfnL .
‘afkm /] afkm ¤ 8l9of] . dl/of] .’ o;f]
eGb}eGb} tL dflg;x¿ cflQP/ efluxfn] .
xh'/dDdL eGg'x'GYof], of] pgsf]
afNosfnsf] s'/f] xf] . kfl/hft clns 7"nL ePsL eP p;n] cfkm\gL xh'/dDdLsf]
afNosfndf 3l6t ePsf] s'/f s] xf] eg]/ a'em\g] lyO{ . ;fg} lyO{, pm d/f7fx¿sf
af/]df s]xL klg hflGbgyL . pm ;f]RyL, d/f7fx¿ x]bf{ kSs} xfQL, 3f]8f, l;+x,
efn' jf /fIf;h:t} x'Fbf x'g\ . cGoyf dflg;sf] df;' vfg] dfu lsg uy]{ xf]nf /
ltgn] <
pm xh'/dDdLsf] csf]{ sxfgL cljZjf;sf
b[li6n] x]lb{gyL t/ To; sxfgLn] p;nfO{ Psbd} b'MvL agfpFYof] . dg 3[0ffn] el/P/
cfpFYof] .
xh'/dDdL skfn sf]l/lbFbf cFl8/sf] t]nn]
p;sf] lkl7pFdf dfln; ub{} p;nfO{ eGg'x'GYof]– ‘of] t d]/f] ;'gsf] lkl7pF xf] .
o;sf] hGdkl5 dfq 3/df klxnf] 5f]/f] hGd]sf] xf] .’
pxfF 5f]6f5f]6f sxfgL ;'gfpg]
ug'{x'GYof] .
s}of}F b]jLb]jtfsf]
k"hf–cr{gf clg s}of}F b]jLb]jtfx¿;Fu j/ dfUbf klg ;Gtfg ePg5 . o; s'/fn]
dDdL lg/fz x'g'ePsf] lyof] /] . xh'/dDdLn] st}af6 Ps k/LlIft k'q]li6 pkfo ;'g]/
cfpg'ePsf] lyof] /] . pxfFn] Tof] dDdLdfly k|of]u ug'{eof] /] . Ps lbg
kfl/hftsf] clnslt lb;f kfs]sf] s]/fleq n'sfP/ dDdLnfO{ Vjfpg'eof] /] xh'/dDdLn]
.
of] t ;fob ;+of]usf] s'/f
lyof] . otf sfu a:g' / ptf xfFuf] efFlrg' eg]h:tf] eP5 . o;kN6 dDdLn]
ax'k|tLlIft 5f]/f] cyf{t\ kfl/hftsf] efO kfpg'eof] .
h'g lbg xh'/dDdLn] of] sxfgL
eGg'eof], p;} lbgb]lv xh'/dDdLk|lt p;sf] dg 3[0ffn] el/of] . To;kl5 pm slxNo}
klg xh'/dDdL;Fu skfn sf]l/dfUg al;g . To;kl5 p;n] xh'/dDdLnfO{ cljZjf;sf
cfFvfn] x]g{ yfnL . dDdL g/fd|/L k|tfl8t x'g'ePsf] lyof] eGg] p;nfO{ nflu/x\of]
. p;nfO{ cfkm\gL dDdLk|lt Psbd} bof nfu]/ cfof] .
b'O{
afNosfn]b]lv g} tL b'O{ c>'k"l/t
cfFvf p;sf] :d[ltk6ndf cª\lst lyP . h;/L pm ;fFemdf 3/df aNg] u/]sf] ;f7L
jf6sf] aNa b]VyL, p;}u/L tL b'O{ cfFvfsf] ofb cfpFYof] p;nfO{ . To;kl5 la:tf/}
la:tf/} ;]tf] Anfph / ;f8L nufPsL cwa}F;] pd]/sL Pp6L cfOdfO{ cfFvfsf ;fd'
k|ToIf b]lvGyL . To; cfOdfO{sf s'/fdf v} lsg xf], To:tf] s] Joyf lyof], p;sf
s'/f ;Demgf x'gf;fy} kfl/hftsf] ;du| r]tgf xNnGYof] . To; cfOdfO{sf s'/fdf olt
cfsif{0f lyof] ls ;'Gb}df dfq klg ulx/f] kfgLdf 8'a]em}F k|tLt x'g yfNYof] .
Psbd Jofs'ntf;Fu pm eGyL– ‘P l/gfsL dDdL ¤
b]pm g b]pm . d]/f afnaRrfn] laxfg}b]lv s]xL vfg kfPsf 5}gg\ . olQs} ef]s}
a;]sf 5g\ . s;}sf k]6df Ps bfgf] cGg k/]sf] 5}g .’
p;sf xftdf Pp6f emf]nf lyof] . p;sf tL
Jofs'n cfjfh kfl/hftsL dDdLsf sfgleq k:t}gy] . ylst eP/ Tof] cfOdfO{ e'OFdf
a:yL / cfFvfsf cfF;' k'5\g yfNyL . of] b]v]/ dDdL cfFlvef}F v'DofpFb} eGg
yflNyg\– ‘x/]s lbg cfpF5];\ . sxfFaf6 NofP/ lbg] < cfh ;fFem km]l/ cfOxfln;\
. d]/f] c¿ s]xL sfd 5}g ls Sof xf] <’
dDdLn] xsf/]sf] ;'g] klg Tof] cfOdfO{
oyfjt\ hldgdf al;/xGyL . p;nfO{ To;/L a;]sf] b]]v]/ dDdL l/;fpFb} xftdf kqm]/
/fv]sf efF8f;d]t km\ofFlSyg\ . cyjf s'rf] EofQ e'OFdf kmflNyg\ . clg :ofF:ofF
ub{} 3/leq xflGglGyg\ . Psl5gkl5 3/leq PskmGsf] 3'ld;s]/ aflx/ lg:slGyg\ .
cem;Dd Tof] cfOdfO{ ToxLF al;/x]sf] b]v]/ cfj]zdf cfpFlyg\ .
pgL lrRofpFlyg\– ‘cem};Dd tF uPsL 5}g;\
< rfdn 5}g xfdL;Fu eg]/ elggF d}n] < sxfFaf6 NofP/ lbg] t]/f nflu <’
‘l/gfsL dDdL ¤ lbg'xf];\ g lbg'xf];\ .
w]/} dflUbgF, Ps}d'7L eP klg rfdn lbg'xf];\ g . d]/f aRrf ef]sn] t8\k]/} d5{g\
gq t ¤ d]/L lbbL ¤ bof ugf]{;\ . lbg'xf];\ g, x} <’
o;f] eg]/ pm dDdLsf xft kqmGyL . pm
hf]8hf]8n] uGugfpg yfNyL . olt x'Fbf klg dDdLsf] s7f]/ dg kUnGgYof] .
To;a]nf kfl/hftn] cfkm\gL dDdLdf Ps cfbz{
dDdLleq x'g'kg]{ s?0ff jf bof b]lVtgyL . cfkm}F uP/ rfdn /fVg] 8«ddf xft k;fP/
b'O{rf/ d'7L rfdn lems]/ ;ljtfsL dDdLnfO{ lbpmFlbpmF eP/ cfpFYof] p;nfO{ .
p;nfO{ ;ljtfsf] kl/jf/ ul/a 5 ls wgL 5 eGg] klg yfxf lyPg . p;nfO{ olt yfxf
lyof] ls Tof] ;De|fGt sfo:y 3/sL ljwjf lyO{ . To;} eP/ pm ;]tf] Anfph / ;]t}
;f8L nufpFyL . p;sL dDdLsf ;fd'Gg] b'O{ d'7L rfdnsf nflu xft km}nfP/ levf/Lsf
em}F /f]Os/fO u/]sf] b[Zon] p;sf] x[bo lgrf]l/GYof] . p;nfO{ Tof] b[Zo Psbd
bogLo nfUYof] . p;sf] dg eGYof]– h;/L eP klg dDdLn] To;nfO{ rfdn lbg}kg]{ xf] .
pgLx¿sf] 3/df rfdnsf af]/fsf] /f; lyof] .
Psfw d'7L rfdn lbgfn] s] km/s kYof]{ / < o;} klg d';fn] x/]s jif{ Ps rf}yfO{
rfdn xhd ul/xfNy] . x/]s lbg srf}/fel/el/ h'7f] eft ufO{sf] vf]n]s'F8f];Fu}
hfGYof] . Ps srf}/f eftsf nflu s;}sf cfFvfdf cfF;' l6nlkn u5{ eGg] ;f]rn] dfq
klg p;nfO{ g/fd|f] nfu]/ cfpFYof] .
pm dDdLnfO{ eGyL– ‘xh'/n] ;ljtfsL dDdLnfO{
lsg rfdn glbg'ePsf] < olt w]/} ?Fbf?Fbf u/]/ l/Q} xft pm cfkm\gf 3/lt/ kmsL{
. dnfO{ t Psbd g/fd|f] nfUof] .’
dDdL l/;fP/ lrRofOg\– ‘s] xfdLsxfF rfdn
l;Q}F cfpF5 < ca rt'df{; cfpg nfUof] . wfg pdfn]/ pl;gf rfdn tof/ u/]/
/fv]sL 5', eLIff dfUg]nfO{ To;a]nf lbg] xf] .’
p;sL dDdL s;}nfO{ s]xL klg lbGglyg\ . t/
lul/of kfg xKtfdf b'O{ lbg eLv dfUg cfpFYof] . aflx/sf] cfFugdf a;]/ eLv
dfUYof] pm . p;sf] cfjfh ;'Ggf;fy pgL t'?Gt} kfl/hftsf xftdf Ps srf}/f rfdn
lbP/ k7fpFlyg\ .
pgL o;f] elGyg\– ‘hf, To;nfO{ l56\6}
oxfFaf6 labf u/\ .
Psbd cUnf] / df]6f] Hofgsf] Tof] dflg;sf]
cg'xf/ a'9\of}nLsf sf/0fn] Psbd dlng b]lvGYof], t/ cem} klg p;sf cfFvf aln/x]sf
sf]Onfsf em}F ee{/fpFbf /ftf b]lvGy] . p;sf emf]nfdf rfdn xflnlbFb} ubf{ pm
dDdLsf] xfnva/ ;f]WYof] . kfkf 6fpgd} x'g'x'G5 ls aflx/ hfg'ePsf] 5, 6fpgsf
aLrdf 3/ 5, ltdLx¿nfO{ uf8Lx¿sf] cfjfhn] 7Ls;Fu lgb|f nfU5 ls nfUb}g eg]/ klg
;f]WYof] .
dDdL slxNo} 3/aflx/ lg:sg'x'GgYof] . pxfF
3/leq}af6 aa{/fpg'x'GYof]– ‘sfsf, tkfO{+ lsg olt w]/} ;f]wLvf]hL ul//xg'x'G5
<’
dDdLsf s'/f ;'g]/ lul/of kfg cfkm\gf]
nfdf] n6\7Lsf] d2tn] pleP/ hfg tof/ x'GYof] . kfl/hft 3/leq hfg]lalQs} dDdL
;f]lWyg\– ‘lul/of kfg s] ;f]Wb} lyof] lg <’
‘s]xL klg ;f]w]g . xh'/sf] af/]df /
afafsf] af/]df dfq .’
dDdL 8/n] elGyg\– ‘t}Fn] rflxF kfkf b'O{
lbg eO;Sof] 3/ cfpg'ePs} 5}g eg]/ elglbO;\ <’
dDdL lul/of kfgb]lv Psbd} 8/fpFlyg\ . pgsf
dgdf lul/ofsf k|lt Ps ljlrq wf/0ffn] 3/ u/]sf] lyof] . lul/of kfg eLv dfUg]
lgx'F agfP/ 3/leqsf] hfgsf/L k|fKt u/]/ s'g} ax'd"No j:t' ;'6'Ss l6k]/ nUg
rfxGYof] . sxfF ?lkofF k};f /flvG5, sxfF ;'grfFbL /flvG5 cflb ;f/f uf]Ko
7fpFsf] af/]df lul/of kfgnfO{ ;fob yfxf 5 . kSs} Ps lbg wfjf af]n]/ ;a} n'6]/
nUg]5 . lul/of kfg kfl/hftsf dfjnLk6\l6sf] cfkmGt lyof] . To;}n] dDdL p;nfO{
sfsf ;fOgf] nufP/ af]nfpFlyg\ . >4fefj lyPg, a? 8/n] ubf{ pgn] o;/L To;nfO{
sfsf eg]sL lyOg\ .
slxn]sfxLF pgL efj'stfjz 8/n] eGg] uly{g\–
‘x]g'{xf];\ sfsf, d tkfO{+sL elthL x'F . xfdL Ps} ufpFdf hGd]sf, tkfO{+n]
sDtLdf klg d]/f] 3/df rflxF s'b[li6n] gx]g'{xf]nf x} .’
kfl/hftnfO{ dDdLsf oL s'/fdf xfF;f]
p7\Yof] . levf/L klg s;/L 8fFs' x'g;S5 / < Tof] dflg; 8fFs' ePsf] eP s] b'O{
d'7L rfdnsf nflu 9f]sf9f]sf rfxfl//xGYof] xf]nf t < kfl/hftsf oL s'/f ;'g]/
p;sL dDdL hf;';L pkGof;sf em}F lul/of kfgsf] sxfgL ;'gfpFlyg\ .
‘PskN6sf] s'/f xf], lul/of kfg tGg]/L
lyof] . To;a]nf pm Psbd 8/nfUbf] 8fFs' lyof] . p;sf] 8/n] p;sf] ufpF dfq x}g,
j/k/sf lgs}j6f ufpF ys{Gy] . /fhf–hldGbf/x¿sf] hdfgf lyof] Tof] . k|To]s /fhf
cGo /fhf;Fu k|lt:kwf{ ul//xGy], /fd|f] sfddf xf];\ ls v/fa sfddf xf];\ .
PskN6 /fhfn] lul/ofnfO{ cfkm\gf] dxndf
cfdlGqt u/] . Psbd b'bf{Gt 8fFs' lyof] pm, o;sf/0f pm /fhfsf] af]nfx6df uPg .
pm s]xL ;dosf nflu e"ldut eof] . Ps lbg /fhf :jod\ cfkm\gf efOef/bf/sf ;fy
s'g} d"Nojfg\ pkxf/ lnP/ lul/ofsf] 3/ cfP . lul/ofsf] cfZro{sf] ;Ldf /x]g
. 3/aflx/ lg:s]/ cfkm\gf] w[i6tfsf nflu pm Ifdfofrgf ug{ nfUof] . To; ;dodf
/fhdxndf cª\u|]hx¿sf] cfjthfjt eO/xGYof] . /fhfn] lul/ofnfO{ b/af/leq nu] .
pgn] eg]– ‘x]/\ lul/of ¤ tF ;fFRr} g}
kfgsf] ;Gtfg xf];\ eg] Pp6f sfd u/]/ b]vf .’
lul/ofsf] lbdfudf s] sfd ug'{kg]{ xf] eg]/
s'g} klg s'/f ;'em]g .
/fhfn] eg]– ‘tF dw'k'/u9 hf . ToxfFsL
/fgLsf] :gfgsIfaf6 pgn] nufO/x]sf sk8f Nof . t}Fn] olt ug{ ;ls;\ eg] d tFnfO{
axfb'/sf] 5f]/f] /lx5;\ eg]/ dfGg]5' .’
lul/ofn] eGof]– ‘olQ hfaf] s'/f <’
;fFRr} g}, lul/of dw'k'/u9sf] s'g}
kmf]xf]/ gfnfleq k;]/ jf v} s;/L rt'¥ofOF k'¥ofP/ xf], dw'k'/sL /fgLsf]
:gfgsIf;Dd k'u]5 . p;n] /fgLn] nufPsf sk8f lgsfn]/ afF;sf] 9'ª\u|fdf n'sfP/
Nofof] .’
oxL lyof] lul/of kfgsf] axfb'/Lsf] syf .
dDdL eGb} uOg\– ‘yfxf 5 5f]/L < p;sf cfFvf–sfg x/kn ;hu x'G5g\ .’
afNosfnsf tL lbgdf klg kfl/hftnfO{ olt
a'l4 sxfFaf6 cfpFYof], yfxf ePg t/ dDdLsf d'vaf6 lul/ofsf] sxfgL ;'gL;s]kl5
tTsfn elgxfNyL– ‘tkfO{+ lul/ofnfO{ 8/n] ubf{ rfdn lbg'x'G5 . To;nfO{ rfdn
lbFbfrflxF tkfO{+sf] rt'df{;L rfdn ;lsFb}g, t/ ;ljtfsL b'MvL dDdLnfO{ rfdn
lbg'kbf{ rflxF vtd eOxfN5 . tkfO{+ c;n dfG5] x}g .’
dDdL l/;fP/ lrRofpFlyg\– ‘s] elg;\ t}Fn]
<’
s'6fO vfg] 8/n] kfl/hft af6fsf] clns k/sf]
bf]sfgsf] a]Grdf uP/ a:yL . p;sf] dgn] ljb|f]x uYof]{ . pm;sf] dg 3[0ffn]
el/GYof] .
tLg
:gfgsIfsf] Kofgdf /utsf yf]kf
t'Kn'Ss–t'Kn'Ss eml//x]sf lyP . ;]tf] Kofgdfly /utsf yf]kf v;]/
;"of]{bosf] nflndfsf em}F ;'Gb/ lrq tof/ ul//x]sf] lyof] . Tof] b[Zo b]v]/
kfl/hftnfO{ Pp6f nf]slk|o sxfgLsf] ofb cfpFYof]–
Pp6L /fgL lyOg\ . dxnsf] em\ofndf a;]/ pgL
Pp6f ?dfndf cGodg:s efjn] a'6\6f a'lg/x]sL lyOg\ . lg:;Gtfg ePsf sf/0fn]
/fgLsf] dg czfGt /xGYof] . /fhfsf] pd]/ la:tf/}la:tf/} 9lNs/x]sf] lyof] .
;Gtfgsf af/]df ;f]Rtf;f]Rt} /fgL olt efjljx\jn eOg\ ls pgsf cfFvfaf6 cfF;'sf]
em/L g} a;{g yfNof] . cfF;'dfq x}g, cGodg:s efjn] sfd ub{} ePsfn] pgsf] cf}Fnf]
klg 3f]Rof] . P]of eGb} /fgLn] cfkm\gf] cf}Fnf] lylrg\ . Ps yf]kf] /ut
cf}Fnfdfly rDsg yfNof] . pgn] /utsf] Tof] yf]kf] la:tf/} em6\sf/]/ tn emfl/g\ .
Psbd lr;f] ;do lyof] . dxnsf] rf/}tkm{ g/d skf;sf em}F lxpFsf] cfj/0fn]
9flsPsf] lyof] . /utsf] yf]kf] e'OFdf v:gf;fy Tof] t b"w / cntfsf] /ª
ldl;P h:tf] crDdsf] b[Zo rDsg nfUof] . /fgL Tof] b]v]/ ;f]Rg nflug\– o:t}
;'Gb/L d]/L 5f]/L eOlbP <
7Ls To;} a]nfdf :ju{af6 cfsfzdfu{ x'Fb}
Pp6L k/L cfO/x]sL lyOg\ . ltgn] /fgLsf] dgsf] s'/f a'lemg\ . tn wtL{df pq]/ pgL
/fgL eP7fpF cfOg\ . pgn] elgg\– ‘cjZo g} tkfO{+sf] ue{af6 o:t} ;'Gb/L 5f]/Lsf]
hGd x'g]5, t/ 5f]/L hGdgf;fy tkfO{+sf] d[To' x'g]5 . s] tkfO{+nfO{ of] ;t{
dGh''/ 5 <’
/fgL k/Lsf] Tof] s'/f ;'g]/ w]/} v';L eOg\
. pgn] s'g} klg s'/f ;f]rljrf/ gu/L elgg\– ‘dGh'/ 5 .’
/fgL ;f]Rg nflug\– d]/f] lhGbuLsf] ;6\6fdf
o; b/af/leq Ps ;'Gb/L cK;/f k'tnLsf em}F 3'Dg–lkmg{ yflN5g\ eg] o;eGbf a9L d]/f
nflu s] rflxof] / < pgL cfZro{rlst eP/ k'gM pxL :yfgdf x]g{ yflng\ hxfF
pgsf] /utsf] yf]kf] r'lxP/ ce"tk"j{ j0f{ljefsf] ;[li6 ePsf] lyof] .
olt ;'Gb/ s]6Ln] Ps lbg k[YjLdf cjt/0f ug]{l5g\ eGg] sNkgfn] pgL xif{ljef]/
eOg\ .
kfl/hft Kofgdf cfkm\gf] /ut b]v]/ /fgLsf
em}F xif{ljef]/ ePsL lyOg . slt dlxgfb]lv nuftf/ o;}u/L /St;|fj eO/x]sf] lyof]
. pm of] s'/f s;}nfO{ atfpFlbgyL .
Ps kN6 c/ljGbn] eg]– ‘ca t xb eof], x'Fb}g
o;/L . ca 8fS6/nfO{ b]vfpg}k5{ . slxNo} klg s'g} klg ladf/nfO{ w]/} k'/fgf] x'g
lbg'x'Fb}g . ;dfrf/kqdf k|sflzt o; ;Gbe{df Ps 8fS6/sf] n]v k9]/ c/ljGb olt k|efljt
ePsf lyP ls kfl/hftnfO{ lnP/ ;f]xL 8fS6/sf] gl;{ª xf]d k'u]] .
tL 8fS6/n] hl6n /f]ux¿ / ltgsf ;/n pkrf/sf
af/]df cfkm\gf kf7sx¿sf nflu af]wuDo efiffdf n]v n]Vg] uy]{ . k|To]s ladf/sf]
sf/0f cfwf zf/Ll/s xf] eg] cfwf dfgl;s xf] . pgL o; egfOnfO{ Psbd 9ª\u k'¥ofP/
k|dfl0ft ub{y] . o; s'/fnfO{ 8fS6/sf] bIftf / of]Uotfsf] k|df0f dfg]/ pgLx¿
b'j}hgf ck/fGxsf] ;dodf pgsf] 3/ k'u]sf lyP . To; ;do 8fS6/ cf/fd ul//x]sf lyP
. /f]uLx¿nfO{ x]g]{ pgsf] To; lbgsf] sfd ;lsO;s]sf] lyof] .
c/ljGbn] eg]– ‘8fS6/ ;fx]a;Fu o;a]nf ;do 5
ls 5}g < cfh d clkm;af6 bf}8]/ cfPsf] x'F . ef]ln klg o;/L bf}8]/ cfpg
d'l:sn 5 .’
c/ljGbn] sn–a]n ahfP .
Psl5gkl5 8fS6/;fx]a cfkm}F aflx/ b]vfk/] . pgL cwa}F;} pd]/sf df]6fdf]6f dflg;
lyP . pgn] tL b'j}nfO{ k|Zgjfrs cfFvfn] x]g{ nfu] .
‘xh'/ 8fS6/ k|wfg x'g'x'G5,
x}g <’
‘xh'/ . eGgf];\ .’
‘xh'/, oL d]/L wd{kTgL x'g\ .’
o;kl5 c/ljGbn] ;'?b]lv g} kfl/hftsf] ladf/sf af/]df eg] .
b'j}hgf s';L{df a;]/ s'/fsfgL ul//x]sf lyP .
‘tkfO{+sf] tNnf] k]6 b'V5 < dnåf/ klg
kf]N5 < lb;f a:tf Kofgdf /ut b]lvG5 < lrGtf glngf];\, d x]l/xfN5' .’
c/ljGb cfkm\gf] s';L{df al;/x] . 8fS6/
k|wfg kfl/hftnfO{ lnP/ leq uP . pgn] cfkm\gf] RofDa/sf] aQL cg u/], To;kl5
kfl/hftnfO{ k/LIf0f 6]andf r9\g eg] . ;fgf] l;F9Lsf b'O{ v'8\lsnf r9]/ kfl/hft
k/LIf0f 6]andf 9lNsg\ .
‘o;/L x}g . pQfgf] k/]/ ;'Tg] xf]Og,
6'qm'Ss a:gf];\ .’
kfl/hft 6'qm'Ss a;L .
‘x}g . o;/L klg x}g . clns cufl8tkm{
em's]/ . 3'F8fsf] e/df rf}kfof kz'sf em}F .’
8fS6/n] eg]sf] dfGb} pm
rf}kfof hgfj/sf em}F cufl8 em'sL . 8fS6/ k|wfgn] hfFr k/LIf0f ;'? u/] . ;ª\sf]rjz
kfl/hftsf df+zk]zL c//f eP . cfkm"n] cfkm}FnfO{ ;DemfpFyL, of] ;df{pg]
a]nf xf]Og . d /f]uL x'F / clxn] d k|of]uzfnfdf cWoogsL Ps ljifoj:t' x'F . h;/L
/f]uLsf] s'g} hflt x'Fb}g, s'g} wd{ x'Fb}g, s'g} lnª\u x'Fb}g g t s'g} pd]/ g}
x'G5 p;} u/L 8fS6/sf] klg g hflt, g wd{, g lnª\u x'G5 g t pd]/ g} x'G5 . crfgs
8fS6/ k|wfgsf] xft 5]psf] l:jraf]8{lt/ uof] . pgn] k/LIf0f 6]andflysf] aQL
lgefP .
kfl/hftn] cfkm\gf] 5}6f}F
OlGb|on] cg'dfg nufO{, 8fS6/ k|wfg s'g} eujfg\ t xf]Ogg\ . pgL klg dflg;} x'g\
. pgL klg cfFvf, sfg, gfs cflb OlGb|ox¿sf bf; x'g\ . pgnfO{ klg ef]sKof; nfU5 .
nf]eL ufO{n] xl/of] 3fF; b]Vtf cfkm"nfO{ ;DxfNg ;St}g, 8fS6/ k|wfg klg t
;j{eIfL gx'g] eGg] s] 5 / < b'3{6gf x'g'cl3 g} pgL Psbd hf]8n] efu]/ c/ljGb
eP7fpF k'lug\ .
c/ljGbn] ;f]w]– ‘8fS6/n]
hfFlr;s] <’
8fS6/n] leqsf ;a} aQL afn] . pgL 9f]sf
vf]n]/ cfkm\gf] 6]andf cfP . c/ljGbn] pgnfO{ kfl/hftsf] ladf/sf af/]df ;f]wk'5
u/] .
8fS6/n] eg]– ‘k];]G6 e]/L ;]lG;l6e .’
c/ljGbn] eg]– ‘cfOdfO{ x'g\ . To;} eP/ xf]
.’
8fS6/n] gfs km'nfpFb} eg]– ‘cF, cfOdfO{
x'g\ ls v} s] x'g\ <’
of] ;'g]/ kfl/hft 5Ss k/L .
8fS6/ k|wfgsf] 5 OGr af];f] nfu]sf] df]6f]
k]6, RofkRofk x'g]u/L lrNnf] kf/]sf] tfn'v'On] 6fpsfdf /FufPsf] kftnf] skfn .
;kmf;'U3/, lrNnf] cg'xf/ b]v]/ p;nfO{ jfsjfsL cfpg yfNof] . p;n] ;f8Lsf] 5]pn]
d'v 5f]k]/ jfGtf /f]Sg an u/L . clg pm ToxfFaf6 lxF8\g Psbd xtfl/O{ .
rf/
aRrfx¿
em'l;NsL/fh:tf ePsf lyP . vfgf vfg] s'/fdf OR5f clgR5fsf] k|Zg} lyPg . k]6 vfnL
5 ls el/Psf] 5, Tof] klg yfxf kfpFb}gy] . h]h] e]l6G5 Tof] ;a} vfOxfNy] . hxfFhxfF
a; /f]lsGYof], pxLF kfgLsf] af]tn lnP/ cf]ln{xfNy] / 6fpsf] p7fP/ ;f]em}
xf]6nlt/ xflGgGy] . a]l;gdf xftd'v wf]P/ Pp6f vfnL 6]andf cfkm\gf] clwsf/
hdfOxfNy] . clg km6fkm6 vfg]s'/fsf] c8{/ lbg yflnxfNy] . c/ljGb / kfl/hftsf]
o;df s'g} e"ldsf x'Fb}gYof] . lrs]g, d6/–klg/ / gfgsf] c8{/ lbGy] .
a; :6]G8;Fu}sf] xf]6n rNtLsf]
lyof] . t]nsf] lrNnf] nfu]sf l:6nsf lunf;, Knfl:6ssf] d}nf] hu, d}nfw}nf n'uf nufPsf] >LxLg / pbf;
cg'xf/ nufPsf] s]6f] 6]andf kfgLsf b'O{rf/ lunf; /fv]/ lxFl8xfNYof] . 3/}af6
NofPsf] kfgLsf] af]tn h:tfsf] t:t} 5]pdf /lx/x]sf] x'GYof] . s]6fs]6L xf]6nsf]
kfgL k]6 el/Gh]n lkpFy] . vfgf vfFbfvfFb} logsf cg'xf/df kl;gfsf yf]kf emg{
yfNy] . gfs :ofFs:ofFs kfy]{ .
o:tf] cj:yfdf klg logLx¿ a8f] ?lrsf ;fy
vfgf vfGy] . k]6 el/P klg pgLx¿ vfg 5f8\b}gy] . Psbd zflGtk"j{s vfgf
vfO;s]kl5 Ps lrD6L ;'k lnP/ aflx/ cfpFy] . a; :6]G8nfO{ Psb'O{ rSs/ nufpFy] .
clg km]l/ sf]N8 l8«ª\s lng klg la;{Fb}gy] . pgLx¿sf] k]6df clnslt klg vfnL 7fpF
/xFb}gYof], To;}n] Psb'O{ 3'6\sf] sf]N8 l8ǻ\s lkPkl5 ar]sf] sf]N8 l8ǻ\s k;nd}
h:tfsf] t:t} 5f]8]/ aflx/ cfpFy] .
o;kl5 ;do latfpgsf nflu otfptf 8'Ny] . ca
klqsf lsGg] nx8 rNYof] . klqsf k;ndf k'u]/ l;g]df jf :kf]6{;;Ddsf ;a} klqsf
x]g{ EofpFy] . dg kl/xfNof] eg] b'O{rf/f]6f lslg klg xfNy] . ToxfFaf6 kms{Fbf
6kmL lsGg la;{Fb}gy] .
x/]s kN6 oxL qmd rNYof] . haha aRrf ufpF
hfGy], pgLx¿ o;}u/L em'l;NsL/f aGy] .
s'g} d"v{ /fhfsf em}F a;
/f]lsO/xGYof] . a;sf] 9f]sf v'Nb}gYof] . 8«fOe/, sG8S6/, vnf;L klxNo}b]lv ;a}
ofqLnfO{ PsPs u/]/ tn cf]/fn]/ a;df tfnf nufP/ st} cGtwf{g eO;s]sf x'Gy] .
vfglkgsf] sfd ;lsPkl5 lk;fasf] sfo{qmd klg
;DkGg x'GYof] . otfptf 3'dlkm/ u/]/ a; eP7fpF kms]{/ cfOk'Uy] . cem} klg a;sf]
9f]sf v'Ng] a]nf ePsf] x'Fb}gYof] .
:6];gdf a:g] 7fpF x'Fb}gYof] . o;sf/0f
ofqLx¿ lemFufsf em}F otfptf eGegfO/xGy] . w]/}a]/ 8'nlkm/ ugf{n] / w]/}a]/
plePsf] pleo} ug'{kgf{n] v'6\6f b'Vg yfNy] . z/L/ yfs]/ e't'Ss x'GYof], . cem}
a; xNng klg yfNb}gYof], 7"nf a|x\dlif{sf em}F lglj{sf/ cl8O/xGYof] .
o;kN6 aRrfx¿n] clns a9L b'Mv lbO/x]sf lyP
. vfglkg, klqsf lsGg] ;a} klxn]sf em}F k"/f eO/x]sf] lyof] . s]xL klg
afFsL lyPg . ltgLx¿ lemFufsf em}F otfptf eGegfO/x]sf lyP .
To;}a]nf st}af6 Pp6f a"9f] pgLx¿
eP7fpF cfof] . ;a}eGbf klxn] To;n] v} s'grflxF aRrfsf cufl8 xft km}nfPsf]
lyof], yfxf ePg, clg s'grflxFn] klxn] 6fpsf] xNnfP/ x'Fb}g elglbof], t/ Tof]
a"9f] ToxfFaf6 x6\g dflg/x]sf] lyPg . of] b]v]/ c/ljGb clnslt cl3 ;/] .
la:tf/} ;a}n] pg}sf] cg';/0f u/], oxfF;Dd
ls To; a"9fn] klg .
a"9fnfO{ b]]v]/ c/ljGbn] lrRofP/ eg]–
‘hf ¤ efu\ ¤ oxfFaf6 uOxfn\ ¤’
t/ a"9f] 6;sf] d; ePg .
5f]/fn] eGof]– ‘clnslt eP klg lbg'xf];\ g
t afaf .’
c/ljGbn] cfkm\gf] vNtLdf xft xfn]gg\ .
kfl/hftn] klg cfkm\gf] k;{sf] r]g vf]lngg\ . t/ To; a"9fn] cfkm\gf sdhf]/
xft l9kL ug]{ aRrfsf em}F pgLx¿sf cufl8 km}nfO/x\of] . p;n] cfkm\gf] xft o:t/L
cufl8 a9fO/x]sf] lyof] ls dfgf}F p;n] kl/jf/sf tL rf/}hgfsf] Jo"x tf]8\g
nfu]sf] 5 . c/ljGb l/;fP . pgn] eg]– ‘hf . ptf hf . hf eg]sf] ;'lgg;\ <
af6f] 5f8\ . cfkm\gf] af6f] hf .’
c/ljGb clns k/ uP . Tof] a"9f] klg
kl5kl5 uof] . a"9f] Psbd} /f]ufPem}F b]lvGYof] . p;sf uf]8fdf :ki6 b]lvg]
df]6fdf]6f g;f, 6fpsfdf ;]t} km'n]sf] skfn / d/]sf df5fsf h:tf sflGtxLg cfFvf
lyP . p;sf v'6\6f ufO{sf v'/h:tf v;|f / e2f b]lvGy] .
o;kN6 5f]/frflxFn] eGof]– ‘lKnh, afaf ¤
clnslt eP klg lbg'xf];\ g .’
5f]/fsf] of] cg'/f]w ;'g]/ ;fob To; cwd/f]
a"9fnfO{ clnslt k|f]T;fxg ldn]h:tf] b]lvof] .
‘lbg'xf];\ xh'/, clnslt eP klg lbg'xf];\ g
xh'/ .’ pm c/ljGbnfO{ 5'g yfNof] . cfuf]n]
kf]n]em}F c/ljGb lrRofP .
‘P ¤ P ¤ efu\ ¤ abdf; ¤ k/ x6\ ¤¤’
lrRofpFb} lrRofpFb} nfQfn] xfGg] lx;fan]
pgn] b]a|] v'6\6f] prfn] . dfgf}F Tof] a"9f] km'6an xf] / pgL To;nfO{ Psbd
hf]8n] lss xfg]/ ;s];Dd k/ k'¥ofpg rfxG5g\ .
c/ljGbsf] of] /f}b| ¿k b]v]/ 8/n] ;a}sf]
;ftf]k'Tnf] p8\of] . ;a}nfO{ pgsf] b'Jo{jxf/n] nlHht agfof] . a; :6]G8df pkl:yt
;a}hgfn] pgsf] dgleq /x]sf] ;ª\sL0f{tfsf] efj k9]h:tf] b]lvof] . ;'?df 5f]/f]
ToxfFaf6 x6]/ k/ uof], clg 5f]/L klg p;}sf kl5kl5 nfuL . ?Fb}?Fb} a"9f]
eGg nfUof]– ‘dnfO{ s'6\g] xf] xh'/ < s'6\g'xf];\ . cem w]/} s'6\g'xf];\ .’
c/ljGbnfO{ cfkm\gf] s'sd{sf nflu s'g} k5'tf] lyPg . kfl/hft ToxfFaf6 cGt}
hfg'knf{ eg]/ ;f]lr/x]sL lyO{ . b:o' /Tgfs/sf] kfk p;sf] cfkm\g} kfk xf] .
kfl/hftsf] d'vaf6 :jtM lg:Sof]– ‘l5M l5M ¤’
c/ljGbn] pT;'stfk"j{s ;f]w]– ‘tFnfO{
s] eof] <’
kfl/hftn] s'g} hafkm lbOg . p;sf cfFvfsf
efiffn] elg/x]sf] lyof] p;sf l5M l5M zAbsf] efjfy{ .
kfFr
k|s[ltsf cg]s /x:ox¿af6 kbf{ x6fP/ klg lj1fgn] cem;Dd cg]s ufF7fx¿ ;'Nemfpg
;ls/x]sf] lyPg . h:tf]– afbnx¿af6 emdemd kfgL lsg k5{, x/kn nx/x¿ ;d'b|L
lsgf/df lsg h'Wg cfpF5g\, cFw]/L u'kmfdf c;ª\Vo z'qmf0f' bf}8]/ uO{ Ps
e"|0fsf] lgdf{0f s;/L ub{5g\, d/]kl5 hLjsf] ult s] x'G5, ;"o{ lsg
em'NsG5, lsg OR5fx¿sf] cGTo x'Fb}g, b'af] 3fF; pv]n]em}F pv]n]kl5 klg lsg
knfpF5, eujfg\nfO{ lsg ysfO nfUb}g, xfjf lsg cf/fd ub{}g, s'g} klg dDdL lsg
k'qzf]saf6 slxNo} d'St x'Fb}gg\, cflbcflb . slxn]sfxLF pgnfO{ klg o:t} x'GYof]
.
pm PSn} al;/x]sL lyO{ / s'g}
s'lx/fleq x/fO/x]sL lyO{ . p;nfO{ 7Ls;Fu yfxf klg ePg Tof] s'lx/f] lyof] of
afbn . ;a}yf]s c:ki6 / wldnf] b]lvO/x]sf] lyof] . Psbd k/k/ gLnf] /ªsf] Ps
;kmf/L ;'6 b]lvO/x]sf] lyof] . p;n] s'lx/f]n] 8Dd 9fs]sf] afbndf ljr/0f ub{}
pSt ;kmf/L ;'66nfO{ kqmgsf nflu xft a9fO/xL . k/Gt' p;n] slxNo} To; ;kmf/L
;'6nfO{ 5'g ;lsg . gLnf] ;kmf/L ;'6 nufPsf] Tof] dflg; k6sk6s c:ki6 b]lvGYof] .
pm c/ljGbnfO{ lrGyL . clg p;nfO{ o:tf] nfUYof] dfgf}F s'g} 8'Ab} u/]sf]
dflg;nfO{ TofGb|fsf] ;xf/f k|fKt ePsf] 5 . To; cj:yfdf kfl/hft xft a9fP/
c/ljGbnfO{ ;dfTg rfxGyL . p;sf cfFvfaf6 cfF;'sf wf/f km'6]sf lyP . cfF;' ax]/
sfgleq;d]t k:of] .
z"Godf kf}l8/x]sf kfl/hftsf
xft c/ljGbn] kqm], cfF;' k'l5lbP / eg]– ‘s] eof] < lsg /f]PsL < Psbd
b'Vof] <’
cf]5\ofgsf 5]pdf c¿ b'O{hgf
dflg; klg plePsf lyP .
ltgn] c/ljGbnfO{ ;f]lw/x]sf
lyP– ‘xf];df cfOg\ <’
To; ;do;Dddf pm afbn /
s'lx/f]leqsf] b'lgofFaf6 kms]{/ cfkm\gf] oyfy{ b'lgofFdf cfO;s]sL lyO{ . p;n]
a'emL pm gl;{ª xf]ddf egf{ ul/PsL xf] . 5]psf] a]8df rf}w–kGw| jif{sL k|ms
nufPsL Pp6L s]6L ;'lt/x]sL lyO+{ . To;sf] z/L/df ;nfOg kfgL lbOFb} lyof] .
c/ljGb 5]pd} pleP/ s;}nfO{
;f]lw/x]sf lyP– ‘o; s]6LnfO{ s] ePsf] xf] <’
To; s]6Lsf] 5]pdf a;]sL
ufpFn] cfOdfO{ hf]8hf]8n] ?g yfnL . pm /f]Psf] cfjfhn] c/ljGb / kfl/hft b'j}
5Ss k/]sf lyP . Ps enfb\dLsf em}F ;Hhgtf b]vfpFb} s]xL g;f]wL c/ljGb r'k nfu] .
t/ sxfgL oxLF ;lsFb}g . s]xL ;dokl5 c/ljGbn] To; s]6Lsf af/]df st}af6 clnslt
hfgsf/L k|fKt u/] . pgn] kfl/hftsf sfgdf eg]–
‘Tof] rf}wa;]{ s]6L ue{jtL
ePsL 5], cfkm\gf dfdf gftf kg]{ JolStåf/f . s]6Lsf kfkf To;nfO{ dfl/lbg rfxGy],
t/ p;sL xh'/dDdLn] ue{ktg u/fpgsf nflu 3/]n' cf}iflw v'jfOlbOg\ . To;sf]
s'k|efjn] aRrf] k]6d} d/]/ ;8]sf] lyof] . z/L/df ljif km}lnP/ ca To; s]6Lsf]
xfnt uDeL/ ePsf] xf] . o;sf/0f s]6LnfO{ c:ktfndf egf{ u/]sf] . tLg lbgb]lv
;8]sf] df;' 6'qmf6'qmf eP/ lgl:s/x]sf] 5 .’
of] ;'g]/ kfl/hftsf cfFvf 8/n] aGb eP .
p;sf] k]6 b'Vof] . pN6L cfpnf h:tf] eP/ cfof] . pm b'O{tLgkN6 t pN6L ug{ eg]/
a]8af6 p7L klg . p;n] To; s]6Lsf tkm{ Psf]xf]l/Psf cfkm\gf cfFvf x6fO{ . c/ljGb
kfl/hftsf] cg'xf/df x]l//x]sf lyP . aLraLrdf p;sf] lk7\o"F klg d';fl//x]sf
lyP . kfl/hftsf cfFvfaf6 cgfof; cfF;' em/]/ sfgleq kl;/x]sf lyP . of] b]v]/
c/ljGb 8fS6/nfO{ af]nfpg uP .
Pp6L g;{ cfP/ ;f]Wg yflng\– ‘b'lv/x]sf]
5 <’
ltgn] kfl/hftnfO{ b'vfO sd ug]{ uf]nL
lbP/ lxFl8g\ . pm To; a]8df b'O{ 306fcl3 dfq cfPsL lyO{ . x]bf{x]b{} s'lx/f],
k]6sf] b'vfO, To; s]6Lsf ljifodf sf}t'xn, pN6Lsf ;fy;fy} Tof] bb{gfs If0f klg
:jtM lat]/ uof] .
gl;{ª xf]d 5f8\g'cl3 pm lk;fa km]g{
rfxGyL . c/ljGb p;nfO{ xftdf kqm]/ afy?d;Dd lnP/ uP . t/ p;n] egL– ‘clxn] t
dnfO{ ;Grf] ePsf] 5 . d cfkm}F PSn} hfg ;S5' . xh'/n] oxLF pleg'eP x'G5 .’
c/ljGbn] p;sf] xft 5f8] . pgL aflx/
a;]/ k|tLIff ug{ nfu] .
afy?daf6 kms{Fbf crfgs p;sf]
gh/ sdf]8sf] km\Nof; a]l;gdf k¥of] . p;n] b]vL, Pp6f ;]tf] 6«]df /utn]
ntkltPsf] rf/kfFr OGrsf] dflg;sf] Ps e"|0f lyof] . dfgf}F Tof] b]jlzz'sf
em}F cfgGb;Fu ;'t]sf] xf] .
x'g t To;sf cfFvf, sfg, gfs,
xft, v'6\6f, lnª\u cflb :ki6 ¿kn] b]lvO/x]sf lyPgg\, t/ klg x]bf{ o:tf] nfUYof]
dfgf}F Ps}l5gcl3 dfq Tof] cG8f kmf]/]/ aflx/ cfPsf] xf] . Ps gL/j tk:jLsf em}F
lyof] Tof] e"|0f . v} lsg xf], p;nfO{ Tof] e"|0f b]v]kl5 5ftL 9s9s
ug{ yfNof] . p;nfO{ Tof] e"|0fnfO{ To; 6«]af6 lems]/ 5ftLdf nufpFm eP/
cfof] . p;nfO{ To; e"|0fnfO{ To; 6«]df TolQs} 5f8]/ 3/ hfg dg nflu/x]sf]
lyPg . afy?dsf] 9f]sf aflx/af6 s;}n] 9s9s u¥of] . pm 9f]sf vf]n]/ lg:sL,
;fd'Gg]df gl;{ª xf]dsL wfO{ ?lSd0fL l7ª\u plePsL lyO{ .
pm eGg yfnL– ‘pxfF xh'/nfO{
lng cfpg'ePsf] 5 . xh'/ st} rkL{d} l/Fu6f nfu]/ 9Ng' t ePg eg]/ ;f]Rg'x'Fb} 5 .’
clg p;n] k|;ª\u abn]/ egL–
‘5\of ¤ o:tf] l3gnfUbf] sfd klg ug]{ xf] < of]eGbf t a? ck/];g u/]/ kmfNg'
lg <’
a"9Lsf u'?hgsf h:tf lj/lSt / pkb]z
;'g]kl5 klg kfl/hftn] olt eGg lxDdt h'6fpg ;lsg– ‘o; 6«]df /fv]sf] of] lzz'
d]/f] e"|0f xf] / <’
To; b]jlzz'nfO{ 5ftLdf 6fF;]/, d]/f]
Kof/f] eg]/ Ifdf dfUb}, To;eGbf klxNo} pm l;/ em'sfP/ aflx/ lg:sL . hLjgsf] To;
cIfDo kfksf nflu p;nfO{ cfkm}Fb]lv l3g nflu/x]sf] lyof] . cfkm}FnfO{
lwSsfl//x]sL lyO{ M l5M l5M .
5
clncln h'Fuf knfPsf lyP . cfFvf ;kmf /
uf]nfsf/ x'Fb} uPsf lyP, gfsf ;f]emf] eO/x]sf] lyof] . To; jodf 5f]/f] k|j]z
ub{} lyof] . Ps lbg 5f]/fn] kfl/hftnfO{ b'O{ km'6 k/}af6 eGof]– ‘l5 M tkfO{+sf]
z/L/af6 slt g/fd|f] b'u{Gw cfPsf] <’
‘d]/f] z/L/af6 b'u{Gw <’ xfF:g nfuL kfl/hft .
‘b'u{Gw ls ;'uGw <’
‘5\of ¤ xh'/ k/ hfgf];\ ¤’ 5f]/fn] d'G6f] a6fb}{ eGof] .
5f]/fsf] cg'xf/sf] ablnO/x]sf] ¿k x]bf{ pm
76\6f ub{} 5}g eGg] ;xh} yfxf x'GYof] . p;sf] z/L/af6 b'u{Gw /], s;/L <
hf8f] df};d lyof] . kl;gf lg:sg] t k|Zg}
lyPg . x'g t udL{sf lbgdf klg p;sf] z/L/af6 Psbd sd kl;gf cfpFYof] . clncln
kl;gf cfOxfn] klg Tof] uGwxLg x'GYof] .
c/ljGb cS;/ eGg] uy]{– ‘ltd|f] z/L/af6
x/;do dL7f]–dL7f] ;'uGw cfpF5, s;/L xF <’
pgL lgb|faf6 p7]/ cfPsf x'Gy] cyjf
efG;faf6 . Tof] dL7f] ;'uGw ;'F3]/ c/ljGb dGqd'Uw x'Gy] . kfl/hft Tof] ;'uGw
;'F£gsf nflu cfkm}F cfkm\gf] z/L/ ;'Fl3x]yL{, t/ To:tf] s'g} ;'uGw cg'ej
x'Fb}gYof] .
5f]/fsf] u'gf;f] x/]s lbg a9\b} uO/x]sf] lyof] . cGTodf o:tf] ;Dd eof] ls
kfl/hftnfO{ cufl8af6 cfpFb} u/]sf] b]v]/ pm k/ efUYof] . of] b]v]/ kfl/hftn]
cfkm\gf] hLpdf kfp8/ nufpg yfnL . slxn]sfxLF l8–c8/]G6sf] klg pkof]u ug{ yfnL .
t/ klg 5f]/f] p;b]lv k/k/} x'GYof] . la:tf/}–la:tf/} of] s'/f p;sf b'Mvsf]
sf/0f aGg yfNof] . b'Mv a9\b} uP/ lj/lStdf kl/0ft eof] . slxn]sfxLF o; s'/fnfO{
lnP/ emu8f klg x'g yfNof] . p;nfO{ o:tf] s;/L x'g yfn]sf] xf] yfxf x'g ;s]g .
o;kl5 t pm 5f]/fnfO{ cufl8 cfpFb} b]vL eg] pm cfkm}F c5"t JolStsf em}F 5]p
nfUyL, cfkm\gf] z/L/ v'DRofpFb} .
8fOlgª 6]andf klg pm 5f]/fsf] 5]psf]
s';L{df al:tgyL . o;/L pm 5f]/faf6 ;s];Dd 6f9} /xGyL . hlt pm cfkm"nfO{
v'DRofpg k|oTg uyL{, plt g} p;sf] dgdf a]r}gL a9\b} hfGYof] . pm ?Fb}?Fb} eGyL–
‘tF d]/} z/L/sf] c+z xf];\ . d]/} xf8–df;L / /utn] ag]sf] xf];\ . x]/\ t, t]/f]
gfs d]/} h:tf] 5 . t]/f] xfF;f] klg d]/} h:tf] 5 . t}Fn] olt;f/f] 3[0ff
ubf{v]l/ dnfO{ slt si6 k'U5 xf]nf < tFnfO{ s] yfxf d t]/f] 5]pdf kg{'kbf{
slt xRsG5' eGg] .’
dDdL /f]Psf] b]v]/ 5f]/f] klg b|ljt
x'GYof] – ‘lKnh, g?gf];\ . b'MvL gx'gf];\ .’
t/ p;sf] :jefjdf s'g} kl/jt{g
x'Fb}gYof] . klxn]sf em}F k/k/} /xGYof] pm dDdLaf6 . of] b]v]/ c/ljGb 5f]/fnfO{
eGy]– ‘ca t]/f] of] gofF gf6s ;'? eP5 . b'u{Gw sxfFaf6 cfpFb} 5 < nf} atf t
<’
o;f] eGb}eGb} s's'/sf em}F
pgL kfl/hftsf] k"/f z/L/ ;'F£g yfNy] . pgL cGTodf eGy]– ‘cxF, b'u{Gw t st}
5}g x} .’
kfl/hft ;f]lr/x]sL lyO{, kSs} c/ljGbn] ca
elgxfNg]5g\– ltd|f] z/L/af6 t dL7f]dL7f] xNsfxNsf ;'uGw cfO/x]sf] 5 . t/
c/ljGbn] s]xL eg]gg\ . p;sf] dg b'MvL eP/ cfof] . cfkm\gf] z/L/af6 Tof] ;'uGw
sxfF uof] eGg] s'/f] dgdg} v]nfP/ . z/L/af6 b'u{Gw cfpg' eg]sf] a'9\of}nLsf]
lrGx xf] .
dfjnsf xh'/afsf] hLpaf6 klg o:t} cgf}7f] uGw lg:sGYof] . s:tf] uGw lyof] Tof] t
7\ofSs} eGg ;lsGgYof] . h;/L k'/fgf ;8]un]sf j:t'af6 b'u{Gw cfpg yfN5, h;/L
k'/fgf] s]bf/uf}/L dlGb/leq k:gf;fy Ps ljlzi6 uGwsf] cg'e"lt x'G5, 7Ls
To:t} .
dfjnL xh'/afsf] z/L/ a'l9Psf] lyof] . pxfF
rf/ lsnf]ld6/sf] af6f] k}bn} lxF8]/ cfpg'x'GYof] . pxfFsf v'6\6fsf cf}Fnfx¿
;'lGgPsf / /ftf b]lvGy] . pxfFsf v'6\6f kftnf] kfOksf em}F b]lvGy] . pxfF
afn–sldS; rfrf rf}w/Lsf em}F b]lvg'x'GgYof] . pxfF sd af]Ng'x'GYof] . syfsxfgL
eGg' t k/}sf] s'/f, aRrfx¿;Fu s'/f;d]t ug'{x'GgYof] . pxfFsf cfFvfdf rds lyPg,
eftsf] df8sf em}F lg:t]h ePsf lyP tL . pxfF s'g} lg/Lx k|f0fLsf em}F
b]lvg'x'GYof] . Psbd b'Anf]kftnf] . To;}n] a:tfv]l/ pxfFsf] lk7\o"F
bf]la|GYof] . x]bf{v]l/ pxfFsf] lk7\o"F cª\u|]hLsf] ‘hL’ cIf/h:tf]
b]lvGYof] .
k|foM ha pxfF 3/ cfpg'x'GYof], kfl/hft
:s'n hfg] tof/L ul//x]sL x'GyL . dDdL cfkm\gf] sfddf Jo:t eO/xg'x'GYof] .
xh'/af cfkm\gf v'6\6fdf df]rLn] agfOlbPsf 6fo/sf rKkn nufpg] ug'{x'GYof] . rKkn
vf]n]/ r'krfk 8«Oª ?ddf cfP/ a:g'x'GYof] . xh'/af cfpgfn] pgLx¿nfO{ g s'g} v';L
x'GYof] g b'Mv . dDdLn] va/ yfxf kfpg'xf];\ eg]/ clns pRr :j/df pgLx¿
lrRofpFy]– ‘xh'/af cfOk'Ug'ef’ 5 .’
cfkm\gf] sfd 5f8]/ dDdL slxNo} klg cfkm\gf
a'afsf] bz{g ug{ cfpg'x'GgYof] . xh'/af a;]/ k'/fgf cvaf/, lstfa, oxfF;Dd ls
k'/fgf sfuhsf Kofs]6 cflb h] e]l6GYof] To;nfO{ p7fP/ k9\g yfNg'x'GYof] . r:df
gnufO{sg pxfF cª\u|]hL cvaf/sf dl;gf–dl;gf cIf/ klg kl9/x]sf] x'g'x'GYof] .
kfl/hft cfkm\gf] r'N7f] af6\b} bf}8]/ b]a|] xftn] r'nfdf lrofsf] lstnL
/flvlbGyL . ha;Dddf b'j}tkm{ r'N7f tof/ x'Gy], r'nfdf lrof klg tflt;SYof] .
s]xL gaf]nLsg xh'/af r'krfk cvaf/ k9\gdf nLg /xg'x'GYof] . kfl/hft klg s]xL
gaf]nLsg xh'/afsf cufl8 lrof /fv]/ lxFl8xfNyL . s'g} k|sf/sf] k|ltlqmof JoSt
gu/Lsg pxfF Tof] tftf] lrof lkpg'x'GYof] . kfl/hftsf] :s'n hfg] ;do x'GYof] .
pm dDdLsxfF uP/ eGyL– ‘dDdL ¤ xh'/af
cfpg'ePsf] 5 .’
‘cfpg'ePsf] eP cfpg'ef], s] ef] / <’
lg:k[xtfk"j{s pQ/ lblGyg\ dDdL klg .
‘xh'/sf lktfhL cfpg'ePsf] xf], xh'/ lsg
olt;f/f] 6/f]{ af]Ng'x'G5 lg <’ kfl/hftnfO{ dDdLsf] o; Jojxf/ b]v]/ l/;
p7\Yof] . dDdL dl;gf] :j/df cfkm\gf] k|ltlqmof JoSt ug'{x'GYof] .
‘pxfFnfO{ clkmd rflxPsf] xf] . o;} eP/
3/L3/L xfd|f] 3/ cfpg'x'G5 . sxfFaf6 Nofpg] oqf] k};f <’
‘la:tf/} af]Ngf];\ g, ;'Gg'xf]nf pxfFn]
km]l/ .’ dDdL;Fu ems]{/ af]NyL kfl/hft .
uGugfpFb} dDdL elGyg\– ‘lsg ot} 3'ld/fv]sL
< hf, 5tdf d]/f] lr;f] ;f8L ;'ls/x]sf] 5 . To;sf] Ps 5]pdf b'O{ ?lkofF
afFw]sf] 5 . Tof] NofP/ b] .’
kfl/hftsf] :s'nsf] ;do eO;s]sf] x'GYof] .
pm bf}8]/ 5tdf k'UyL . dDdLsf] lr;f] ;f8Lsf] lsgf/af6 vf]n]/ b'O{ ?lkofF NofP/
xh'/afg]/ /flvlbGyL . xh'/af s]xL gegL r'krfk Tof] k};f uf]hLdf xfNy] . Psl5g
pgL a:y] . clg p7]/ 6fo/sf rKkn nufP/ lxF8\y] . kfl/hftsf] dgdf dDdLsf] o; b'Jo{jxf/k|lt
ljb|f]x k}bf x'GYof] . o:tf] nfUYof], dDdL lgi7'/ / s7f]/ x[bosL 5g\ . o:tf]
;f]Rt} pm cfkm\gf lstfasfkL 5ftLdf Rofk]/ lxF8\yL .
o;}u/L 5f]/fnfO{ klg sltko s'/f 7Ls
nflu/x]sf] lyPg . kfl/hftsf af6'nf / k'i6 xftx¿, s'g} klg ljifodf jfSk6'tfsf
;fy cfkm\gf] /fo lbg] 9ª\u, afy?d of efG;fdf dw'/f] uLt u'Gu'gfpg] cfbt, oL ;a}
rLhb]lv p;nfO{ l/; p7\g yfn]sf] lyof] .
5f]/fsf] dg /fVgsf nflu p;n] ufpFn]
cfOdfO{x¿sf em}F a'4" eP/ lhpg'kYof]{, Tof] t pm ug{ ;lStgyL . lhhfafO{sf]
t'ngfdf pm ozf]bfh:tL dDdL dg k/fpFYof] . dDdL elGyg\– dfjnL xh'/af
st{Jo–k/fo0f lktf x'g'x'GgYof] . pxfF bfloTjxLg kfkf x'g'x'GYof] . aRrfx¿sf
nflu hLjge/ pxfFn] s]xL klg ug'{ePg . h'g a]nf :jfwLgtf ;ª\u|fd x'Fb} lyof],
pxfF To;df ;fd]n x'g'eof] . xh'/dDdLn] v]tLkftLsf] ;f/f sfd ;DxfNg'k/]sf] lyof]
. v]tdf dhb'/ nufpg'x'GYof] . ;x/df ePsf] 3/ ef8fdf lbPsf] lyof] . ef8fsf]
?lkofF klg pxfF cfkm}F lng hfg'x'GYof] . ha b]z :jfwLg eof], ta klg xh'/afn]
s]xL ug'{ePg . g gf]s/L ug'{ef], g s'g} bf]sfgbf/L . g v]tL ;DxfNg'ef] g
/fhgLltd} s'b\g'ef] . vfln /S;L vfg'x'GYof] . oxfF;Dd ls 3/ef8fsf]
?lkofFk};f;d]t xh'/dDdL;Fu dfu]/ /S;Ldf p8fpg'x'GYof] . x'g t /S;L vfP/ pxfFn]
slxNo} klg c;+ot Jojxf/ ug'{ePg, g t slxNo} ult 5f8\g'ef] . /S;L vfPkl5 r'krfk
efG;f3/df xh'/dDdLsf 5]pdf cfP/ a:g'x'GYof] . 5/l5d]sdf s;}nfO{ klg yfxfkQf]
x'Fb}gYof] pxfF slxn] cfpg'ef], slxn] hfg'ef] eg]/ . xh'/dDdL qmdzM sdhf]/
x'Fb} hfg'eof], pxfFsf xftkfpn] sfd ug{ 5f8] . pxfFn] To;kl5 g v]tdf pleP/ sfd
nufpg ;Sg'eof] g t ef8fjfnx¿;Fu ef8f dfUg ;x/ g} hfg ;Sg'eof] . o:tf] xfnt
ePkl5 ;x/sf] 3/df tfnf nfUg k'Uof] . xh'/afn] /S;Lsf] ;f6f] ca clkmd ;]jg ;'?
ug'{eof] . t/ xh'/dDdL laTg'ePkl5 clkmdsf nflu klg k};fsf] hf]uf8 ug'{ c;Dej
h:t} x'g yfNof] .
xh'/afn] slxNo} dDdL;Fu d'v vf]n]/ k};f dfUg'ePg . of] s'/f] t kfl/hftnfO{ klg
yfxf lyof] . pxfF cfpFbf kfl/hft / dDdLnfO{ yfxf eOxfNYof] pxfF lsg cfpg'ePsf]
xf] eg]/ . pxfFnfO{ b]Vgf;fy dDdL ems{lGyg\ . dDdLsf nflu xh'/af Psbd cgfjZos
af]em aGg'ePsf] lyof], h;/L kfl/hft 5f]/fsf nflu af]em ePsL lyO{ .
h
kfl/hft cfkm}F a]va/ eP/ aUb} uO/x]sL
lyO{, h;/L s'g} vf]N;fdf TofGb|f] jf km"n ax]/ hfG5 . /fd|f–g/fd|f,
kfk–k'0oh:tf s'g} lsl;dsf ljrf/ cfO/x]sf lyPgg\ p;sf] dgdf . s'g a]nf, s'g
ljlwljwfgn], s'g z'e of cz'e lbgdf of] ;a} 3l6t eO/x]sf] lyof], p;nfO{ k6Ss}
yfxf ePg . pm Psf]xf]/f] alx/x]sL lyO{ . cfkm\gf] jf:tljs :yfgnfO{ 5f8]/ cl3,
clg emg\ cl3 . ha pm pn{Fbf] gbLsf] aLrdf k'uL, clg dfq p;nfO{ xf]; cfof] .
p;nfO{ ;Demgf eof]– p;sf] cfkm\gf]
3/–;+;f/ 5, afnaRrf 5g\, ;kgf 5g\, ;'vb'Mv 5g\ . o:tf] ;dodf ;+;f/af6 sf]xL
ljd'v x'G5 / < t/ p;n] ;+;f/af6 d'v cGoq} df]8]sL lyO{ . pm ca cfkm\gf]
af/]df s]xL klg hflGbgyL . kfl/hftsf] dg k"0f{tM cl:y/ ePsf] lyof] . PskN6
5f]/f] ;fOsn b'3{6gfdf k¥of] . o; b'3{6gfdf p;sf 3'F8fdf ulx/f] 3fp nfUof] . t/
p;n] pkm\;Dd elgg . otfptf s'b]/ dflg;x¿ hDdf klg ul/g . p;sf] lx;fan] ;fob
b'lgofFsf x/]s c;n–v/fa ;"rLdf o; b'3{6gfsf] klg gfd cª\lst lyof] .
PskN6 ha c/ljGbsf] clkm;df cfkm\gf]
af];;Fu emu8f eof], Toltv]/ klg p;n] 5]pdf a;]/ pgnfO{ s'g} k|sf/sf] ;fGTjgf
lbg] k|of; u/]sL lyOg . 5f]/L cf]l8of ;flxTodf km]n ePsL lyO{ . p;n] 5]pdf
af]nfP/ To;nfO{ nDafrf}8f efif0f lbOg . ‘h;sf] x[bodf dft[e"ld,
dft[efiffsf k|lt k|]d x'Fb}g, Tof] dflg; x}g, kz' xf] .’ o:tf pkb]zsf plSt klg
;'gfOg . x]bf{x]b{} pm ;f]Rg gldNg] s'/fx¿df dg axnfP/ v';L x'g nfu]sL lyO{+ .
s;}nfO{ klg To;sf] ;'OFsf] lyPg . p;nfO{ o:tf] nflu/x]sf] lyof] dfgf}F p;sf]
pd]/ sd x'Fb} hfg yfn]sf] 5 . P]gfsf cufl8 pleP/ k6sk6s cfkm\gf] r]x/f x]g{ dg
ug{ yfn]sL lyO{ .
‘k|]d / cWofTdsf aLrdf s'g} km/s 5}g .’ pm
c/ljGb;Fu uDeL/tfk"j{s cfkm\gf] s'/f elg/x]sL lyO{+ . ‘b'j}df d'Vo efj
x'G5– ;+;f/af6 ljd'vtf . b'j}df k|flKt x'G5 Ps k/d cfgGbsf], Ps k|r08 kfunkgsf]
. b'j}df PsfTd x'g] OR5f g} k|d'v x'G5 . b'j}sf] af6f] sfF8fn] 9fs]sf],
6]9f]d]9f] x'G5 t/ b'j}sf] pknlAw / cg'e"lt Ps;dfg .’
p;sf oL s''/f ;'g]/ c/ljGb xfF:t} eGy]–
‘gofF k|]dhfndf kl/;\ ls s;f] < ls k|]d / cWofTd ljifodfly zf]w ug]{ af/]df
;f]Rt} 5];\ < t]/f] nIo k|]d xf] ls tF To;eGbf lgs} k/ k'lu;s]sL 5];\ <
s;nfO{ s] yfxf, eljiodf tF b\ljtLo cf]zf] aGg kf] k'Ug] xf];\ ls <’ c/ljGbsf
oL egfOdf kfl/hftn] s'g} pQ/ lbOg . t/ c/ljGb klg r'krfk a;]gg\ . df}sf
ldNgf;fy Ps lbg pgn] eg]–
‘cr]n t]/f ufnf u'nfkmL b]lvg yfn]sf 5g\
< /x:o s] xf] <’
kfl/hftn] cfkm\gf] k|ltlqmof JoSt u/L–
‘grflxg] s'/f geg . pd]/ 9Nb} uPkl5 z/L/ rfp/L kb{} hfg yfN5, r]x/fsf] /f}gs
vtd x'g yfN5 . stfsf] u'nfkmL ufnf < 76\6fsf] klg xb x'G5 .’
c/ljGbn] eg]–‘t/ t]/f] of] kl/jt{g d]/f
nflu Ps cfZro{sf] ljifo ePsf] 5 . t]/f] :jefj klxn]sf em}F emsf]{kmsf]{ ug]{
vfnsf] klg 5}g . tF eGg rfxGg;\, of] cs{} s'/f xf], t/ Ps lbg s]xL g s]xL t
kSs} elGn;\ lg .’
kfl/hftnfO{ dgdg} 8/ nfUg
yfn]sf] lyof], st} c/ljGb p;nfO{ zª\sfsf] cfFvfn] x]g{ t yfn]sf xf]Ogg\ eg]/ .
zª\sf, t/ zª\sf lsg < s]sf] < rf/ k|x/, rf}aL; 306f n6\6fO{ 3'd]em}F pm
pg}sf] 3/;+;f/jl/kl/ kmgkmgL 3'ld/x]sL 5] . ;a}sf] x]/rfx ul//x]sL 5] . cfkm\gf
nflu Ps ;]s]G8 klg ;do lbg kfpFlbg . ha pm o; ljifodfly cGtd{gn] ljZn]if0f ug{
yfNyL, clg p;nfO{ cfkm\gf uf]kgLo ;DaGw clws cy{k"0f{ nfUg yfNYof] . pm o;
;DaGwnfO{ hLjge/ ;Dxfn]/ /fVg rfxGyL .
Ps lbg c/ljGbn] p;nfO{ v'a
dfof b]vfpg yfn] . p;sf] sf]dn z/L/df htftt} ;'D;'Dofpg yfn] . c/ljGbsf] o;
¿knfO{ b]v]/ kfl/hftnfO{ cfZro{ nflu/x]sf] lyof] . otfptfsf k'/fgf s'/fsfgL
ub{}ub{} pgL eGg yfn]– ‘d tFdfly s'g} k|sf/sf] zª\sf ul//x]sf] 5}g . olQs}
;f]lw/x]sf] 5', b'MvL gxf] . lhGbuLdf ;a}yf]s ;Dej 5 . cfsl:dstfdf s;sf] xft 5
/ < eg\ t, efUoeGbf anzfnL sf] 5 / < olt jif{;Dd xfdLn] cfkm\gf] 3/;+;f/
;hfof}F, clxn];Dd Ps–csf{sf ;Dk"/s eP/ /x]sf 5f}F . Ps kn klg Ps–csf]{ljgf
afFRg ;St}gf}F . ctM s'g} gx'g'kg]{ 36gf tFdfly 3l6t eof] ls, To;f] xf] eg] klg
xfdL Ps–csf{af6 cnuynu eOxfN5f}F xf]nf eg]/ g8/f . d olQ dfq hfGg rfxG5' ls tF
dnfO{ 5f8]/ s'g} cGo======.’
oltw]/} 3'dfO{lkm/fO{sg s'/f gu/L,
c/ljGb ;Lwf ;afn ug{ ;Sy] . c/ljGb cfkm\gf] ;Hhgtf b]vfpgsf] ;f6f] ;Lwf;Lwf
zAbdf kfl/hftnfO{ of] k|Zg ;f]Wg ;Sy] . Toltv]/} 3/sf] sna]n aHg nfUof] . ctM
To; gf6ssf] k6fIf]k ToxLF eof] . kfl/hft pT;'stfk"j{s 9f]sf vf]Ng k'uL .
l5d]sLx¿ e]63f6sf nflu cfPsf /x]5g\ . pgLx¿ a}7s sIfdf cfP/ a;] .
o;kl5 pm 3/]n' sfddf Jo:t eOxfnL . To;
lbg c/ljGbsf] dfof c¿ lbgsf em}F lyPg . aRrfx¿nfO{ To;kl5 slxn] dfofn' :j/df
af]nfP/, slxn] emkf/]/, slxn] t yKk8 xfg]/ klg s'/f b'x'g vf]Hy] . k|ltkn
c/ljGbsf] :jefj kl/jlt{t eO/x]sf] lyof] . pgsf dgdf ;dflxt ;Gb]xn] lj/lStsf] ¿k
wf/0f u/]sf] lyof] . ;fgfltgf s'/fdf klg pgL em}emu8f ug{ yfn]sf lyP .
kfl/hftn] cfkm"nfO{ ;s];Dd lgoGq0f u/]sL lyO{ . p;sf] dg Unflgn] el/GYof]
. o:tf] nfUYof] dfgf}F pm c:k[Zo, 3[l0ft j]Zof ag]sL 5] . sltkN6 ;f]lr/x]sL x'GyL oL ;f/f
s'/fx¿sf] /x:osf] kf]sf] km'sfOlbpmF . t/ s;nfO{ egf];\ < s;n] p;sf s'/fdf
ljZjf; unf{ < p;n] sxfFaf6 ;'? unL{ < p;n] d];f] kfO/x]sL lyOg . p;n]
cfkm" /ft kgf{;fy p;sf] dg cwL/ x'g yfN5 eg]/ eGg ;SnL < x/kn p;nfO{
ef/L nfu]/ cfpF5 . ha ;a} lgbfpF5g\, cfwf /ftdf pgL la/fnfsf rfnn] cfpF5g\ .
p;sf z/L/sf] dxsn] kfl/hftnfO{ ;Ddf]lxt ul/lbG5 . To; dxsn] ;f/f 3/ ;'jfl;t eP/
cfpF5 . pgL p;sf] 5]pdf cfP/ v8f pleO/xG5g\ . cf]5\ofgdf 3'F8f 6]s]/ a:5g\ .
clg p;sf cf]7df dfofn' r'Dag s;]/ lbG5g\ . pQ]hgfjz kfl/hft cfkm\gf] z/L/
pgnfO{ ;dlk{t ul/lbG5] . pm sfdqmL8fsf nflu tof/ x'G5] . leQ]38Lsf] l6sl6s
tfnsf ;fy pgsf] tfn ldNb5 . z/L/ / dg ;'vn] ;'vftLt :t/tkm{ cu|;/ x'G5 . olt
lbgsf j}jflxs hLjgdf hf] ;'[v p;nfO{ slxNo} ldn]sf] lyPg, Tof] ;'[v pgLaf6
k|fKt u5]{]{ . o:tf] nfUYof] o:tf] ;'v k|fKt gu/Lsg p;sf] hLjg Joy{ eP/ laTg]5
. hfg'eGbf cufl8 pgL cfkm\gf cf]7 p;sf cf]7df 6fF:y] . cfkm\gf] lhe|f] pgsf]
d'vleq k;fpFy] . p;sf kftnf cf]7x¿af6 /;kfg ub{y] . o;} /ltlqmofdf slxn] laxfg
x'GYof], yfx} kfpFlbgyL pm .
slxn]sfxLF ;fFem}b]lv p;sf]
dg cwL/ x'g yfNYof] . p;nfO{ o:tf] dx;'; x'g yfNYof], pgL cfh cfpFb} 5}gg\ .
o:tf] ;f]Rt}df dfq klg p;sf cfFvfdf cfF;' cfpFy] . ha pm cl3Nnf] /ftsf]
cg'e"ltsf af/]df ;f]Rg yfNyL, p;sf] gfO6fd'lg Ps ;G;gfx6 k}bf x'g yfNYof]
.
oL ;f/f s'/f ;'g]kl5
c/ljGbsf] w}o{n] hafkm lbg] kf] xf] ls < eg"F ls geg"F eg]/
;f]Rtf;f]Rt} oltsf lbg latfPsL lyO{ kfl/hftn] . crfgs Ps lbg p;nfO{ nfUof], of]
;a} s'/f] 5'kfP/ s]xL kmfObf 5}g . ca Tof] ;do cfO;s]sf] 5 . p;n] ;a}yf]s
elglbg'k5{, tfls lbglbgsf] emGem6af6 p;nfO{ d'lSt ldNg]5 . c/ljGb klxn] t oL
;a} s'/f ;'g]/ v'a xfF;]sf lyP . clg pgn] Psbd uDeL/tfk"j{s eg]– ‘;fOlss
.’
kfl/hftnfO{ cfkm\gf] sn]h
hLjgsf s'/f ofb cfof] .
‘;fOlss .’ pgLx¿ l/gf
df]xGtLnfO{ eGy] . pgLx¿ b'j} n]l8h xf]:6]nsf] ?d gDa/ t]O;df a:g] uy]{ . p;sf]
:jefj kfl/hft / c¿ s]6Lx¿sf] h:tf] lyPg . Hofbft/ ;do pm r'krfk jf uDeL/ /xGyL
. cfkm\gf] cf]5\ofgdf ;]tf] tGgf km}nfPsL x'GyL . To; cf]5\ofgdf 8]9 lkm6 pFrf]
lqeª\uL >Ls[i0f eujfg\sf] d"lt{ klg /fv]sL lyO{ . 6]andf slxNo}
k9\lbgyL, cf]5\ofg g} p;sf] k9\g] 7fpF lyof] . /ftdf pg} >Ls[i0f eujfg\sf]
d"lt{sf ;fydf pm ;'TbyL . slxNo} elGbgyL p;sf] >Ls[i0fsf ;fy s] ;DaGw 5
eg]/ . s]6Lx¿ p;nfO{ dL/f eg]/ lr9\ofpFy] . csf]{ sf]7fsf s]6Lx¿ kfl/hftnfO{
;f]Wy]– ;fFrf];fFrf] eg\, /ftdf pm >Ls[i0f eujfg\sf] d"lt{;Fu} ;'T5]
<
k|foM l/gf 8fOlgª xndf vfgf
vfGgyL . cf]5\ofgd} Knfl:6s cf]5\ofP/ vfgf vfGyL, dfgf}F pm;Fu >Ls[i0f klg
vfgf vfO/xg'ePsf] 5 . To; lghL{j d"lt{sf ;fy l/gfsf] k|]d;DaGwnfO{ b]v]/
kfl/hftnfO{ a8f] /fd|f] nfUYof] . p;nfO{ slxn]sfxLF cfZro{ klg x'GYof] .
xf]:6]n u]6g]/ cg]s s]6fs]6Lx¿sf ;hLj k|]d, pgLx¿sf k|]dfnfk, pgLx¿sf Vofn76\6f
b]v]kl5 l/gfsf] of] lghL{j k|]d p;nfO{ Psbd} xf:of:kb nfUYof] . b'O{ jif{b]lv
xf]:6ndf Ps;fy a;] klg l/gfn] s]jn cfkm\gf Psb'O{ uf]Ko s'/f r'xfPsL lyO{ .
klxnf] s] eg] pm hLjgdf lax] ug]{jfnf 5}g . csf]{rflxF, h] s'/fsf nflu
cfOdfO{x¿ lax] ug{ rfxG5g\, Tof] rLh ltgnfO{ To;} k|fKt x'g;S5 . o;f] ePsfn]
p;nfO{ ljjfx ul//xg' s'g} cfjZos 5}g .
kfl/hft l/gfnfO{ ‘;fOlss’
;lDem/x]sL lyO{ . c¿ s]6Lx¿ klg p;nfO{ kfun 7fGby] . kfl/hftsf] Tof] ;a} syf
;'g]kl5 uDeL/ eP/ c/ljGbn] p;nfO{ dgf]/f]uL eg] . c/ljGb kfl/hftsf ;DaGwdf h]
ljrf/ /fVy], To;eGbf Hofbf pgsf] pT;'stf kfl/hftsf] k|]dLsf af/]df hfGgdf lyof]
. ctM x/]s laxfg p7\gf;fy klxnf] k|Zg oxL ;f]Wy]– ‘cfhsf] /ft s;/L s6\of] <’
x/]s /ft t pgL cfpFb}gy] .
o;sf/0f kfl/hft eGyL– ‘/fd|f] ePg . pgL cfPgg\ .’
‘ltd|f k|]dL s:tf b]lvG5g\
< s'[/fsfgL klg u5{g\ < pgnfO{ ;a}eGbf s] dgk5{ <’ c/ljGb ;f]Wy] .
c/ljGbafx]s p;sf] hLjgdf csf]{ Pshgf klg cfO;s]sf] lyof] . pgn] a8f] :jfefljs
¿kn] To; ;DaGwnfO{ :jLsf/ u/]sf lyP .
s'g} b'3{6gf 36\t}gYof] t/
cGt/ª\u ;dodf Tof] k|]dL k'?if c/ljGbsf] z/L/df ldNbYof] . / kfl/hft c/ljGbsf]
z/L/df cfkm\gf] k|]dL k'?ifnfO{ kfP/ v';Ln] ubub x'GyL .
;a}yf]s ;'rf? ¿kn] rln/x]sf] lyof] .
c/ljGbsf pkxf; cyjf b'j}sf sfg]v';L cyjf kfl/hftsf] o'jtL;'ne r~rntf b]v]/
5f]/LnfO{ o:tf] ;'/fs ldn]h:tf] nfu]sf] lyof] ls 3/df pgLx¿ rf/hgfafx]s csf]{
sf]xL klg 5 . ha x'nfsLn] s'g} lr7L NofpFYof], a8f] ;fjwfgLk"j{s To;sf]
7]ufgf tyf x:tfIf/ x]g{ yfNyL pm, s] yfxf Tof] gofF k'?ifsf] 7]ufgf / x:tfIf/ t
xf]Og < kmf]gsf] 306L aHb}lkR5] pm ;'6'Ss l/l;e/ p7fP/ k'gM /fVyL, t/ klg
p;n] s'g} e]p kfpg ;s]sL lyOg Tof] kfFrf}F k'?if sf] xf] hf] pgLx¿sf] 3/leq
Zjf;k|Zjf; lnO/fv]sf] 5 eg]/ .
Tof] sf] xf], hf] dftflktfsf zogsIfdf
k|j]z ug{ ;St5 <
kfl/hftn] Ps lbg b]vL, p;sf]
df]O:r/fOh/ af]tndf kfgL xflnPsf] 5 . km];Kofs 6\o'a bafP/ ;f/f k]m;Kofs
lgsflnlbPsf] 5 . leQfdf lnlkl:6sn] lsl;d–lsl;dsf cfs[lt agfOlbPsf] 5 . Pskl5
csf]{ ljlrq 36gf 3l6/x]sf lyP . Ps lbg p;n] b]vL, p;sf] Kof]/ l;Ns ;f8Lsf]
lsgf/f s;}n] sfl6lbPsf] 5 . pm l/;fP/ ?g yfn]sL lyO{ . k/Gt' bf]ifLsf af/]df
p;nfO{ yfxf ePg . v} lsg xf], p;sf] dgn] elg/x]sf] lyof], p;sL 5f]/Ln] g} of]
;a u/]sL x'g'k5{ . o:tf] ;f]Rg'sf k5fl8 Ps sf/0f lyof], lbg–k/lbg p;sf]
ablnFbf] Jojxf/ . ha p;nfO{ s]xL eGyL pm, cfkm"n] dfGg'kg]{ dfGohgk|lt
x'g'kg]{ ;fdfGo lzi6frf/;d]t g/fvL Tof] t'?Gt cG6;G6 pQ/ lbOxfNyL . pm
kfl/hftsf s'g} klg s'/f ;'Gg rfxGgyL . olt;Dd ls, h'g s'/f of h'g sfd
kfl/hftnfO{ dg kb{}gYof], hfgLa'emLsg 5f]/LrflxF ToxL sfds'/f uyL{, kfl/hftnfO{
lr9\ofpgs} nflu . p;n]
s'/f a'lem;s]sL lyO{, 5f]/L s'g} sf/0fn] pml;t l/;fPsL 5] . PskN6 lgs} l/;fP/
s]xL cgu{n klg af]Ng yfn]sL lyO{– ‘ltdL s] 7fG5f} < dnfO{ s]xL yfxf 5}g <
dnfO{ ltd|f ;a} s'/f PsPs u/L yfxf 5 .’
kfl/hftnfO{ 8/ klg nfu]sf] lyof] . x}gx}g
eGbfeGb} sltko s'/f uf]Ko /xG5g\ dflg;sf] hLjgel/ . clGtd ;f; km]?Gh]n;Dd To:tf
s'/f s;}nfO{ eGg kfOPsf] x'Fb}g . dl/;s]kl5 lrtfdf p;};Fu hn]/ hfG5g\ tL ;a}
ljifo / k|;ª\u . 5f]/L To:tf] s'g s'/f hfGb5] xf]nf, ;f]r]/ kfl/hftnfO{ 8/
nfu]/ cfpFYof] .
p;nfO{ t;f{pg xf] jf c¿ g} s'g} sf/0fn]
xf] 5f]/Ln] Ps lbg egL– ‘ltd|f cfFvfd'lg 7"nf7"nf sfnf wAaf hd]sf 5g\
.’
To;kl5 pm ljb|"k xfF;f] xfF:g yfnL
. Tof] xfF;f] kfl/hft s;/L e'Ng ;S5] / < k6sk6s P]gfsf ;fd'Gg] pleP/
Wofgk"j{s cfFvfd'lgsf sfnf wAaf x]g{ nfuL . kfl/hft cfkm\gf] r]x/fsf]
af/]df ul/Psf] ckdfghgs l6Kk0fLaf6 b'MvL eO/x]sL lyO{ . of] s'/f] 5f]/Ln]
/fd|/L a'em]sL lyO{ . To;}n] hfgLa'emLsg l/; p7fpg] lx;fan] eGg] uyL{– ‘ltd|f
cg'xf/df rfp/L kl//x]sf 5g\ . ltdL a"9Lh:tL b]lvg yfNof} . ltd|f] z/L/sf]
/ª klg Psbd sfnf]–snf}6f] ePsf] 5 .’
PskN6 kfl/hftsf skfnaf6 Pp6f ;]tf] skfn
pv]n]/ p;sf cfFvfcufl8 xNnfpFb} 5f]/L hf]8hf]8n] xfF:g yfnL .
5f]/Lsf] o;k|sf/sf] czf]egLo Jojxf/n]
p;nfO{ leq}b]lv Psbd g/fd|/L efFlrlbof] . x'g t p;sf egfOdf slQ klg clt/~hgf
lyPg . slxn]sfxLF t kfl/hft cfkm" :jod\ ;dlk{t x'Fb} eGg] uyL{– xf] 5f]/L,
ca d a"9L eO;s]F .’
t/ klg p;sf] dgaf6 Iff]e k/ x'Fb}gYof]
. Iff]e lsg < kfl/hftsf] To;df s] bf]if 5 / <
Ps lbg p;n] 5f]/LnfO{ 5]pdf af]nfO{ .
p;n] egL– ‘tFnfO{ cfkm\gL dDdLsf af/]df h]hlt u'gf;f] 5g\, ;Kk} ;f]em} eg\ .
dnfO{ t]/f] o; k|sf/sf] b'Jo{jxf/ ;x\o 5}g . Ps rLh ofb /fv\, t]/f] hLjg t]/f]
xf], d]/f] hLjg d]/f] xf] . d t]/f] lhGbuLdf c¿ bvn lbGgF, tF klg d]/f]
lhGbuLdf s'g} x:tIf]k ug]{ 5}g;\ .’ pm uDeL/ ePsL lyO{ .
Psl5gkl5 5f]/Ln] lt/:sf/efjn] egL– ‘l5M
¤’
kfl/hftn] ;f]w]sL lyO{– ‘l5M < lsg
<’
5f]/L l/;n] tDtdfpFb} eGg yfnL– ‘d]/f]
d'v gvf]nfpm . dnfO{ d'v vf]Ng] u/L ljjz gagfpm .’
))))
hubLz
df]xGtL -!(%!–@)!#_
hubLz df]xGtL k|l;4 cf]l8of
n]vs x'g\ . ef/t cf]l8;f /fHosf] do"/e~h lhNnfsf] uf]?dlxifgL ufpFdf !(%!
km]a'|c/L !& df hGd]sf logn] tL; jif{eGbf a9L pQ/–klZrdL pl8;fsf] Ps sf]Onf
pTkfbg sDkgL ‘dxfgbL sf]nlkmN8 lnld6]8’df sfd u/]/ latfP . pgsf syfdf
ltg} If]qsf] hghLjgsf] anzfnL lrq kfOG5 .
cf]l8of syf;flxTo / pkGof;df
pgL 6«]G8;]6/sf ¿kdf lrlgG5g\ . slgis slgis, pQ/flwsf/, b'lb{g, cb[Zo ;sfnh:tf
kfFr sfnhoL pkGof;sf ;|i6fsf ;'gf Oln;L, PsfsL cZjf/f]xL, O{iof{ Ps Ct', PNad,
h'4If]q] Ps, ;'Gb/td kfk, aLhj[If 5fof h:tf !@ syf;ª\u|x k|sflzt ePsf 5g\ . pgL
obfsbf lxGbLdf ;d]t n]Vy] .
;/nf cjf8{, cf]l8;f ;flxTo
csfbdL cjf8{, emª\sf/ cjf8{, wl/qL cjf8{, k|hftGq cjf8{, pTsn ;flxTo ;dfh syf
;Ddfg cflb cg]s ljlzi6 k'/:sf/n] ;'zf]let logL s]xL ;do ;Djt{s ;flxlTos klqsfsf
klg ;Dkfbs /x] . pgsf syfx¿ lxGbL, cª\u|]hL, aª\ufnL, dnofnd / t]n'u' efiffdf
;d]t cg"lbt 5g\ . pgsf ;d;fdlos ljifodflysf l6Kk0fL / lgaGwfTds /rgfx¿
;dsfnLg ef/tLo ;flxlTos tyf cGo klqsfx¿df lgl:s/xGy] .
k|l;4 cf]l8of gf/LjfbL n]lvsf
;/f]lhgL ;fx" pgs} kTgL x'g\ . pgsf Ps 5f]/f cg'ej / 5f]/L ;+j]bgf u/L
b'O{ ;Gtfg 5g\ . ;g\ @)!# l8;]Da/ @( df pl8;fsf] kxf8L ;x/ a]nkxf8df /]n
b'3{6gfdf k/L a};6\7L jif{sf] pd]/df pgsf] b]xfGt eof] .
#= lbUjno
––hubLz
df]xGtL
‘lbNnLsf dfG5]x¿ Psbd} 7u
x'G5g\ xlu cª\sn <’ lkª\sLn] ;f]wL .
5f]/L, To:tf] xf]Og eGg kfP ¤
dflg;x¿ ;a}lt/ p:t} x'G5g\ . lbNnLsf x'g\ of e'jg]Zj/sf, Go'of]s{sf x'g\ of
sf]nDaf]sf . ljZjf; dfq jf:tljs rLh xf] eg]/ lkª\sLnfO{ ;Demfpg' 7Ls x'GYof],
d]/f] :s'n df:6/ a'l4cg';f/ . dflg;sf] dflg;df x'g] ljZjf;sf] s'/f . ha dg'iodf
dg'iok|ltsf] ljZjf; 6'6\gk'U5, of] wtL{ ;xL cy{df wtL{ g} /xg]5}g .
t/ d}n] eGg} kfOgF . lkª\sLsf]
‘cª\sn’ ;Daf]wgn] d]/f] af]nL af6}df c8\Sof] M cª\sn .
x'g t d p;sf] 7"nf]a'af
x'F lg . p;sf] kfkf k|sfz d]/f] efO xf] . ca eGg] xf] eg] pm d]/f nflu sf]xL
xf]Og .
/ o; lkª\sL;Fu ePsf] d]/f]
3lgi7tf b'O{ lbgsf] dfq xf] . ufpFsf] df6f] p;n] slxNo} 5f]PsL ;Dd 5}g . ;fFRr}
eGg] xf] eg] p;nfO{ cf]l8of eGg klg ldNb}g . P3f/a;]{ pd]/sf p;sf ;Demgfx¿df
d]/f] s'g} :yfg 5}g . To;} eP/ xf]nf p;sf] gh/df d 7"nf]a'af geP/ cª\sns}
¿kdf u|x0fLo lyPF .
lxhf] lkª\sL / d cfu/f uPsf
lyof}F . k|sfzn] g} ;f/f Joj:yf ul/lbPsf] lyof] . udL{sf lbg x'gfn] Po/ slG8;g
ePsf] a;sf] Joj:yf u/]sf] lyof] . cfu/f, dy'/f / j[Gbfjg hfg] ljifodf s'/f t ePsf]
xf], t/ a;n] lbNnL 5f]8'Gh]n;Dddf P3f/ alh;s]sf] lyof] . lglb{i6 rf]sg]/sf] a;
:6]G8df 5 ah] g} tof/ x'g eg]/ xfdLnfO{ elgPsf] lyof] . a; cfP/ nUg]5 eg]/ . t/
a; ;ft ah] dfq aNn cfOk'Uof] . To;kl5 ljleGg rf]s, ljleGg xf]6n 3'Db}3'Db}
lbNnL 5f8\bf P3f/ alhxfNof] . b'O{ ah] cfu/f k'luof] . vfgf vfP/ tfhdxn x]/]/
kms{Fbf ;fFem kl/;s]sf] lyof] . a;sf] ufO8n] 3f]if0ff u¥of]– ;dosf] sdLsf sf/0f
j[Gbfjg hfg ;Dej 5}g .
kms{Fbfv]l/ dy'/f x]/f}Fnf
elgof] . dy'/f cfOk'Ubf ;ft alh;s]sf] lyof] . ;x/df cFWof/f] kl;;s]sf] lyof] .
s]xL klg b]lvFb}gYof] . huGgfyk'/L ;8ssf] gfd dfq b]lvof] . s[i0f hGddlGb/df
nfdf] nfOg nfu]sf] lyof] dflg;sf] . dy'/fdf h] b]lvP tL s]jn cFWof/f], w'jfF /
;fFu'/f af6f dfq lyP . kms]{/ lbNnL cfOk'Ubf t /ftsf] afx| alh;s]sf] lyof] .
cfh km]l/ laxfg gf} ah]sf] a;
lyof] lbNnL e|d0fsf] . d]/f ;fydf lkª\sL lyO{ . k|sfzn] ;f/f k|aGw ul/lbPsf]
lyof] . Po/ slG8;go'St a; . 5]j}sf] a; :6]G8af6 a; kqmg] s'/f] eof] . cl3Nnf]
lbgsf] ljz]if cg'ejn] g} xf] lkª\sLn] k|Zg u/]sL lyO{– ‘lbNnLsf dflg; Psbd 7u x'G5g\,
xlu cª\sn <’
‘x}g . ltdLn] eg]h:tf] xf]Og
gfgL ¤’
‘dDdL t To;} eGg'x'G5 . pxfF
s;}nfO{ ljZjf; ug'{x'Gg .’
lkª\sLsL dDdLn] slxNo} klg d]/f
;fy b'Jo{jxf/ u/]sL 5}g . dnfO{ b]Vtf lz/ g9fs] klg pm uhSs k/]/ lxF8\lbgyL .
d;Fu pm ;f]em} s'/f uyL{, t/ slxNo} b'Jo{jxf/ ulb{gyL . p;sf] Jojxf/ x/;do eb|
x'GYof], aftlrt x/;do dw'/ . t/ klg v} lsg xf], d p;sf ;fd'Gg] x'Fbf ;xh x'g
;ls/x]sf] lyOgF . p;sf km];gsf sf/0f < :6fOnsf sf/0f < aflx/ hfg] a]nfdf
pm s'tf{;'?jfn nfpFyL, 3/df a:tf KofG6 / nfdf] uGhL .
;fob k|ltefnfO{ oL ;a} s'/f dg
kl//x]sf] lyPg . oL ;adf pm Jojxf/s'zntfsf] cefj b]VyL . t/ dnfO{ oL ;a} s'/f
slQ klg v/fa nflu/fv]sf lyPgg\ . a'xf/L km];g ug{ rfxG5] eg] u/f];\ g . xfd|L
k|1f klg aflx/ a:tfv]l/ o:t} km];g u5]{ xf]nf .
t/ klg k|sfzsL kTgLsf ;fd'Gg] d
;xh x'g ;lsgF . cfkm}F cfkm"nfO{ k'8\sf] dx;'; ug{ nfu]F . d]/f] ufpFn]
9ª\un] dnfO{ ;ª\s'lrt kfg{ nfUof] . d b]Vg yfn]sf] lyPF, k|sfz;Fu klg dnfO{ ;xh
eO/x]sf] lyPg . d]/f ;fd'Gg] d'v vf]n]/ ;f]em} s'/f ug{ g;Sg] Tof] k|sfz stf
uof] < s6s hfg'cufl8 slt ?lkofFsf] vfFrf] 5, pm dnfO{ ;f]em} eGg g;s]/
efph"sf dfWodaf6 eGg nufpFYof] . ToxL k|sfz ca slt cfTdljZjf;sf ;fy d]/f
;fd'Gg] pleg ;S5 ¤ hals dnfO{ p;sf ;fd'Gg] hfg ;fx; eO/x]sf] 5}g, lsg <
k|sfz deGbf cf7 jif{n] sfG5f]
xf] . pm / d]/f aLr b'O6L alxgL 5g\ . d 3/sf] 7"nf] 5f]/f] . ;fgfdf d
k|sfznfO{ Psbd} l/; p7fpFy]F . clg pm ?Fbf?Fb} vf6d'lg lgbfpFYof] . To; lbg
dftfhLn] dnfO{ olt ufnL ug'{x'GYof] ls lbgel/ 8/n] ubf{ aflx/ cfFksf] au}Frfdf
3'ld/xGy]F .
afNosfnsf dL7fdL7f ;Demgfx¿ .
k|sfz df5f dfg{df ;f}lsg lyof] . g'xfpg uPsf] a]nf sfF8fdf df5f df/]/ NofpFYof]
. xfd|f] ufpFdf Pp6f vf]N;f] lyof] . xfd|f] 3/}g]/;Dd Tof] vf]N;f] au]/ cfO{
kfgL hDYof] / tnfp ag]sf] lyof] . To; tnfpdf lrFu'8L, ul8;f cflb df5fx¿ pk|mGy]
. VofnVofnd} k|sfz bf}8]/ tnfpsf 3fF;leq xft 3';fpFYof] / Ps d'6\7L df5f
kqmGYof] . of] s]6f] cluNnf] hGddf l;ds'v'/f] lyof] xf]nf eg]/ ;a}n] eGy] .
k|sfz afns pd]/b]lv g} Psbd
km];g uYof]{ . pm dftfhLsf] clt Kof/f] lyof] . Dofl6«s kf; u?Gh]n ;Dddf d]/f]
cfkm\gf] eGg] slt klg k};f lyPg, ks]6 dgL, xft vr{sf] t ;afn} p7\t}gYof] t/
aRr}b]lv k|sfzsf] cfkm\g} 70ff lyof] . To; 70ffdf pm hxfFaf6 eP klg k};f vf]h]/
/fVYof] . 3/df ufx|f];fª\u|f] kbf{ pm To;af6 lems]/ dftfhLnfO{ ;fk6 lbGYof] .
k|sfz;Fu d]/f] s'g} s'/fdf
;dfgtf lyPg . pm aRr}b]lv cfkm\gf] kf];fs, cg'xf/, skfn cflb s'/fdf Psbd hfu?s
lyof] . d lyOgF . p;sf sltko cfkm\g} ;fdfg lyP, clg pm tL ;/;fdfg a8f]
htgk"j{s ;Dxfn]/ /fVYof] . p;sf] cfkm\gf] cf]5\ofg, l;/fgL, l;/s dfq xf]Og
Pp6f ;fgf] /]l8of] klg lyof] . d]/f] cfkm\gf] ;fdfg eGg] s'g} rLh lyPg . d s'g}
s'/f kfpgsf nflu sf]l;; klg ulb{gy]F . dnfO{ cfkm\gf sk8fsf] klg jf:tf lyPg,
cfkm\g} cf]5\ofgsf] klg dtna lyPg . sltko cj:yfdf t d]/f] cfkm\g} vf6;Dd klg
x'Fb}gYof] .
PskN6sf] s'/f, ufpFg]/sf]
ahf/df ck]/f cfof] . d}n] hfg] a]nfdf l6s6sf] k};fafx]s Ps k};f klg Hofbf
dfu]sf] lyOgF . k|sfzn] rflxF hfg] ;dodf xftvr{ klg dfu]sf] lyof] . dftfhLn]
lbg' klg ePsf] lyof] . sltkN6 t k|sfzn] k};f dfUbf ;sf/fTds eOlbP/ dftfhLsf]
lktfhL;Fu 7fs7's klg kYof]{ . k|sfz dftfhLsf] Kof/f] lyof], drflxF lktfhLsf] .
‘8]8L eGg'x'Fb} lyof], xh'/
Psbd /fd|f] k9\g'x'GYof] /] . Dofl6«s k/LIffdf lhNnfel/df km:6 g} x'g'ePsf] /]
. xh'/ 8]8Lsf em}F cfO{PP; gag]/ ufpFsf] :s'ndf l6r/ aGg k'Ug'ePsf] /] .’
lkª\sLsf] o; k|Zgn] d km]l/ d
lbNnL ;x/sf] ;/f]lhgL gu/g]/sf] o; a; :6ktkm{ cfPF . a; b]lvPg . xfd|f] a;sf]
gfd lyof] zfxhxfF . a; Psbd kSsf d';ndfg dflnssf] xf]nf . l6s6df c/aL cIf/df
&*^ n]v]sf] xf]nf . lbgsf] gf} alh;s]sf] lyof] . k|r08 udL{ eO/x]sf] lyof]
. lkª\sLn] jf6/ af]6n cfkm\gf ;fydf /fv]sL lyO{ . Ps 7fpFdf /f]lsP/ kfgL lkpg
kfP x'GYof] . x}g, 5f]/LnfO{ ltvf{ nfUnf km]l/ .
k|sfzsL kTgL Psbd} xf]l;of/ /
lx;falstfa /fVg] vfnsL lyO{ . bf]kx/sf nflu nGr Kofs]6, af6fsf nflu kfgL .
k|sfzsf h:t} pm klg Psbd ;kmf;'U3/ 5] . 3/ klg Psbd ;hfP/ /fv]sL x'G5] . x/]s
lbg 3/df s'rf] nufpF5], e'OF /fd|/L k'5\g] u5]{ . d}n] slxNo} Wofg lbOgF ptf
ufpFdf d]/L kTgLn] klg o;}u/L ;kmfO u5]{ ls ulb{g eg]/ . xf], dª\l;/ dlxgfsf]
klxnf] laxLjf/df kg]{ nIdLk"hfdf 3/ wf]OkvfnL u/]/ ;/;kmfO u5]{ . of]rflxF
d}n] ;w}F b]Vt} cfPsf] 5' .
‘xh'/ ufpFdf l6r/ lsg x'g'ePsf]
<’
k|sfzsf] t'ngfdf d Ps c;n
ljBfyL{ lyPF . p;a]nf cAh]lS6e 6fOksf k|Zg x'Fb}gy] . cfhsnsf aRrfx¿sf em}F Ps
;odf c;L NofPsf] b]lvFb}gYof] . Ps ;odf ;f7L–k}F;6\7L Nofpg' klg sl7g sfd lyof]
. p;a]nf d}n] ;odf krxQ/ dfs{ NofPsf] lyPF . t/ s;}n] klg ;f]r]sf] lyPg d s'g}
7"nf] sn]hdf k9\5' eg]/ . d]/f] dgdf klg /]j]G;f jf aLh]aL sn]hdf
k9"F eg]/ slxNo} cfPg . ufpFs} 5]psf] sn]hdf k9]F d}n] . cfO{P;;Lkl5
sn]hdf aLP;;L lyPg . slxNo} s;}n] dnfO{ d]l8sn ;fOG; k9\g'k5{ eg]g . d}n]
aLP;;L klg ul/gF . s;}n] eGof]– lj1fg lnP/ u|Øfh'P6 x'g'df s]xL kmfObf 5}g .
jf:tjdf xfd|f] 3/df OlGhlgo/ of 8fS6/ x'g] af/]df t s;}n] sNkgf klg ub{}gYof] .
Tolt k9fpg nfUg] vr{ h'6fpg] ;fdYo{ dftflktfhL;Fu 5Fbf klg lyPg .
xfd|f] ufpF lgtfGt ufpF lyof] .
xfd|f 5]p5fpdf s'g} klg snsf/vfgf lyPgg\ . dflg;x¿sf] k|d'v k];f v]tLkftL ug'{
dfq lyof] . ufpFdf p;a]nf gf]s/L eGg'sf] dtna dflg;x¿ a'em\y]– :s'nsf] df:6/
x'g' . x}g eg] snsQfdf s'NnL sfd . 7"nf dfG5]x¿ ;Grf];'la:tf ;f]Wbf eGy]–
tF cfhsn s'g :s'ndf 5;\ lg <
k|sfz To; h'udf cfO{PP; ePsf]
lyof] . xfd|f] If]qdf of] Psbd gofF s'/f] lyof] . xflsd x'gsf nflu s:tf] k/LIff
kf; ug'{k5{, dflg;x¿nfO{ yfxf lyPg . sf]xL cfZro{ dfg]/ ;f]Wy]– ‘xflsdsf] k9fO
sxfF x'G5 lg 5f]/f <’
k|sfz ;fg}b]lv Psbd :df6{ lyof]
. pm pQ/ lbOxfNYof]– ‘b]x/fb'gdf .’
‘s]s] k9fpF5g\ lg ToxfF <’
klxnf] kf7 x'G5 M tkfO{+ xflsd
x'g'x'G5 . c¿ dflg;h:tf] xf]Og . s;/L a:g'x'G5, s;/L vf]Sg'x'G5, s;/L s'/f ubf{
kf]lnl6S; ldnfP/ ug'{x'G5, cflb .’
k|sfzsf] Joª\Uo klg
ufpFn]x¿nfO{ Psbd cfgGbbfoL nfUYof] . k|sfz o:tf] JolSt lyof] . deGbf leGg}
:jefjsf] . d dflg;x¿sf ;fd' ;xh dx;'; ulb{gy]F . t/ p;nfO{ slQ klg ;/d
nfUb}gYof] .
k|sfzn] ;]s]G8 l8lehgdf pRr
cª\s NofP/ Dofl6«s kf; u/]sf] lyof] . km:6 l8lehg k'¥ofpg s]jn kfFr–5 gDa/ sd
lyof] . d}n] To; ;dodf ufpFsf] :s'ndf HjfOg u/]sf] lyPF . k|sfzn] lh2L u¥of] .
pm glhs}sf] sn]hdf gk9\g] eGg yfNof] . lktfhL l/;n] w'jfFw'jfF x'g'ePsf] lyof]
. To; ;dodf aflx/ k9\bf dlxgfsf] Ps ;o c;L ?lkofF vr{ k'UYof] . olt w]/} ?lkofF
s;n] lbG5 / < cfheGbf aL; jif{ k'/fgf s'/f x'g\ tL . dnfO{ b'O{–tLg ;o
?lkofF tna k|fKt x'GYof] . lktfhLnfO{ eg]F– vr{ gk'u] d d]/f] tnaaf6 k|sfznfO{
lbpFnf . pm hfcf];\ . aflx/L xf]:6]ndf a:nf .
k|sfz s6s uof] . /]j]G;fdf k9fO
;'? u¥of] . gDa/ sd x'gfn] p;sf]] ;fOG;df P8ld;g x'g ;s]g . sn]h rf]sdf To;a]nf
cf]l8;f xf]6n gfdsf] Pp6f xf]6n lyof] . vf;df Tof] xf]6n geP/ d]; lyof] .
dlxgfsf] kRrL; ?lkofF ef8f nfUYof] . vfgfvr{ ;f7L;Q/L ?lkofF nfUYof] . gf:tf /
sn]hsf] lkm; ldnfP/ ;o ?lkofF . d p;nfO{ dlxgfsf] Ps ;o aL; ?lkofF k7fpFy]F .
t/ k|sfznfO{ dlxgfsf] Ps ;o aL;
?lkofFn] k'Ub}gYof] . dlxg}lkR5] 8]9 ;o, b'O{ ;o ?lkofF dfUYof] . dftfhL klg
rfdn a]r]/ eP klg s]xL /sd k7fpg'x'GYof] . s6sdf a:tf k|sfzn] w]/} pwf/f]
ul/;s]sf] lyof] .
pwf/f] ltg'{kl/xfNof], pm
6\o';g k9fpg yfn]sf] lyof] .
k|sfzn] 6\o';g k9fPsf] s'/f
;'g]/ lktfhL w]/} b'MvL x'g'ePsf] lyof] . lktfhLnfO{ w]/} s'/f t d}n] eg]s} klg
lyOgF . h:tf], k|sfzn] s6s uPkl5 r'/f]6 vfg l;s]sf] lyof] . aLraLrdf /S;L klg
vfGYof] . PskN6 t d}n] p;sf] k9\g] 6]ansf] 8«fj/df r'/f]6 klg b]v]sf] lyPF .
Tolta]nf;Dd p;dfly d]/f] bfloTj afFsL g} lyof], k|sfzsf] Tof] rfnfdfnf b]v]/
r'k} nfUg' plrt ;Dem]sf] lyPF .
k|sfznfO{ yfxf x'Fb} uof], p;n]
gf]s/L kfpg] xf]Og . clglZrt eljion] p;nfO{ lg/fz kfb{} nu]sf] lyof] . p;n]
sljtf n]Vg yfNof] . b'O{tLgcf]6L s]6LnfO{ dfof klg ug{ yfNof] . rfx]sf] a]nf pm
ltgLx¿;Fu zf/Ll/s ;DaGw klg /fVYof] . Psb'O{kN6 t pm snsQfdf j]Zofno klg wfPsf]
lyof] .
p;sf ;a} ultljlwsf] hfgsf/L
dnfO{ k|fKt x'G5 eGg] p;nfO{ nfUb}gYof] . s;/L dnfO{ yfxf xf];\ / < slxn]
s'g} ;fyLn] t slxn] k|sfzsxfF cfpg] lr7Ln], slxn] k|sfzsf sltko ;fdfgn] . h] eP
klg k|sfzsf pk/ d]/f] lgu/fgL ;w}F sfod lyof] . dfgf}F, pm d]/f] efO geP/ 5f]/}
xf] .
t/ xfd|L dftfhL o:tf] s'/f dfGg
tof/ x'g'x'GgYof] . pxfF ;f]Rg'x'GYof], d k|sfz;Fu O{iof{ u5'{, o;}n] d k6sk6s
p;sf af/]df x'Fb} gePsf s'/f u5'{ . lktfhLnfO{ eGg' c;Dej lyof] d]/f nflu .
pxfFn] l/;sf] emf]Fsdf k|sfznfO{ ;f]em} cfqmd0f ug{'x'g] lyof] . To;} eP/
z"GonfO{ ;a}yf]s lhDdf nufpg'afx]s s]xL pkfo lyPg .
;fob dftfhLs} s'/f ;xL lyP . ld;fj6
gu/L s;}n] ;'gaf6 uxgf agfpg ;St}g eg]/ pxfF eGg'x'GYof] . o;} eP/ dflg;sf]
rl/qdf klg clnslt c;n rl/q / clnslt v/fa rl/qsf] ;+of]hg x'g' h?/L 5 . p;n]
cfO{PP; kf; u/]sf] va/ ;'g]kl5 k|sfzsf] rl/qsf] ;Dk"0f{ :vng w'nfdf
lanfof] . lktfhL v';L x'g'eof] . dftfhL klg /dfpg'eof] . d]/f] t uj{n] 5ftL 9Ss
km'lnxfNof] . x]bf{x]b{} ufpFn]x¿sf cfFvfdf xfdLk|ltsf] ;Ddfg xnSs} a9\of] .
dflg;x¿n] xfdLnfO{ 7"nfa8fsf] bhf{ lbg yfn] . ufpFsf] xfO{:s'nsf ;]qm]6/L
b]vf kbf{ klxn] dnfO{ gd:sf/ u/]/ uof] .
k|sfz tn v:tfv:t} Ps km8\sfdf Ps}rf]l6
km'Q pk|m]/ dfly k'Uof] .
nfnlsNnfdf a; /f]lsof] . lkª\sLsf nflu
nfnlsNnf gofF lyPg . d pd]/sf] To; lsgf/;Dd k'lu;s]sf] lyPF hxfF k'u]kl5 s'g}
klg gofF j:t'df cfsif{0fsf] cg'ej x'Fb}gYof] . sf]N8 l8«ª\S;, v]nf}gf a]Rg]x¿,
kmf]6f] lvRg]x¿ cflb ;a}nfO{ kf/ u/]/ xfdL leq uof}F . ufO8rflxF a;sf
ofqLx¿nfO{ pEofP/ nfnlsNnfsf] af/]df cfkm\gf] jStJo lbO/x]sf] lyof] . lkª\sLsf
gh/ p;lt/ lyPgg\ . pm ;f]Wg yfnL–
‘cª\sn ¤ zfxhxfFsf] gfd s] lyof] <’
‘yfxf 5}g 5f]/L .’
‘xh'/nfO{ s]xL yfxf 5}g . s;/L l6r/l;k
ug'{x'G5 < olt klg yfxf 5}g, zfxhxfFsf] gfd lyof] v'/{d .’
d xfF:g yfn]F . Ps c;xfo xfF;f] . Ps
cjx]ngfsf] xfF;f] . lkª\sL lbNnLdf x's]{a9]sL . Oªln; ldl8oddf k9]/ v'a :df6{
ePsL lyO{ . k|1f olt :df6{ lyOg . ufpFsf] :s'ndf k9\yL, cf]l8of ldl8oddf . cr]n
;fOsn r9]/ 5]ps} ;x/sf] k'/fgf] sn]hdf k9\g hfG5] . t/ lkª\sLsf] r]x/fdf h'g
clehfTosf] emns b]lvO/x]sf] 5, Tof] k|1fsf] r]x/fdf slQ klg 5}g .
d]/f] lax] cToGt ;fdfGo tl/sfn] ePsf]
lyof] . hGdklqsf x]/]/ cfkmGtx¿åf/f . lax]cufl8 ufpFdf Ps k~rfotL a:of] . x'g t
d lax]eGbf cufl8 s]6L x]g{ klg uPsf] lyPF, t/ ;ª\sf]rjz p;nfO{ 7Ls;Fu x]g{
;lsgF . s]xL klg k|Zg ;f]Wg kfOgF . 3/sfx¿n] lgs}kN6 uP/ s]6L x]/]/ cfpg'ePsf]
lyof] . ;a}n] cfkm\gf] /fo lbg'eof] . d]/f] /fo s;}n] ;f]w]g . ljlw;Ddt 9ª\un]
d]/f] lax] ePsf] lyof] .
aLP8 ub{} ePsf a]nf ljhonIdL gfd ePsL
Pp6L s]6Lsf ;fy d]/f] 3lgi7tf a9]sf] lyof] . cxF, xfdLn] slxNo} Pscsf{nfO{
r'Dag u/]gf}F . s]jn PskN6 k|eft l;g]dfdf d]6gL ;f] x]g{ uPsf xf}F . n]l8h
xf]:6nsf] u]6sf ;fd'Gg] rf/ ah];Dd ukmufkm u/]/ a:of}F . a; o:t} x'GYof] xfd|f]
/f]dfG; . s;}n] klg d'v vf]n]/ lax]sf] s'/f u/]gf}F . 6«]lgªkl5 Psn] csf{nfO{
lr7L lbg];Dd df}sf ldn]g . t/ ;'xfu/ftdf kTgLsf] d'v b]v]kl5 dgdf ljrf/ cfof]–
ljhonIdLsf ;fy lax] ePsf] eP g} a]; x'g] lyof] .
t/ ljhonIdLnfO{ gkfPsf] b'Mv
la:tf/}la:tf/} la;{Fb} uPsf] lyPF d}n] . klxnf] Kof/nfO{ s]jn /f]dflG6s
pkGof;sf gfosn] dfq la;{g ;St}gg\ . d}n] t w]/} s'/f lal;{;s]sf] lyPF . slxNo}
klg ljhonIdLnfO{ kfpg] nfn;fn] dnfO{ t8kfPg . hals k|sfzsf] lax] leGg} tl/sfn]
ePsf] lyof] .
pm cfO{PP; ePkl5 3/df s]6Lsf kfkfx¿sf]
hd36 g} x'g]uYof]{ . xfdLnfO{ ljZjf; ug{ g} sl7g eO/x]sf] lyof],
7"nf7"nf :6f6; ePsf dflg;x¿ xfd|f] 3/sf] a/G8fdf h'Qf vf]n]/ v'6\6f
wf]P/ 3/leq k:y] . pgLx¿ bxLRo'/f / s]/f vfP/ t[Kt x'g] HjfOF kfPsf] :jfª uy]{
. lktfhL k|km'lNnt eP/ k|To]s k|:tfjkl5 k|fKt x'g] bx]hsf ;fdfgx¿sf] ln:6 agfpg
yfNg'x'GYof] . dftfhLrflxF k9]n]v]sL ;'Gb/L a'xf/Ln] v'6\6f lylrlbPsf] sNkgfdf
/dfpg'ePsf] lyof] . d pxfFx¿nfO{ To;a]nf To:tf sNkgf gug{ ;DemfO/xGy]F .
k|sfzsf k|]d;DaGwx¿sf] af/]df dnfO{
yfxf lyof] . h;/L d}n] ljhonIdLsf] s'/f s;}nfO{ eGg ;lsgF, k|sfzn] o:tf] uNtL
gu/f];\ eGg] rfxGy]F . d rfxGy]F p;n] clGtddf cfkm\gf k|]ldsfx¿dWo] s'g} Ps;Fu
lax] u/f];\ .
dftfhL / lktfhLsf ;f/f u'0fg–efunfO{
nTofP/ k|sfzn] h;sf ;fy lax] ug]{ xf] eGof], ;'g]/ d klg tLg5Ss k/]F . p;n] cfkm\gf]
sn]h hdfgfsf s'g} klg k|]ldsfsf ;fy lax] ug]{ k|:tfj /fv]sf] lyPg . a? Ps
l;lgo/ cfO{PP; clkm;/sL 5f]/Lsf ;fy lax] ug]{ k|:tfj /fv]sf] lyof] . p;sf]
lg0f{o ;a}n] :jLsf/ u/]sf lyP . s6ssf] af/af6L :6]l8odsf] Sna xfp;df lax] ePsf]
lyof] .
;f/f Joj:yf k|sfzsf ;;'/fn] u/]sf lyP .
xfdL ;a} s]jn bz{s ePsf lyof}F . /fd|f sk8f nufP/ ufpFaf6 uP/ s6ssf] Ps xf]6ndf
a;]sf lyof}F . lax]sf] lbg Sna xfp;sf ;fd'Gg] pHofnf] cg'xf/ nufP/ plePsf
lyof}F / lrGb} glrg]sf cltly–cEofutnfO{ gd:sf/ u/]sf] u¥o} eof}F . cgfb/efj
:ki6 emlNs/x]sf] lyof] . lax]kl5 ;'xfu/ft klg ufpFdf dgfOPg . xfdL ;a}
;'xfu/fteGbf klxNo} ufpF kmsL{ cfPsf lyof}F . k|Lltef]h vfg] ufpFn]x¿sf] cfzf
cw'/} /x]sf] lyof] . pgLx¿ kl5 sfg]v';L ul//x]sf lyP, 9'Ss;Fu s]xL eGg ;ls/x]sf
lyPgg\ . k|sfz p;a]nf xfd|f] If]qsf] ;a}eGbf pHHjn /Tgsf ¿kdf ulgGYof] .
k|sfz lax]kl5 b'O{tLgkN6 ufpF cfof] .
klxnf] kN6 kTgLsf ;fy, clg rflxF PSn}PSn} . klxnf] kN6 p;sL kTgLsf] ljifodf
xfdL ;a} lrlGtt lyof}F . a'xf/L cfpg]5], ksfP/ v'jfpg]5], v'6\6f lylrlbg]5],
;fy}df nfu]/ ufpF3/ 3'dfpg]5f}F M oL ;a} cfzf dDdLn] klxn]b]lv g} 5fl8;Sg'ePsf]
lyof] . gofF a'xf/LnfO{ s'g} klg k|sf/n] lbSbf/L gxf];\, ;a}hgf o;}sf] tof/Ldf
nfUof}F . of] b]v]/ d]/L kTgL O{iof{n] hNg yfn]sL lyO{ .
k|sfz sf/df cfof] . Ps /ft ufpFdf a:of]
. t/ laxfg} pgLx¿ e'jg]Zj/ uOxfn] . k|sfzsL kTgLnfO{ lb;fd}bfg hfg c;'ljwf
gxf];\ eg]/ a/kfnL rkL{ tof/ ul/Psf] lyof] . Tof] c:yfoL rkL{ s'jfsf] clnslt
klt{/ afF;sf ef6fsf] agfOPsf] lyof] . k|sfzsL kTgLn] g rkL{sf] k|of]u u/L g t
To; s'jfs} . laxfg lb;flk;fa / xftd'v w'g] sfd;Dd gu/L pgLx¿ uOxfn] . k|sfzn]
eg]sf] lyof], b'O{tLg 306fdf e'jg]Zj/ k'luxflnG5 . ToxfF ;ls{6 xfp;df l/he]{;g
ul/Psf] 5 . lgTosd{ pxLF uP/ ug]{5f}F .
/fh3f6, ljho3f6, zlSt:yn OToflb
x]l/;s]kl5 xfdL km]l/ a;d} a:of}F . a;sf] ufO8 eGg yfNof], xfdL hGt/dGt/ x]g{
hfg]5f}F . ToxfFaf6 Ps gDa/ ;kmb/uGhsf P]ltxfl;s :yfgx¿ x]g]{5f}F . ToxfF !(*$
df OlGb/f ufGwLnfO{ pgsf b'O{ cª\u/Ifsx¿n] uf]nL xfg]sf lyP .
lkª\sL ;f]Wg yfnL– ‘l;+xf;gsf
nflu Ps JolSt csf]{ JolStnfO{ lsg xTof u5{g\ cª\sn <’
‘Oltxf;sf lstfadf s]jn ;Qfsf
nflu ;ª\3if{ x'G5 . Ps JolSt csf]{nfO{ df/]/ To;sf] 7fpFdf uP/ a:5 . To;} eP/
xf] 5f]/L, dnfO{ Oltxf; dg kb{}g . Oltxf;el/ dflg;x¿sf] cjx]ngf b]lvG5 .
ul0ftsf] ;ª\Vof, cª\s oL ;a}
rLh cfkm\gf] leqL x[boaf6 x]g]{ xf] eg] logsf] klg cfkm\g} ;+;f/ b]lvG5 eGg]
nfU5 dnfO{ . dflg;x¿sf em}F cª\sx¿nfO{ klg w]/} b'Mv, zf]s, k|flKt–ck|flKtsf]
rSs/ /xG5 . t/ pgLx¿sf] hLjgdf Ps lgod x'G5, Ps z[ª\vnf x'G5 . pgLx¿ cfkm\gf]
:jfy{sf vflt/ s'g} lgod tf]8\b}gg\ .
‘;fFRr} xf] cª\sn,
DofyDofl6S; Tolt w]/} OG6/]l:6ª x'G5 <’
‘ltdL k|fOd gDa/ k9\5f} <
OlG6h/ < cNh]a|fdf OlG6h/ <’
‘k|fOd gDa/ k9]sL 5' . t/
cem;Dd cNh]a|f k9]sL 5}g .
‘x]/, k|fOd gDa/ ;a}eGbf PSnf
;ª\Vof x'g\ . x}g < PsnfO{ olb xfdLn] O{Zj/ of lktf eg]/ k'sfb{5f}F . To;}
x'gfn] To;nfO{ 5f8]/ s'g} klg km\ofS6/ 5}gg\ . ltdLn] 7"nL ePkl5 k9\g]5f}
OlG6h/sf af/]df . clg a'em\g]5f} hGd}b]lv sltko ;ª\Vof lgM:j x'G5g\ . s]jn
lgM:j dfq x}g, pgLx¿;Fu oy]i6 jf :jtGq cl:tTj klg x'Fb}g . o:tf] ;f]Rt} hfFbf
dnfO{ Psbd c;xfo nfu]/ cfpF5 .’
‘l/oNnL cª\sn ¤ Dofydf olt
w]/} rfd{ x'G5 <’
k|sfz ul0ftdf /fd|f] lyPg .
Oltxf;df /fd|f] cª\s NofpFYof] . s'g jif{, slt ut] s;sf] hGd eof], s;sf] d[To'
eof], slxn] s'g o'4 eof], sDKo'6/sf em}F pm atfpg ;SYof] . d]/f] lbdfu 7Ls
pN6f] lyof] . k|sfz x/]s s'/fdf deGbf ljk/Lt lyof] . lktfhLsf] d[To'kl5 PskN6
ufpF cfPsf] lyof] . PSn} . p;sL kTgL cfPsL lyOg . >f4sf] ;dodf d'08g klg
u/fPsf] lyof] . t/ t]x| lbgkl5 k6Ss} a:g dfg]g . ljwjf x'g'ePsL j[4f dftfhLnfO{
e]6\g;Dd ge]6L pm uPsf] lyof] . x'g t pm x/]s dlxgf dftfhLsf nflu tLg ;o ?lkofFsf]
dgL c8{/ ug{ la;{Fb}gYof] .
;Q/Lsf] bzsdf dlxgfsf] tLg ;o
?lkofF w]/} g} x'GYof] . dDdL k};f kfP/ s[ts[To x'g'x'GYof] . dfgf}F, 5f]/fnfO{
hGd lbg'eP/ pxfFsf] hLjg ;fy{s ePsf] lyof] .
x/]s dlxgf x'nfsL cfpFYof] .
dDdLsf] b:tvt lnGYof] / tLg ;o ?lkofFsf ;fy Ps ;fbf dgL c8{/ s'kg xftdf ydfP/
kms{GYof] . Psbd vfnL dgL c8{/ s'kg ¤ k|sfz dDdLsf gfddf b'O{ nfOg lr6\7L klg
n]Vt}gYof] . t/ dDdL Tof] vfnL s'kg b]v]/} ;Gt'i6 x'g'x'GYof] . dfgf}F ToxL
vfnL s'kgaf6 pxfFnfO{ k|sfzsf b'Mv;'vsf] hfgsf/L x'GYof] .
dnfO{ Psbd a]v';L nfUYof] .
dDdLnfO{ d};Fu /fv]F . pxfFsf ;f/f vr{, /f]u ;f/f cfklQ, cleof]u, ;'vb'Mv ;a}
d}n] ;xg u/]F . ha ls k|sfzn] s'g} af]em gp7fP/ s]jn tLg ;o ?lkofF k7fP/ dDdLsf
lbndf Ps /fd|f] :yfg agfPsf] lyof] . d}n] o;f] ug{ ;lsgF . k};f g} ;a}yf]s xf]
ls s;f] < d]/f] dg eGYof], d}n] ul0ftdf /fd|f] cª\s kfP/ ;f]emf;Lwf dg'iosf]
ul0ft l;Sg ;lsg5' . hals Oltxf;df /fd|f] cª\s NofP/ pm dg'iosf] lx;falstfadf
cAan b]vf k/]sf] lyof] .
dDdLsf] d[To'kl5 >f4 ug{
klg k|sfz cfPg . p;n] dDdLsf] >f4 u¥of] ls u/]g, d'08g;d]t u¥of] ls u/]g,
yfxf ePg . s]jn Pp6f lr7L k7fPsf] lyof] .
‘d dDdLsf] >f4sd{df cfpg
gkfpg] ePF . lsgeg] Ps ljz]if tflnddf ljb]z hfFb} 5' .’
o;kl5 p;n] tLg ;o ?lkofF
slxNo} k7fPg . k7fpg' h?/L klg t lyPg .
t/ k|sfz ufpFsf dflg;x¿sf aLr
rrf{sf] ljifo eO/x\of] . cvaf/x¿df p;sf] gfd 5flkO/xGYof] . p;n] Ps lgi7fjfg\,
cfbz{jfbL clkm;/sf] ¿kdf cfkm\gf] Od]h agfPsf] lyof] . ljleGg lhNnfdf kf]l:6ª
ePsf a]nf k|foM p;sf] ;fgfltgf g]tfx¿b]lv lnP/ dGqL, Pd=Pn=P=;Dd ;a}sf ;fy
emu8f kYof]{ . To;} eP/ pm k6sk6s ;?jfdf kl//xGYof] . pm 3'; lnFb}gYof] . ul/a
dflg;x¿sf nflu pm dl/x]Yof]{ / /fhg}lts g]tfx¿sf ;fd' pm lel8xfNYof] . oL ;f/f
s'/f cf]l8;fsf ;a} lzlIft tyf hfu?s gful/s hfGby] .
k|sfzsf] o; Od]hsf] s'/f
ufpFn]x¿n] ;'g]sf lyP . :s'nsf lzIfs klg afnaflnsfnfO{ /fd|f] k9]/ k|sfzsf em}F
/fd|f] gf]s/L ug]{ pkb]z lbGy] . o;f] egf}F, xfd|f] ufpFsf] df6fsf nflu k|sfz
uj{sf] ljifo ePsf] lyof] . o;} uj{sf sf/0f k|sfz cfkm\gL dDdLsf] >f4sd{df
gcfpFbf klg s;}nfO{ v/fa nfu]sf] lyPg . o; s'/fnfO{ :jfefljs} dflgof] . ;a}n]
dfg]sf lyP, k|sfzh:tf] lgi7fjfg\ b]z;]js clkm;/n] st} cfkm\gL dDdLsf] d[To'df
cfP/ cfkm\gf] ;do aaf{b ug{ x'G5 / <
;kmb/uGhaf6 a; lxF8]/
s't'a–ldgf/glhs} k'u]sf] lyof] . ufO8 s't'a–ldgf/sf] Oltxf; atfO;s]kl5 eGg
nfUof]– ‘oxfF xfd|f] a; Ps 306f /f]lsg]5 . cfwf 306f xh'/x¿n] s't'a–ldgf/
3'Dg'xf]nf / cfwf 306fdf glhs}sf] s'g} xf]6ndf vfglkg ug'{xf]nf . To;kl5 xfdL
hfg]5f}F nf]6; 6]Dkn, / To;kl5 xfd|f] lbNnL e|d0f ;dfKt x'g]5 .’
lkª\sL eGg yfnL– oxfF xfdL
w]/}kN6 cfPsf 5f}F . cª\sn ¤ oxfF kmnfdsf] Pp6f vDaf 5 . vDafdf kL7 kmsf{P/
b'j} xftn] To; vfFafnfO{ kqmg ;Sg'eof] eg] tkfO{+ ;a}eGbf Hofbf efUodfgL dfG5]
x'g'x'g]5 . d}n] / dDdLn] w]/} sf]l;; u/]sf lyof}F . ug{ ;s]gf}F . 8]8Ln] rflxF
sDkm6]{AnL o; vDafnfO{ pN6f] tl/sfn] kqmg ;Sg'ePsf] lyof] .
‘ltd|f] 8]8L Psbd efUdfgL xf]
. ltdLnfO{ s] yfxf / .’
;a}hgf lsg efUodfgL x'Fb}gg\ cª\sn <
8]8L t emg\ eujfg\dfly ljZjf; g} ug'{x'Gg . 8]8L–dDdLsf] o;} sf/0fn] af/Daf/
emu8f kl//xG5 . 8]8L eGg'x'G5– o; ;+;f/nfO{ s;}n] agfPs} xf]Og . dg'iosf] hGd
s;/L x'G5, d[To' s;/L x'G5, lj1fgn] oL ;a} ljifosf] hfgsf/L kfPsf] 5 . dDdLnfO{
ljZjf; nfUb}g . clg cª\sn, 8]8Ln] eujfg\nfO{ ljZjf; ug'{x'Gg, t/ klg lsg
eujfg\n] pxfFnfO{ efUodfgL agfOlbPsf <’
s] dl;t lkª\sLsf oL ;a} k|Zgsf] pQ/ 5 /
< k|sfz ;w}F g} k|flS6sn dfG5] lyof] . d]/L kTgL eGg] ul5{g\– p;sf ;fydf
Odf];g, ;]lG6d]G6h:tf rLh g} 5}gg\ . pm Psbd} lx;falstfa ug]{ vfnsf] dfG5] xf]
. ul0ft Psbd 7Ls;Fu hfGb5 .
d ul0ftsf] lzIfs x'F ¤ d s;/L dfG5'
ul0ftdf Odf];g ;]lG6d]G6 cflbsf] :yfg x'Fb}g eg]/ < d}n] t k|fOd gDa/x¿sf]
lgM;ª\utfsf] vf]hL u/]sf] lyPF . d}n] t g]u]l6e gDa/x¿sf] z"Gotfsf] vf]hL
u/]sf] lyPF . z"Gosf] klg ul0ftdf :ki6 :yfg 5 eg]/ b]v]F . z"GoeGbf
a9\tf c¿ klg y'k|} s'/f 5g\ ul0ft;Fu . C0ffTds ;ª\Vofaf6 klg k|z:t k|flKt x'G5 ul0ftdf
.
dDdL lat]kl5 To; lbg k|sfzsf] lr7L
cfof], ufpF gcfpg] eg]/ . o;sf/0f p;sf] c+zsf] hUuf h;/L eP klg ufpFsf dxfhg
/3' ;fx"nfO{ a]Rg' /] . /3' ;fx"af6 k};f nUgsf nflu pm cfkm}Fn]
aGbf]a:t ldnfpg] /] .
k|sfzn] ufpFsf] hldgaf6 c+z dfUnf eg]/
d]/f] sNkgfaflx/sf] s'/f] lyof] . k|sfz;Fu rflxg] ;a}yf]s 5 . 7"nf]
gf]s/L, ?lkofF, aª\unf, sf/ / 3/ . olt ;a}yf]s x'Fbfx'Fb} klg p;n] 3/af/Lsf]
c+z dfUnf t <
kTgLn] lr7L k9L . pm Psbd l/;fO{ . pm
dl;t l/;fP/ eGg yfnL– ‘hLjgel/ ul0ft ubf{ubf{ latfpg'eof] tkfO{+n] . k|sfzn]
s]jn Pp6} ul0ft l;s] . nfe–xflgsf] . a; .’
xf] . dfG5' d k|sfz k|ØflS6sn dflg; xf]
. t/ s] d]/L kTgLsf] s'/f] cltzof]lSt lyPg t < d dfg'Fnf k|sfzsf] O{iof{
u5'{ d eg]/ . k|sfz d]/f nflu s'g} sfdsf] dflg; xf]Og . t/ klg pm d]/} efO xf]
. xfdL Ps} 5fgfd'lg v]n]/ 7"nf eof}F . afNosfn ;Fu} v]n]/ latfof}F . Ps;fy
n8le8 u¥of}F . Pp6fn] lk6fO e]6\tf csf{n] ;xfg'e"lt hgfpFYof}F . cfh
7"nf eof}F eGb}df Pp6fn] csf{sf] lrGt} gug]{ eGg] s'/f klg x'G5 t <
Tolt 6f9f a;]/ klg xf]nf ufpFsf] of] hldg d]/f] ;+;f/ rnfpgsf nflu slt h?/L 5
eg]/ p;n] ;Dem]g . cfkm\gf] c+zdfly bfaL ug{ kSs} p;n] 5f8\nf .
d lbNnL cfpg'sf] p2]Zo oxL lyof] .
s}og\ lbgkl5 cwa}F;] pd]/df d lbNnL cfPF . k|sfz;Fu e]6]/ eg"Fnf– efO,
hldgnfO{ o;/L 6'qmf gkf/f}F . d p;nfO{ a'emfpFnf d]/f] cw{;/sf/L :s'nsf] tna,
k|1fsf] lax]sf] s'/f .
6«\]gdf al;/xFbf dnfO{ v} lsg xf]
‘df6fsf] dg'io’ pkGof;sf s'/f lbdfudf cfof] . jf:tjdf Ps Snfl;sn pkGof; Tof]
xf] h'g x/]s kN6 dflg;sf] hLjgdf ;To l;4 x'G5 . x}g / < cyjf o;/L egf}F,
Oltxf; af/Daf/ cfkm}F bf]xf]l/G5 . To;}u/L pkGof; klg af/Daf/ cfkm}F bf]xf]l/G5
. efUodf lsg ;w}F Pshgfn] ‘la/h"’ aGg'kg]{ / csf{n] ‘rs8L’ aGg'kg]{ x'G5 .
k|sfz dnfO{ b]v]/ g t v';L eof] g t
b'MvL g} eof] . a? d slt lbg a:g] xf], s'gs'g 7fpF 3'Dg hfg] xf], sxfFaf6 s]
vl/b ug]{ xf], s'g 6«]gdf r9]/ slxn] kms{g] xf], oL s'/fx¿ ;f]Wg yfNof] .
lbNnLdf cfO{PP; clkm;/x¿sf 3/ cf]l8;fsf clkm;/x¿sf em}F 7"nf7"nf
x'Fb}gg\ . uf8L df]6/sf s'/f t ;kgf g} lyP . Ps k'n sf/ lyof], b; ah] k|sfznfO{
clkm; nlulbGYof] / ;fFemdf 3/ NofOlbGYof] . k|sfzsf] cfkm\g} klg sf/ t lyof] t/
Tof] pm Psbd} ;f]rljrf/ u/]/ dfq rnfpFYof] .
k|sfzn] ;f/f aGbf]a:t u/]sf] lyof] .
lxhf] lkª\sL / d cfu/f hfg] . cfh lbNnL . udL{sf] lbg x'gfn] Po/ slG8;gsf]
Joj:yf . 6«fe]n Ph]G6;Fu uP/ cfkm}F l6s6 sf6]/ NofPsf] lyof] . d slxn] s'grflxF
6«]gaf6 kms{g] xf], l/he]{;g ug{df Jo:t lyof] . k|sfz Psbd} k|ØflS6sn lyof] .
plxNo}b]lv o:t} xf] .
lkª\sLn] k|Zg u/L– ‘dg'iosf] Oltxf; /
ul0ftsf] Oltxf;df s'g} cGt/ 5 cª\sn <’
cxF ¤ t/ Oltxf; < lkª\sL ¤ d]/L
5f]/L ¤ d ul0ftsf] lzIfs x'F, Oltxf;sf] x}gF . xfd|f] ljZjljBfnodf ul0ft /
Oltxf; b'j}sf] slDag];g lng kfOGgYof] . s;n] o:tf] lgod agfof] s] yfxf < pm
;fob kSs} Psbd} a8f] b"/bzL{ lyof] xf]nf .
cjZo k|sfz===== ¤
=======
cfh kms{g] lbg . k|sfzsL kTgLn] d]/f
nflu k'/L–;AhL agfO{ . ;fydf kfgLsf] af]tn / l6lkmg Sofl/o/ NofPs} lyOgF d}n] .
p;n] b'j}yf]s bf]sfgaf6 lsg]/ NofO{ . ;/f]lhgL gu/df l6s6 kfOPg . k|sfzn]
s;}nfO{ gofF lbNnL /]nj] :6];gdf k7fPsf] lyof] . ToxfFaf6 klg k'?iff]Qd of
gLnf~rn PS;k|];sf] l6s6 ldn]g . pTsn PS;k|];sf] l6s6 kfOof] .
k|sfzn] eGof]– pTsn PS;k|]; 3'd]/ hfG5
. ;do Hofbf nfU5 . t/ s] ug{ ;lsG5 / < 6«]g xh/t lghfd'l2g :6];gaf6 5'6\5 .
;fgf] 5 :6];g . vf;} x}/fgL x'Fb}g . oxfFaf6 af6f] klg 5f]6} 5 . 6\ofS;L r9]/
;lhn} k'luG5 . t}klg d xh'/nfO{ sf/d} lnP/ ;L–ckm ug{ hfg]5' .
lkª\sL log} b'O{ lbgdf d;Fu glhs ePsL
lyO{ . kms{g] a]nfdf lh2L ug{ yfnL– d klg ufpF hfG5' ls hfG5' eg]/ .
ufpF < s'g ufpF < ToxL ufpF hxfF
t]/L dDdL PskN6 k'u]sL lyO{ < ToxL ufpF hxfFsf] hldg t]/f lktfhL a]Rg
rfxG5g\ <
t/ d}n] s]xL ug{ ;lsgF . cfPsf] b'O{
lbg laTbf klg k|sfznfO{ cfkm" cfpg'sf] p2]Zo atfpg ;s]sf] lyOgF . PskN6
klg p;n] ;f]w]g, lsg cfpg'ePsf] xf] eg]/ . ;f]lr/x]sf] lyPF, p;n] cfkm"n]
k7fPsf] lr7Lsf af/]df ;f]Wnf eg]/ . hldgsf] efuaG8f ug]{ ljifo . Toltv]/} d
cfkm\gf] s'/f eg"Fnf . t/ Tof] ljifo klg k|sfzn] p7fPg . d}n] eGg}kYof]{ .
d}n] olta]nf klg eGg ;lsgF eg] oqf] k};f vr{ u/]/ olt 6f9f cfPsf] 5', ;a} Joy{
x'g]5 . ufpFsf] hldgsf] dnfO{ Psbd} h?/L lyof] . k|1fsf] lax] ePs} lyPg . d]/f]
;]jflgj[lQsf] ;do glhs cfO;s]sf] lyof] . d]/f] ;f/f lx;falstfa km]n eO;s]sf]
lyof] . cflv/df o:tf] ;dodf hldg vf];]/ k|sfzn] lng]5}g . p;sf ;fydf s'grflxF
rLhsf] sdL 5 / < p;n] t k|z:t hldg klg lslg;s]sf] 5 .
uf8L rnfpFbfrnfpFb} k|sfz eGg yfNof]–
‘d}n] Pp6f lr7L k7fPsf] lyPF . kfpg'eof] ls <’
ca eGg' plrt xf]nf . o;kN6 nfh;/d
gdfgLsg cfkm\gf cefj / ;d:ofx¿ ;fd'Gg] /fVt} :ki6 eGg' h?/L 5 . o;kN6 klg elggF
eg] d]/f] 7"nf] gf]S;fgL x'g]5 . d]/f] ;'/Iff, xfd|f] kl/jf/sf] ;'/Iff,
k|1fsf] lax] / xfd|f] cfly{s cj:yf .
k|sfz eGg yfNof]– ‘k};fsf] dnfO{ Psbd
h?/L k/]sf] 5 . e'jg]Zj/df Pp6f 3/ lsGg] eg]/ ;f]lr/x]sf] 5' . otfptfaf6 hf]uf8
ul//x]sf] 5' . t/ k};fh:tf] s'/f], eg]h;/L h'6fpg ;ls/x]sf] 5}gF . olb ufpFsf]
d]/f] c+zsf] hldg======.’
d]/f cufl8 wldnf] s'lx/f] b]lvof] .
ToxL wldnf] s'lx/fleq k|sfz st} x/fof] . cFWof/f] / k|sfzsf] 5fofsf aLr kbf{df
d b]Vg yfn]F ctLtsf] Sofgef; . d]/f ;fd' P3f/ jif{cl3sf] k|sfz plePsf] 5 .
;ª\sf]r, ;De|d, eo / cfzª\sfn] u|:t . elg/x]sf] 5– bfh' ¤ sn]hsf ;Kk} s]6fx¿
PS;s;{g hfg nfu]sf 5g\ . d;Fu k};} 5}g . tLg ;o ?lkofF lbg'eP====.
:s'ndf tna cfO/x]sf] lyPg . k|1fnfO{
6fOkmfO8sf] cf}iflw lsg]sf] cf}iflwk;ndf pwf/f] lyof] . 5fgf] g5fk]sf] tLg jif{
eof] . 5fgfdf ;"o{rGb| b]lvg nfu]sf 5g\ . d]/f 5Kkn kmf6]sf 5g\ . :s'n hfg
klg nfhdbf]{ eO;Sof] . kTgLnfO{ Zj]tk|b/ ePsf] Ps jif{ eO;Sof] . ;'s]/ pm
xf85fnf dfq afFsL 5] . 8fS6/nfO{ b]vfpg] k};f;Dd 5}g . t/ klg k|sfznfO{ x]bf{
dfof pln{P/ cfof] . lar/f, hfg rfxG5 .
‘hf g t . 3'd]/ cfOh .’
k|sfzn] uf8L /f]Sof] . lghfd'2Lg cfO;s]sf] lyof] . eGof]–
bfh', xh'/n] pQ/ lbg'ePg t <
)))))
$= :tAw–dxf/yL
–hubLz
df]xGtL
cfkm\gf b|Jo c¿x¿nfO{ lbP/
lzj lxF8] gfª\u} eP/
-cf]l8;fsf] Ps nf]sf]lSt_
h'g lbg :jfdL lzjfgGbsf] lstfa c?0ffesf
3/df cfof], p;} lbg lbJo]Gb' klg c?0ffesf] 3/ cfof] . :jfdL lzjfgGbsf] pSt
lstfasf] gfd lyof]– k|ØflS6sn n];g Og of]uf . qmfpg ;fOh k]k/Aofs ;+:s/0fsf]
cª\u|]hLdf n]lvPsf] o; lstfadf lzjfgGbsf] hLjg–bz{g, of]u–;fwgf, ;dflw /
O{Zj/–pknlAwsf af/]df lj:t[t hfgsf/L lbOPsf] lyof] .
lbJo]Gb'sf] pFrfO kfFr lkm6 rf/ OGr
lyof] . pm cfFvfdf w]/} kfj/sf] r:df nufpFYof] . pm x[i6k'i6, sfnf]sfnf]
k|fOe]6 5fq lyof] . p;nfO{ sfl:6ªsf] k/LIff lbg' lyof] . pm cfkm\gf] vfgf
cfkm}F agfpFYof], k|];/s's/df . Psbd b'MvL b]lvGYof] pm, o;sf/0f ;a}sf] bofsf]
kfq lyof] . /xg;xg p;sf] olt ;fwf/0f lyof] ls ljZjf; g} ug{ d'l:sn . cfhsf]
hdfgfdf klg pm cfkm\gf] skfn Psbd 5f]6f] kf/]/ s6fpFYof] . clg skfndf lrNn}
x'Gh]n t]n bNYof] . nufpg] n'ufs} s'/f u/f}F g, pm cfkm\gf nflu rf}w OGrsf]
df]xf]/L ePsf] a]na6d KofG6 nufpFYof] . Pp6f ;+:yfdf PsfpG6; Sns{sf] ¿kdf pm
sfd uYof]{ .
t/ c?0ffesf] t'ngf g t lzjfgGb;Fu ug{
;lsGYof], g t lbJo]Gb';Fu . c?0ffe 6]lSgsn P8efOh/sf] ¿kdf sfd uYof]{ . pm
nfdf]nfdf] skfn kfNYof] / af]x]ldofgsf em}F otfptf ef}Ftfl/O/xGYof] .
oxfF;Dd ls pm cfkm\gf] gf]s/Lsf] klg
kaf{x ub{}gYof] . g t eljios} nflu s'g} ;kgf b]VYof] . pm s;}sf] 3/df k]Oª
u]:6sf] ¿kdf a:Yof] . eujfg\sf] cl:tTjsf af/]df pm s;};Fu ts{ljts{ ub{}gYof] .
p;sf] hLjgsf] ;a}eGbf dxTTjk"0f{ s'/f] s] eg] pm cfkm"nfO{ s'g} lgod
jf cg'zf;gsf] 9fFrfdf afFw]/ /fVt}gYof] .
t/ pm syf–sljtf n]Vgdf ;f}lvg lyof] .
cfkm\gf] af/]df c?0ffesf] cgf}7f] wf/0ff lyof], p;nfO{ nfUYof] dflg;x¿n] p;sf
s'/f a'em\g ;ls/fv]sf 5}gg\ . o;afx]s p;sf] JolStTjdf s'g} vf; u'0f klg lyof]
xf]nf ;fob, dflg;x¿ ;'?;'?df p;tkm{ Psbd cfslif{t x'Gy] . ha pgLx¿ p;sf] glhsdf
clna]/ /xGy], :6]l6s On]lS6«l;6Lsf] lgoddf h:t} u/L p;sf] JolStTjsf] Tof]
cfsif{0f o:t/L z"Go x'gk'UYof] ls tL p;af6 Psbd 6f9f efUy] . oltdfq sxfF
xf] /, obfsbf t tL p;sf zq';d]t aGgk'Uy] .
o;sf/0f c?0ffe clwstd ;do PSn} a:g dg
k/fpFYof] . PsfsLkg p;sf] ;f;df ;w}Fsf nflu a;]sf] lyof] . PsfsLkg p;sf] /ut /
xf8df;Ldf ;d]t ;w}F;w}Fsf nflu u9]/ /x]sf] lyof] . PSnf]kga]u/ klg ;xh 9ª\un]
pm lhpFb} /xg ;Snf < o; k|Zgsf] ;dfwfg vf]Hbfvf]Hb} pm st} x/fpFYof] . 7Ls
ToxL g;'Nem]sf] k|Zgsf em}F u/L c?0ffesf] ;fydf lzjfgGbsf] lstfa / lbJo]Gb'
b'j} Ps};fy cfP . oL b'j}nfO{ lnP/ c?0ffe låljwfdf k/]sf] lyof], lsgeg] p;sf]
hLjgk4lt;Fu oL b'j}sf] st} tfnd]n lyPg . afNosfnb]lv g} of]u–;fwgfdf c?0ffesf]
s'g} ?lr lyPg . t/ ev{/} of]u;fwgf ug]{ Ps ldqsf] ;flGgWo kfP/ p;sf] o;tkm{
em'sfj knfPsf] lyof] . p;sf] dgdf Ps cfsfª\Iff a9]sf] lyof] M en} p;nfO{ O{Zj/
k|flKt gxf]nf, t/ ;fj{ef}lds ;Qfsf] n]zdfq cg'ejn] klg p;sf] hLjgnfO{ ;fy{s
agfOlbg]5 .
hLjgsf] ToxL ;ª\qmd0fsfndf lbJo]Gb'n]
p;sf] ;dLkdf cfP/ eGof]– ‘d}n] sfl:6ªsf] k/LIff lbg' 5 . v} st} klg /fd|f] 3/
ldln/fv]sf] 5}g . otf sDkgL klg dnfO{ Sjf6{/ lbO/fv]sf] 5}g . olb tFnfO{ s'g}
cfklQ 5}g eg] d tFl;t cfP/ a:g] lyPF .’
c?0ffesf nflu of] a8f] låljwfsf] 38L
lyof] . lsgls p;nfO{ yfxf lyof] p;sf nflu s;};Fu P8h:6 eP/ a:g' Psbd d'l:sn 5 .
olt eP/ klg p;n] lbJo]Gb'nfO{ ;f]em} gfOF eGg ;s]g . ef]lnkN6 p;n] ahf/df uP/
lzjfgGbsf] lstfa lsg]/ Nofof] . To;} lbg lbJo]Gb' cfkm\gf] 6]an, vf6–la5\of}gf,
a]l8ª, ksfpg] efF8fs'F8f, lstfasfkLx¿;lxt c?0ffesf] 3/ cfOk'u]sf] lyof] .
Psftkm{ lzjfgGbsf] lstfa c?0ffesf] dgdf clwsf/ hdfpg yfn]sf] lyof] eg] csf]{
tkm{ lbJo]Gb' c?0ffesf] 3/df cfkm\gf] clwsf/ hdfpg nfu]sf] lyof] .
c?0ffesf] Sjf6{/ km\Nof6sf] ;aeGbf
dflyNnf] tnfdf lyof] . Tof] km\Nof6 /fp/s]nf ;x/sf dWodjuL{o kl/jf/x¿sf nflu
cfsif{0fsf] Ps s]Gb| lyof] . p;sf] Sjf6{/df b'O6f sf]7f lyP . Pp6f sf]7fnfO{
a]8?d / csf]{ sf]7fnfO{ 8«Oª ?d eGg'df slQ cltzof]lSt x'Fb}gYof] . oL b'O{
sf]7fsf aLrdf clnslt 7fpF vfnL lyof] . ToxL 7fpF 8fOlgª xnsf] ¿kdf sfddf
cfpFYof] . t/ ToxfF Pp6f dfq 8fOlgª 6]an /fVg 7fpF k'UYof] . o;afx]s o;
Sjf6{/df n]l6«g, afy?d, lsr]g cflbsf] klg ;'ljwf lyof] . ToxfFsf dfG5]x¿ o;
lsl;dsf Sjf6{/nfO{ jfg–aL=cf/= cyf{t\ jfg a]8?d 6fOk Sjf6{/ eGy] .
lbJo]Gb'n] cfpgf;fy ;'?df a]8?daf6
c?0ffesf] vl6of aflx/ lgsfn]/ 8«Oª ?ddf /flvlbof] clg cfkm\gf] vl6of nu]/
a]8?ddf /fVof] . o; vl6ofsf] 5]pdf Pp6f ;]G6«n 6]an / b'O6f s';L{ /fv]kl5 csf]{
Pp6f vl6of /fVg] 7fpF g} aRg ;s]sf] lyPg . clg lbJo]Gb'n] cfb]z lbg] njhdf
c?0ffenfO{ eGof]– ‘8«Oª ?ddf ;'Tgdf tFnfO{ s'g} c;lhnf] t x'Fb}g lg <’
p;sf s'/f ;'g]/ c?0ffesf] x[bodf 7]; t
nfu]s} lyof], t/ p;sf] :jefj g} o:tf] lyof] ls pm d'v vf]n]/ s;}sf] lj/f]w ug{
;St}gYof] . o;sf/0f p;n] lbJo]Gb'nfO{ klg s]xL eGg ;s]g . c?0ffesf lstfa,
sxfgLx¿sf kf08'lnlk / kqklqsfx¿n] el/Psf] ¥ofsnfO{ Ps s'gfdf ws]n]/ p;n]
cfkm\gf] sf];{sf lstfax¿nfO{ To; 7fpFdf ;hfof] . a]8?dsf] leQfdf em'lG8O/x]sf
c?0ffesf sk8fx¿ ToxfFaf6 ptf/]/ p;n] 8«Oª ?dsf] leQfdf em'lG8Psf] x\ofª\u/df
em'G8\ofOlbof] . Tolt ubf{ klg c?0ffesf] d'vaf6 r'OFSs;Dd lg:s]g . p;n] /fd|/L
a'lem;s]sf] lyof], cfhb]lv ptf ca p;n] cfkm\g} 3/df Ps z/0ffyL{sf em}F eP/
a:g'kg]{5 .
8«Oª ?ddf klxNo} lbgb]lv c?0ffenfO{
sltko si6sf] ;fdgf ug'{kl/xfNof] . lbg/ft ToxfF nfdv'6\6]sf] laulauL lyof] .
udL{ klg plQs} . pm lg;fl:;g yfNof] . l;lnª km\ofg t a]8?ddf dfq nufPsf] lyof]
. 8«Oª ?ddf em"n 6fFUbf udL{ x'GYof] t/ em"n g6fFu]df dR58n] 6f]s]/
xfnt v/fa ul/lbOxfNYof] . p;sf] of] bzf b]v]/ lbJo]Gb'n] c?0ffenfO{ a]8?ddf
;'Tgsf nflu af]nfof] . p;n] cfkm\gf] 6]an–r]o/ Psflt/ 7]n]/ e'OFdf 7fpF agfP/
b/L la5\ofOlbPsf] lyof] . t/ ToxfF ;'TgnfO{ c?0ffen] OGsf/ ul/lbof] . lbJo]Gb'
vf6dfly ;'Tg] clg cfkm" 3/dflns eP/ klg tn e'OFdf la5\ofOPsf] b/Ldf ;'Tg'
p;sf] cfTd;Ddfgsf nflu ;x\o lyPg . lbJo]Gb'sf rKkn /flvPsf] :yfgdf pm s;/L
;'tf];\ ¤ p;sf] Tof] Jojxf/n] o:tf] nfUYof] dfgf}F cfkm"rflxF p;sf] 3/sf]
gf]s/ xf] . p;nfO{ o:tf] k|:tfj cToGt ckdfghgs nflu/x]sf] lyof] . t/ lbJo]Gb'
oL ;a} s'/fnfO{ olt ;xh} lgl:kmqmL eP/ elg/x]sf] lyof], dfgf}F o:tf] k|:tfjn]
c?0ffen] b'MvL x'g'kg]{ s'g} ;jfn} 5}g .
c?0ffe To; lbg b'MvL x'Fb} cfkm\gf]
vl6of, la5\of}gf, em"n / lzjfgGbsf] lstfa;d]t lnP/ 5tdfly ;'Tg eg]/ uof] .
;'Tg'cufl8 s]xL g s]xL k9\g] afgL lyof] p;sf], 5tdf cFWof/f] x'gfn] pm hah{:tL
;'Tg] r]i6f ug{ nfUof] . t/ lgb|f cfO/x]sf] lyPg . p;n] To;kl5 tn em/]/ Pp6f
d}gaQL afNof] . p;n] vf6sf] v'6\6fdfly ;fjwfgLk"j{s aQL /fVof] . clg
em"nleq k;]/ Wofgk"j{s lzjfgGbsf] lstfa k9\g yfNof] . t/ aLraLrdf
p;sf] Wofg lbJo]Gb'n] ul//fv]sf] b'Jo{jxf/tkm{ uOxfNYof] . of] ;f]r]/ p;sf] dg
b'MvL eO/x]sf] lyof] . o;} l;lN;nfdf p;sf gh/ lzjfgGbsf] Ps sljtfdfly k/] .
sljtfsf klxnf kª\lSt o;k|sf/ lyP–
c8K6, P8h:6, Psf]df]8]6
a]o/ OG;N6, a]o/ OGh'/L
lb; Oh b xfOP:6 ;fwgf
lzjfgGbhLsf oL kª\lSt k9]/ c?0ffe o:t/L
k|efljt eof] ls pm log} kª\lStx¿nfO{ af/Daf/ bf]xf]¥ofO/x]sf] lyof] . olt;Dd ls
pm ;fwgf ug{sf nflu dfgl;s ¿kn] tof/;d]t ePsf] lyof] .
s]xL xf];\ ls gxf];\, lzjfgGbsf]
lstfan] c?0ffesf] hLjgdf Ps cg'zf;g lnP/ cfPsf] lyof] . clg lbJo]Gb'sf] cfudgn]
3/sf] :jR5tfnfO{ Ps gofF df]8 k|bfg u¥of] . c?0ffesf] :jefjdf slxNo} cg'zf;gsf]
gfdf]lgzfg lyPg . g vfgdf, g g'xfpgdf g t sxfgL n]Vgd} . slxn]sfxLF t o:tf];Dd
x'GYof] ls pm cfkm\gf] la5\of}gf;d]t ldnfpFb}gYof] . cem slxn]sfxLF t pm 3/
a9fg]{ h:tf b}lgs sfd klg ug{ la;{GYof] jf b]v]sf] gb]v]em}F ul/lbGYof] .
c?0ffe lxhf]cfh k"/} ablnPsf]
lyof] . cr]n pm ;a]/} rf/ ah] p7\g yfNof] . lzjfgGbsf] lstfadf h:tf]h:tf] ug{
lgb]{zg lbOPsf] lyof], 7Ls To:t}To:t} pm cg's/0f ug{ yfn]sf] lyof] . slt;Dd eg]
bfFt;Dd gdf]nLsg, g''xfpg;Dd gg'xfO{sg pm Wofgd'b|fdf a:Yof], d'vdfq wf]P/ eP
klg . t/ Wofgfj:yfdf p;sf] dg a]nufd otfptf e8\lsO/xGYof], 5'6\6L x'gf;fy 3/
kmls{/x]sf aRrfx¿;/x . c?0ffe cfkm\gf] dg s'g} g s'g} lbg l:y/ xf]nf / Wofgdf
dUg xf]nf g} eg]/ cfkm\gf] dgnfO{ ;fGTjgf lbGYof] . oxL ;f]r]/ pm cfkm\gf]
sf]l;; hf/L /fVYof] .
lbJo]Gb' cfPb]lv p;sf] 3/ Ps cfbz{ 3/sf
em}F tfhf b]lvg yfn]sf] lyof] . klxn]sf em}F 5l/Psf lstfa tyf e'OFel/ otfptf
5l/Psf r'/f]6sf 7"6f ca b]Vg kfOFb}gYof] . l;lnªsf s'gfsfgLdf dfs'/fsf]
hfnf] klg b]lvFb}gYof] . kª\vfsf An]8x¿ klg ;kmf b]lvGy] . cr]n 3/df lbgsf]
b'O{kN6 s'rf] nfUYof] . olt w]/} eP/ klg c?0ffenfO{ cfkm" leq}af6
6'lqmO;s]sf] 5' h:tf] nfUYof], p;nfO{ cfkm\gf] of] 3/ cfkm\gf] h:tf] klg
nfUb}gYof] . pm cfkm"nfO{ cr]n z/0ffyL{sf efFlt lhGbuL lhO/x]sf] 7fGYof] .
o;sf] d'Vo sf/0f lyof] lzjfgGbsf] ToxL
sljtf . c?0ffe dgdg} Tof] sljtf bf]xf]¥ofO/xGYof]– c8K6, P8h:6 / Psf]df]8]6 .
a]o/ OG;N6, a]o/ OGh'/L, lb; Oh b xfOP:6 ;fwgf .
h'g lbgb]lv p;n] of] sljtf k9]sf] lyof]
p;} lbgb]lv c?0ffen] lbJo]Gb';Fu P8h:6 ug]{ sf]l;; ul//x]sf] lyof] . o;}
sf/0fn] ubf{ p;n] cfh;Dd lbJo]Gb'sf] :jfyL{ :jefjsf lvnfkmdf cfkm\gf] d'v
vf]n]g . To;} lbgb]lv pm slxn] 5tdf uP/ t slxn] 8«Oª ?dleq udL{df ;'Tg nfUof] .
pm ;f/f c;x\o si6x¿ o:t/L ;lx/x]sf] lyof] dfgf}F tL si6x¿ ca p;sf nflu laNs'n
;x\o x'g\ . c?0ffe cfkm\gf] k9fO–n]vfOsf nflu lbJo]Gb'sf] 6]ansf] pkof]u uYof]{
. Psftkm{ lbJo]Gb' a:Yof] / csf]{tkm{ pm cfkm" . lbJo]Gb'sf] /ftsf] P3f/
ah];Dd k9\g] cfbt lyof] . To;kl5 pm sf]7fsf] aQL lgefP/ ;'TYof] . p;nfO{ cFWof/fdf
;'Tg dg kYof]{ . otf c?0ffesf] eg] s'g} lgoldt ;do;f/0fL lyPg . slxn] pm /ftsf]
cf7} ah] ;'TYof] t slxn] k"/} /ft sxfgL n]lv/xGYof] .
Ps lbgsf] s'/f xf], /ftsf] P3f/ aHg
nfu]sf] lyof] . 6]andf a;]/ b'j} k9\b} lyP . lbJo]Gb'sf] ;'Tg] ;do ePsf] lyof]
hals c?0ffe sxfgL n]Vgdf Jo:t lyof] . ha lbJo]Gb'n] ;xg ;s]g, p;n] aQL
lgefOlbof] / pm cfkm\gf] cf]5\ofgdf ;'Tg uof] .
p;n] eGof]– c?0ffe, dnfO{ Psbd lgb|f
nfu]sf] 5 . tF csf]{ sf]7fdf uP/ cfkm\gf] sxfgL n]v\ .’
lbJo]Gb'n] ljgLt efjn] c?0ffenfO{ of]
s'/f eg]sf] lyof], lsgeg] c?0ffe;Fu cfFvf h'wfpg] p;sf] lxDdt h'l6/x]sf] lyPg .
c?0ffesf] JolStTj Psbd ablnPsf] lyof] . p;n] g t cfj]udf cfP/ lbJo]Gb'nfO{ s]xL
eGof], g t l:jr cg g} u¥of] . pm t olt;Dd eGg ;ls/x]sf] lyPg– ‘x]/\, of]
c?0ffesf] 3/ xf] . oxfF c?0ffesf] cfb]z rN5 . ha;Dd p;sf] dhL{ x'G5, ta;Dd pm
oxLF a;]/ k9\g]5 .’
c?0ffesf] d'vaf6 PszAb klg lg:s]g . pm
leqleq} lbJo]Gb'sf] o:tf] Jojxf/af6 cfkm" :jod\nfO{ Psbd b'MvL / ckdflgt
cg'ej ul//x]sf] lyof] . t/ klg p;n] cfkm\gf] qmf]wdfly lgoGq0f u/]/ Ps ck/fwLsf
em}F cfkm\gf sfut–kq p7fP/ 8«Oª ?dlt/ nfUof] . ToxfFsf] vl6ofdf uP/ p;n] r'krfk
cfkm\gf] sxfgL n]Vg ;'? u¥of] . t/ cfGtl/s åGån] p;nfO{ cl:y/ agfOlbPsf] lyof]
. nuQ} pm 5tdfly uP/ 6xlng yfNof] . dgdg} p;n] lbJo]Gb'sf lj?4 o'4sf]
3f]if0ffsf] ;ª\sNk lnFb} cfsfztkm{ x]g{ yfNof] . t/ ha pm cfkm\gf] sf]7fdf
kmSof]{, lbJo]Gb' lgbfO;s]sf] /x]5 .
c?0ffesf] of]u;fwgf cEof;sf af/]df
lbJo]Gb'nfO{ yfxf eO;s]sf] lyof] . haha c?0ffe Wofgfj:yfdf a:g] k|oTg uYof]{,
lbJo]Gb' hfgLhfgLsg p;sf] 5]pdf cfpg vf]HYof] . p;sf v'6\6fsf cfjfhn] c?0ffesf]
;fwgf eª\u eOxfNYof] . ;fob lbJo]Gb'nfO{ of]u;fwgf aRrfsf] v]nh:tf] nfUYof]
xf]nf . lbJo]Gb'sf] pkl:yltn] p;sf] ;fwgfdf af/Daf/ vnn k}bf ul//x]sf] lyof] .
t/ klg pm cfkm"n] cfkm"dfly lgoGq0f u/]/ lbJo]Gb'nfO{ s]xL eg]g .
7Ls o:t} ;dodf p;nfO{ lzjfgGbsf]
lstfasf s'/f pm ;DemGYof]– of]u;fwgfsf nflu PsfGt sf]7f rflxG5 . hltv]/}
em\ofn9f]sf aGb eO/xg'k5{ . sf]7fleq cfkm\gf Oi6b]jsf] Pp6f kmf]6f] of k|ltdf,
lhh; qmfO:6sf] tl:a/, db/ d]/Lsf] lrq cyjf sfafsf] dl:hbsf] lrq cjZo x'g'k5{ .
of]ufEof;sf nflu sf]7fsf] e'OFdf Pp6f sDan cf]5\ofpg'k5{ . 3/sf ;a} sf]7fdf
;'jfl;t cu/aQL afNg'k5{ . sf]7fleq cgfjZos kmfN6' ;fdfg x'g'x'Fb}g eGg] klg
Vofn /fVg'k5{ . ha xfdL sf]7fdf k|j]z u5f}F{, sf]7fsf] z'4 jftfj/0fn] xfdLnfO{
cfkm"tkm{ cfslif{t u/f];\ . tkfO{+nfO{ s'g} sf/0fjz cnUu} k"/f sf]7f
ldNb}g eg] klg s]xL 5}g, sf]7fsf] s'g} s'gfnfO{ sk8fn] a]/af/ u/]/ Pp6f ;fgf]
g} eP klg cfkm\gf nflu pkf;gfu[x agfpg ;lsxfNg'x'g]5 .
lstfasf oL s'/fx¿sf] ;Demgf x'gf;fy
c?0ffesf] dgdf Unflg el/P/ cfof] . lbJo]Gb' p;sf] 3/df gcfPsf] eP lbJo]Gb' a:g]
u/]sf] sf]7fnfO{ p;n] cfkm\gf] pkf;gfsIf agfpFYof] xf]nf . ca of] sf]7f t o;
sfdsf nflu kfpg d'l:sn 5 . p;nfO{ k6sk6s lbJo]Gb' p;dfly af]em ag]/ a;]sf] 5
eGg] nflu/x\of] . dfgf}F, p;sf ;a} OR5fx¿sf] rfaL p;}n] af]s]sf] 5 .
;d:of oltd} ;Lldt eP t vf;} 7"nf]
s'/f lyPg . t/ lbJo]Gb'n] s'/}s'/fdf Ps lbg p;sf] of]u;fwgfdfly s8f Joª\Uo
s:of] . To;sf] pQ/df c?0ffen] p;nfO{ k|f0ffofdb]lv lnP/ Wofg, wf/0ff /
;dflw;Ddsf ;a} ljifodfly kof{Kt k|sfz kf¥of] . p;sf] o; bz{gsf] pkxf; ub{}
lbJo]Gb'n] p;sf] gofF gfds/0f ul/lbof]– ‘ld:6/ lzjfgGb’ .
To;sf] ef]lnkN6 k|eftsf] z'e a]nfdf
c?0ffe kb\df;g s;]/ cfkm\gf b'j} cfFlvef}Fsf] dfemdf dgnfO{ l:y/ u/]/
Psfu|tfsf] r/d cj:yf k|fKt ug{sf nflu dxfk|e' huGgfysf] lg/fsf/ :j¿ksf] Wofg
ug{ nfUof] . Tolta]n} p;sf] dg otfptf a/flng nfUof] . s;}n] p;sf] sfgdf
hf]8hf]8n] lbJo]Gb'sf] gSsn ub{} lrRofP/ ‘ld:6/ lzjfgGb ¤ ld:6/ lzjfgGb ¤¤’
eg]/ af]nfO/x]sf] 5 eGg] p;nfO{ nfUof] .
sfgsf] kbf{df 7f]lsP/ To; cfjfhsf]
k|ltWjlg km}lnFb} uO/x]sf] lyof]– dl:tisb]lv lnP/ r]tgfsf] pRrtd :t/;Dd .
PsfPs c?0ffesf] Wofg eª\u eof] . pm
p7]/ v8f eof] . lzjfgGbsf] lstfan] km]l/ p;nfO{ eGg yfNof]– p;n] s]jn ltd|f]
z/L/, dg / cxª\sf/sf] ckdfg u/]sf] 5 . ltdL t oL tLg} rLhx¿eGbf dfly 5f} . ltdL
oyfy{df Tof] xf]Ogf} hf] ltdL cfkm"nfO{ ;DemG5f} . p;n] ltd|f] jf:tljs
:j¿knfO{ ckdfg u/]sf] 5}g lsgeg] ltd|f] c;nL :j¿kdf t pm cfkm}F klg ;fd]n 5 .
;xL zAbdf ltd|f] r]tgfsf] lgDg w/ftndf n's]/ /x]sf] cxª\sf/nfO{ ckdfg u/]/
ltd|f] ;xfotf ul//x]sf] 5 tf ls ltdL cxª\sf/z"Go eP/ cfkm\gf] of]u;fwgfsf]
dfu{df b|'tultdf cufl8 a9\g ;s .
lzjfgGbsf] lstfaaf6 k|fKt dfu{bz{gdfly
w]/} ;do;Dd dgdg} ljrf/ljdz{ u/]kl5 c?0ffe cfOGbf emg\eGbf emg\ r'krfk /xg]
sf]l;; ug]{ / o;sf ;fy} lbJo]Gb';Fu sdeGbf sd aftlrt ug]{ lgisif{df k'Uof] .
lzjfgGbsf] lstfa cem cufl8 dfu{bz{g
ub{} lgb]{zg lbg nfUof]– ‘nf}lss hut\nfO{ ldYof xf] eGg] a'em]/ g} dg'ion]
cfkm\gf] r]tgfzlStsf] lj:tf/ ug{ ;St5 . ef]s / Kof;n] ltd|f] z/L/ / dgdfly
cfkm\gf] cflwkTo hdfP/ /fVt5 . ha ltdL cfkm\gf k|s[lt, OR5fzlSt /
cg'e"ltx¿dfly lgoGq0f ug]{ Ifdtfdf j[l4 u/f}nf, ta ltdLn] b]Vg]5f} ltdLleq
Ps ce"tk"j{ dfgl;s zlStsf] ljsf; eO/x]sf] 5 eg]/ . / oxL dfgl;s
zlStn] ltd|f] ;fwgfsf nflu ;fWosf] sfd ub{5 .’
lzjfgGbsf] lstfanfO{ cg';/0f ub{}ub{}
c?0ffen] h'g lbg cfkm\gf] vl6ofdfly s]jn b/Ldfq 5f8]/ ;a} la5\of}gf / l;/ssf]
u'G6f afFw]/ vl6ofd'lg yGSofOlbof], To;} lbg lbJo]Gb'n] cfkm" ;'Tgsf nflu
Ps g/d–g/d u2f lsg]/ Nofof] . clg p;n] To;sf] k|z+;fdf cfwf 306f ;do vRof]{ .
lbJo]Gb'n] 3/sf] ;/;kmfO ul//x]sf] a]nf
c?0ffesf] vf6d'lg u'G6f e]6\6fof] . p;n] Tof] u'G6f prfn]/ cfkm\gf] a]8?dsf]
e]lG6n]6/g]/sf] leQfdf ag]sf] b/fhleq x'Tofof] .
u'G6fnfO{ o;/L x'Tofpg' ;fdfGo s'/f
x'g;S5, t/ c?0ffenfO{ nfUof], lbJo]Gb'n] 3[0ff / cjx]ngfsf ;fy Pp6f 7"nf]
9'ª\uf] p;sf 6fªd'lg km\ofFs]sf] xf] . b/L dfq la5\ofPsf] vf6dfly kN6]/ c?0ffe
;f]Rg nfUof], lbJo]Gb'sf] o:tf] Jojxf/pk/ k|ltlqmof JoSt ug'{ plrt xf]nf ls
gxf]nf . lsg gxf]nf / plrt < lglZrt ¿kdf p;n] lbJo]Gb'sf Jojxf/dfly ;d'lrt
k|ltlqmof JoSt ug'{k5{ . x}g, x}g . p;n] l/;fpg' plrt x'Fb}g . ;fwgf–kydf cu|;/
x'g]x¿sf nflu qmf]w k6Ss plrt 5}g .
o:t} cGtå{Gå tyf låljwfsf aLr em'Nb}}
lzjfgGbsf] lstfa kN6g nfUof] . p;sf] dl:tisdf lzjfgGbsf] ;6\6f lzjfgGbsf] pxL
sljtf 3'Dg nfUof]– c8K6, P8h:6, Psf]df]8]6 . a]o/ OG;N6, a]o/ OGh'/L . lb; Oh b
xfOP:6 ;fwgf .
t/ aLraLrdf c?0ffenfO{ ljrlnt ul/lbg]
vfnsf lgs}j6f cg]s 5f]6fdf]6f 36gfx¿ 3l6/x] . h:tf], lbJo]Gb'n]
lrRofO{lrRofO{sg hf]8hf]8n] k9\g' jf c?0ffen] sxfgL n]Vg] ;dodf /]l8of] ahfP/
lxGbL lkmNdL uLt ;'lglbg' cyjf d}n] klg afNosfndf /fd|f/fd|f syfsxfgLsf] /rgf
u/]sf] lyPF eg]/ cfkm\gf 7"nf7"nf l8ª xfFSg', OToflb . c?0ffesf ;a}
x\ofª\u/df lbJo]Gb'n] cfkm\gf ;6{KofG6 6fFlulbPsf] lyof] . o;sf/0f afWo eP/
c?0ffen] cfkm\gf sk8f 8f]/Ldf em'G8\ofpg'kl//x]sf] lyof] . c?0ffesf] ;fa'gs];df
lbJo]Gb' cfkm\gf] ;fa'g /flvlbGYof] . cfkm\gf] ;fa'g sfuhdf a]/]/ /fVg c?0ffe
afWo x'GYof] . /ftsf] P3f/ ah];Dd otfptf 3'd]/ ha c?0ffe 3/ kms{GYof], ta
lgb|faf6 p7]/ 9f]sf vf]Nbfv]l/ lbJo]Gb' hyfefjL af]NYof] . oL ;a} s'/fn] ubf{
c?0ffesf] dg g/fd|/L 3fOt] ePsf] lyof] . x/;do lzjfgGbsf] lstfa p;nfO{ pkb]z
lbGYof]– cxª\sf/z"Go x'gsf nflu, :jfy{/lxt x'gsf nflu tyf ;f/f ;f+;fl/s
;'vb'Mvaf6 dfly p7]/ l:ytk|1 x'gsf nflu .
PskN6 rflxF lzjfgGbsf] lstfasf pkb]zn]
c?0ffedfly k|efj kfg{ ;s]gg\ . ha pm Oelgª jfs u/]/ /ftsf] P3f/ ah] 3/ kmSof]{,
p;n] b]Vof] 3/sf] 9f]sfdf Psbd 7"nf] tfnf nfu]sf] 5 . tfnf 7f]s]/ lbJo]Gb'
st} aflx/ uPsf] lyof] .
cfkm\gf] tfnfsf] rfaL c?0ffen]
lbJo]Gb'nfO{ klxNo} lbO;s]sf] lyof] . ca cfwf/ftdf csf]{ tfnf nufP/ lbJo]Gb'
s;/L v';L;fy aflx/ lxF8]sf] xf]nf t < l;F9L uGb}uGb} c?0ffe tn plqof] . pm
aflx/ af6fx'Fbf] j/k/ ub{} p;sf] k|tLIff ug{ nfUof] . t/ lbJo]Gb'sf] s'g}
7]ufgf lyPg . otfptf rSs/ sf6\tfsf6\tf c?0ffe g/fd|/L lg/fz eof] . lbJo]Gb';Fu
p;sf] l/; a9\b} uof] . dgdg} p;n] ;/fKg klg yfNof] .
o;kN6 p;n] dgdg} lgZro u¥of]– ‘ha
lbJo]Gb' 3/ kms]{nf, p;nfO{ :ki6 efiffdf d 3/ vfnL u/\ eg]/ eg"Fnf .’
t/ cem};Dd lbJo]Gb'sf] s'g} cQf]kQf]
lyPg . cGTodf xf/ vfP/ pm cfkm\gf l5d]sL gfo/ afa"sf] 3/sf] 9f]sf 9S9sfpg
k'Uof] . cfwf /ftdf p;n] pgnfO{ lgb|faf6 lapFemfP/ pgsf] 3/leqaf6 eP/ 5tdf hfg]
cg'dlt dfUof] . c?0ffesf] 5tdf hfg ;lsg] b'O6f dfq af6f lyP– Ps cfkm\g}
3/leqaf6 eP/, csf]{ log} l5d]sL gfo/sf] 3/leqaf6 eP/ .
cfkm\gf l5d]sL gfo/sf bofn] p;n]
cfkm\gf] 5tdf hfg t kfof], t/ ToxfF klg slta]/ pm lbJo]Gb'nfO{ kv]{/ a;f];\
< ;6{ vf]n]/ b/La]u/sf] e'OFdf ;'Tof] . otfptfsf s'/f ;f]Rt} p;n]
lbJo]Gb'nfO{ w]/} ufnL ul//x\of] . oxfF;Dd ls p;n] eujfg\;Fu To;sf] d[To'sf
nflu klg k|fy{gf;d]t ug{ Eofof] . o;/L pm /ftel/ cfsfzdf tf/f uGb} a:of] /
nfdv'6\6]sf] 6f]sfOn] kLl8t eP/ otfptf klN6O/x\of] . ylst–ulnt pm sltv]/
lgbfof], kQ} ePg . laxfg lapFem]kl5 l/;fP/ w'jfFw'jfF x'Fb} pm lbJo]Gb'sf cufl8
k'Uof] .
emkfg'{eGbf cufl8 lbJo]Gb'nfO{ p;n]
;f]Wof]– ‘csf]{ tfnf nufP/ hfg'sf] sf/0f s] xf] <’
lbJo]Gb'n] lglj{sf/efjn] pQ/ lbof]–
‘dnfO{ Ps h?/L sfdn] :6];g hfg'k¥of] / x8a8Ldf k'/fgf] tfnf e]l6gF . To} eP/
gofF tfnf nufpg'k/]sf] ===.’
lbJo]Gb'sf] of] pQ/ ;'g]/ c?0ffen] g t
p;nfO{ xsfg{ kfof] g t Sjf6{/ 5f8L hfg] cfb]z g} lbg ;Sof], g t p;n] To;sf
;fdfg aflx/ km\ofFlslbg] af/]d} ;f]Rof] . p;sf] d'vaf6 cfjfh laNs'n} lg:s]g .
pm k"/} lg:tAw lyof] . s]jn lzjfgGbsf] sljtf dgdf :jtM cfj[lQ x'g nfUof]–
c8K6, P8h:6, Psf]df]8]6===== .
o;}u/L pm csf]{ Ps lbg /ftsf] P3f/
ah]lt/ 3/ kmSof]{ . 9f]sf lgs}a]/ 9S9sfPkl5 dfq lbJo]Gb'n] r's'n vf]Nof] .
ha pm 8«Oª ?ddf k:of], lbJo]Gb'n] p;sf
sfgdf ;fptL ub{} eGg yfNof]– ‘c?0ffe ¤ d]/L Pp6L un{k|m]G8 cfPsL 5] . cfhsf]
/ft pm o;} 3/df a:5] . lKnh ¤ cfhsf] of] Ps /ft tF 5tdf ;'t\ g x} . a; Ps}
lbgsf] s'/f t xf] P8h:6d]G6sf] .’
un{k|]G8 < of snun{ <
/fp/s]nfh:tf] ;fgf] ;x/df o:tf s'g un{k|]mG8 xf]nfg\ hf] s'g} hjfg s]6fsf ;fy
/ft latfpg tof/ xf]pmg\ < lbJo]Gb'sf] a]8?dsf] 9f]sf aGb lyof] . sf]7fdf
cFWof/f] lyof] . s]jn kª\vf rn]sf] cfjfhdfq ;'lgGYof] . o:tf] l:yltdf c?0ffesf]
lbdfudf s'g} s'/f klg cfO/x]sf] lyPg . sk8f abn]kl5 xftd'v wf]P/ s]xL klg gegL
cfkm\gf ;'Tg] ;fdfg lnP/ pm 5tdf uof] . pm 5tdf k'u]sf] dfq s] lyof], 9f]sf aGb
u/]sf] / r's'n nufPsf] cfjfh Ps;fy cfof] .
lbJo]Gb'n] o;/L 9f]sf aGb
u/]sf] cfjfhn] pm l/;n] d'd{'l/of] . ca p;n] s] ug'{ 7Ls xf]nf t < km\Nof6df
a:g] ;a} dflg;x¿nfO{ af]nfP/ lbJo]Gb'n] Ps rfn" s]6LnfO{ o; Sjf6{/df
NofPsf] 5 eg]/ ;a}nfO{ ;'gfOlbg] xf] <
klxn] t pm o;} ug{ rfxGYof] .
t/ kl5 p;n] cfkm"nfO{ o;f] ug{af6 /f]Sof] . 5ftdf em"n nufP/ vf6dfly
b/L la5\ofP/ Ps c;xfosf efFlt c?0ffe ;'Tof] . of] Sjf6{/ p;sf] cfkm\gf] xf], t/
pm z/0ffyL{sf] lhGbuL afFlr/x]sf] 5 .
Ps rfn" s]6Lsf ;fy
lbJo]Gb' slt cf/fd;Fu a]8?dleq ;'t]sf] 5 < c¿ slt lbg;Dd p;n] ;lx/xg ;S5 /
ckdfg / cjx]ngfsf] w'nf] < slt lbg cem} < x'Fb}g . cxF x'Fb}g . Psbd w]/}
eO;Sof] . ca p;n] lj/f]w ug{}k5{ . pm sfo/ k'?if xf]Og lbJo]Gb'åf/f ul/g]
x/t/xsf cTofrf/ ;lx/xg] . pm klg dflg; xf] . p;sf klg s]xL g s]xL cfkm\gf
JolStut rLh x'G5g\ h;dfly p;sf] cfkm\gf] clwsf/ x'G5 . pm cfkm\gf] of] clwsf/
lsg ltnf~hnL lbG5 <
cxF, o;k6s pm 9f]sf 9S9SofP/
lbJo]Gb'nfO{ aflx/ af]nfpg]5 tyf To; rfn' s]6Lsf ;fy 3/aflx/ lgsflnlbg]5 . o;f]
eg]/– ‘of] 3/sf] dflns d x'F . a'lem;\ ls a'lemg;\ < tFdfly bof u/]/ ef8f
glnO{sg oxfF a:g] cg'dlt d}n] lbPsf] lyPF . o;sf] dtna of] xf]Og ls ========¤’
l/;n] d'd'{l/P/ c?0ffe p7]/ v8f ePsf] lyof] . pm
9f]sftkm{ a9\g nfu]sf] lyof] . ha p;n] 9f]sfdf 9s9s ug{ nfu]sf] lyof], p;nfO{
nfUof] s;}n] p;sf v'6\6f kqm]sf] 5 . pm zlStxLg eof] . xft p7fP/ 9f]sf 9S9sfpg]
;fdYo{ klg afFsL ar]sf] lyPg . p;nfO{ nfUof] p;sf k}tfnf kUnFb} hfFb} 5g\ . Ps
vfnsf] 7G8fkgsf] ;~rf/ eO/x]sf] lyof] k}tfnfb]lv 3'F8ftkm{ .
lzjfgGbsf] lstfa 8«Oª ?dleq} 5'6]sf] lyof], gq
To;af6 s'g} pkb]z, s'g} ;fGTjgf h?/ ldNg] lyof] . To; lstfaaf6 s'g} g s'g} pkfo
kQf nfUg] lyof] . pm a8f] d'l:snn] af]Ng] r]i6f ug{ nfUof]– ‘lzjfgGb ¤ d s] u¿F
lzjfgGb ¤¤’
t/ c?0ffesf d'vaf6 Ps zAb klg
lg:sg ;s]g . c?0ffe kTy/sf] d"lt{sf em}F Ho"Fsf To"F v8f lyof] .
p;nfO{ Psbd si6 eO/x]sf] lyof] . p;sf b'j} v'6\6f a/kmsf em}F kUnFb} uO/x]sf
lyP .
)))))
%= bfl/b|Ø
–hubLz df]xGtL
k6sk6s c?lr b]vfPkl5 klg To; dflg;n] xfd|f] lk5f 5f]8]g
. xfdLn] p;nfO{ k];]j/ ufO8 dfGof}F eGg] ;f]lr/x]sf] lyof] ;fob, pm cfkm\gf]
;kmfOdf eGg yfNof] pm o; sfo{sf nflu xfdLx¿af6 s'g} k};f lng]5}g . pm elg/x]sf]
lyof] oL ;a}sf k5fl8 p;sf] s'g} unt p2]Zo 5}g .
p;n] xfdLx¿nfO{ b'O{ xhf/ jif{ k'/fgf] Ps k'/ftflTTjs
:yndf 3'dfpg nUg]5 . To;kl5 xfdLx¿nfO{ pm csf]{ Pp6f 7fpF klg b]vfpg]5 . p;n]
tL :yfgx¿sf af/]df uf]kgLotf /fv]sf] lyPg . Tof] :yfg ;f8Lsf nflu k|l;4 lyof] .
pm xfdLnfO{ a'gs/x¿sf s]xL 3/df 3'dfpg rfxGYof] . xfdL cfkm\g} cfFvfn] ;f8L
a'g]sf] x]g{ kfpg]5f}F ToxfF .
p;n] cfkm\gf] pb\b]Zo :ki6 u/]kl5 eGof]– ‘xh'/x¿n] ;f8L
lsGg}k5{ eGg] clgjfo{ 5}g .’
pm ;fob ;f8L k;n]sf] bnfn xf] . cyjf pm ufO8 g} klg
x'g;S5 . cyjf b'j} klg x'g;SYof] pm . p;sf] JolStTjsf] o:tf] 5fk aGg k'u]kl5
eg] p;sf k|lt xfd|f] dgdf slQ klg /fd|f] wf/0ff ag]g . lsgeg] klxnf] t Tof]
b'O{ xhf/ jif{ k'/fgf] w/f]x/ x]g{df xfd|f] slQ klg ?lr lyPg . bf];|f], ;f8L
lsGg' xfd|f] ah]6aflx/sf] ljifo lyof] .
cem} 3'dlkm/sf nflu w]/} 7fpF afFsL lyP . 3/ lkmtL{sf]
l6s6 klg alg;s]sf] lyPg xfd|f] . cem};Dd xfdLn] xf]6nsf] ef8f klg lt/]sf
lyPgf}F . o;}sf/0fn] xf], xfdLh:tf ko{6ssf nflu ;f8L lsGg] s'/f klg Ps
ljnfl;tfsf] >]0fLdf cfpFYof] .
o:tf] nflu/x]sf] lyof] ls p;n] xfd|f] dgsf] ljrf/ kl9;s]sf]
5 . pm af/Daf/ elg/x]s]f lyof], ;f/L vl/b ug'{ xfd|f nflu h?/L g} klg 5}g .
s]jn PskN6 Tof] :yfg x]l/lbP k'U5 . p;sf oL dL7fdL7f s'/fn] xfd|f] dgdf ;Gb]x
k}bf ul//x]sf] lyof] . of] xfd|f nflu gofF 7fpF lyof], clg xfdL ko{6gdf lg:s]sf
lyof}F . olb p;n] s'g} tl/sfn] hf]/–hah{:tL u/]/ xfdLaf6 k};f w'Tg ;Sof] eg] t
xfd|f nflu dxfef/t eOlbg]5 .
k6sk6s gfOF eg] klg abdf;sf em}F Tof] dflg; xfd|f kl5
nfu]sf] nfUo} lyof] . xfdLrflxF oxfFsf df6f], 9'ª\uf, OF6, af]6la?jf cflbnfO{
5f]P/ b'O{ xhf/ jif{ k'/fgf ctLtdf 8'a"F . xfdLnfO{ Toltv]/ nfu]sf] lyof],
oxfF b'O{ xhf/ jif{ klxn] s'g} af}4 ;+Gof;L dWo3fddf v8f eP/ bz{gzf:qsf] JofVof
ug{df Jo:t lyof] xf]nf . To; ;dodf To; ljgd| JolStsf] pkl:ylt klg xfd|f nflu
c;x\o x'g yfn]sf] lyof] . Tof] dflg; o; :yfgsf] Oltxf;sf af/]df h] atfO/x]sf]
lyof], p;n] eg]sf] ljj/0f k'/ftTTj ljefuåf/f pknAw hfgsf/L;Fu st} klg d]n
vfO/x]s]f lyPg . xfdLrflxF otf o; dflg;nfO{ ToxL unt ljj/0f k|:t't ug{sf nflu
k6sk6s emlD6/x]sf lyof}F . xfd|f] lrGtfrflxF ca o; dfG5]af6 sltv]/ pDsg kfOg]
xf] eGg]d} s]lGb|t lyof] .
7Ls
ToxL a]nf xfd|f aRrfx¿nfO{ Psbd w]/} ltvf{ nfUof] / ltgLx¿ kfgLsf nflu lh2L ug{
nfu] . kl5 yfxf eof], o; k|fª\u0fdf vfg] kfgL kfpg d'l:sn 5 . kfgL vfgsf nflu
xfdLn] d"nu]6aflx/ hfg'kg]{ / o; k|fª\u0fdf kms{gsf nflu xfdLn] k|ltJolSt
b'O{ ?lkofFsf] l6s6 sf6\g'kg]{ /x]5 . ;fob Tof] dfG5] o;} ;dosf] k|tLIffdf
lyof] . p;n] eGg yfNof]– ‘dnfO{ csf]{ klg af6f] yfxf 5 . Totfaf6 uP/ kfgL vfP/
cfpg kfOG5, Tof] :yfg o; k|fª\u0fsf] kl/;Ldfb]lv aflx/ g} eP klg . Ps 7fpFdf
sfF8]tf/sf] hfnLd'lgaf6 l5g{ ;lsG5 / Totfaf6 lg:s]/ aflx/ uO{ kfgL vfP/ To}
af6f] eP/ k:g ;lsxflnG5 . t/====
t/
s] <
t/
Tof] 7fpF pxL xf] hf] Tof] dflg; xfdLnfO{ b]vfpg rflx/x]sf] lyof] . ;/f]lhgL
eGg nflug\– ‘s] ef] / < hfcf}F g, Tof] klg o;f] x]l/xfnf}F . gfgLx¿ ltvf{n]
dg{} nflu;s] oxfF t .’
‘xfdL
;f8LrflxF lsGg] 5}gf}F lg .’ d}n] p;nfO{ of] ;t{ km]l/ ;DemfPF . To; dflg;n]
xfd|f] ;t{ dfGof] . xfdL Pp6f lrl6Ss k/]sf] kuf]8fsf] leq eP/ ToxfFaf6 aflx/
lg:Sof}F . aflx/ lg:sgf;fy ToxfFaf6 Pp6f ;fFu'/f] af6f] b]lvof] . Tof] af6f]
eP/ p;n] xfdLnfO{ l6gsf] Rofb/n] ag]sf] Pp6f k'/fgf] kl/ToSt a;–:6]G8tkm{ lnP/
uof] . ToxfF g s'g} a; lyP, g t a;nfO{ s'/]/ a;]sf ofq'x¿ g} . af6f]sf lsgf/df
kmf]xf]/ kfgL aUg] gfnf lyof] . lxnf]df 8'a'NsL df/]sf kmf]x/ e}F;L, gfª\uf
s]6fs]6L, af6}df kN6]sf ufO{ cflbnfO{ kf/ ub{} xfdL 5fk|f5fk|L ePsf] 7fpFdf
k'Uof}F . clnslt klg glxrlsrfO{ To; dflg;n] xfdLnfO{ Pp6f em'k8Lleq af]nfof] .
em'k8Lleq kfp/f]6L vfFb} u/]sf s]6fs]6Lx¿, l9sL s'6\t} u/]sL Ps :qL tyf ;f8Lsf]
km]/ ldnfpFb} aRrfnfO{ b"w VjfO/x]sL Ps aRrfsL dDdL lyP . tL s;}nfO{ klg
gx]/L xfdL To; dflg;sf] cg';/0f ul//x\of}F . xfdLnfO{ ToxfF b]v]/ tL
dflg;x¿nfO{ cfZro{ nfUb} lyof] . ltgLx¿ xfdLnfO{ sf}t'xnk"0f{ b[li6n] x]g{
nfu] . To; c:j:y kl/j]zdf aRrfx¿nfO{ ;ª\qmfds /f]u kf] nfUg] xf] ls eGg] nfUof]
. o:tf] ;f]r]/ ;/f]lhgL sbd–sbddf aRrfx¿nfO{ x]l//xL .
To;
dfG5]n] xfdLnfO{ Ps cGwsf/do 3/leq lnP/ uof] . p;n] xfdLnfO{ Pp6f tfgsf cufl8
k'¥ofP/ pleg nufof] . Pp6f a"9f] dflg; sk8f a'Ggdf dUg lyof] . aflx/
lg:sg] af6fdf Pp6f cfwfplw a'g]sf] ;f8L /fv]sf] lyof] . tfg v6v6 u/]/ grn]sf]
eP of] :yfg s'g} ;ª\u|xfnosf] g[tTTjljefueGbf sd b]lvg] lyPg . To; dflg;n] eGof]–
æ;f8L
a'Gb} u/]sf] b]Vt} x'g'x'G5 lg, xh'/x¿n] of] ;f8L oxLFaf6 lsGg'eof] eg] gf} ;o
?lkofFdf kfpg'x'G5 . olb xh'/n] s'g} ;f8L bf]sfgdf lsGg vf]Hg'eof] eg] dxfhgn]
xh'/x¿af6 afx|–t]x| ;o ?lkofF lng]5g\ .Æ
gf}
;o ?lkofF kg]{ ;f8L a'Gg] a"9f] dflg;sf z/L/sf ;Dk"0f{ x8\8L
b]lvO/x]sf lyP . p;n] Pp6f em'qf] eO;s]sf] leqL uGhL tyf d}nf] n'ª\uL nufPsf]
lyof] . p;sf] 5}j}df /fv]sf] lyof] Ps a6'sf] /ftf] lrof . a"9fn] lrof lkpg
la;]{h:tf] lyof] . Toltv]/} cFWof/f] sf]7faf6 Ps ef/L ;f8L NofP/ To; ufO8n]
xfd|f cufl8 y'kf¥of] . p;n] eGg yfNof]– æcfpgf];\, aflx/ pHofnfdf oL ;f8L
x]/f}“ .Æ
pm
eGb} uof]– æof] x]gf]{;\, o; ;f8Lsf] bfd cf7 ;o ?lkofF k5{ . o;sf] lsgf/f
x]gf]{;\ t, slt ;'Gb/ 5 ∕ clg o; ;f8Lsf] bfd 5 ;o ?lkofF xf] . o;sf] aLrsf]
lx:;f dfq xf]Og lsgf/f;d]t x]gf]{;\ t . o;sf] d"NorflxF kfFr ;o ?lkofF dfq
====.Æ
la:tf/}la:tf/}
;f8Lsf] bfd 3l6/x]sf] lyof] . kfFr ;oaf6 rf/ ;o, ;f9] tLg ;o, clg b'O{ ;o gAa]
?lkofF .Æ
;/f]lhgLn]
dl;gf] :j/df egL– æb'O{ ;o gAa] ?lkofFdf ;f8L, ;:t} xf] lg, xlu <Æ
of]
;f8L t pxfF xfd|f] 7fpFdf 5 ;o ?lkofFeGbf sddf sxfF kfOG5 / <Æ
b'O{
;o gAa] ?lkofF t w]/} xf] . o:tf] a]nfdf t ;fob Vofn x'Fb}g, t/ tLg ;o
?lkofFsf] cy{ xf]6ndf rf/ lbg a:g] ef8f xf] . olt ?lkofFdf t kms{g] l6s6 sf6\g
;lsG5 .
cfFvfsf
O;f/fn] d}n] ;/f]lhgLnfO{ cfkm\gf] ;f8Lk|ltsf] df]x lgoGq0fdf /fVg eg]F . ;fob
To; dflg;n] d]/f cfFvfsf] efiff kl9xfNof], p;n] eGof]– æ;/, xh'/n] k};fsf]
lrGtf glng'eP x'G5 . xh'/n] oxfF vfln clu|d b; k|ltzt /flz lbg'kg]{5 . ;f8L
eLkLkLdfkm{t k7fOlbg]5' . xh'/n] cfkm\gf] 3/7]ufgf lbg'eP eOxfN5 . eLkLkL
kfPkl5 xh'/n] Tof] x'nfsaf6 lng'xf]nf .Æ
ufO8sf]
of] s'/f ;'g]/ ;/f]lhgLn] dgdg} Pp6f ;f8L lsGg] lgZro u/L . olb clxn] gfddfqsf]
k};f lbg'kg]{ xf] eg] t s] ;d:of ef] / <Æ
d}n]
p;sf ;fd' csf]{ Ps ;t{ /fv]F– æclg eLkLkLsf] vr{ s;n] Aoxf]5{ lg <Æ
To;
dflg;n] s'/f a'em\of], ca df5f] hfndf kmFl;;s]sf] 5 . p;n] eGof]– æxh'/n] lrGtf
lng'kb{}g . xh'/n] Tof] vr{ Aoxf]g{'kb{}g . o;/L ;Demg'xf];\ ls of] ;f8L a]Rtf
x'g] d]/f] sld;g ToxLF uof] .Æ
ToxfFaf6
kms{Fbf ;/f]lhgL w]/} v';L lyO{ . p;nfO{ nflu/x]sf] lyof], dfgf}F pm s'g} lsNnf
lht]/ cfPsL xf] .
xf]6ndf
k'u]kl5 Dofg]h/ xfF;]/ eGg yfNof]– æxh'/nfO{ c;n ;f8L lsGg' 5 eg] /fHo x]G8n'd
lgudsf] ;f]–?daf6 lng'xf]nf . o; ;x/df To;eGbf e/kbf]{ / /fd|f] bf]sfg sxLF 5}g
. xh'/x¿nfO{ To; ;f]?dsf] 7]ufgf rflxG5 eg] d lbOxfN5' .Æ
Dofg]h/sf]
s'/f ;'g]/ ;/f]lhgLsf] cf]7d'v ;'Sof] . p;n] ;f]rL tL; ?lkofF Joy{}df v]/ uof]
. 7un] p8fof] k};f . xf]6nsf] Dofg]h/ o:t/L xfF:g yfNof] ls p;sf] cfzo xfdLn]
cem} a'em]sf lyPgf}“ .
pl8;f
kms{g] a]nfdf xfd|f] 5]psf] ay{df Pshgf ;Hhg dflg; a;]sf] lyof], Psbd ldng;f/
tyf ;xof]uL :jefjsf] . Psbd} l56\6} pm ;/f]lhgL / b'j} aRrfsf ;fy 3'nldn
eOxfNof] . lg;ª\sf]r efjn] pm cfkm\gf] af/]df eGg nfUof]– pm Hofbf k9]n]v]sf] t
xf]Og / p;sf] ufpFdf sk8f a'gfOsf] sfd 5 . p;sf] ;fgf] efOn] k'Vof{}nL sfd
5f8]/ /fd|f] k9\of] . / clxn] pm Hof]ltljxf/df ul0ft ljefusf] k|fWofks 5 .
p;sf] efO cfkm}“ b'O{kN6 pl8;f cfPsf] lyof] t/ o;nfO{ ToxfF hfg] af6f] ofb 5}g
.
p;sf]
;/ntf tyf k|mØfª\sg];n] xfdLnfO{ df]lxt ul/lbof] . Tof] dflg; a'gs/ hfltsf] xf]
eGg] yfxf kfPkl5 ;/f]lhgL p;nfO{ cfkm"n] ;f8L lsg]sf] sxfgL ;'gfpg yfnL .
;/f]lhgLsf] s'/f ;'g]kl5 pm cfZro{rlst eof] . p;n] eGof]– h'g ;f8Lsf] s'/f
tkfO{+ eGb} x'g'x'G5, To; ;f8Lsf] d"No sDtLdf klg kfFr ;o ?lkofF k5{ .
cr]n b'O{ ;o gAa] ?lkofFdf t ;f8L agfpg] sRrf dfn klg kfOFb}g .
;/f]lhgLsf]
cg'xf/sf] /ª km'ª\u p8\of] . cfkm\gf] 3/ k'Ugf;fy d}n] kf]:6df:6/nfO{ ;f]w]F“–
æd]/f] gfddf Pp6f eLkL cfpg]jfnf lyof], cfof] ls <Æ
æcxF,
cem} t s'g} klg eLkL cfPsf] 5}g . t/ dnfO{ o:tf s]xL if8\oGqsf af/]df
hfgsf/LrflxF 5 . x'nfsdf t]O; k|sf/sf eLkLkL Kofs]6df 7uLsf] sf/f]af/ x'g] u5{
. sltkN6 t d cfkm}Fn] /]l8of]sf ;6\6fdf 9'ª\uf] / 38Lsf] ;6\6fdf sfuhsf u'R5f
lg:sFb} u/]sf] b]v]sf] 5' o:tf k|sf/sf Kofs]6x¿af6 . xh'/n] To; eLkL Kofs]6
x'nfsaf6 g5'6fpg'xf];\, enfO o;}df b]V5' d t .Æ
olt
s'/f ;'g]kl5 ;/f]lhgLn] dnfO{ cfkm\gf] dgsf] s'/f egL– ædnfO{ ca To; ;f8Lsf
k|lt s'g} df]x 5}g . t/ pm / d x/]s lbg eLkL cfpg] s'/fsf] k|tLIff uYof{}F .
xNsf/f slxn]sfxLF 3/ cfpFYof], slxn] lgs} ;do;Dd cfpFb}gYof] klg . slxn]sfxLF
;/f]lhgL dnfO{ ;f]WyL– æa]sf/df tL; ?lkofF kfgLdf aUof] . Tof] dflg; t dxf7u
u/]5, xlu <Æ
o;k|sf/
xfdLn] k|tLIff ubf{ubf{ To; eLkL Kofs]6sf] cfzf Toflu;s]sf lyof}“ . Ps lbg
x'nfsLn] cfP/ va/ lbof]– æxh'/sf] gfddf b'O{ ;o ;f7L ?lkofFsf] eLkLkL cfPsf] 5
. o;sf] OlG6d];g of] xf], b'O{ ;o ;f7L ?lkofF=========.Æ
ToxL
;'Gb/ ;f8Lsf] eLkLkL, h'g p;n] x]/]/ cfPsL lyO{ . ;/f]lhgL ljrlnt x'g nfuL .
d}n] kf]:6 clkm; uP/ To; Kofs]6nfO{ Wofg lbP/ x]/]F . aflx/af6 k6Ss} cg'dfg ug{
;lsFb}gYof] ls leq ;f8L Kofs ul/Psf] 5 ls c¿ g} s'g} rLh . olb leq ;f8L g} 5
eg] klg Tof] xfdLn] 5fg]s} xf] eGg] s] 5 / < Ps lbg, b'O{ lbg=====
x]bf{x]b{} tLg lbg lat] . slxn]sfxLF nfUYof], eLkLsf] Kofs]6 5'6fP/ lng' g} 7Ls
x'G5 . clg slxn]sfxLF nfUYof], Tof] Kofs]6 kmsf{{OlbpmF, clg ;f/f ls:;f vtd .
;/f]lhgL
dnfO{ lj/St efjn] eGg yfnL– æxh'/ xf] 3/sf] d"nL, xh'/n] g} clGtd lg0f{o
ug'{xf];\, s] ug'{ a]; xf] eg]/ .Æ
d
p;sf] o; egfOn] g/fd|/L l/;fPF . d}n] eg]“– æ;f8L nufpg] tF, lg0f{orflxF
ug'{kg]{ d}n] < of] sxfFsf] s'/f xf] < lnpmF ls glnpmF, t}“ eg\ .Æ
cGTodf
Ps dg'ion] csf]{ dg'ionfO{ olt;f/f] cljZjf; ug'{ 7Ls x'Fb}g eGg] l;4fGtdf k'u]“
d . h] eP klg xfdLn] tL dflg;sf af/]df klg ;f]Rg}k5{ M ;'Svf kfp/f]6L rkfO/x]sf
tL gfª\ufe't'ª\uf afnaRrf, gjhft lzz'sL Tof] dDdL h;sf :tgaf6 b"w
;'ls;s]sf] 5, a6'sfdf /fv]sf] ;]nfO;s]sf] Tof] /ftf] lrof, h'g p;n] lkpg ;d]t
lal;{;s]sf] lyof], yf]qf] leqL uGhL / d}nf] n'ª\uL nufPsf] Tof] a"9f]
a'gs/, h;sf] cl:yk~h/ eO;s]sf] z/L/ gf} ;o ?lkofFsf] ;f8L a'lg/x]sf] lyof] .
ltgLx¿sf af/]df klg xfdLn] kSs} ;f]Rg'k5{ . Kofs]6 leq s]xL geP klg xfdLn] tL
dflg;x¿sf vflt/ of] Kofs]6 5'6fpg'kg]{ xf] .
b'O{
;o ;f7L ?lkofF lnP/ d kf]:6 clkm; uPF . eLkLkL Kofs]6nfO{ sltkN6 d}n] pN6fP/ /
kN6fP/ x]/]F . b'O{ ;o ;f7L ?lkofF============= . dtna d]/f] v'g kl;gfsf]
sdfOsf] b; k|ltzt . olt k};fn] b"wjfnfsf] Ps dlxgfsf] lan ltg{ k'U5 . x}g
eg] sDtLdf klg t]n, g'g, d;nf / bfn cflb Ps dlxgfsf nflu ls/fgf ;fdfg lsGg k'U5
. nf} To;f] klg ul/Pg /], b'O{ ;o ;f7L ?lkofFdf t 5f]/f5f]/Lsf] 8«]; / h'Qf;d]t
lsGg k'Ug] x'G5 . lah'nLsf] lan o;kN6 cem};Dd lt/]sf] 5}g . b'O{ ;o ;f7L
?lkofFnfO{ d}n] cfkm\gf] uf]hLdf xft 3';fP/ Psbd hf]8;Fu kS8]/ /fv]sf] lyPF .
o:tf] nflu/x]sf] lyof] dfgf}“ Tof] ufO8 d]/f ;fd'Gg] l7ª\u plePsf] 5 /
hah{:tL;Fu d]/f] uf]hLaf6 b'O{ ;o ;f7L ?lkofF lgsfNg vf]Hb} 5 . t'?Gt d}n] Tof]
Kofs]6 kf]:6df:6/nfO{ kmsf{OlbPF .
æca
xh'/n] of] Kofs]6 t'?Gt} kmsf{Olbg'xf];\, hxfFaf6 of] cfPsf] xf] =======.Æ olt
elg;s]kl5 d x8a8fpFb} ToxfFaf6 lgl:sxfn]“ .
)))))
^= cd[t–k|tLIff
––;/f]lhgL ;fx"
-k|:t't sxfgL
n]lvsfsf] æcf]l8;f ;flxTo Ps]8]dLÆ åf/f k'/:s[t syf–;ª\u|x æcd[t–k|tLIff/]Æ af6
lbg]zs'df/ dfnLn] cf]l8of efiffaf6 lxGbLdf cg'jfb u/]sf / lxGbLaf6 g]kfnLdf
cg'jfbsf] sfo{rflxF lbg]z kf}8]nn] u/]sf x'g\ . of] syf !(*^ df n]lvPsf] lyof]
/ tTsfnLg cf]l8of efiffsf] k|l;4 klqsf æemª\sf/Æ df k|sflzt ePsf] lyof] . kl5
o; syfsf] cg'jfb cª\u|]hLdf æj]l6ª km/ dGgfÆ zLif{sdf O{lK;tf if8ª\uLn] ul/g\
h'g n]lvsfsf] bf];|f] syf;ª\u|x æj]l6ª km/ dGgfÆdf zLif{s syfsf] ¿kdf ;ª\slnt ePsf]
5 .
ljZj gf/LjfbL
n]lvsfx¿sf aLr 8f= ;/f]lhgL ;fx"sf] Ps ljlzi6 :yfg 5 . kfZrfTo gf/Ljfbdf
p7]sf] dft[Tjk|ltsf] 3[0ff tyf j}/fUosf ljk/Lt dft[TjnfO{ gf/LTjsf] Ps cxd\
lx:;f dfGg] of] syf n]lvsfsf] gf/LjfbL ljrf/wf/fnfO{ k|:t't ub{5 ._
ue{jtL gf/LnfO{ 3]/]/ tL tLg
ul//x]y] ch;| cd[t–k|tLIff
t/ aGb u/]/ l;+xåf/
;'lt/x]sf] lyof] Tof] dxfdlxd
lr/lgb|fdf dfgf}F l/;fP/
;'t]sf] xf] aGb cFWof/f] sf]7/Lleq
Ps cJoSt l/;
al9/x]sf] lyof] tLj|ultn] x[bo :kGbg
gflk/x]sf] lyof] :6]yf] p;sf] x[bosf]
w8sg
x]/ ∕
crfgs k'UYof] kf/f]
/km\tf/ !$) w8sg k|ltldg]6
;LdftLt,
k|tLIff/t tL tLg, ul//x]sf lyP ch;|
cd[t k|tLIff
aGb lyP dfgf}F ljlrq s}bdf
k|tLIffsf] ysfj6n],
ul/lbof] ltgsf
ul/lbof] pgLx¿sf
lgb|fx¿df klg gLbxLgtf
:jKgdo lgb|fx¿df klg :jKgxLgtf
g pgLx¿ hldgdf kfOnf rfNg ;Sty]
g pgLx¿ uugdf kG5L ag]/ p8\g ;Sty] .
k|tLIff/t tL tLg,
ul//x]sf lyP ch;| cd[t k|tLIff
ls slxn]
lga'h sf]7/Lsf] 9f]sf vf]n]/
dfofjL h7/sf] s}b tf]8]/
laxfgsf] 3fdsf em}“
xfF:t}xfF:t} p;n] eGg]5
ænf} x]/, d cfO;s]sf] 5' .
lal;{xfn]F d}nf ;f/f l/;,
;f/f ?vfkg
ljut dlxgfx¿sf] c;x\o oGq0ffÆ
sltv]/ Tof] 38L cfpnf
ha vtd xf]nf Tof] ch;| cd[t k|tLIff
ha x'g]5 Tof] dxfdlxd h7/d'St <
o:tf] k6Ss} gxf];\
ue{jtL gf/Lsf ;fy;fy}
p;n] klg lng'kg]{5 k'gh{Gd
PskN6 km]l/ gofF hGd .
kf/fldtfsf z/L/af6 em/gf;/L
kl;gf alx/x]sf] lyof] . p;sf cfFvfdf lgb|fsf] gfdf]lg;fg lyPg . s]xLa]/cl3 g}
Ps g;{ p;nfO{ lapFemfP/ uOxfnL .
æc/] ∕ a]aL v} < lzz'–ljz]if1
8fS6/;fx]a cfPsf 5g\, a]aLsf] r]sck ug]{5g\, t/ a]aLrflxF v} t <Æ
tGb|fn' kf/fldtfn] cfZro{rlst eP/ egL–
æa]aL < s:tf] a]aL < oxfF t s'g} a]aL 5}g .Æ
crfgs p;nfO{ ;Demgf cfof], Ps Dof8dn]
laxfg} p;sf] k]6 x]b{} o;f] eg]/ uPsL lyOg\– æltd|f] a]aLsf] cfsf/ ;fgf] 5
h:tf] 5 x} . xfdLn] lzz' ljz]if1 8fS6/;fx]anfO{ ;"rgf lbPsf 5f}F, pgn]
oxfF cfP/ PskN6 a]aLsf] cfsf/ x]l/lbg]5g\ .Æ
To; tfn'v'On] r:dfwf/L 8fS6/n] Psbd
uDeL/tfk"j{s kf/fldtfsf] k]6sf] hfFr u¥of] . p;n] eGof]– æ;fFRr} g}, aRrf]
t Psbd ;fgf] 5 h:tf] b]lvG5 .Æ
km]l/ v} s] ;f]r]/ xf], Pp6f sfutdf
s]xL cf}iflwsf] gfd n]v]/ pm lxFl8xfNof] . kf/fldtfn] Tof] k|]l:qmK;gsf] sfut
u'Gb|Ld'lg ;Dxfn]/ /flvlbO{ . p;nfO{ cfZro{ eO/x]sf] lyof], ;'Ts]/L x'g t ca
Psbd} sd lbg afFsL 5g\, olt yf]/} lbgdf k]6leq} aRrfnfO{ s;/L logn] 7"nf]
kfnf{g\ / ∕ afnsyfsf] lstfadf h;/L æ6d yDaÆ sf] sxfgLsf] k|;ª\u cfpF5, st}
p;sf] aRrf] klg To:t} x'g] t xf]Og < o:tf] afdk'8\s] aRrfnfO{ lnP/ p;n] s]
u/f];\ < s;/L p;n] ;f/f hLjg ofkg unL{ < oxL ;f]r]/ kf/fldtf 8/n] sfFKg
yfnL . s] ;fFRr} g} pb/:y lzz'sf] :kGbg olt wLdf 5, egf}F Tof] dflg;sf] aRrf]
geP/ s'g} csf]{ k|f0fLsf] aRrf] xf] <
o:tf w]/} s'/f kf/fldtfn] klxn]b]lv g}
;'Gb} cfPsL lyO{ . s;}s;}sf aRrf ljsnfª\u klg k}bf x'G5g\ . hlt o; ;Gbe{df pm
;f]Rt} hfGyL, plt g} pm c1ft eon] sfFKg yfNyL . g t p;sf ;fy kfy{ lyof], g t
kfkf . afy?dsf 5]psf] vfnL 7fpFdf PSnL dDdL z/L/ ;Dxfn]/ ;'lt/x]sL lyO{ . olb
kfy{ / kfkfdWo] Ps}hgf klg 5]pdf ePsf] eP pm 8fS6/sf] k'hf{ b]vfpg] lyO{ clg
cf}iflwsf] af/]df ;f]Wg] lyO{ . p;sf] aRrf] ;'Gb/ 5}g eg] klg s'g} b'Mvsf]
s'/f] lyPg, t/ p;sf] xflb{s dgf]sfdgf lyof]– Ps :j:y aRrf] k}bf xf];\ .
p;sf] cGtd{g elg/x]sf] lyof], st}af6
lzz'–/f]bgsf] Ps cfjfh ;'lgO/x]sf] 5 . cem} s]xLa]/ p;n] PSn} /xg'k¥of] eg] pm
cfkm}F klg ?g yfNg]5] eGg] p;nfO{ dgdf nflu/x]sf] lyof] . hlt klg 8fS6/ p;nfO{
x]g{ cfP, ;a}sf] /fo Ps} lyof]– æa]aLsf] cfsf/ Psbd ;fgf] 5 .Æ
kf/fldtfnfO{ klxNo}b]lv yfxf lyof],
kfFr kfpG8eGbf sd jhg ePsf] aRrf] k}bf eof] eg] hGdgf;fy of t dl/xfN5, of l56}
s'g} g s'g} /f]un] u|:t eOxfN5 . Tof] w]/} lbg;Dd afFRg ;St}g . h'g aRrfsf nflu
kf/fldtfn] olt k|tLIff, olt k"hf–cr{gf / olt ;fwgf–cf/fwgf u/L, cfh o; aRrfsf
af/]df s'g} ;f]r;d]t 5}g . oxL ;f]r]/ kf/fldtfsf dgdf cfkm\gf cfTdLohgsf k|lt
Ps cldnf] efj k}bf eof] .
s] ub{} 5g\ oL ;ahgf < cfk;df
em}emu8f ul//x]sf 5g\, cfkm\gf nflu xf] ls p;sf] aRrfsf nflu < of t logLx¿n]
csf]{ d'v'G8f] nufPsf x'g\ of t cfkm\gf] c;nL d'v'G8f] ptf/]/ cs{} k|sf/sf
dfG5] ePsf x'g\ . h'g kfy{sf ;fy pm ljut rf/ jif{b]lv u[x:y hLjg ofkg ul//x]sL
lyO{, Tof] kfy{ t of] xf] h:tf] 5}g . h'g dDdL–kfkfnfO{ afNosfnb]lv g}
x]l//x]sL lyO{, s] logLx¿ ltg} dDdL–kfkf x'g\ t <
;'Tg'eGbf s]xL ;docufl8 g} ltgLx¿sf aLr
Psbd s8f jfs\o'4 ePsf] lyof] . ;fgf]ltgf] s'/fdf, ;'Tg] s'/fdf . pm a'em\lbg
lsg x/]s ;fgfltgf s'/fnfO{ lnP/ pgLx¿sf aLr dte]b eO/fVYof] eg]/ .
kf/fldtf a'em\g ;ls/x]sL lyOg– kfy{nfO{
TofUg' plrt lyof] cyjf dDdL–kfkfnfO{ . Pp6f ;fgf]ltgf] vfnL 7fpFsf nflu
tLg–tLghgfsf] bfa]bf/L ∕ vfgf vfP/ kfy{ ;a}eGbf klxn] To; 7fpFdf uP/ 9NSof] .
9Nsgf;fy pm lgbfOxfNof] . Psbd 9Nsgf;fy g} pm lgbfPsf] xf] ls pm hfgLa'emLsg
ToxfF 9Ns]sf] xf] . kfy{sf] Tolt nfdf] / df]6f] z/L/ ∕ To;dfly ;'6s]6, af:s]6,
;'/fxL, l6lkmg Sofl/o/ cflb lyP . sxfF aRg' / clnslt klg vfnL 7fpF < rfx]sf]
eP dDdLn] kfy{nfO{ d[b' efiffdf ;DemfOa'emfO u/]/ ToxfFaf6 p7fpg ;Sg'x'GYof] .
t/ p;n] To;/L ;'t]sf] dDdLnfO{ k6Ss} dg kl//fv]sf] lyPg . kfkf afy?daf6
lg:sgf;fy dDdL af]Ng yfNg'eof]– æx]g'{xf];\ g, d]/f] kfgsf] a6\6f nl8/x]sf] 5
ToxfF . HjfOF;fx]a eg] hltv]/} o:t/L ;'lt/fVg'ePsf] 5 ls rfx]/ klg kfgsf] a6\6f
lemSg kfpFlbgF . pltv]/ vfgf vfPkl5b]lv kfgsf] Ps aL8f vfpmF eP/ dg nflu/x]sf]
5, t/ HjfOF;fx]a t=======.Æ
kfkfn] d'vdf cf}Fnf] /fv]/ dDdLnfO{ r'k
nfUg] O;f/f ug'{eof] . kf/fldtfn] lgx'l/P/ kfgsf] a6\6f p7fO{ . kfy{nfO{ clnslt
7]n]/ eGg yfnL pm– æcem} ;'lt/fVof 5f} < kfkf cf7 lsnf]ld6/ ;fOsn r9]/
xfdLnfO{ vfgf Nofpg'x'G5 . pxfFnfO{ ysfO nfUb}g xf]nf < pxfFnfO{ lj>fdsf]
h?/t 5}g / < clnslt ptf ;gf]{;\ g ∕Æ
æoxfFeGbf k/ sxfF ;g]{ < cf]5\ofgs}
d'lg k'Ug nflu;s]F .Æ lgb|fd} a8a8fpg yfn]sf] lyof] kfy{ .
æclg kfkfn] ;'Tg'kb{}g <Æ
kfkfsf] gfd ;'Ggf;fy kfy{ x8a8fpFb}
p7\of] . pm lrRofpFb} eGg yfNof]– æd t ;'Tg tn hfg nfu]sf] lyPF . lsg dnfO{ /f]s]]sL
t <Æ
ætkfO{+n] g} t eGg'ePsf] xf] lg, tn t
a:gsf nflu 7fpF;Dd 5}g eg]/ .Æ
ætFnfO{ s]sf] lrGtf < d tn a;"F
of aflx/ 3'd"F ===.Æ
æolt w]/} lsg l/;fPsf] < bf]kx/sf]
;do 3'dlkm/sf] ;do xf] / <Æ
ægl/;fP/ s] ug'{ < tn emg{ ;lStgF,
aflx/ 3'dlkm/ ug{ ;lStgF, oxfF ;'Tg klg kfpFlbgF . d s;f] u¿F < sxfF hfpmF
< eGg'xf];\ .Æ
kfkf a]8l;6 / l;/fgL Rofk]/ hfFb}
x'g'x'GYof], af]Ng'eof]– æcfgGb;Fu ;'t 5f]/f . logLx¿sf s'/fdf Wofg gb]pm . d
lxF8]F ca dflyNnf] tnfdf . ToxfF dHhfn] xfjf rN5 . pt} ;'T5' ca d . lkmqmL gn]cf]
.Æ
æxh'/ oxfF ;'Tgf];\ . d tn hfg] ca .
dflyNnf] tnfdf t ;'Tg s] kfpg'x'GYof] / < ToxfF t ejg–lgdf{0fsf] sfd wdfwd
rNb} 5 . l;d]G6sf af]/f /fv]sf 5g\, e'OFel/ w'nf]d}nf] 5 . ld:qL / sfdbf/sf]
sfdu/fOaf6 v6v6 cfjfh cfO/xg]5, xh'/nfO{ emd]nf x'G5 .Æ
ædnfO{ slt klg emd]nf x'Fb}g . ltdL
cf/fd;Fu oxLF ;'t afa" ∕Æ o;f] eGb} kfkf a]8l;6 / l;/fgL af]s]/ aflx/
lg:sg'eof] . pxfFnfO{ aflx/ hfFb} u/]sf] b]v]/ kfy{ d'v km'nfpFb} tNnf] tnfdf
em¥of] .
kf/fldtfsf] dg kfy{ / kfkf b'j}sf nflu
b'MvL eO/x]sf] lyof] . p;nfO{ nfu]sf] lyof], dflyNnf] tnfdf hxfF sfd rfn"
5, 5tdfq ag]sf] x'g'k5{ . To; cfwf tof/ 3/sf] e'OFdf tGgf cf]5\ofP/
w'n}w'nf]sf] jftfj/0fdf a"9f ePsf lktfhL ;'t]/ k6sk6s sf]N6]
km]l//xg'ePsf] xf]nf . b'O{ 306fb]lv s;/L c;xgLo oGq0ff ;lx/xg'ePsf] xf]nf .
ptf d'lgsf] tnfdf ;fob kfy{nfO{ klg o;f] clnslt klg 7fpF pknAw ePg xf]nf . pm
o; dWolbgdf k'Tk'tfpFbf] 3fddf otfptf cndlnO/x]sf] xf]nf cyjf x'g;S5 gl;{ª
xf]dsf] 9f]sfsf] cf8df pleP/ r'/f]6 vfO/x]sf] xf]nf . ToxL“g]/ Ps g]kfnL b/afg
:6'ndf a;La;L pFl3/x]sf] xf]nf .
p;sf] dg k6sk6s pgLx¿sf nflu
lrRofO/x]sf] lyof]– PskN6 dfly uP/ kfkfnfO{ x]/]/ cfpFm / csf]{kN6 tn uP/
kfy{nfO{ x]¿F . t/ s] ug'{ < p;nfO{ l;F9L r9\g' / pqg' lgif]w 5 .
olt w]/} 36gf 36] klg dfgf}F s'g} klg
36gf 36]s} 5}g h:tf] u/L dDdL Psbd cGhfg eP/ kfg agfO/xg'ePsf] lyof] . pgLx¿
b'j} uPkl5 5j}sf] a]8df ;'lt/x]sL kf/fldtfsL ;djoL la/fdL hoGtLnfO{ b]v]/ pxfF
eGg yfNg'eof]–
æs'g s'/fsf nflu olt ;f/f] l/; p7]sf]
lg lognfO{ < eg t 5f]/L ∕ xfdLx¿ pgsL kTgL / aRrfsf nflu oxfF /lx/x]sf 5f}F,
xf] ls x}g < d ;fFRr} elg/x]sL 5', pgsf] Jojxf/ b]v]/ dnfO{ oxfF cl8g t slQ
klg dg nflu/x]sf] 5}g . t/ 5f]/LnfO{ o:tf] xfntdf 5f8]/ 3/ uPsf] b]v] eg]
dflg;x¿n] s] eGnfg\ <Æ
kf/fldtfsf tkm{ x]b{} pxfF hoGtLnfO{
eGg nfUg'eof]–
ædftf dª\unfb]jLnfO{ k|0ffd ub{5',
;s];Dd rfF8f] d]/L 5f]/LnfO{ 5f]/f] k|fKt xf];\ .Æ
kf/fldtfsf tkm{ x]b{} hoGtL xfF:g nfuL
. of] ;d:of t p;sf hLjgdf klg 36]sf] lyof] . ePe/sf ;a} 8fS6/ / c:ktfnsf] rSs/
sfl6;s]kl5 pm oxfF cfPsL lyO{ . p;n] ck/];g t klxn] slxNo} u/fPsL lyOg .
hoGtLsf] km]nf]lkog 6\o'adf Zn]idf aGg] ;d:of lyof], o;sf/0f lax] ePsf] afx|
jif{ lalt;Stf klg dft[Tj;'vaf6 pm jl~rt lyO{ . o:tf] lsg x'G5 < k[YjLsf]
s'g} e"efudf csfn t s'g} e"efudf xl/ofnL g} xl/ofnL .
hoGtLsL dDdL Ps lbg eGb} lyOg\– æ3/df
v]tLkftL 5, wg;DklQsf] s'g} sdL 5}g . t/ pkef]u ug]{jfnf sf]xL 5}g . 5f]/Lsf]
oxL lrGtfn] dnfO{ lrdf]6\5 . oxL xf] sf/0f, d cfkm\gf] 3/af/ 5f]8]/ oxfF
al;/x]sL 5' . o;sf afaf ;a–l8lehgn clkm;/ 5g\ . pgL;Fu t km';{t k6Ss} 5}g .
d]/f] 5f]/f] a|x\dk'/ d]l8sn sn]hdf k9fpF5 . p;n] xfdLnfO{ o; gl;{ª xf]ddf egf{
u/fPsf] xf] . d}n] p;nfO{ a]nfa]nfdf kmf]g ub{} ug{ eg]sL lyPF . of]eGbf a9\tf
d s] ug{ ;S5' / < d oxfFaf6 uOxfn]F eg] d]/f HjfOF;fx]an] s]xL ug{ ;Sg'x'Gg
. b]Vg'x'Fb} g} 5, d]/f HjfOF;fx]a s;/L a}r}g x'g'ePsf] 5 eg]/ t . 5f]/fsf] Pp6f
;fyL o;} gl;{ª xf]ddf sfd ub{} 5 . o;} eP/ 5f]/fn] To;nfO{ xfd|f] af/]df /fd|/L
eg]sf] 5, Vofn ub{} u/f];\ eg]/ .Æ
kf/fldtf o; s'/fnfO{ /fd|/L hfGb5],
hoGtLsL dDdL cfkm\gf] HjfOFnfO{ k6Ss dg k/fpFlbgg\ eGg] s'/f . ;fgfltgf x/]s
s'/fdf HjfOFnfO{ KofRrKofRr elg/xlG5g\ . emg\ b'O{rf/ dfG5] ToxfF 5g\ eg] t v}
s] eGg] < cfsfz–kftfn hf]8]/ HjfOFsf] lvNnL p8fpFl5g\ . olt ckdflgt ug'{sf
k5fl8 Ps dfq sf/0f 5, hoGtLsf klt k9fn]vf 5}gg\ . pgL v]tLkftL dfq u5{g\ .
hoGtL clns sfnL lyO{, p;sf] 5fnfsf]
/ªsf sf/0f ljjfxdf cg]s c8rg cfO/x]sf lyP . sn]hsf] k9fO klg k"/f ug{
kfPs} lyOg, o; s]6f;Fu p;sf] lax] ul/lbOxfn] . x'g t HjfOF;Fu Psbd k|z:t
v]tLkftL 5, t/ hoGtLsf lktfsf a/fa/ cf]xf]bfjfn xf]Ogg\ pgLx¿ . oxL ;f]r]/
hoGtLsL dDdL HjfOFnfO{ k6sk6s xf]RofpFlyg\ .
slxn]sfxLF hoGtL oL ckdfg r'krfk 3'6'Ss
lgNyL, t/ slxn]sfxLF t ;xg g;lsg] x'GYof] . pm PSn} a;]/ /f]O/xGyL . of] b]v]/
kf/fldtfsf] dg a8f] b'MvL x'g k'UYof] . PskN6 p;n] hoGtLnfO{ ;DemfO{ klg, o;f]
eg]/–
æo:tf cgfjZos s'/fnfO{ lnP/ tkfO{+n]
/f]Os/fO ug'{ cg'lrt 5 . xh'/ cfkm}F Psbd ;dembf/ gf/L x'g'x'G5 . olt ;+j]bgzLn
eP/ rN5 t < emg\ o;a]nf xh'/sf] :jf:Yo cj:yf 7Ls klg 5}g . tnsf tL b'O{
6fFsf kfSg yfn]sf 5g\ . ToxfF ;]lK6s ePh:tf] 5 . To; lbg 8fS6/n] eGb} lyP–
qmdzM of] ;ª\qmd0f z/L/sf cGo efudf klg km}ln/x]sf] 5 . o; xfntdf /f]Os/fO
ugf{n] 3fp lgsf] x'gdf klg sl7gfO ylkG5 .Æ
ædnfO{ s]xL rflxFb}g . g afnaRrf g t
3/af/ .Æ ?Fb}?Fb} af]Ng yfn]sL lyO{ hoGtL . cem};Dd d]/f s'g} aRrf 5}gg\ . ca
eljiodf klg gxf]nfg\ . o;n] s] km/s k5{ / < geP gxf]pmg\ . csf]{ s'/f, d slt
jif{ kf] afFr"FnL / ca . Ps rLhsf] cefj x'Fbf t oltla£g s'/f sf6]sf]
;'Gg'k5{, olt w]/} ;xg'k5{ . dDdLsf] dgdf h]h] cfpF5, aSt} lxF8\g'x'G5 . d
pxfFsL 5f]/L x''F / pxfFsL wd{kTgL . o;sf/0f oL b'j} ddfly hlt dg nfU5 plt l/;
kf]V5g\ .
dflg;–dflg;sf aLr cfTdLotfsf] olt w]/}
cefj lsg < kf/fldtf of] s'/f a'lem/x]sL lyOg . dfgf}F, ;a}n] cfkm\gf]
:j]R5fn] :jtGq hLjg afFRg] s'/f :jLsf/ u/]sf x'g\ . clg logLx¿sf aLrdf ;Gb]x,
cljZjf; / 3[0ffsf s'lx/fsf] ce]B kvf{n v8f ePsf] 5 . s;}n] otfaf6 ptf
kfl/k6\l6sf s]xL b]Vt}g . hoGtLeGbf klxn] o; a]8df x]df a]x]/f egf{ ePsL lyO{ .
pm k"0f{tof cgk9, ckl/is[t tyf b]xftL cfOdfO{ lyO{ . p;sf ;fydf kl/rf/ssf
lx;fan] p;sf klt ;fydf lyP . tL snsQfsf] s'g} h'6 ldndf b}lgs Hofnfbf/L
sfdbf/sf ¿kdf sfd ug]{ uy]{ . tL kltkTgLsf aLr kf/fldtfn] ck|]d, cljZjf; /
;Gb]xsf] kvf{n 5 eGg] cg'dfg u/]sL lyO{ .
x]df a]x]/feGbf klxn] o; la:t/fdf Ps
cwa}F;] pd]/sL cfOdfO{ etL{ ePsL lyO{ . kl/rf/ssf ¿kdf p;sf klt ;fydf lyP . tL
dflg; To;sf] s]xL lbgd} ;]jflgj[Q x'g]jfnf lyP . pgLx¿sf] Pp6f 5f]/f] e'jg]Zj/df
Psbd 7"nf] clkm;/ lyof] . b'j} a"9fa"9Lsf] :jefj Ps–csf{af6
;j{yf ljk/Lt lyof] . Pp6f pQ/ nfUof] eg] csf]{ blIf0f df]l8g] vfnsf] . t/
u[x:y–wd{df afFlwPsf lyP . pgLx¿sf] cfkm\gf] /ut, pgLx¿sf] 5f]/f], pgLx¿af6
cnUu a:Yof] . kf/fldtf s}of}F lbgb]lv o; s'/fdf uf}/ ul//x]sL lyO{, hlt klg
dflg; o; Soflagdf cfP, cfPsf] avt Ps cfTdLotfsf] aGwgdf afFlwPsf x'Gy], k/Gt'
o; 5f]6f] b; u'gf afx| lkm6 cfsf/sf] 3/sf] cfwf efudf ;fy;fy /x]sf s]xL lbgkl5
g} ltgLx¿df Ps j}/efj hfu[t eOxfNYof] . Pscsf{k|lt c;lxi0f' dfq xf]Og
slxn]sfxLF t cfkm\gf] r/d ;Ldf g} kf/ ug{ k'Uy] . To;a]nf pm a'em\g ;ls/x]sL
lyOg, oyfy{df s:tf]rflxF ;DaGw /fd|f] xf] eg]/– Soflagdf cfpFbfsf] ;dosf] Tof]
k|]dk"0f{ ;DaGw of Soflagdf a;]sf] a]nfdf kf/fldtfn] ;DaGwx¿sf] h'g ¿k
b]Vg kfO{ To:tf]rflxF ;DaGw .
To; a"9L cfOdfO{sf] Plkl;6f]dLsf]
ck/];g ePsf] lyof] . kf/fldtf h'g lbg o; gl;{ª xf]ddf egf{ ePsL lyO{, cfkm\gf
;fdfg ;'6s];, af:s]6 cflb Soflagdf NofpFbfsf] ;dodf To; cwd/f] cj:yfdf /x]sL
a"9LnfO{ b]v]sL lyO{ . Ps xftdf ;nfOg nufOPsf] lyof] . To;nfO{ kqm]/ p;sf
klt Ps kmf]lN8ª r]o/df a;]sf lyP . To;nfO{ Ps}l5g klxn] ck/];g lyP6/af6 aflx/
NofOPsf] lyof] . 5]pdf g gftfuf]tfsf] eL8 lyof] g t sf]xL tTk/tf jf Jo:ttfdf
lyof] .
5f]/f]afx]s tL a"9fa"9Lsf
5]pdf sf]xL klg e]6\g] dflg; cfpFb}gYof] . laxfg xl/of] gl/jnsf] kfgL, la:s'6
tyf lbgdf P3f/ ah] k"j{lglZrt s'g} xf]6naf6 vfgf lnP/ p;sf] a"9f] klt
cfpFYof] . lbpF;f] tLg ah] xln{S; tyf /ftdf vfgsf nflu b'O{ /f]6L lbOGYof]
a"9LnfO{ . o;k|sf/sf] lbgrof{ lyof] oL dflg;x¿sf] . o;k|sf/ pgsf lbg–/ft
sl6/x]sf lyP .
kf/fldtfnfO{ cfZro{ nfUYof], ck/];g
ePsf] 5–;ft lbgkl5 klg To; j[4f cfd}sf] xfnrfn ;f]Wg sf]xL cfO/x]sf] lyPg .
PskN6 p;sL a'xf/L cfPsL lyO{ bf]kx/sf] ;dodf p;nfO{ x]g{ . s]jn tL;–k}FtL;
ldg]6 ToxfF a;L / kms]{/ uOxfnL . hfg] a]nfdf p;sf] cg'xf/ phf8 b]lvGYof] .
kf/fldtf o;sf nflu cfkm\gf dDdL–kfkfnfO{ bf]ifL dflg/x]sL lyO{ . Psbd ;fwf/0f
36gfh:t} lyof] . hltv]/ a'xf/L kf/fldtf;Fu s'/f ub{} lyO{ a"9LnfO{ Psbd
hf]8n] lk;fa nfu]5 . pm cfkm\gf] a]8af6 cf]n]{/ uF8\of}nf] l3;|]em}F
l3;|Fb}–l3;|Fb} afy?dlt/ hfFb} lyO{ . a"9Ln] a]8af6 cf]n{g', l3;|]/
afy?dlt/ hfg' / k'gM a]8df r9\g', of] ;a} b[Zo kfkfsf] gh/df klg k/] . v} lsg
xf], pxfFn] cfkm"nfO{ ;DxfNg ;Sg'ePg . a'xf/LrflxFlt/ O;f/f ub{}
af]Ng'eof]– æltdL klg hfpm pgL;Fu} . a"9L x''g'x'G5, 9Ng klg s] a]/ <Æ
a'xf/L ?dfnn] cfkm"nfO{ xDsFb}
af]nL– æpxfF cfkm\gf] sfd cfkm}F ug'{x'G5 . pxfFnfO{ kqmg' s'g} h?/t 5}g .Æ
dDdLnfO{ klg ;xL;Sg' ePg . pxfF t'?Gt
af]lnxfNg'eof]– æTof] t cs{} cj:yfsf] s'/f ef] . clxn] o:tf] cj:yf 5 . pxfFsf]
:jf:Yo–cj:yf v/fa 5, x}g / <Æ
a'xf/L s]xL klg gegL p7]/ afy?dleq k;L
. ;f;" leqaf6 aflx/ cfO;s]kl5 pm ;;'/fnfO{ e]6\g;Dd ge]6L kmls{OxfnL .
a"9f] dfG5] cfOkl5 kf/fldtfsf kfkfn] o; s'/fnfO{ hlt hf]8 lbP/ eGg
vf]lh/x]sf eP klg tL a"9fa"9L b'j} o; ljifodfly slQ klg ?lr
b]vfO/x]sf lyPgg\ . of] ;a b]v]/ kf/fldtfnfO{ o:tf] nfUYof] dfgf}F hLjgsf] o;
df]8df pgLx¿sf nflu af]Ng ;lsg] s'g} klg zAb afFsL lyPgg\, lsgls hLjgsf] o;
tLtf] ;TonfO{ pgLx¿n] oyfy{ ¿kn] :jLsf/ ul/;s]sf lyP . ca eljiodf ;'wf/ xf];\
eGg] af/]df pgLx¿ slQ klg cfzfjfbL lyPgg\ .
Ps lbg kf/fldtf r'krfk a;]/
z"Gotkm{ lgofln/x]sL lyO{ . Tof] a"9f] dfG5] kmf]lN8ª r]o/df a;]/
b'j} uf]8f dfly p7fP/ /fv]sf] lyof] . l;lnª km\ofglt/ cfFvf ckns x]b{} pm
af]Nb} lyof]–
æ5f]/L ∕ x]/, d j[Gbfjg hfg cfF6]sf]
lyPF . ca s;/L hfg] < cfwf af6}df d oxLF c8\lsPsf] 5' . v} s] kfk u/]sf]
lyPF d}n] < o; pd]/df klg j[Gbfjg hfg] ;+of]u ldln/x]sf] 5}g .Æ
a"9L d:t lgb|fdf lyO{ . kf/fldtfsf
kfkf bf]kx/sf] vfgf lng k'mk"sf] 3/ hfg'ePsf] lyof] . dDdL Soflagdf cs{}
sf]xL dfG5];Fu aftlrt ub{} x'g'x'GYof] . otf Tof] a"9f] cfkm\gf s'/f
eg]sf] eg]s} lyof] .
æ5f]/L ∕ d ;]jflgj[Q ePF . w]/} jif{;Dd
d}n] gf]s/L u/]F . st} klg hfg kfOgF . slxn]sfxLF 5'6\6L kfpFbf klg k'/L
tLy{lt/ nfUy]F . dgdf 7"nf] OR5f lyof] ha d ;]jflgj[Q x'Fnf, PskN6 kSs}
j[Gbfjg hfpFnf . oxL dfq t Pp6f /x/ lyof] . 5f]/L ∕ ha d j[Gbfjg hfg] tof/L ug{
yfn]F, of] a"9L eGg yfnL, j[Gbfjg hfg'eGbf klxn] 5f]/fa'xf/LnfO{ e]6]/ dfq
hfg" . 5f]/fnfO{ d]/f] sDd/ b'Vg] ;d:ofsf] af/]df klg eGg" . p;n]
Tolt eP s'g} ultnf] 8fS6/nfO{ b]vfpg]5 . o;} l;lN;nfdf d e'jg]Zj/ cfPsf] lyPF .
ca x]/, oxfF c8\lsPF d . 5f]/f] eG5, ha;Dd d dDdLnfO{ s'g} 8fS6/nfO{ b]vfpg
kfpFlbgF, xh'/ st} guOlbg'xf]nf . xh'/n] klxn] pxfFnfO{ ufpFdf 5f8\g'xf]nf, clg
hxfF hfg dg 5 hfg'xf]nf . b]Vt} 5f} lg x}g 5f]/L d]/f] of] j[Gbfjg <Æ
To; a"9fsf oL s'/fdf 5f]/fsf nflu
Tolt w]/} x}g, hlt a"9Lsf nflu lj/lSt b]lvGYof] . dfgf}F a"9L Pp6f
uFu6f] xf] / To;sf v'6\6f hf]8n] hs8]sL lyO{ . pgLx¿sf nflu Ps–csf{af6 cnu x'g'
tadfq ;Dej 5 ha pgLx¿dWo] Pshgf dg]{5 . Ps lbg a"9L /ftsf] b; ah] cfkm\gf]
a]8af6 3f]K6f] kb{}kb{} lxFl85 . e'jg]Zj/af6 p;sf] 5f]/f] sf/ lnP/ lng cfPsf]
lyof] . a"9fa"9L Tolt lbg oxfF a;] klg 5f]/f] e]6\g eg]/ b'O{kN6 dfq
cfPsf] lyof], Tof] klg o; /ftsf em}F, gf}–b; ah]lt/ . Psbd x8a8Ldf x'GYof] pm,
/ s]xL s'/f elg;Sgf;fy lxFl8xfNYof] . a:g;Dd a:t}gYof], pleO{pleO{ af]NYof] .
æs:tf] 5 <Æ
j[4f dDdLn] pQ/ lbg kfpg'eGbf cl3 g} pm
cfkm\gf] a"9f] kfkftkm{ kms{Fb} eGg yfNYof]–
ækfkf ∕ 8fS6/n] cf}iflw n]v]sf] 5 <
Nofpg' 5 eg] k'hf{ lbg'xf];\ . d NofpF5' .Æ
of] ;'g]/ a"9f] ;]Nkdf /fv]sf]
k'hf{ vf]Hg yfNYof] . a"9LrflxF ?Fb}?Fb} gfs] af]nL af]NyL–
æd]/f] Kof/f] 5f]/f ∕ t}Fn] lsg dnfO{
cfkm\gf] /ut lbO;\ < d]/f] 5f]/fsf] z/L/af6 d}n] slt /ut lnPF < dnfO{ ca
afFr]/ s] ug'{ 5 / < d t ca dl/xfN5' . cxf ∕ cxf ∕ d]/f] 5f]/fsf] z/L/af6
olt w]/} /ut lnPF d}n] ∕∕∕Æ
a"9L efj'stfjz cfkm\gf] 5f]/fsf]
xft 5'g] sf]l;; ub}{ lyO{, a"9fn] ;]Nkmaf6 vf]h]/ Tof] k'hf{ lgsfn]/
5f]/fsf] xftdf ydfof] . 5f]/f] eGg yfNof]–
æcfwf 306fd} ;Kk} cf}iflw lnP/ cfOxfN5'
.Æ olt elg;s]/ pm cfFwLsf em}F ToxfFaf6 lg:Sof] . kf/fldtfnfO{ of] ;a s'g}
pb\e6 gf6ssf b[Zosf em}F nfUYof] . o:tf] nfUg'sf k5fl8 Ps sf/0f csf]{ klg
lyof]– ef]N6]hsf] sdLsf sf/0f sf]7fsf] 6\o'anfO6 rDrdfO/x]sf] lyof] . o;sf/0f
;fFem kgf{;fy oL dflg; a]8NofDk afNy] . ha 5f]/f] cfOk'UYof], pm 6\o'anfO6 cg
ul/lbGYof] . To; 6\o'anfO6sf] dw'/f] rDrdfx6df 5f]/f]rflxF s'g} /ª\ud~rsf]
kf}/fl0fs pb\e6 gf6ssf] kfqsf em}F lrqljlrq /x:odoL efjeª\ludfo'St b]lvGYof] .
/ sf]7fsf ;f/f kl/b[Zo /ªla/ª\uL k|f]u|fdsf em}F .
gl;{ª xf]daf6 l8:rfh{ x'g] lbg Tof]
a"9f] dflg; laxfg Psbd rfF8} p7]sf] lyof] . p7\gf;fy} cfkm\gf] b}lgs
lbgrof{af6 lgj[Q eP/ p;n] cfkm\gf] nnf6df rGbgsf] 6Lsf nufof] . a]8 / ;]Nkmsf
j/k/ pkof]udf NofPsf] cf}iflwsf vfnL l8Aaf lyP, tL ;a}nfO{ 5]pdf /fv]sf]
8:6lagdf xfNof] . p;n] cfkm\gf] afs; / a]l8ª tof/ kf¥of] . j[4fn] klg tof/ eP/
Pp6f ;'Gb/ ;f8L nufO{ . clg p;n] sfOFof]n] lrl6Ss kf/]/ skfn sf]/L . cfkm\gf
xftn] l;pFbfdf l;Gb'/ nufO{ . o;kl5 d'vdf cn}FrLsf b'O{ bfgf xfn]/ cfkm\gf]
a]8df ;hwh u/]/ a;L .
n]8L 8fS6/ /fpG8df cfpg'cl3 g}
a"9fn] sfof{nodf uP/ gl;{ª xf]dsf] vr{ r'Stf u¥of] . n]8L 8fS6/n] r]sck
ul/;s]kl5 ToxfFaf6 l8:rfh{ x'g] cg'dlt lbO{ . ca b'j} 5f]/f] cfpF5 eg]/ k|tLIff
ul//x] . p;n] eg]sf] lyof]– gf}–b; ah] pm sf/ lnP/ pgLx¿nfO{ lng cfpg]5 .
k|tLIff ubf{ubf{ b; aHof], clg P3f/, clg afx| . t/ 5f]/f] cfPg . afx| aHgf;fy
Ps g;{ / p;sf kl5kl5 :6«]r/df ;nfOg nufPsf] Pp6f cwd/f] /f]uL lnP/ s]xL dflg;
To; ?ddf 3';] . t/ ltgLx¿ a]8g]/ k'Ugf;fy} /f]lsP .
æP ;flgdf ∕ p7\gf];\–p7\gf];\ ∕Æ g;{
lrRofpg yfnL .
a]8af6 p7\gdf a"9LnfO{ si6 ePsf]
b]v]/ g;{ l/;sf] emf]Fsdf af]Ng yfnL–
æl56f] p7\gf];\ g . s:tf cgf}7f dfG5]x¿
x'g\ logLx¿ < laxfg} l8:rfh{ eO;s]sf x'g\, t}klg cem} a]8 5f8\g] s'/}
ub{}gg\\ .Æ
æhfG5' gfgL, hfG5' .Æ
a"9L c;dGh;sf] l:yltdf lyO{ . ca
stf hfg'kg]{ xf] pm ;f]Rg ;ls/x]sL lyOg . o;} cGt/fndf /f]uLsf] ;fydf cfPsf c¿
cfkmGtx¿ klg ToxfF e]nf x'g yfn] .
kf/fldtfsf a'afn] a"9LnfO{
cfkm"lt/ af]nfpg'eof] . pxfFnfO{ c9fO u'gf tLg lkm6sf] 7fpF k|fKt ePsf]
lyof] . olt ;fFu'/f] 7fpFdf a"9L a'afsf 5]pdf leQfdf c8]; nfu]/ a;L .
a"9f]rflxF e'OFtnfdf uP/ cfkm\gf] 5f]/fsf] k|tLIff ul//x]sf] lyof] .
a"9f] kms]{/ ?ddf cfof] . cfkm\gL a"9L o:t/L a;]sf] b]v]/ Psbd b'Mlvt
eof] .
æs] ug'{ / xh'/ < 5f]/f] e'jg]Zj/af6
cem} cfOk'u]g . d 5f]/fsxfF hfpmF ls < p;af6 olt ljnDa lsg eof] < clxNo}
e'jg]Zj/ hfg kfP t ;fFem;Dddf uf8L lnP/ cfpg kfpg] lyPF .Æ olt eGbfeGb}
a"9fn] cfkm\gf ar]sf cf}iflwsf l8Aaf, a]l8ª / aS;f ;a} NofP/ kf/fldtfsf
5]psf] clnslt vfnL 7fpFdf Psdfly csf]{ vK6]/ /flvxfNof] .
æcfOxfNnf lg pm, tkfO{+ lsg olt;f/f]
lrGtf lng'x'G5 <Æ a"9Ln] egL .
æcfpnf, t/ slxn] cfpnf lg <Æ
a"9fn] ems]{/ eGof] .
æ;f9] afx| aHg nfluxfNof] .Æ
km]l/ s]xL ;Dem]/ p;n] cfkm\gf] aGb
Koflsª vf]Nof] . p;n] l6lkmg Sofl/o/ aflx/ lgsfNof] .
ælaxfg rfF8} 3/ uOxfN5' eGg] ;f]r]/
d}n] lxh}b]lv xf]6ndf vfgfsf] c8{/ klg aGb ul/lbPsf] lyPF . ca t]n–d;nfo'St vfgf
vfg'kg]{ x'G5 .Æ
g t Tof] a"9f] e'jg]Zj/ hfg kfPsf]
lyof], g t Soflagdf zflGtk"j{s a:g g} kfPsf] lyof] . pm vfln tn / dfly
ul//x\of] . ;fFem kb{} uof] . o:tf] nflu/x]sf] lyof] dfgf}F j[4 bDktLsf]
z/L/af6 k|f0f lgl:s;s]sf] 5 / oL ar]sf rflxF oL b'O{ k|]tfTdf dfq, b'O{
k|ltR5fofdfq, b'O{ jfSoxLg cl:yk~h/dfq, b'O{ cl:tTjdfq x'g\. 5f]/f] ;w}Fsf em}F
/ftsf] b; ah] cfof] . p;df cfkm\gf] uNtLsf nflu Pshft kl5tf] lyPg . o:tf]
Jojxf/ ul//x]sf] lyof], dfgf}F s]xL klg ePs} lyPg .
ænf} hfcf}F, ;a} ;fdfg tof/ 5g\ <Æ
To; a"9Lsf] a]8df h'g ladf/L
NofOPsf] lyof], ToxL lyO{ x]df a]x]/f . Ps ufpFn] dlxnf . kf/fldtfsf ;fy aftlrt
ug{sf nflu Psbd Jou| lyO{ . t/ p;sf] s'lT;t xfF;f] / nuftf/ asas ug]{ cfbt
b]v]/ kf/fldtf To;nfO{ k6Ss} dg k/fpFlbgyL . of] s'/f x]df a]x]/fn] /fd|/L
a'lemxfnL . p;n] egL–
æd;Fu k|z:t u/uxgf 5g\, tkfO{+n] h;/L
dnfO{ b]Vt} x'g'x'G5 lg, d To:tL xf]Og . ha ;f/f uxgfu'l/of nufpF5', d t Ps
;'Gb/ /fgLem}F b]lvg]5' .Æ
of] s'/f k6sk6s bf]xf]¥ofpFyL pm .
kf/fldtf p;sf oL s'/f ;'g]/ 5Ss k/L . o; cfOdfO{sf cfFvf PS;–/]eGbf Hofbf e]bs
Ifdtfsf lyP . of] ;xh} h;sf] klg dgsf s'/f yfxf kfOxfNyL . kSs} o; cfOdfO{n]
nfdf] PsfsL hLjg afFr]sL x'g'kYof]{ . o;}sf/0fn] xf]nf, PsfsLkgn] p;nfO{ olt
;+j]bgzLn agfOlbof] ls cfFvf lemDd kfb{}df pm xfjfsf] uGw, kfgLsf] /ª / s;}sf]
klg x[bosf] Joyf ;a}yf]s k9\g ;SyL . pbfx/0fsf nflu, p;n] Ps} gh/df kf/fldtfsf]
3[0ff kl9;s]sL lyO{ .
x]df a]x]/fsf s'/fsfgLaf6 yfxf x'GYof]
pm cfkm\gf] klt;Fu ;Gt'i6 lyOg . s'/fs'/fdf pm p;sf] af/]df u'gf;f] uyL{ .
hab]lv p;sf] xf]; cfof], pm cfkm\\gf] kltnfO{ ufnL ug{ yflnxfnL . p;sf]
kltrflxF b]Vtfv]l/ Psbd eb| / ;xgzLn :jefjsf] nfUYof] . cfkm\gL kTgLsf x/
k|sf/sf s'/f dfGYof] . oxfF;Dd ls sltkN6 t p;sf a]t'ssf s'/f klg ;lxlbGYof] .
oltv]/ ck/];g ePsf] Ps} lbg dfq lat]sf] lyof], pm df5feft vfgsf nflu lh2L ug{
yfnL . nf]Ug]n] g;{ / gl;{ª :6fkmsf cfFvfdf 5f/f] xfn]/ p;sf nflu df5feftsf]
k|aGw u¥of] .
p;n] Ps lbg kf/fldtfsL dDdLnfO{ klg
eg]sf] lyof]–
æ;flgdf ∕ d p;nfO{ s]xL klg elGbgF .
p;sf] dgdf h] nfU5, u/f];\ . s]6fs]6L pd]/b]lv g} p;sf kfkfdDdL 5}gg\ . o;sf/0f
d slxNo} klg p;nfO{ xsf/ksf/ ulb{gF . kfFr la3f hldg klg o;}sf gfddf kf;
ul/lbPsf] 5' . Pp6f 7"n} 3/ klg agfOlbPsf] 5' . ;'grfFbLsf u/uxgf klg
dgUu] agfOlbPsf] 5' . eujfg\sf bofn] pm;Fu s'g} klg rLhsf] sdL 5}g . ;flgdf ∕
;a}yf]s 5 xfdL;Fu, t/ ;Gtfg 5}g .Æ
ælax] ePsf] slt jif{ ef] lg <Æ
æ;f]x| jif{ .Æ
æyfxf 5 ;flgdf ∕ d ;Gtfgsf nflu ca s'g}
cfzf /flVtgF, t/ v} s;/L xf], p;nfO{ ck:df/ -5f/]/f]u_ /f]u nfUof] . pm Psbd
PSn} a:5], crfgs To:tf] a]nf 5f/]/f]un] emD6\of] eg] s] xf]nf eGg] 8/ nfU5 . oxL
;f]r]/ aLraLrdf 8fS6/sxfF b]vfpg Nofpg] u5'{ . t/ o;nfO{ oxfF cfpg k6Ss} dg
nfu]sf] lyPg .Æ
æcF t . slt em'6f] af]N5f} <
ltdLnfO{ dg nfu]sf] lyof] < b;cf]6f lr7L n]v]kl5 dfq ltdL cfPsf xf} . To}
klg dfgf}F ddfly bof ul/lbPsf] em}F u5f{} . xf] t xlu < dnfO{ s] x'G5 / <
oxfFaf6 3/ k'Ugf;fy d Psbd ultnf] vfgf agfpFnf . vfpFnf . lkpFnf / df]h u¿Fnf .
s;sf nflu arfpg' 5 / < sf] 5 / d]/f] ck'tfnL vfg] < logL t snsQflt/
lxFl8xfN5g\ . d cfkm" klg logsf c¿ bfh'efOaf6 cnUu} a:g] u5'{ .Æ
la:tf/} ;fptLh:tf] :j/df pm eGb} uO{–
æyfxf 5 < oL csf]{ lax] ug{ rfxG5g\
. Pp6L s]6L klg x]l/;s]sf 5g\ . vfln ;dfhnfO{ b]vfpgsf nflu dnfO{ oxfF Nofpg]
u5{g\ . xf], d]/f ;fy y'k|}y'k|} u/uxgf 5g\ . v]tLkftL 5, 3/åf/ 5 . dnfO{ c¿ s]
rflxof] < dnfO{ c¿ s'g} s'/fsf] vfFrf] 5 / <Æ
kf/fldtfn] egL– æcF t . ;a}yf]s 5Fb} 5,
c¿ s] rflxof] / <Æ
eGbfeGb} of] s'/f kf/fldtfsf] x[bodf
ufF7f] k/]/ cfof] . s] sf]xL dflg; cfkm\gf] lhGbuLdf s]jn oL / o:t} ;fdfg rfxG5
< olQ dfq x'g\ t dflg;sf rfxgfx¿ < olb kf/fldtfnfO{ o:tf ;a}yf]s k|fKt
eP, s] pm v';L x'GyL < ljzfn x[bo ePsL eP/ klg kf/fldtfnfO{ ;a}yf]s
z"Goz"Go nflu/x]sf] lyof] . pm cfkm\gf] hLjg / To; cfOdfO{sf ;a}
;Defjgfx¿ w"ldn x'Fb} b]lv/x]sL lyO{ . To;}n] t o;k|sf/sf] ceb|| efiffsf]
k|of]u ul//x]sL lyO{ pm .
Sofn]G8/sf ;a} kGgfx¿nfO{
Roft]/ d v8f 5'
d'x"t{x¿sf 5]saf/leq
aGbL ag]/
;doxLg eO/x]sL 5' .
d]/f cufl8 5f} ltdL
hfu/0fdf
lgb|fdf
;'vdf
b'Mvdf
t/ eLif0f tftf]n]
kl;gf alx/x]sf] 5
o; z/L/af6
5ftLdf lapFem]sf] 5
Ps k|r08 Kof;
d]/f cufl8
j}zfv, Ho]i7, cfiff9
dfgf}F s]xL klg xf]Ogg\ .
;g lSnlgs, s6s
ef/t, k[YjL, u|x, tf/f, cfsfz
dfgf}F s]xL 5}gg\ .
ltdLdfq 5f}
/ d 5'
d'x"t{x¿sf 5]saf/x¿sf leq
aGbL ag]/
;doxLg ePsL 5' .
t/ eLif0f tfkn]
kl;gf axfO/sf] 5
o; z/L/af6
5ftLdf lapFem]sf] 5
Ps k|r08 Kof; .
dnfO{ ;Demgf 5}g, ;g lSnlgs,
t'n;Lk'/, s6s ;x/ . ;Demgf 5}g, afbfdaf8L a; :6]G8, l/S;f :6]G8 . lal;{O;lsof],
bf}n–d'G8fO{df n:;Lsf] k;ndf 306f}F;Dd nfOg nfu]/ plePsf] .
;Demgf 5}g, ck/fx\gsf] ;f]df
cf6{lkmNdx¿ x]/]sf] . lal;{;s]sf 5f}F ljgf]b laxf/Ldf k|sfzsx¿n] s[ts[To
eO6f]kn]sf] ltgsf] 5b\d¿k .
dnfO{ ;Demgf 5}g, s'g} hGddf
sf]OnfvfgLdf Pp6f 3/ agfpg] v]ndf /dfPsf] .
bfp/f a]r]/ u'hf/f ug]{sf
em}F rfdn lnP/ kms{GYof] kfy{ hª\unem}F nfUg] ahf/af6, / kf/fldtf s'g} kxf8sf]
km]bdf a;]/ cfkm\gf] ;–;fgf] ;kgfsf] s'6L laxfg} uf]a/n] lnkkf]t u/]/ ;fFemkv
l3psf] lbof] hnfP/, zª\vWjlg u/]/ O{Zj/sf] ;Demgf ug]{ uyL{ .
dnfO{ ;Demgf 5}g, Tof] xfd|f]
hLjg, Tof] xfd|f] h'gL .
ca d d'x"t{sf
5]saf/x¿leq aGbL ag]/ a;]sL 5' k/Gt' ;doxLg eP/ . d]/f cufl8 s]jn ltdL 5f} .
d]/f ;fd'Gg] r/fr/ hut\ s]xL klg 5}g, t/ klg eLif0f tfkn] d]/f] z/L/ kl;gfn]
t/t/L eO/x]sf] 5 . 5ftLdf Ps k|r08 Kof; lapFem]sf] 5 . Sofn]G8/sf ;f/f kGgf
z}jfnL km"nsf kqx¿em}F em/]sf 5g\, ;doxLgtfsf] s8f 3fd kfP/ .
o;} l;lN;nfdf kf/fldtfnfO{
b'O{tLgkN6 Psbd s8f kL8f ePsf] lyof] . kL8fn] sDd/, lkl7pF, xftv'6\6f ;a
efFrs'Fr ePh:tf] nfUYof] . kf/fldtf d'v aGb u/]/ of] oGq0ff ;xg ul//x]sL lyO{ .
;fy;fy} sf]xL cfpg] k|tLIffdf pNnl;t klg eO/x]sL lyO{ . dfgf}F nfdf] ;dokl5
l:y/ hnfzodf Ps t/ª\u p7]sf] 5 . ;a} tof/ x'Gy] . ;f/f k|f]u|fd /2 ul/lbGy] .
ar]v'r]sf sfd xtf/xtf/ l;WofpFy] . clg al;/xGy] kf/fldtfaf6 hGdg nfu]sf]
aRrfsf] k|tLIffdf . p;nfO{ rf/}tkm{af6 3]/]/ a;]sf x'Gy] . slxn]sfxLF t g;{nfO{
klxNo} af]nfP/ /fVy] . clg slxn] 8fS6/ b'O{ cf}Fnfn] hfFr]/ o;f] eg]/ hfGy]–
æcem} c¿ b'vfO a9\of] eg] va/ ug'{xf]nf .Æ
t/ tLgrf/ 306fkl5 Tof] bb{
;dfKt eOxfNYof] .
bb{ s] xf], c;x\o bb{ s] xf],
s]xL klg yfxf ePg kf/fldtfnfO{ . o;sf] dtna ;fob c;x\o kL8fdf kL8fsf] dxTTj x'Fb}g . ;a} hgf o;f] eGy]
. p;n] ;'g]sL lyO{, ls o; b'lgofFdf k|;j–kL8feGbf 7"nf] c¿ s'g} kL8f
x'Fb}g . Ps lbg 8fS6/n] klg oxL s'/f] eg]sf] lyof] . oxL sf/0f xf] cfhsnsf
s]6Lx¿ k|;j–z"n em]Ng rfxGgg\ . ctM l;h]l/og u/fpg dg k/fpF5g\ .
t/ kf/fldtf l;h]l/ogsf nflu
/fhL lyOg . kf/fldtf dfq xf]Og, p;sf] 3/sf sf]xL klg ;b:o rfxFb}gy] kf/fldtfaf6
l;h]l/og aRrf] k}bf xf];\ eg]/ . cem} s]xL lbg afFsL lyP, cem} s]xL lbg k|tLIff
ug{ ;lsGYof] .
8fS6/sf] d'vaf6 PskN6
l;h]l/og eGg] zAb ;'g]/ kf/fldtf km]l/ slxNo} zflGtk"j{s a:g kfOg . p;nfO{
o; s'/fsf] dx;'; ePsf] lyof], kSs} 8fS6/n] p;sf] l;h]l/ogaf6 aRrf] k}bf ug]{5 .
x/]s lbg haha pm 8]lne/L tflnsf x]yL{, pm sltj6f l;h]l/og aRrf k}bf eP / slt
;fdfGo k|;jaf6 eg]/ r]s uyL{ . pm dfgl;s ¿kdf olt 8/fPsL lyO{ ls haha s'g}
8fS6/ /fpG8df cfpFYof], p;nfO{ cfkm\gf] aRrfsf] l:ylt tyf cfsf/sf af/]df k|Zg
;f]Wg r'lStgyL . clg of] klg ;f]Wg r'lStgyL–
8fS6/ ∕ a]aLsf] cfsf/ olt ;fgf] 5
eg] l;h]l/ogsf] s] cfjZostf 5 / < k|foM s:tfs:tf cj:yfdf l;h]l/ogsf] h?/t
k5{ < l;h]l/og ug'{eGbf slt lbg klxn] xh'/n] o; s'/fdf lg0f{o lng'x'G5 <Æ
kf/fldtfsf oL ;a} k|Zgsf]
hafkm lbGYof] 8fS6/ . k/Gt' s'g}s'g} 8fS6/ o;f] klg eGy]– tkfO{+ Psbd rfF8}
ge{; x'g'x'Fbf] /x]5 . l;h]l/og t ;–:ofgf] ck/];g g xf] . o;afx]s, xh'/sf] t
cem} lgs} lbg afFsL g} 5 . o;sf/0f k|f]km];/ ;fx]an] xh'/sf] zf/Ll/s tyf dfgl;s
cj:yf ljrf/ u/]/ g} lg0f{o lng'x'g]5 . tkfO{{Fn] s'g} s'/fsf] klg lkmqmL
lng'kb{}g. kf/fldtfn] clxn];Dddf k|To]s ?dsf] rSs/ nufO;s]sL lyO{ . s'g} klg
l;h]l/og s]; ;fd'Gg] cfpgf;fy l;h]l/og x'gfsf sf/0fsf af/]df cjZo ;f]wk'5 uyL{
. slxn]sfxLF gl;{ª xf]dsf k|aGwgnfO{ To;sf nflu pQ/bfoL dfGyL . k};fsf nflu
8fS6/x¿ sltko s]; hfgLhfgL l;h]l/og ul/lbG5g\ . kf/fldtf dg}b]lv slxNo}
l;h]l/og rfxGgyL . k/Gt' ;fdfGo k|;jsf nflu klg p;df w}o{ lyPg .
oxfF egf{ x'g'eGbf klxn]
sltyf]s ;f]r]sL lyO{ p;n] < p;nfO{ oxfF cfPkl5 slt si6 ef]Ug'kg]{5 eGg]
p;nfO{ slQ klg yfxf lyPg . ;f/f /ft :jKgxLg x'g]5g\ < pm t To; lbg vfln
;fwf/0f r]sck ug{sf nflu oxfF cfPsL lyO{ . r]sck ul/;s]kl5 8fS6/n] kfy{nfO{
eg]sf] lyof]–
æx]gf]{;\, logsf nflu af/Daf/
a;df cfpg'–hfg' ;'/lIft 5}g . s6sd} sxLF a:g'xf];\, o;f] ug{' a]; xf]nf .
æs6sd} a:gsf nflu xfd|f nflu
sxLF klg ;'ljwfhgs :yfg 5}g . xfd|f sf]xL glhssf gft]bf/ klg oxfF 5}gg\ h;sf]
3/df Psb'O{ dlxgfsf nflu a:g ldnf];\ . cab]lv g} s6sdf a:g'kg]{ x'G5 / 8fS6/
<Æ kfy{n] eGof] .
æa:g] jf ga:g] eGg] s'/f] t
oxfFsf] dhL{df lge{/ 5 . d]/f] t st{Jo lyof] of] s'g} ;fwf/0f 8]lne/L s]; xf]Og
eg]/ yfxf lbg' . ax't} hl6n s]; xf], cGoyf d xh'/x¿nfO{ oxLF a:g'k5{ eg]/ lsg
eG5' / < xfd|f nflu klg of] Ps gofF k|of]ufTds s]; xf] <Æ k'hf{df s]xL
n]Vt} 8fS6/n] eg]sf] lyof] .
tLg jif{sf] afFemf]kgkl5
kf/fldtfsf] of] klxnf] ue{ lyof], h;af6 dft[Tj;'vsf] cfzf ug{ ;lsGYof] . t/xt/xsf
lrlsT;sLo k/LIf0f, slt PS;–/] / ljleGg k|sf/sf cf}iflwx¿ vfO;s]kl5 klg xdf]{g
6]:6 u/fpgsf nflu clvn ef/tLo cfo'j]{b lj1fg ;+:yfg -PD;_ hfg'k/]sf] lyof] .
ToxfF uf]Gof8f]6«f]lks l6«6d]G6kl5 p;nfO{ of] dft[Tj;'v k|fKt ePsf] lyof] .
cfkm\gf] tkm{af6 t ;f/f cfzfx¿ Toflu;s]sL lyO{ p;n] . ;Dk"0f{ ¿kdf xtf;
eO;s]sL lyO{ pm . b;kGw| xhf/ ?lkofF vr{ klg eO;s]sf] lyof] . k/Gt' p;nfO{ slQ
kmfObf ePsf] lyPg, h;/L csfnu|:t e"lddf s'g} aLh cª\s'l/t x'g ;St}g .
o;sf/0f uf]Gof8f]6«f]lks l6«6d]G6df k|fKt ;kmntfn] kf/fldtf / kfy{ dfq xf]Og,
pgLx¿sf ;a} kl/hg, ldq oxfF;Dd ls lrlsT;f ug]{ 8fS6/x¿sf] ;d]t v';Lsf] s'g}
;Ldf lyPg . nfdf] ;dob]lvsf] cys kl/>d / cy{–Joo / nfdf] ;dokl5 k|fKt ;kmntf
;a}sf nflu d"Nojfg\ lyof] . o;}sf/0fn] x'g'k5{, ;a} cToGt ;fjwfgLk"j{s
sfd ul//x]sf lyP . 8fS6/n] 8]9 dlxgf klxNo} p;nfO{ gl;{ª xf]ddf egf{ x'g ;Nnfx
lbPsf lyP . kf/fldtfsf kfkf gl;{ª xf]dsf] vr{ Aoxf]g{ tof/ dfq xf]Og, cfkm\gf]
Toqf] nDafrf}8f sf/f]af/ aGb u/]/ 5f]/Lsf ;fydf a:g ;xdt ePsf lyP . kfy{ klg
8]9 dlxgfsf] 5'6\6L lnP/ ToxfF cfpgsf nflu Jou| lyof] .
ha kf/fldtf s6sd} a:g]
;'lglZrt eof], kf/fldtf / kfy{ ;fy}df nUg] ;fdfgsf ljifodf sNkgf;fu/df 8'a]sf
lyP . aflN6g, du, ;fa'g, t]n, l6lkmg Sofl/o/, km\nf:s, b/L, l;/fg] / c¿ s]s]
xf] s]s] . s6sdf 8]9 dlxgf a:g] qmddf pgLx¿n] s]s] ug]{5g\, slt cf6{ lkmNd
x]g]{5g\, slt ldqx¿;Fu e]63f6 / s'/fsfgL ug]{5g\, l/S;fdf a;]/ s'gs'g bz{gLo
:yfgsf] e|d0f ug]{5g\ ;a} .
k/Gt' kRrL; tfl/vsf] laxfg ha
kf/fldtf s6s ;x/ k'uL, sf/af6 pq]/ ;f]em} gl;{ª xf]ddf uO{, p;n] aflx/ lg:sg
kfpFb} kfOg . s6s ;x/ eGg' p;sf nflu s]jn b; u'gf afx| lkm6 cfsf/sf] sf]7f,
ck/];g lyP6/df aln/xg] /ftf] aQL / Pp6f nfdf] a/G8f lyof] . em\ofndf lgx'l/P/
x]bf{ ptf b'O{tn] 3/sf] a/G8fdf 8'ln/x]sf] Pp6f cfn;]l;og s's'/ b]lvGYof],
To;afx]s rf}kfof kz'sf em}F lxFl8/xGyL Pp6L a"9L . a; olQdfq . a;La;L
kf/fldtfn] aL;–kRrL; lr7L n]lv;s]sL lyO{ tL ;a} lrghfgsf dflg;x¿nfO{, hf] sn]h
rf]sb]lv lnP/ rfFbgLrf]s;Dd a:y] . g t s;}n] pQ/ lbPsf lyP, g t p;nfO{ e]6\g
cfP sf]xL . o:tf] nfUYof] dfgf}F ;f/f lrg]hfg]sf dfG5]x¿ s6s ;x/ 5f8]/ sxLF cGt}
uPsf 5g\ . cyjf egf}F lxhf];Dd hf] dfG5] lr6\7L k7fpFy], cfh ltgn] e';'Ss}
la;]{sf 5g\ ls kf/fldtf gfds lrghfgsf] s'g} hLj pgLx¿sf] hLjgdf cfPsf] lyof] .
o; lsl;dn] kf/fldtf gl;{ª xf]dsf] Ps Soflagdf s}b eP/ al;/x]sL lyO{ .
ha pm em\ofnaf6 x]yL{, b]lvGy]
Ps l6eL 6fj/ / lj:t[t d}bfgsf ;fy;fy s6s ;x/sf s]xL eUgfjz]if .
g t p;nfO{ s'g} k|sf/sf]
;nfOg r9fOPsf] lyof] g st} k6\6L afFlwPsf] lyof] . g t p;nfO{ ;do;dodf cf}iflw
vfg'kYof]{ g t s'g} k|sf/sf] OGh]S;g lng'kg]{ emd]nf . kf/fldtfnfO{ o:tf]
nflu/x]sf] lyof] dfgf}F pm s'g} /f]uLsf] e"ldsfdf oxfF clego ug{ cfPsL xf]
. c:ktfnsf] ;]tf] cf]9\g], ;]tf] l;/fgL, DoflsG6f]; ¥ofulhgn] kf/fldtfnfO{
x/;do ;Demgf u/fpFy]– pm ladf/L 5] eg]/, / pm of] s'/f e'Ng x/]s k6s r]i6f uyL{
. o;}n] pm hfgLhfgL c:ktfnsf] ;]tf] cf]9\g]dfly cfkm\gf] 5fkfjfn cf]9\g]n]
9flslbGyL . t/ gl;{ª xf]dleqsf] kl/j]znfO{ s'g rLhn] 9fsf];\ < ck/];gkl5
;nfOg nufOlbOPsf a]xf]; cfOdfO{x¿nfO{ s] pm aflx/ km\ofFSg ;SyL / < s] pm
ck/];g lyP6/af6 alx/x]sf] Oy/sf] uGw x6fpg ;SyL / < s] pm kl/rf/sx¿sf]
r]x/fdf emNs]sf b'lZrGtfx¿nfO{ d]6fpg ;SyL < s] pm An8 a}ª\saf6 lglb{i6
u|'ksf] An8 ge]l6P/ xtfz ePsf dflg;x¿sf] lrGtf b"/ ug{ ;SyL < kf/fldtf
ToxL jftfj/0fdf Ps d"sbz{ssf em}F lyO{ . k/Gt' g s'g} Oy/sf] uGw g s'g}
k|sf/sf] ;nfOg, g s'g} An8 a}ª\saf6 An8sf] Joj:yfsf] s'/f, g g;{x¿sf] cfphfp, g
t 8«]l;ª ufpg nufpg] nfn;f . pm oL ;a s'/fx¿af6 cnu lyO{ .
Ps dlxgfsf] 5'6\6L lnP/ h'g
lbg kfy{ cfPsf] lyof], kf/fldtf Psbd v';L ePsL lyO{ p;nfO{ b]v]/ . p;nfO{ o:tf]
nflu/x]sf] lyof], dfgf}F kfy{ p;sf] klt, lr/kl/lrt k'?if geP/ p;sf] k|]dL xf] .
dgdf nflu/x]sf] lyof], kfy{sf] 5ftLdf 6fFl;P/ v'a /f]pmF . æsxfF uPsf lyof}
oltsf lbg < d oxfF PSn} lyPF . ltdLnfO{ d]/f] ofb klg cfPg xlu < ltdLnfO{
yfxf 5, of] s6s ;x/ xf]Og, g t Tof] sn]h rf]s :6];gsf] x\ljn/ . slt dfofjL 5
of] ;x/ ∕ x]/,
cfkm\gfx¿af6 slt 6f9f /x]/ rln/x]sf] 5 of] ;x/ ∕Æ
kfy{nfO{ x]bf{ o:tf] nfUYof]
dfgf}F pm s]xL af]Ngsf nflu cft'/ 5 .
æx]/ ∕ slt afwfx¿ kf/ u/]/ cfPsf]
5' d < ltdLa]u/ s;/L a:g ;S5' / d zflGtk"j{s pxfF <Æ
kfy{ olt rfF8} cfpgfn] afaf
v';L x'g'ePg . klxn]b]lv g} ePsf s'/fsfgLcg';f/ ha kfy{ cfpFYof], afafn] 3/
hfg'x'g] lyof] . t/ ca afaf 3/ hfg tof/ x'g'ePg, o;sf/0f klxn]b]lv g} to
ul/Psf] tfl/veGbf Ps xKtf klxNo} kfy{nfO{ cfPsf] b]v]/ afafn] eGg'eof]–
æolt rfF8} lsg cfOxfNof}
5f]/f < ltdL t csf]{ xKtf cfpg] ePsf lyof} x}g / < xfdLn] slt lbg oxfF
/xg'kg]{ xf], s] x'g] xf], s] gx'g] xf], clxNo}] t s]xL eGg ;lsFb}g . clxNo}
cfP/ oxfF al;xfNof} eg] t vfFrf] k/]sf] a]nf ltdLnfO{ 5'6\6L ldnfpg sl7g xf]nf
. t/ cfOxfNof}, e}uf], 7Ls} 5 . kf/fldtfnfO{ x]/]/ kms]{/ hfpm . pxfF uP/
cfkm\\gf] 5'6\6L SoflG;n u/fpg" . clg kl5 km]l/ h?/L k/]sf] ;dodf 5'6\6L
lnP/ cfpg" .Æ
t/ kfy{ sxfF r'k nfUg]jfnf
lyof] / < pm 3/ kms{g k6Ss} rfxFb}gYof] . p;n] eGof]–
æxh'/x¿ s] ;f]Rg'x'G5, hlxn]
d]/f] OR5f x'G5 tlxn] dnfO{ 5'6\6L ldN5 t < Ps dlxgfsf] 5'6\6L :jLs[t u/fpg'
s'g} dfd'nL s'/f xf] < a? o;f] u/] a];– xh'/ hfg'xf];\ . xh'/sf] cfkm\gf]
Jofkf/df ljgfsfd w]/} gf]S;fg klg eO/x]sf] xf]nf . dDdL klg hfg'eP x'G5 . h?/L
kl/xfNof] eg] d xh'/x¿nfO{ va/ ul/xfN5' . xh'/nfO{ yfx} 5, oxfF xfdL b'O{nfO{
s'g} klg k|sf/sf] c;'ljwf x'g]5}g . o;} klg lbgsf] ;dodf km'k"sf] 3/af6
vfgf cfOxfN5, / /ftsf nflu d s'g} /fd|f] xf]6ndf Joj:yf ul/xfn'Fnf . 8]lne/L
x'gsf nflu cem} w]/} lbg afFsL 5g\, / olb cs:dft\ vfFrf] kl/xfNof] eg] d xh'/nfO{
6«ª\s–sn u¿Fnf g .
æltdL s] ;f]R5f}, dnfO{
cfkm\gL 5f]/Lsf] dfof nfUb}g < ltdLn] eGb}df d 3/ uOxfN5' xf]nf t < Ps
;]s]G8 klg d pxfF zflGtk"j{s a:g ;lStgF .Æ
eGbfeGb} v} s] eP/ xf],
afafsf] cfjfh ablng yfn]sf] lyof] . kf/fldtfsf ;fydf sf] /xg] xf] jf sf] ga:g]
xf], o; s'/fnfO{ lnP/ Psbd ax;, ts{{ljts{ ePsf] lyof] afaf / kfy{sf] aLrdf .
cGTodf sf]xL klg uPg, g afaf g kfy{, g dDdL .
olt ax; ubf{v]l/ logLx¿n] olt
;fgf] 7fpFdf rf/ hgf s;/L c6fpg ;lsG5 eg]/ ;f]r]sf lyPgg\ < vfglkgdf s]
klxn]sf em}F ;Gt'li6 ldNnf < g /ftdf lgb|f g lbgdf r}g . logLx¿sf ;fydf
kof{Kt ;do eP klg ug{sf nflu xftdf s'g} sfd x'g] lyPg . slxn] logLx¿ ;nfOg
nufPsf] xft kqmgsf nflu Jou| x'g] ;do cfpnf < slxn] logLx¿n] af]tnsf] lasf]{
vf]n]/ la:tf/}la:tf/} d'vdf cf}iflw xflnb]nfg\ < slxn] logLx¿n] kf/fldtfsf]
xftuf]8f la:tf/}la:tf/} ldlrb]nfg\ <
oBlk kf/fldtfnfO{ klxNo}b]lv
yfxf lyof] kfy{nfO{ Psbd ulx/f] lgb|f nfU5 eg]/, t/ kfy{ olt cN5L / lgb|fn'
xf]nf eGg] p;nfO{ k6Ss} cg'dfg lyPg . b; ldg]6 aflx/ 3'd]/ cfpgf;fy of s';L{df
Psfw 306f a:tf klg pm olt w]/} yfSYof] ls hldgdf b/L cf]5\ofP/ hlta]nf klg
;'ltlbGYof] . ;do–c;dosf] s'g} klg Vofn ub{}gYof] . lgb|fn' kfy{nfO{ b]Vtf pm
Pp6f la/fdLsf] kl/rf/s ag]/ cfPsf] xf] eg]/ slxNo} klg nfUb}gYof] . slxn]sfxLF
t kf/fldtfsf] dgdf cgfjZos ¿kn] lj/lStsf] efj hfu[t x'GYof] . kf/fldtf eGyL–
æhltv]/} klg cN5Lsf em}F
;'lt/xG5f} <Æ
æs] sfd 5 < eg g . dnfO{
TolQs} vfnL a:gdf dhf cfpF5 xf]nf t < s6s ;x/df /x]sf d]/f cfkm\gf
;fyLx¿nfO{ uP/ e]6"F eGg] dnfO{ nfUb}g xf]nf < t/ tFnfO{ yfx} 5, PskN6
aflx/ hfg] xf] eg] b; ?lkofF vr{ x'G5 . k}bn hfg ;Dej 5}g . tFnfO{ d]/f] cg'xf/
x]g{ dg nfUb}g eg] eg\, d tNnf] tnfdf hfG5' . rflxPsf] a]nfdf dnfO{
af]nfpg" .Æ
kf/fldtfnfO{ kfy{dfly dfq
xf]Og, cfkm\gL dDdL;Fu klg l/; pl7/x]sf] lyof] . v} lsg xf], kTy/–x[bosL
cfOdfO{ nflUyg\ pgL . b'vfOsf] cfef; xf];\ of ;fFRr}sf] b'vfO, b'vfO eg]sf]
b'vfO xf] . kf/fldtfsf] cg'xf/df Psbd hf]8n] kL8f eO/x]sf] lyof], dfgf}F k|f0f
hfnf eg]h:tf] . k/Gt' dDdL o;f] 5'g;Dd xft nufpg'x'GgYof] . hltv]/ klg kf/fldtf
cfkm\g} d'vn] af]NyL–
ædDdL ∕ cfpg'xf];\ g . d]/f xftkfp
clnslt lylrlbg'xf];\ g, Psbd hf]8n] b'lv/x]sf] 5 .Æ
kf/fldtfnfO{ si6 ePsf] b]v]/
;xfg'e"ltjz kfy{ yf]/ax't d';fYof]{ . p;n] ;'D;'DofPsf] b]v]/ klg dDdL
o:t/L lglj{sf/ efj lnP/ al;/xlGyg\, dfgf}F of] sfd p;}sf] xf] . dfG5]n] b]]v]/
s] eGnfg\ < dDdL oxfF x'g'x'GgYof] eg] t s'/f] cs{} x'GYof] .
kf/fldtf jf:tjdf p;sf nflu
tLg JolStn] Joy{df cfkm\gf] ;do v]/ kmfn]sf] / Joy{df cfkm\gf] k};f aaf{b
u/]sf] rfxGgyL . k|ltlbg ;f7Lb]lv ;Q/L ?lkofF vr{ x'GYof], To;afx]s l:jk/, g;{
cflbnfO{{ lrof–kfgLsf] cnUu} vr{ lbg'kYof]{ .
kf/fldtf ;f]lr/x]sL lyO{–
cfkm" ;'6'Ss} 3/lt/ efUg kfP ∕ clg oL ;a hgf o:t} u/L d"sbz{s ag]/ al;/xg'
k/] ∕
hoGtLn] kf/fldtfnfO{ af]nfO{
. k5fl8 kms]{/ p;nfO{ x]g{ nfuL . Psbd} lrlGtt b]lvO/x]sL lyO{ pm . ;f]wL–
æxh'/;Fu krf; ?lkofF xf]nf
<Æ
ævf]Hb} 5', s] s'g} h?/L sfd
5 <Æ kf/fldtfn] egL .
ædDdL l/;fP/ a;–:6]G8lt/
hfg'ef] . a|x\dk'/ hfG5' eGb} .Æ hoGtLn] kf/fldtfaf6 krf; ?lkofF lnP/ cfk\mgf
kltnfO{ lbO{ .
æltdL ;fOsndf r9]/ t'?Gt}
pxfFsf kl5kl5 hfpm . pxfF Psbd l/;fpg'ePsf] 5 . em'lSsP/ cGt} hfg] a; r9\g s]
a]/ <Æ
hoGtLsf klt tLj|ultdf
lgl:sOxfn] .
kf/fldtfn] c¿ ;f]wL– ælaxfg t
;a}yf]s 7Ls7fs lyof], crfgs clxn] s] eof] t <Æ
æs] x'g'k5{ / <Æ
hoGtLn] egL– æxfd|L dDdL
xfd|f nflu lbgx'F aflx/af6 pdfn]sf] :jfbxLg ;AhL Nofpg'x'GYof] . Tof] ;AhL vfg}
dg nfUb}gYof] . To} eP/ d}n] cfkm\gf kltnfO{ aflx/sf] s'g} xf]6naf6 cfn'rk / c¿
;AhL Nofpg eg]F . cfh dDdLn] pgn] Tof] vfg]s'/f NofpFb} u/]sf] b]lvxfNg'eof] .
clg dDdL Psbd l/;fpg'eof] . eGg'ef]– ltdLx¿ db]lv n'sfO{n'sfO{ dL7fdL7f vfgf vfG5f},
df]hd:tL ul//x]sf 5f}, dnfO{ ;f]Wg;Dd ;f]Wb}gf} . d oxfF vfgf agfP/ 3fddf
otfptf bf}l8/x]sL 5' / ltdLx¿nfO{ rflxF aflx/ xf]6nsf] vfgf :jflbi6 nfU5 . ca
d]/f] oxfF s] vfFrf] 5 / <Æ
olt eg]/ hoGtL ?g nfuL .
?Fb}?Fb} pm af]ln/xL– ædDdLsf] OR5f, pxfFnfO{ hfg rfxg'x'G5 eg] hfg'eP eOuf] lg
.Æ
6f]s/Laf6 :ofp lgsfn]/
kf/fldtf Tof] sf6\gsf nflu rSs" vf]lh/x]sL lyO{ . o;} a]nf hoGtLsL dDdL
x8a8fpFb} sf]7fleq kl;g\ .
æP ∕ pM ;flgdf cfOxfNg'eof] lg ∕Æ
æxh'/ hfg'ePg <Æ hoGtLn]
;f]wL .
æs;/L hfg' < a; Ps 306fkl5
dfq hfG5 .Æ
;[hgk|lqmof k"0f{tof
oflGqs /
/f;folgsLsf ;"qx¿em}F
csljtfdo
;f]w, k|;jkL8fn] 56k6fpFbL
To; k|;"tfnfO{,
;f]w, b"/lagaf6
x]l//x]sf 5g\ vuf]nzf:qsf tL j}1flgsx¿nfO{,
;f]w, Plkl:6df]nhL, la|r, sG6«ØfS;g,
;le{S;
Kn];]G6fnfO{ lnP/ Jo:t 8fS6/x¿;Fu To;
sljtfsf] 7]ufgf
olt eP/ klg
ue{d'St k|;"tfsf cfFvfx¿sf s'g}
s'gfdf cfF;'
/ cf]7x¿df yls{/x]sf] ;Gt[lKt–el/nf]
xfF;f] .
sljtf k}bf x'G5 /ftsf] cfsfzdf
sljtf pAhG5 klxnf] ;[hg
gjhft lzz'sf] xF;fO / ?jfOdf .
sljtf s] xf] <
;f]w, /;fog–k|ofuzfnfdf sfd ul//x]sf
cgle1 gjfut 5fqx¿nfO{
;f]w, ue{:y lzz'sf] k]6df klxnf] k|xf/
af6 eoeLt clg pNnl;t dDdLnfO{
;f]w, Knfg]6f]l/oddf l6s6 a]lr/x]sf
s]6fx¿nfO{,
To; sljtfsf] 7]ufgf .
k|1f–r]tgfb]lv aflx/ lg:s]/
x]/, ;[hg–k|lqmof k"0f{tof oflGqs
t/ ;[li6 sljtfdo .
kf/fldtf ca;Dddf oGq alg;s]sL lyO{ . h]
eg] klg pm To;sf nflu /fhL x'GyL . rfx] l;h]l/og u¿g\ of gd{n, h] u/] klg, pm
d'lSt rfxGyL . 3/sf cGo tLg ;b:on] klg cfkm\gf] w}o{ u'dfO;s]sf lyP . afaf
slxNo} klg l;h]l/ogsf kIfdf x'g'x'GgYof], ca eGg yfNg'ePsf] lyof]–
æl;h]l/og ug{ rfxG5g\ eg] u¿g\ g t .
o;sL lbbLsf klg t b'O{b'O{ aRrf l;h]l/og g} k}bf ePsf x'g\ . o;nfO{ l9nf] u/L
aRrf] ePsf] xf], l;h]l/og g} x'g] a9L ;Defjgf b]V5' d .Æ
kf/fldtf 8fS6/x¿nfO{ ;f]w]sf]–;f]Wo}
u/]/ x}/fg kfl/lbGyL . pxL k'/fgf yf]qf hafkm p;nfO{ dg kl//x]sf lyPgg\ . ue{:y
lzz'sf] x[bosf] w8sg !$) k|ltldg]6, /Strfk ;fdfGo, slt ;'gf];\ < 8fS6/x¿nfO{
klg of] la/fdL Psbd ;+j]bgzLn k|s[ltsL 5] eGg] s'/fsf] dx;'; ePsf] lyof] . s'g}
8fS6/ ue{ cl8Pb]lv lnP/ aRrfsf] 8]lne/L;Dd aRrfsf] ljsf;qmd / hLjgk|0ffnLsf
af/]df ;DemfpFy] eg] s'g} 8fS6/ dDdLsf] dfgl;s cj:yfsf] ue{:y lzz'dfly s] k|efj
k5{, o; af/]df atfpFy] . pgLx¿sf oL ;a} s'/f ;'g]/ kf/fldtf ;Gt'i6 x'GyL / <
cxF . To; lbg 8fS6/sf] cfZro{sf] 7]ufgf /x]g, ha kf/fldtfn] egL–
æd l;h]l/og u/fpg rfxG5' . xh'/n] h'g
lbg rfxg'x'G5, ck/];g ug{ ;Sg'x'g]5 . To;sf nflu d tof/ 5' .Æ
8fS6/ xfF;] . pgn] s]xL a'em\g ;s]gg\ .
ætkfO{+sf] dg s;/L crfgs kl/jlt{t ePsf]
< tkfO{+nfO{ Psbd lbSbf/ nfu]h:tf] 5 . olt lbg t k|tLIff ug'{eof], c¿ s]xL
lbg kv{g'xf];\ g, x} <Æ
ægfOF . ca c¿ k6Ss} gfOF .Æ
æx]gf]{;\ Dof8d, d]/f xftdf s]xL 5}g .
k|f]km];/ ;fx]an] ha lg0f{o lng'x'G5, Toltv]/} ul/g]5 .Æ
æof] xh'/x¿sf] s:tf] lgod xf] <Æ
afafn] ;f]Wg'eof] .
æl;h]l/og ug'{eGbf slt lbg klxn] oxfFn]
lg0f{o ug'{x'G5 <Æ
æx]gf]{;\, of] lg0f{o lng' 7"nf
8fS6/x¿sf xftdf 5 . ;fob b'O{tLg lbg klxn] of] to ul/G5, t/ ck/];g ug]{
k"j{;GWofdf xfdL Ps tflnsf agfOlbG5f}F .Æ
æca cIfot[tLof 5 . To;} lbg ug'{ /fd|f]
xf]nf .Æ afafn] eGg'eof] .
æk|f]km];/ ;fx]anfO{ elgx]g'{xf];\ g t
.Æ
o;f] eg]/ 8fS6/ xfF:t} lxF8] . s]xL
lbgkl5 gl;{ª xf]dsf] sfof{noaf6 kfy{nfO{ sf]xL af]nfpg cfof] . kf/fldtfsf nflu
An8sf] Joj:yf ug]{ s'/f u/]/ Tof] uof] . kfy{sf] Tof] ;f/f lbg /utsf] aGbf]a:t
ug{sf nflu bf}8w'kd} laTof] . s6s d]l8sn sn]haf6 lg/fz eP/ csf]{ lbg laxfg kfy{
kmsL{ cfof] . kf/fldtfsf] An8u|'ksf] /ut pknAw lyPg . kfy{sf] An8u|'k æcf]
lgu]l6eÆ tyf afafsf] æPaL kf]lhl6eÆ lyof] . kfy{ cfkm\gf b'O{rf/ ;fyLx¿nfO{
e]6\g klg uof], kf/fldtfsf] An8u|'ksf] /utsf] Joj:yf ug{ ;lsG5 ls eg]/ .
afafn] eGg'eof]– æltdL cem clns sf]l;;
u/, gq d 3/ uP/ sf]xL s]6fx¿nfO{ lnP/ cfpg]5' .Æ
t/ ;fFemdf kf/fldtfsf] u|'ksf] /ut
e]l6of], Go'/f];h{/Lsf] s'g} Pp6f 8fS6/n] lbg] eof] . kfy{n] :jod\ cfkm\gf]
æcf] lgu]l6eÆ /ut lbP/ abnfdf æP kf]lhl6eÆ /ut NofPsf] lyof] .
æ/ut hf]/hfd ug{ elg/x]sf 5g\, o;sf]
cy{ xf] kSs} l;h]l/og ug{ nfu]sf x'g\ .Æ afafn] eGg'eof] .
æo:tf] s'g} h?/L 5}g . clkm;jfnfx¿ eGb}
lyP, klxNo} /ut lemsfP/ /fVg'k5{, vfFrf] kl/xfNof] eg] sfd nfU5 eg]/ .Æ
kfy{ lbgx'F ;fFemkv tflnsf
x]/]/ cfpFYof] . t/ kf/fldtfsf] gfd b]lvFb}gYof] . g t l;h]l/ogsf] tflnsfdf, g
t ;fdfGo k|;jsf] tflnsfdf . kf/fldtf d'lSt rfxGyL . slxn] ldNnf p;nfO{ d'lSt
< hlt klg gftfuf]tf, ;fyLefO lyP, k|tLIff ul//x]sL kf/fldtfnfO{ x]/]/
uO;s]sf lyP .
kf/fldtfsf] pb/:y lzz'
d'lStsf nflu s] o:t} u/L 56k6fO/x]sf] xf]nf < p;}sf em}F o:t} u/L Jofs'n
x'Fbf] xf]nf < kf/fldtf ;f]lr/x]sL lyO, To;n] af6f] e'Nof] xf]nf . ;fob Tof]
lglj{sf/, lglj{sNk tk:jL ag]/ a;]sf] 5 .
dDdL aRrfsf] k|tLIff ubf{ubf{
yfSg'eof] . cflv/df xf/]/ pxfF cfkm\gf] 3/lt/ lxF8\g'eof] . aRrfsf] k|tLIffdf
afafn] cg]sf}F hf;';L pkGof; k9\g'ePsf] lyof], / p;}sf] k|tLIffdf kfy{sf]
r]x/fdf bf/Lh'Fuf ;fw';+Gof;Lsf em}F a9]sf] lyof] . ;6{ d}nf] ePsf] lyof] .
cf}Fnfsf gªx¿ a9]sf lyP . gªx¿df don hd]sf] lyof] . t/ p;nfO{ x]¥of] eg] s]xL
km/s k/]h:tf] b]lvFb}gYof]– Psbd lglj{sf/ / lglj{sNk . 8fS6/ af/Daf/ gfKy],
ue{:y lzz'sf] x[bosf] w8sg !$) k|ltldg]6 tyf /Strfk ;fdfGo .
afaf /f]6L lngsf nflu
xf]6nlt/ hfg'ePsf] lyof] . kf/fldtf a;]/ hoGtLsf ;fy s'/fsfgL ul//x]sL lyO{ .
kfy{ cFWof/fdf l;u/]6 tflg/x]sf] lyof] . Toltv]/} g;{ cfP/ af]nL– æef]ln
tkfO{+sf] ck/];g x'g]5 .Æ
ædnfO{ eg]sL <Æ 5Ss k/]sL
lyO{ kf/fldtf .
æxh'/ . cfh /flt kfp/f]6L /
b"wdfq vfg'xf]nf . 9f]sf v'nf /fVg'xf]nf . 8'; lbOg]5 .Æ
kfy{ tflnsf x]g{ uPsf] lyof]
. t/ cfof] xftdf cf}iflwsf] Ps k'hf{ lnP/ . kf/fldtfnfO{ ;f]Wg yfNof]–
ætF;Fu slt ?lkofF 5 <
dnfO{ kfFr ;o ?lkofF rflxof] . t'?Gt} hfg'k5{, gq cf}iflwk;n aGb eOxfN5 .Æ
v} lsg xf], of] va/ ;'g]kl5
pm olt sfFKg yfnL ls ?lkofF klg 7Ls tl/sfn] uGg ;lsg . gf]6x¿sf] Ps aG8n
kfy{sf] xftdf /flvlbO{ . kf/fldtfn] hoGtLsf ;fy c¿ s]xL s'/f ug{ ;lsg . b'O{
6'qmfeGbf Hofbf kfp/f]6L klg vfg ;lsg . /fd|/L ;'Tg klg ;lsg . a]8af6 afy?d /
afy?daf6 a]8, o;f] ub{} k"/f /ft hfuf /x]/ s6fO{ . laxfg p;sf] u'Ktfª\usf
/f}F vf}l/lbP . nufpg eg]/ ;]tf] ufpg lbP . clg /ftf] aQL aNb} u/]sf] 8/nfUbf]
sf]7fleq nu] . kfy{ / afaf aflx/} plePsf lyP . kf/fldtfnfO{ o:tf] nfUof]–
dfgf}F rf/}lt/ s'lx/f] 5fPsf] 5 / s'lx/fleq Psbd w]/} hgfn] p;nfO{ 3]/]/ plePsf
5g\ .
s'lx/f]leqaf6 s;}sf] cfjfh
;'lgof]– æltd|f] 5f]/f] hGDof], 5f]/L ∕Æ
la:tf/}la:tf/} kf/fldtf To; s'lx/f]af6 aflx/
lg:sL . pm xft a9fP/ s]xL vf]Hg yfnL . ha cfFvf vf]nL, p;n] b]vL– hoGtL / p;sf]
a]8sf aLrdf Pp6f sf]qmf] /fv]sf] /x]5 . sf]xL eGb} lyof]– æltd|f] 5f]/f] hGDof]
.Æ
slt crDdsf] s'/f 5, x]/ ∕ lxhf];Dd Ps cnu b'lgofFdf
afFlr/x]sL lyO{ kf/fldtf . cfh p;sf] b'lgofF cs{} ePsf] 5 . o; b'lgofFsf]
/Llt–gLlt, d"Noaf]w, ;fy{stf, To; b'lgofFeGbf Psbd leGg 5 . lxhf];Dd
cfkm\gf h'g :tgx¿nfO{ cfkm\gf uf]kgLo cª\u dfg]/ n'sfP/ /fVyL, cfh ltg}
:tgx¿nfO{ ;a}sf ;fd'Gg] vf]n]/ :tgkfg u/fO/x]sL lyO{ pm . s;n] n'6]/ nlulbPsf]
lyof] kf/fldtfsf] Tof] nfh;/d < o; dft[Tjhut\sf] of] cb\e't cg'e"lt xf]
. ;a} cZnLntf o; hut\df zLntfdf ablnG5 . oxfF ;a} :jfy{k/tf k|]dsf cg'¿k
eOlbG5g\ . oL cf7} dfq lbgleqdf kf/fldtfnfO{ ;+;f/df Ps cnu pknlAw k|fKt ePsf]
lyof] . p;nfO{ nflu/x]sf] lyof], of] k|flKt slt ;fgf] 5 < t/ olt ;fdfGo
k|flKtsf nflu olt 7"nf] ;ª\3if{ < rf/ jif{b]lv cfzf–cfzª\sfx¿sf aLr
x/]s dfl;s wd{sf rf}aL; 306fleqdf s6s hfg'kYof]{, PG8f]d]6f]l/od afof]K;Lsf]
lgu]l6e l/kf]6{jfnf xdf]{g k/LIff;Fu h'lw/x]sL lyO{ kf/fldtf, dfq olt ;fgf]
k|flKtsf nflu < cGttM dDdL ag]kl5 p;nfO{ nflu/x]sf] lyof], dfgf}F dDdL aGg'
s'g} To:tf] 7"nf] s'/} xf]Og .
o;} k|flKtsf] cfzfdf dg'io
cfkm\gf] hLjg afFRt5, h:tf] x]df a]x]/f, h:tf] tL a"9fa"9L, h:tf]
hoGtL . h'g :g]x, k|]d, ddtf k|fKt ug{sf nflu t8\lk/x]sf lyP pgLx¿, slt
d"NoxLg lyof] Tof] ∕
o;} kl/b[Zodf 3'F8fdfly d'v
/fv]/ pbf; a;]sL hoGtL sljtf ag]sL lyO{ .
æcfx /] ∕Æ kf/fldtfnfO{ hoGtLsf nflu
b'Mv nflu/x]sf] lyof] . Tof] s]6L cfh laxfg}b]lv slt pbf; b]lvO/x]sL lyO{ ∕ kfy{, dDdL / afaf 3/ kms{g]
tof/Ldf lyP . kf/fldtfsf ;f/f ;fdfg afFlwlbPsf lyP . dDdLn] ;'/fxL hoGtLnfO{
lbg'eof] . a8f] b'MvL dgn] hoGtLn] ;'/fxLnfO{ cfkm\gf] cfndf/Ldf /fvL . p;nfO{
nfUb} lyof] dfgf}F p;sf rf/}tkm{af6 k[YjL ljnLg eO/x]sf] 5 . ;fy;fy} w"ldn
eO/x]sf] lyof] laxfgsf] rxnkxn .
uf8L k|tLIffdf tn v8f lyof] .
;a} ;fdfg tn} k7fOPsf] lyof] . kf/fldtf clGtdkN6 cfkm\gf] cfwf 7fpF / afy?d
x]/]/ cfO{, s'g} ;fdfg t 5'6]g eg]/ . dDdLsf xftaf6 5f]/f] sfvdf hs8]sL lyO{
hoGtLn] . To;nfO{ r'Dag ub{} ?g yfnL–
æhfFb} 5f} <Æ
kf/fldtfnfO{ o:tf] nfUof], o;
a]nfdf olb s'g} b]jb"t k|s6 eP\/ p;nfO{ s'g} dgkg]{ j/bfg lbg] eP eg] pm
Ps}yf]s dfq j/ dfUg] lyO{– hoGtL klg dDdL agf];\ . PskN6 dDdL ag]/ p;n] klg tL
sljtfdo If0fx¿sf] cg'ej ug{ kfcf];\, h'g jf:tjdf slt cy{xLg 5g\ ∕
)))))))
n]vs–kl/ro M k|ltef ;S;]gf
ef/tsf] dWok|b]zdf ;g\ !(#*
km]a|'c/L ( df hGd]sL k|ltef ;S;]gf cfrfo{ g/]Gb|b]j :gftsf]Q/ dxfljBfnodf
nfdf] ;do;Dd k|fWofkg u/]/ !((* df ;]jflgj[Q eO{ xfn Hofbfh;f] ;do cd]l/sfdf
latfpFb} l5g\ . PdP kLPr8L;Dd cWoog u/]sL logsf cg]s sxfgL;ª\u|x,
n3'pkGof;–;ª\u|x / v08sfJox¿ k|sflzt 5g\ . ;Dkfbs / sfo{qmd ;~rfnssf] ¿kdf cg]s
/]l8of] / kqklqsfdf sfd u/]sL logn] ljleGg k'/:sf/ klg lht]sL 5g\ .
&= df:6gL{
–k|ltef ;S;]gf
-n]vs–kl/roM ef/tsf] dWok|b]zdf !(#*
km]a|'c/Ldf hGd]sL k|ltef ;S;]gfn] PdP kLPr8L;Dd cWoog u/]sL 5g\ . pgsf
s[ltx¿dWo] æs[i0f ;vLÆ, æPs lyO{ t?Æ / ækx]Fnf] u'nfkmÆ cflb tLg pkGof;x¿,
æ;Ldfsf aGwgÆ syf–;ª\u|x, æ3/ d]/f] xf]Æ n3'–pkGof; ;ª\u|x / æpQ/syfÆ v08sfJo
k|sflzt 5g\ . cg]s ;flxlTos s[lt tyf klqsfx¿sL ;Dkfbs /x]sL n]lvsf cfrfo{
g/]Gb|b]j :gftsf]Q/ dxfljBfno, sfgk'/df nfdf] ;do;Dd cWofkgkl5 ;g\ !((* b]lv
;]jflgj[Q hLjg latfO/x]sL 5g\ . pgL xfn Hofbfh;f] ;do o'P;Pdf a;f]jf; ul5{g\ ._
slxn]sfxLF s}of}F lbg, x}g xKtf}F nfU5
dfgf}F l;g]dfsf] l/n rln/x]sf] 5 . d Ps bz{sdfq x'gk'U5' . lbgsf] sfd 7Ls p;}
u/L rN5– a9f/s'F8f/ u5'{, b"w ttfpF5', aRrfx¿sf xftdf lunf; klqmlbG5',
;dodf vfgf agfpF5', :s'n hfG5', sIffsIffdf k'u]/ k9fpF5' . ;fFemdf km]l/ ltg}
b}lgs sfd . ;a}yf]s p;} u/L . ;a}sf ;fydf xfF:5', t/ dg p:t} u/L
cj;fbk"0f{ /xG5 . ;a 36gf ;tx–;txd} 36]/ hfG5g\ . ha s'g} s'/fn] dgsf]
tx;Dd k'u]/ 5'G5, :jKgh:tf] o:tf] l:yltaf6 hfuf x'G5' .
la6\6" / l6SsL emu8f ul//x]sf 5g\
. b'j}sf aLrdf df/lk6 rln/x]sf] 5 . lrRofx6 / k'sf/ d]/f sfg;Dd cfO/x]sf 5g\ .
æla6\6" ¤Æ d xsf5'{ .
hafkm cfpFb}g . xftsf] sfd 5f8]/ d
Totf nfU5'– p;n] l6SsLsf] skfn d'6\7Ldf s;]/ kqm]sf] 5 . l6SsL /f]O/x]sL 5] . d
oGqjt\ cl3 al9/x]sL 5' .
r8\ofDd ¤ Ps r8sg k5{ la6\6"sf]
ufnfdf .
pm lklNknfpg yfN5 . l6SsL :tlDetem}F
l7ª\u plePsL 5] . ufnf] ;'D;'DofO/x]sf] la6\6" d]/f tkm{ Psf]xf]/f]
x]l//x]sf] 5 . p;n] ?g ;d]t la;]{sf] 5 . ufnfdf d]/f cf}Fnfx¿sf] lg;fgf km'n]/
cfPsf 5g\ .
;ft jif{sf] afns ;'FSs;F'Ss ?g yfn]sf]
5 .
x/] ¤ d}n] s] u/]sf] of] <
d cl3 a9]/ p;nfO{ RofKk 5ftLdf 6fF:5'
. eoeLt l6SsL d;Fu 6fFl;g cfPsL 5] .
s] u/]sf] d}n] o:tf] < d]/f cfFvfdf
cfF;' el/P/ cfpF5 . aRrfnfO{ d yKykfO/x]sL 5', pm r'k eO;s]sf] 5 .
pm dlt/ x]l//x]sf] 5–
ædDdL gn'g", dnfO{ t]tL hf]nn]
nfUof y}g .Æ
d]/f yfldPsf cfF;' a;{g yfn]sf 5g\–
of] yKk8 t d]/} ufnfdf k/]sf] 5 5f]/f .
slxn];Dd em]ln/xg" oL ofjt\
lj8Dagfx¿ < dg Psbd plåUg 5 . d PSn} 5' ;a} df]rf{df n8\gsf nflu .
klxnf] xf] :s'nsf] df]rf{ . Tof]
c;Gt'lnt dl:tis ePsL df]6L g df]6L x]8df:6gL{ hlxNo} WjfF; lbG5] . hf] p;sf
kl5kl5 3'd]/ hL–xh'/L ub{}g To;}sf] v]bf]kfOnf] u5]{ . dl;t Tolt w]/} ;do sxfF
5 / < :s'naf6 3/lt/ bf}l8G5' clg 3/af6 :s'n . s'g} klg df:6gL{ ;dodf 3/
kms{g kfpFb}gg\ xf]nf . ljjflxt / afnaRrfsL cfdf;Fu t p;sf] b':dgL g} 5 eg]
x'G5 . Pp6f g Pp6f sfd lgsfn]/ lbgx'F 5'6\6Lk5fl8 Ps–8]9 306f /f]lslbG5] .
kms{g] a]nfdf ;fydf hfFRg'kg]{ sfkLsf] Ps cFufnf] ef/L x'G5 .
csf]{ df]rf{ xf] 3/ . xfdL b'j} gf]s/L
u5f}{F . ;a}sf a8]a8] cfzf 5g\, 7"nf7"nf kmdf{O; 5g\ . ;a}sf dl;t
u'gf;f 5g\ . ;a}nfO{ d}n] 5'6\6Ldf af]nfpg'kg]{ xf] /], rf8af8 / pT;j ug'{kg]{
/] . pgLx¿sf ;fgfltgf ;f]v k"/f ug'{kg]{ /] . ;a} eG5g\ d h] s'/fdf klg
kl5 x6\g] u5'{– logL klg o;} eG5g\ . u'gf;fsf] b:tfj]h ;'Gg d PSn} 5' . logL o;
s'/fdf klg d]/f] ;fydf 5}gg\ .
clg csf]{ 5 dgsf] df]rf{ . oxfF
cfkm\gf] ljut / jt{dfgsf] n]vfhf]vf d cfkm" PSn}n] ug'{ 5 . ToxfF c¿
s;}sf] x:tIf]k 5}g– logsf] t emg\ laNs'n 5}g . /fd|} xf] . logsf] x:tIf]k x'g]
u/]sf] eP xfdL b'O{sf aLrsf] b"/L cem a9\g] lyof] .
l6SsL ;fgL x'Fbf ;f;"Ho" klg
;fy}df x'g'x'GYof] . dnfO{ :s'naf6 kms{gdf hlt l9nfO x'GYof], plt g} pxfFsf]
kf/f] r9\Yof] . nf]Ug]dfG5]nfO{ kms{g'df l9nf] eof] eg] eof], pgLx¿sf] t xhf/
sfd x'G5 . d}n] kf] ;dodf 3/ kms{g}k5{ t .
3/df uf]8f /fVgf;fy ;'Gg'kYof]{–
plta]/b]lv 5f]/L ?Fbf?Fbf u/]/ x'?Ss eO;sL . t]/f] kms{g] s'g} ;do x'Fb}g .====
b"wsf] l;;L ev{/} dfq p;n] d'vdf
nfPsL 5] . d cl3 a9]/ p;nfO{ kqmg xft cufl8 ;f5'{ .
pxfF em8ª\u l/;fpg'x'G5– æhf . bxL hdf
cfkm\gf] b"wsf] . pm ca cfpFlbg .Æ
dnfO{ Psbd ef/Lkg eO/x]sf] 5 .
Anfphaf6 b"w t// r'lxO/x]sf] 5 . sltkN6 of] ;fa'gn] w'Fbfw'Fbf ug'{'kg]{
xf] yfxf 5}g .
l6SsL b"w vfFbfvfFb} lgbfO;s]sL
5] . ;f;"Ho" klg p;}sf] 5]pdf kN6g'ePsf] 5 . pxfF uLt u'Gu'gfpg
yfNg'ePsf] 5 . ufpFbfufpFb} la:tf/} cfFvf aGb ug'[{ePsf] 5 . d r'krfk /f]O/x]sL
5' .
vf6d'lg Ps y'k|f] sk8f y'kfl/Psf 5g\ .
d gePsf] a]nf gfgLn] kmf]xf]/ kf/]sf x'g\ tL . sk8fx¿ dlt/ x]b{} l/; p7fpFb}
5g\ .
)))))))
To; lbg :s'naf6 kms{gdf d km]l/ l9nf]
ePF .
/]0f'sf klg lyO{ ;fy}df . egL– æ3/df
;a}hgf d'd'{l/O/xg'ePsf] xf]nf .Æ
æToxL t . cfh klg km]l/ olt w]/} l9nf]
eof] .Æ
æxf] lg . s;n] ;f]R5 / o; HofgnfO{ klg
ysfO nfU5 eg]/ .Æ p;n] ;':s]/f sf9\b} egL .
;an] oxL ;f]R5g\, s';L{df lbge/ kfb]/
a:5' . x/]s lbg ;f8L km]/Lkm]/L nfP/ df]hd:tL u5'{ . 3/df l5b{} ;a}sf
u'gf;fk"0f{ gh/ / lbgel/sf ;d:ofsf kf]sf km'S5g\– la6\6" emu8f dfq
u5{, l6SsL /f]O/fV5] . cfh rf/kN6 n'uf kmf]xf]/ kf/] . sk km'6fP . la/fnfn]
b"w vfOlbof] .
km]l/ pxL lgisif{– æc¿sf 3/df klg
s]6fs]6L 5g\, d]/f s]6fs]6LrflxF ;a}eGbf lau|]sf . ;a}eGbf sfd gnfUg] .Æ
5f]/f5f]/Llt/ x]5'{, ltgdf pxL ;ª\sf]r
.
ha logL cfpF5g\, ToxL l/kf]6{ ;'gfOG5
.
logL t yfs]sf x'G5g\ . xsf/ksf/ ;'?
u5{g\ . dlt/ emD6G5g\– æ5f]/f5f]/LnfO{ o;f] ;DemfOa'emfO ug'{ 5}g, ;'wfg'{ 5}g
.Æ
;f;"cfdfsf] pxL ?jfO– oL aRrf
;DxfNg ;lStgF d ca . pgnfO{ ca hfg dg 5 .
d sfd ul//x]sL x'G5', ;'lg klg /x]sL x'G5'
. la6\6" hGdFbf Ps jif{sf] 5'6\6L lnPsL lyPF . pxfF Psbd ;Gt'i6
x'g'x'GYof] . vfglkgkl5 5/l5d]sdf ukmufkm ug{ / dlGb/df syfjftf{ ;'Gg
hfg'x'GYof] .
slxn]sfxL logL 6f]s:y]– cfdf lbgx'F
lsg hfg'x'G5 < 3/df t cl8g';Dd x'Gg ====.Æ
d eGy]F– æs] ef] / < clxn] t d
3/}df 5' . kl5 pxfFn] ;DxfNg'kl/xfN5 .Æ
d 3/}df a;]/ pxfFsf]
;]jfz'>"iff ug{ yfn]F eg] pxfF Psbd v';L eOxfNg'x'G5 . st} hfg] pxfFsf]
tof/L x'Fb}g . t/ o;/L t 3/vr{ s;/L rN5 / <
d}n] t Ps lbg lognfO{ eg]F klg,
To;f]eP d ljbfp6 k] 5'6\6L dfu"F <
æTo;f] u/]/ s] x'G5 < 5f]/f5f]/L
;'lw|G5g\ < jif{ la/fP/ ljbfp6 k] 5'6\6L lng' xf] eg] gf]s/L g} lsg rflxof]
<Æ
æTo;f] xf] eg] d 5fl8lbG5' .Æ
logL l/;fP– æo:tf] ug'{ lyof] eg]
klxNo} lsg dl/xQ] u/]sL t < a]sf/df d}n] olt w]/} cfsfzkftfn bf}8]/ nufPF .
dfG5]x¿ oxL gf]s/Lsf nflu jiff}F{jif{ bf}8w'k u5{g\ . aLP, PdP k9]sfnfO{ t
s;}n] k'5\t}g, tF OG6/ kf; u/]sLn] e]6]sL 5];\, To} klg ca w]/} dft]/ 5f]8\g
vf]Hg] < dnfO{ t s] km/s k5{ /, kl5 k5'tfpg'knf{ . a? aLP k9\, u|]8 a9\nf .
xf], gf]s/Lsf nflu d cfkm}Fn] eg]sL x'F
. d ;f]Ry]F, k};f ePkl5 ;a}yf]s lsGg kfOG5– ;'v, zflGt, ;Gtf]if, ultnf] /xg;xg,
dgf]/~hg, dfg–;Ddfg . t/ Tolta]nf dnfO{ yfxf ePg, o; ;–;fgf] gf]s/Laf6 d}n] slt
w]/} cfzf /fv]sL 5' eg]/, tL ;a ;kgfx¿ d[ut[i0ff l;4 x'g]5g\ eg]/ . ;a}sf
kmdf{O; a9]sf 5g\ . 3/sf] vr{ a9]sf] 5 . dnfO{ k|fKt ePsf] 5 tgdgdf SnflGt,
lbSbf/L, czflGt / u'gf;fx¿ . kl/jf/df s'g} klg sfd cfOnfu] ;a}n] xfd|} d'v
tfS5g\ .
hxfF klg eG5g\– æltdLx¿nfO{ t s] 5 /,
b'j}hgf sdfpF5f} .Æ
æbf]x]f/f] 5 ltdLx¿sf] t sdfO, k};f
sxfF yGSofpF5f} <Æ
xfdL hxfF clns d'7L s:5f}F, ;a} l/;fP/
km'N5g\ . hxfF uP klg s;} g s;}n] s]xL g s]xL kmdf{O; ul/xfN5 .
k|foh;f] dflg;x¿sf] k};f vtd x'G5 .
cyjf s'g} vf; h?/L sfdn] k};f rflxG5 .
logL cfP/ eG5g\, ltgnfO{ rflxPsf] 5,
b]pm . ltgn] kl5 dgL c8{/ u/]/ kmsf{pg]5g\ . lar/fn] oxfF clxn] c¿ s;l;t
dfu"g\ t < 8]9 ;o ?lkofFsf] s'/f t xf] .
lkmtf{ < To:tf] k};f cfh;Dd s;}n]
kmsf{Psf] 5}g . lng]rflxF ;f]Rtf] xf], efUb} u/]sf] e"tsf] nFuf}6Ldfq eP
klg kqmg ;lsof] .
logL ;a}sf kmdf{O; k"/f ug{
rfxG5g\, ;a}sf] vfFrf] 6fg{ rfxG5g\ . ;a}nfO{ ;Gt'i6 /fVg rfxG5g\ . d]/f
cfjZostfx¿ eg] cem v'lDrFb} hfFb} 5g\ . lqmdsf] Pp6f l;;Lsf nflu ;d]t xKtf}F
6fb{} cfPsL 5' .
;f;"cfdf lbgx'F eg]h:tf]
eGg'x'G5– ca d hfg] .
cflv/ slxn];Dd /f]Sg ;S5' / d pxfFnfO{
< ;DxfNg' t d}n] k5{ .
ptf pxfFsf] hLjgdf pT;j g} pT;j xf]nf
. lax]a6'nf, rf8kj{, uLt / gfrufg, ;fyL;FlugL . /p; / pNnf;n] 5NsFbf] xf] hLjg
ptf . oxfF s] 5 / < Jo:ttf, bf}8w'k / emsf]{kmsf]{ . pxfF dsxfF s]sf nflu
al;/xg'x'GYof] / <
laxfg p7\gf;fy s'bLs'bL sfd Eofpg',
clg xtf/xtf/ :s'nlt/ bf}l8g', af6fdf gªx'Fbf] nfu]s]f ux'Fsf] kL7f] sf]6\ofP/
x6fpg' . xtf/f] t slt x'G5 eg] g'xfO;s]kl5 o;f] xftuf]8f km]l/ kvfNg;Dd
EofOFb}g . xtf/xtf/ ;f/L a]¥of], l;Gb"/6Lsf nufof] / ;f; gkm]l/
bf}l8OxfNof] . lg:sFbf–lg:sFb} ;DemfpF5'– la6\6"sf] l6lkmga6\6f tof/ kf/]/
/fv]sf] 5, lxhf]sf] t/sf/L cs{} srf}/fdf 5f]k]/ /fv]sf] 5, cflbcflb .
d]/f] vfgf < vfgf t d
bf}l8Fbf–bf}l8Fb} vfOxfN5' lg, ef]s} t slt ;do;Dd /xg ;lsG5 / <
la6\6" hGdg'cl3 b'O{ aRrf
x'Fbfx'Fb} aLrd} u8a8L eof] . To;kl5 hGd]sf x'g\ oL b'O{ . g t 7Ls;Fu ef]s
nfU5, g t vfnLk]6 ;xg} ;S5' . l/Fu6f nfU5 . ;a} eG5g\– æltd|f] t r]x/f g}
ablnO;s]5 .Æ
l5d]sL cfkm\gf aRrfnfO{ d]/f] lrgf/L
u/fpF5g\– x]/, b]Vof} < oL t df:6gL{ x'g\ ¤ :s'ndf s]6fs]6LnfO{ k9fpFl5g\ .
t}Fn] u8a8 ul/;\ eg] tFnfO{ klg 76fpFl5g\ .
aRrf] eoeLt eP/ dlt/ x]5{ . l5d]ssf
dlxnfx¿n] s'/fsfgL u5{g\ d]/} ljifodf– p M tL df:6gL{n] eg]sL x'g\ .
lsg < s] d s;}sL cfdf x}g <
s;}sL kTgL x}g < s;}sL a'xf/L x}g < s] d]/f] gfd 5}g < c¿ l5d]sL
dlxnfx¿ cfG6L x'g\, sfsL x'g\, adf{ x'g\, zdf{ x'g\, 3/k6\l6 x'g\ . drflxF vfln
df:6gL{ x'F .
dnfO{ o; zAbb]lv l/; jf 3[0ff x'g
yfn]sf] 5 .
)))))))
aflx/sf] sf]7faf6 pxfFn] s/fpg'eof]–
æP ¤ ;'G5];\ <Æ
æPsl5g x}, b"w plDng nfUof] .Æ
logL cfkm}F efG;fsf] 9f]sfdf cfOk'u] .
æg/]z cfpFb} 5 . xfdL;Fu} a:5 ca pm . ca 5f]/f5f]/Ln] PSn} a:g'kb{}g .Æ
ælsg < s]sf nflu < ha d ladf/L
ePF, cfpg" eg]/ n]v]sL lyPF, To;a]nf t sf]xL cfOlbPg . clxn] s;/L ;Demgf
cfP5 <Æ
æcF’. tFnfO{ t To:t} s'/fsf] dfq
;Demgf cfpF5 . ca cfpFb} 5, s] gcfOh eGg] <Æ
æs] sfd 5 / <Æ
logn] kq dlt/ a9fP . P, s'/f] To;f]
kf] < 6fOlkª / ;6{x\ofG8sf] sf];{ ug'{ 5 . c¿ klg s]xL 6«]lgª 5g\, ltgdf klg
HjfOg ug{ rfxG5g\ . n]v]sf 5g\– lktfhL dflg/xg'ePsf] 5}g . pxfF t clxNo} gf]s/L
yflnxfnf];\ eGg] rfxg'x'G5 . bfh', xh'/n] rfxg'eof] eg] oL sf];{df HjfOg u/fOlbg
;Sg'x'G5 . 8]9–b'O{ jif{sf] s'/f t xf] . clg t ultnf] gf]s/L kfOPnf, clg t d
klg s]xL t ;Dem"Fnf g . cfdf eGg'x'G5, xh'/x¿ b'j}hgf gf]s/L ug'{x'G5,
efph"nfO{ daf6 s]xL g s]xL ;xfotf eOxfN5 .
cR5f, lhDd]bf/L klg d}nfO{, clg pksf/
klg d]/} x'g]5 eGg] <
h'g a]nf afnaRrf ;fgf lyP, To;a]nf
sf]xL cfPg, cfdf klg ?Fb}?Fb} hfg'eof] . tL lbgdf g/]z klg cfP, b;–kGw| lbg
a;]/ uP . ;Dk"0f{ ;'ljwf d}n] lbPF, Tolt ubf{ klg aRrfx¿l;t emls{/xGy] .
h] ug{ dg nfUof] ToxL uy]{, vfg klg h] vfg dg nfUof] ToxL . hltv]/ dg nfUof]
Toltv]/ 3/aflx/ lxFl8lbg] . ca t ltgsf] km'df{O; daf6 k"/f x'Fb}g– slxn]
l;g]df, slxn] cfO;lqmd, slxn]sfxLF ;fyLx¿sf nflu lrofgf:tf .
aRrfx¿nfO{ c;/ kg]{ u/L ca d of] ;a
ug{ ;lStgF . la6\6" / l6SsL ca ;dembf/ x'g yfn]sf 5g\ . c¿ s;}n] pgLx¿nfO{
/f]s6f]s u/]sf], xsf/ksf/ u/]sf], lyrf]ldrf] / wDsL lbPsf] d ca ;xg ;lStgF .
))))))))
logL cem};Dd efG;fsf] 9f]s}df
pleO/x]sf 5g\ .
æof] s;/L ;Dej 5 / <Æ d eG5' .
ælsg / < cfh;Dd klg t aLraLrdf
sf]xLsf]xL xfdLsxfF a:g] u/]s} 5 t .Æ
æs;/L a:g] u/]sf lyP, Tof] d hfGb5' .
ltdL t laxfg} lgl:sOxfN5f} . ;fFem k/]kl5 kms{G5f} . ca To:tf] ;a daf6 ;Dej 5}g
.Æ
ætFnfO{ s;n] s]xL ug{ eg]sf] 5 / <
pm t}Fn] ;DxfNg'kg]{ aRrf] xf] / <Æ
æt/ d]/f] olt ;fdYo{ 5}g . PSn} ePsf]
a]nf t d 5f]/f5f]/LnfO{ laxfgsf] vfhfdf /f]6L lbpmF ls kfp/f]6L, d]/f] v';L .
pgsf nflu t d}n] laxfg tfhf /f]6L ksfpg}k5{ . vfgf klg ljlwk"j{s agfpg'k5{
. ePg eg] t pgL d'v lauf5{g\ . clg ;a}sf cufl8 rf/ yf]s d}n] g} ;'Gg'k5{ .Æ
æ;lStgF eGg" t}Fn] . gagfpg"
lrof–gf:tf ¤ /f]6L ksfpg ;lsg;\ eg] cfk\mgf] p;sf nflu d} agfpFnf .Æ
cfkm\gf] p;nfO{ dfq <
æcfh;Dd t dnfO{ ladf/L eP/ nDk;f/
k/]sf] a]nfdf klg slxNo} oxfFsf xftn] agfPsf] vfgf t k|fKt ePsf] lyPg . ca Tof]
cfkm\gf] dfG5]sf nflu cfkm}F agfpg] x'g'ef] <Æ
ædaf6 gfOF zAb lg:sg]5}g .Æ logn]
lg0f{o u/] .
rf/ lbgb]lv oxL s'/fdf emu8f eO/x]sf]
5 . lxhf];Dd t aRrf ;;fgf lyP, ;a}nfO{ emGem6 nfUYof] . ha d}n] cfkm}F Tof] ;a
;Dxfln;s]F, clg ca s;}sf] s] vfFrf] < d}n] lbPsf ;'ljwfx¿nfO{ t ltgLx¿n]
cfkm\gf] xsclwsf/ g} ;DemG5g\ . ca c7f]6 ul/;s]sL 5', s;}af6 s]xL cfzf /flVtgF
eg]/ . sf]xL c¿ 3/df a:gfn] 5f]/f5f]/L Psbd bAa" x'G5g\ . logLx¿sf
cfnf]rgfTds egfOn] pgLx¿nfO{ slt s'l07t u/fpF5 <
otf s]xL jif{b]lv 3/df zflGt lyof] .
d}n] klg o;f] b'O{rf/j6f ultnf sk8f lsg]F . 3/df cf/fd jf ;'ljwfsf b'O{rf/
;fdfg lelqPsf 5g\ . t/ g/]zsf] o; lr6\7Ln] km]l/ pxL k'/fg} jftfj/0f
agfOxfn]sf] 5 .
ha cfpF5g\, x/]s rLh b]v]/ 5Ss
kl//xg]5g\ . ;f]Wg]5g\– æc/] ¤ of] slxn] lsGg''ePsf] <Æ
of] kmlg{r/rflxF slxn] lsGg'ePsf] < ;a} Ps}rf]l6 lsGg'ePsf] xf] ls < gubdf lsGg'ef’ ls ls:tfaGbLdf < 7fF6afF6 t xh'/x¿s} 5 .
Æ
PskN6 l6SsL ladf/L ePsL lyO{ . cf}iflw
NofOb]pm eGbfv]l/ log} g/]zn] eg]sf lyP– æefph" ¤ l/S;fsf nflu k};f lbg'eP
Nofpg] . o:tf] 3fd 5, d t lxF8]/ hfg ;lStgF .Æ
ar]sf] k};f slxNo} lkmtf{ x'Fb}gYof] .
;Demfof] eg] hafkm kfOGYof]– Toqf] w]/}a]/ nfUof], clg pxLF d}n] t n:;L lkOlbPF
. oxL jf o:t} .
OGh]S;g nufOdfUg klg aRrfx¿nfO{
;fOsndf r9fP/ nUg ;St}gy] .
Toltv]/ t slxn]sfxLF logL klg lgs}
ems{Gy] . eGy]– o;f] d/d2t klg x'Fb}g eg] o;n] oxfF a:tf s] kmfObf ef] / <Æ
t/ clxn] logL klg pt} 9Ns]sf 5g\ .
g/]z t aflx/af6 cfpgf;fy eG5g\–
æefph" ¤ lrof v'jfpgf];\ g .Æ
æclg, lrofsf] ;fydf o;f] cyf]{s klg
s]xL 5 ls 5}g <Æ
d lrofgf:tfdf vl6/xG5', afnaRrf 3/el/
pk|m]/ x}/fg . clg cfP/ la:tf/} ;f]W5g\– ædDdL ¤ xfdL klg vfcf}F <Æ
kfkf / sfsfn] ltdLx¿nfO{ vfg cfcf]
eGg'ePg <Æ
pQ/ 5}g .
d]/} 5]pdf kL/f cf]5\ofP/ pgLx¿nfO{
a;fpF5' . Kn]6df vfhf /fv]/ pgLx¿nfO{ kqmg eG5' . ;fgf;fgf xft d'vlt/ hfg
yfN5g\ . oltv]/} cfjfh cfpF5– æla6\6" ¤ Ps lunf; kfgL ¤Æ
pm xftdf ePsf] ufF; Kn]6df /fv]/
bf}l8OxfN5 . d 3fOt] ePem}F eP/ xl//xG5' .
s]xL eg"F eg] hafkm cfpF5–
æ5f]/f5f]/LnfO{ laufb{} 5];\ .Æ
o:tf s}of}F b[Zo :d[ltk6ndf el/P/
cfpF5g\ .
ca d k6Ss rfxGgF sf]xL cfP/ oxfF
a;f];\ eGg] . logL dnfO{ tof/ kfg{ cg]s sf]l;; u5{g\ . ;DemfO–a'emfO,
n8fOF–emu8f ;a} tf}/tl/sf k|of]u ul/;s] . cGTodf eg]– æ7Ls} 5 lg t, d p;nfO{
lnP/ cnUu} a;"Fnf .Æ
of] logsf] ;a}eGbf 7"nf] / clGtd
xltof/ xf] . d 5f]/f5f]/L;Fu PSn} t a:g ;lStgF, of] lognfO{ /fd|/L yfxf 5 .
;a} lt/af6 xf/]F d}n] .
)))))))
cfh laxfg Psbd rfF8} 3/af6 lg:s]sL 5'
d . ca kms]{/ cfpFlbgF . lbg}lkR5]sf] czflGt ca ;xg ug{ ;lStgF .
gfgLx¿nfO{ eg]/ cfPsL 5'– æaLgf lbbL
ladf/L x'g'x'G5 . pxfFnfO{ x]g{ hfg nfu]sL x'F d . s]xL lbg pt} a:5' .Æ
;jf b; ah] lg:sg'kg]{ d, gf} ah] g}
lg:s]sL 5' . vfgf agfP/ /flvlbPsL 5', vfg dg} ePg . x'g t d ef]s} a:g} ;lStgF .
k]6 vfnL eof] eg] 6fpsf] Psbd b'V5 . ?g dfq dg nfU5 .
3/af6 lxFl8/x]sL 5' . o; af]wn] dgnfO{
6'S|ofO/x]sf] 5 . sk8f / c¿ s]xL h?/L ;fdfg plemG8fdf 5 . b'O{ ;o ?lkofF dl;t
5Fb} 5 . :s'naf6 ;f]em} a; :6]G8 uP/ ;Ltfk'/ hfg]5' . 3/ kmsL{sg hfpmF eg]
afnaRrfsf] df]xn] tfGg s] a]/ ¤
Ps xKtf eof] . 3/df czflGt dlRrPsf] 5
. logL k6sk6s wDsL lbO/x]sf 5g\– æ3/} 5f8]/ cnUu} al;lbG5' .Æ
æ5f]/f5f]/LrflxF lg <Æ
ædnfO{ s'g} dtna 5}g .Æ
æd;Fu dtna 5}g, 5f]/f5f]/L;Fu dtna 5}g
eg] dtnarflxF sf]l;t 5 lg < pgLx¿;Fu} dfq <Æ
æxf] . oxL ;'Gg rfxG5];\ eg] ;'lgxfn\
. clnslt k};f sdfpg yfn]sL dfq lyO;\, hlxNo} dgkbL{ ug]{ vf]Hb} 5];\ tF .Æ
æs] dgkbL{ u/]F d}n] cfh;Dddf <Æ
æs] ul/g;\ < o;} s'/fdf x]l/xfn\,
sf] cfkm\gf 3/k6\l6sfnfO{ ub{}g <Æ
ædnfO{ s;}n] cfkm\gf] ;DemFbf klg
;DemFb}g . g sf]xL o;nfO{ cfkm\gf] 3/ ;DemG5 .Æ
æt]/f] :jefj} To:tf] . d;Fu s;}n]
u'gf;f] u/]sf] 5}g, lsg <Æ
æcF t, ltdL lsg c;n aGb}gf} t <
b'i6 t d}dfq x'F lg .Æ
logsf d'vaf6 d]/f] :jefjsf] s'/f dnfO{
g/fd|/L v6\lsO/x]sf] 5 . c¿ aflx/L ;+;f/n] eg] t 7Ls} xf], t/ logn] klg ===<
of] t clt ef] . ca logL;Fu ;Demf}tf
ulb{gF .
d}n] :ki6 elglbPF– æd]/f] dhL{sf lj?4
o; 3/df s;}sf] bvn rNb}g .Æ
logL s]xL af]n]gg\ . a8a8fpFb} logL
vfgf klg gvfO{ clkm; lxF8] .
;fFemdf km]l/ af]nrfn eof] . logn]
eg]– æt}Fn] Toltv]/} lsg x'Fb} x'Fb}g elgg;\ <Æ
ædnfO{ s;}n] ;f]Wof] / < / s'/fsfgL
t ltdL;Fu dfq x'G5 .Æ
ætF eGg t ;lSy;\ lg .Æ
æ;a};Fu v/fa b]lvgsf nflu d}dfq ;fd'
kg{'kg]{ < dnfO{ t ltgn] dfG5] klg 7fGb}gg\ . d lsg ltdLx¿sf aLrdf
af]n"F <Æ
æclg clxn] rflxF lsg af]n]sL t tF
<Æ
æ3/df h]hlt sfd x'G5, Tof] ;a d}n] g}
ug'{k5{ . To;}n] ====.Æ
s'/f slxn]b]lv ;'? eof] eg] ha
cfdfh" xfdLsxfF cfPsL lyOg\ . ;f;"Ho";Fu klxNo} ;/;Nnfx eO;s]sf]
/x]5 . cfkm\gf] lg0f{o xfdLdfly yf]kg{ pgL cfPsL lyOg\ . x'g t lognfO{ klxNo}
pt} af]nfPsf lyP, t/ logL hfg kfPgg\ . gq t logs} ;fydf efGhfnfO{ k7fOlbg] lyP
.
logLx¿ otf s'/fsfgL ul//x]sf lyP, ptf
efG;fdf ;a}yf]s ;'lgGYof] .
æefO, o; 5f]/fn] xfdLnfO{ t x}/fg
kfl/;Sof] .Æ
ælsg < s] ef] / <Æ
æx]/\ g, b'O{ jif{ eO;Sof], nuftf/
km]n eO/x]sf] 5 .Æ
æxf] / <Æ
æO:s'n hfG5' eg]/ 3/af6 lg:sG5 t/
;fyLx¿;Fu lbge/ stfstf a/flnFbf] /x]5 . slxn] l;g]df, slxn] vf]nfsf] lsgf/, v}
stfstf hfFbf] /x]5, s] eGg] .Æ
ælegfh'n] s]xL eGg'x'Gg / <Æ
æpxfFn] t sltk6s s'6]/ ynf
a;fO;Sg'ePsf] 5 lg, t/ b'O{ lbgkl5 km]l/ p:t} . d}n] s]xL elgxfn]F eg] eG5– clt
ug'{eof] eg] 3/} 5f8]/ lxFl8lbG5' lg d t .Æ
æcrDdsf] s'/f kf] eof] t ¤Æ
ætF;Fu a;]/ kl9lbof] eg] 7"nf]
u'g dfG5' efO ¤Æ
æoxfF xfdLn] eg]sf] dfGnf / <Æ
ælsg dfGb}g < a'xf/L cfkm}F df:6gL{
5g\ . 3/}df xsf/]/ k9fOxflN5g\ lg . PskN6 :s'n k'Uof] eg] t kl9xfNnf . oxfF t
o;sf ;fyL klg 5}gg\ . efO, d t plt k9]n]v]sL klg t x}g . df:6/ nufof}F, df:6/s}
s'/f ;'lglbFb}g .Æ
æP ¤ ;'lg;\ < lbbL s]xL eGg'x'Fb} 5
.Æ logL s/fP .
cfdfh"n] dnfO{ af]nfpg'ePsf]
lyPg, dnfO{ yfxf 5 . t/ d lbbLefO eP7fpF k'U5' .
cfdfh" Psbd bogLo ag]/ ;d:of
k|:t't ul5{g\ . d ts{G5' . pgL km]l/ elG5g\– ævr{sf] lkmqmL gu/ . dlxgfdf vr{
krf;–krxQ/ nfUbf] xf], d k7fOlbOxfN5' lg .Æ
d pgsf] vf; dg;'jf a'em\g yfn]sL 5' .
Ps g/]zn] 5f]/f5f]/L ;Dxfn]sf lyP, csL{ oL ca vr{ k7fP/ p;nfO{ d]/f 6fpsfdf
/fVg] eOg\ . hlxNo} jrg vfg'kg]{ lbg cfpg]5, To;}n] cnUu} ePsf] a]; .
æt/ d}n] u/]/ s] xf]nf / <Æ
ca cfdfh"n] c;nL xltof/ lgsflng\–
æd}n] o; ljifodf cfdf;Fu klxNo} s'/f ul/;s]sL 5' . eGg'x'Fb} lyof]– lsg /flVtg
To;n] < dfOh"n] efGhfsf nflu olt klg ug'{kb{}g < emg\ ltdLnfO{ t of]
;xf/f g} x'G5 .Æ
;xf/f ¤ ToxL klg efGhfh:tf lau|]sf
s]6faf6 ¤
h] klg p;nfO{ eg]sf] a]nfdf xft}df
k'¥ofOlbg'kg]{ . ePg eg] df:6gL{ df:6gL{ eg]/ lrRofpg]5 . 5f]/f5f]/LnfO{
lr9\ofpg]5, ?jfpg]5 . ;f;"cfdf / cfdfh" rfxg'x'G5, d To;sf]
;]jfvflt/df 8l6/x"F . x'Fb}–x'Fb}g, To;sf ;fydf /fVof] eg] t oL 5f]/f5f]/L
klg lau|G5g\ .
æ;xf/f t ca dnfO{ rflxFb}g cfdfh"
¤ csf]{ s'/f, gk9\g]nfO{ s;n] k9fpg ;S5 / < clg dnfO{ t Tolt ;do klg sxfF
ldN5 / <Æ
logsf] cg'xf/df tgfj 5fof] .
lbbLrflxFnfO{ cfkm\gf] efOsf] cf8 ldn]sf] lyof] . pgL eGb} uOg\– æltdL dflGbgf}
eg] t cs{} s'/f xf] b'nxL, t/ 5f]/f] s;}n] eg]sf] dfGb} gdfGg] vfnsf] rflxF 5}g
.Æ
ToxL eP/ t xf], ufnL gvfO{sg af]Ng;Dd
af]Nb}g– d}n] ;f]r]F .
æxfdLx¿ 3/;Nnfx u/]/ km]l/ egf}Fnf g
lbbL . lkmqmL glng'xf];\ .Æ logn] ;fGTjgf lbP .
d efG;fdf k;]F .
efG;fdf t kms]{F d, t/ dnfO{ Ps emd]nf
cfOnfUof] .
logL eG5g\, logn] cfkm\gL lbbLsf
;fd'df cfkm" ckdflgt dx;'; ug'{k¥of] .
ælbbLn] afNosfndf d]/f nflu slt yf]s
ug'{ePsf] lyof], tFnfO{ s] yfxf ¤ klxnf] kN6 pxfFn] Pp6f sfdsf nflu eGg'eof],
t/ t}Fn] t o:t/L hafkm lbO;\ . d]/f] s'g} OHht /x]g .Æ
cfdfafa'n] 5f]/f5f]/Lsf nflu u5{g\,
lbbLbfh'n] efOalxgLsf nflu u5{g\ . o;df s'grflxF gofF s'/f eof] /– d}n] ;f]r]F
.
æltdLnfO{ s;}n] u¥of] xf]nf, Tof]
ltg]{ lhDd]bf/L d]/f] xf] / < d]/f nflu klg slt hgfn] sltyf]s u/]sf 5g\,
ltgLx¿nfO{ ltdL u5f{} <Æ
æltgLx¿sf nflu ug]{ 7]Ssf d}n] lnPsf]
5}g .Æ
logsf nflu d]/f] dgdf ulx/f] ljt[i0ff
hfu]/ cfof] .
x/] ¤ d}n] d]/f] ;f/f hLjg oxL
dflg;;Fu latfpg'kg]{ xf] <
v} lsg xf], dnfO{ clgd]ifsf] ofb cfpF5
. clgd]if;Fu slxNo} klg d]/f] s'g} ;DaGw /x]g . PsfwkN6 :s'nx¿sf] u]D;df pml;t
d]/f] hDsfe]6 ePsf] dfq xf] . ;fdfGo kl/ro dfq . t/ pm lrofgf:tfsf] ;dodf s:t/L
;xh d':s'/fx6;Fu cfu|x uYof]{ ¤ sltko s'/fdf d]/f] / p;sf] dg Psbd ldN5 . v]n
;df/f]xsf sltko k|x/ d}n] p;sf ;fydf Psbd pGd'St dgl:yltsf ;fy latfPsL lyPF .
tL tLg lbgdf rf/–rf/, kfFr–kfFrkN6 d'St dgn] lvlTvtfP/ xfF;]sL 5' d . To:tf
pNnf;do If0f hLjgdf Psbd sd cfPsf 5g\ . To;} eP/ tL lbgsf] ;Demgf dgdf ufF7f]
kf/]/ ;fFr]sL 5' .
logn] ;f]r]sf xf]nfg\ c¿ a]nfsf em}F
efGhf cfpFbf lªr df/]/ ;DxfNg] g} 5' .
o;kN6 logn] eg]– æo;eGbf /fd|f] t a?
gf]s/L 5f]l8b] . ddfly t}Fn] hlxNo} WjfF; t b]vfpg ;lStgly;\ .Æ
æh'g a]nf d tof/ lyPF, ltdLn] x'G5
eg]gf} . clxn] ltdLn] eGgf;fy v'?Ss /fhLgfdf lbpmF, o:tf] h?/L 5}g . lax]kl5sf
oL kGw| jif{df ltdLn] dnfO{ s] kf] lbPsf 5f} / < ca g Tof] tGb'?:tL afFsL 5,
g Tof] dg g} afFsL 5 . d]/f oL b'O{ hLljt ;Gtfg afFsL 5g\ . d}n] gf]s/L u/]/
pgLx¿nfO{ k|fKt x'g ;Sg] ;'ljwfx¿af6 jl~rt ug{ rfxGgF d . c¿ tL b'O{ dl/uP,
/fd|} eof] . pgLx¿sf] kfngkf]if0f s] 7Ls;Fu x'GYof] xf]nf / < /fd|} eof],
a]n}df ck/];g u/fOof] gq t ====.Æ
leqaf6 ;fob logL klg oxL rfxGy]– ætF
u/\ ls gu/\, dnfO{ s] km/s k5{ / < d t cfkm"dfly s'g} kmfN6' vr{ ub{}
ulb{gF .Æ
))))))
laxfg ha d ;fdfg lnP/ lg:s]F, pgL
ToxLF a;]/ bf/L sfl6/x]sf lyP . d}n] ;'g]F, pgL la6\6"nfO{ ;f]lw/x]sf lyP–
æsxfF hfg nfu]sL 5], ltdLx¿sL dDdL <Æ
:s'ndf dg To;} pv]lnPsf] h:tf]
eO/x\of] . h;/Lt;/L dg ;Dxfn]/ s]6fs]6Lx¿nfO{ k9fO/x]F . ;f}efUon] cfh
x]8df:6gL{ cfPsL /lxg5] . 5'6\6Lkl5 ;fdfg p7fP/ lxF8\g nfu]sL lyPF, /]0f'sf
5]pdf cfO{ . p;n] ;f]wL– sxfF hfg nfUg'ePsf] <
æ;Ltfk'/ .Æ
æot}af6 hfg'x'g] <Æ p;n] lsl~rt
cfZro{ dfg]/ ;f]wL . d]/f] l:ylt p;nfO{ w]/} yfxf 5 .
æcF . kms]{/ hfg' lsg / < s] kmfObf
<Æ d]/f] unf el/P/ cfof] .
p;n] Psflt/ tfg]/ nuL .
æ/]0f", dnfO{ clxn] s]xL g;f]w
===. kl5 s'g} lbg ;a} atfpFnf g .Æ d]/f cfFvfdf cfF;' el/P/ cfPsf] lyof] .
æslt lbgsf nflu 5'6\6L lng'ePsf] <Æ
ærf/ lbgsf nflu dfq . nf}, ca ;a}sf
;fd' /ldtf gagfpm . dnfO{ hfg b]pm .Æ
cfkm\gf /f]O/x]sf cfFvf n'sfpgsf nflu
sfnf] r:df nufpF5' .
æc¿ klg s]xL ;fdfg nUb} x'g'x'G5 ls
<Æ
æcxF . c¿ s]xL rflxFb}g clxn] . ?lkofF
k'Ubf] 5 ;fydf .Æ
pm u]6;Dd ;Fu} cfO{ . hfFbfhfFb} egL–
æs'g} vf; s'/f 5 eg] lr7L n]Vg'xf]nf . kSsf ¤Æ
ænf} t, afO{ .Æ
d}n] xft p7fPF .
aflx/ lgs}j6f l/S;f plePsf 5g\ .
æa; :6];g ¤Æ
l/S;fjfnfx¿ Ps–csf{sf] d'v x]5{g\ .
pgLx¿nfO{ yfxf 5 lbgx'F d sxfF hfG5' eg]/ .
æhfcf}F ;fx]a . 8]9 ?lkofF .Æ
d r9\5' . d olteGbf Hofbf af]Ng ;lStgF
.
)))))))
kGw| jif{df oxL g} xf] t d}n] kfPsf]
<
;f]Rtf;f]Rt} cfFvf 8A8afP/ cfpF5g\ .
r:df lems]/ cfFvf k'5\5' .
dnfO{ nflu/x]sf] 5 d]/f] cg'xf/
lge]–lge]h:tf] ePsf] 5 .
æsfnf] r:dfsf] sG6«f:6df s;}n] s]xL
yfxf kfpFb}g .Æ d cfkm}Fn] cfkm"nfO{ ;DemfpF5' .
cf]7 af/Daf/ ;'ls/x]sf] 5 . kfk|fh:t}
hD5 af/Daf/ . 3fF6L ;'ls/x]sf] 5 . vfnL k]6df t kfgL klg lkpg ;lsGg . k]6df uP/
nfU5 . laxfg Ps sk lrofafx]s s]xL k/]sf] 5}g k]6df .
hLp n'nf] eP/ cfof] . /f}F 7l8Psf 5g\
. clns lr;f] klg eO/x]sf] 5 . an{ª\u} n8\5' ls Sof xf] eg]h:tf] eO/x]sf] 5 .
cxF, n8\lbgF d, n8\b} n8\lbgF d . Psbd
s8f Hofg 5 d]/f] . ;ayf]s ;xg ;S5' . cfh t laxfgb]lv dfq vfPsL 5}g . d}n] t
tLgtLg lbg ef]s} /x]/ klg sfd ul//x]s} 5' . c¿ s;}nfO{ s]xL yfxfkQf] ePg .
;f}t]gL lyOg\ cfdf d]/L . d d]/f] l/;
s;dfly kf]Vg' < a;, vfgf vfg aGb ul/lbGy]F . sf]xL s]xL eGbf klg eGb}gYof] .
clg cfkm}F km]l/ vfg yfNy]F . ca s] d Ps} lbgsf] ef]s klg ;xg g;s"FnL t
< To;a]nf klg leqaf6 Psbd cgf}7f] x'GYof] . l/Fu6f nfUYof] . cfFvfcufl8 Psbd
cFWof/f] 9fs]/ cfpFYof] . t/ Ps}l5gdf km]l/ 7Ls x'GYof] / d k'gM sfddf
nfluxfNy]F .
slxn] r'nf]rf}sfdf sfd ul//xg'kYof]{ .
;xg ;lsgF eg] af;L k/f7fdf g'g rf]k]/ r'krfk vfOlbGy]F . Ps lbg ;f}t]gL alxgLn]
b]vL . uP/ cfdfnfO{ kf]n nufOlbO{ .
To;kN6 slt xsf/ksf/ e]l6of], s] eGg] ¤
;a}n] 7fg]sf lyP– c¿sf cufl8 kbf{ 9f]Fu u5'{ eg]/ . rf]/]/ vfg] cfbt 5 .
;f}t]gL cfdf pk]Iffk"j{s xfF;]sL lyOg\ . dnfO{ slt w]/} Unflgsf]
cg'e"lt eof] xf]nf ¤ d]/f ;fyLx¿sf cufl8 ;d]t eGg 5fl8gg\ pgn] . sxLF lz/
p7fpg] 7fpF afFsL /x]g . To;} eP/ :s'n klg uOgF, dg clns ablnGYof] xf]nf .
?Fbf?Fbf cfFvf 6df6/em}F /ftf x'Gy] . t}klg /ftel/ k/LIffsf] tof/L uy]{F . tL
lbg klg ef]luof] .
crDd, slt a]/ eO;Sof] l/S;fdf a;]sf] ¤
stf hfg] / s'grflxF af6f] k¥of] of] < slxn]sfxLF o:tf] dlte|d x'G5,
s}of}FkN6 lxF8]sf] af6f] klg ckl/lrt nfU5 . 7Ls} af6f] t nUb} 5 xf]nf
l/S;fjfnfn] . cS;/ o;}n] dnfO{ nU5 . p;nfO{ yfxf 5 d :s'nsL df:6gL{ x'F eg]/ .
æaflx/ hfg nfUg'ef xf] lbbL ¤Æ p;n]
;f]Wof] .
dnfO{ nfUof] pm k5fl8 6fpsf] 3'dfP/
dnfO{ x]b{} 5 . d d'v km}nfP/ d':sfgsf] d'b|f agfpg sf]l;; u5'{ . unfaf6 æxf]Æ
eGg] zAb lg:sFb}g . 6fpsf] xNnfpF5' . sfnf] r:dfleq cfF;'n] afFw eTsfO;s]sf] 5
. ufnfaf6 aUg yfn]s]f 5 . r:df lems]/ cfF;' k'5\5' .
s;}n] b]lvxfNof] eg] s] eGnf– :s'nsL
df:6gL{ l/S;f r9]/ ?Fb}?Fb} uO/x]sL 5] .
t/ s;n] b]V5 / <
s;}n] dnfO{ r'k nfUg eGb}g .
cfkm"nfO{ cfkm}F r'k nufpg'k5{ d}n] . clg af]Ng yfNg'k5{, clg xfF:g yfNg'k5{
.
clgd]ifn] PskN6 eg]sf] lyof]– tkfO{+
lsg hlxNo} uDeL/tfn] 9flsg'x'G5 < o:t/L lvlTvtfP/ xfF:g'x'Fbf kf] xh'/nfO{
/fd|L b]lvG5 t ¤
æd /fd|L b]lvG5' <Æ o:tf] t s;}n]
eGb}g dnfO{ .
/]0f"n] PskN6 3f]rk]r ug]{
lx;fan] eg]sL lyO{ dnfO{– æclgd]if ¤ /fd|L b]lvg'x'G5 ¤Æ
d uDeL/ ePsL lyPF– ædgnfO{ d'St xfF;f]
lbg] JolSt hf] eP klg ;'Gb/ b]lvG5 .Æ
)))))))
a; lxF8\g nfu]sf] 5 .
v'6\6fsf cf}Fnfsf gªx¿sf b'j}tkm{ cfh
;f/} b'lv/fv]sf] 5 . cfFvfcufl8 a]nfa]nf tf/f gflr/x]sf 5g\ .
l6s6 Psbd ;lhn} kfOof]– sG8S6/
a;leq}af6 lrRofO{lrRofO{ l6s6 a]lr/x]sf] /x]5 . l;6 klg b'O{hgfsf] /x]5 .
c/] s] ef] ¤ rKkndf /utsf yf]kf <
cf}Fnfsf sfkaf6 un]gL kmf6]/ /ut
lgl:s/fv]sf] /x]5 . a;df r9\bf s;}n] s'lNrlbof] Sof/ . Psbd ;fx|} b'lv/x]sf] 5
.
dgsf] b'Mvsf cufl8 z/L/sf] b'Mv slt
;fgf] eOlbG5 ¤
;a}nfO{ dxTTj lbFbflbFb}
cfkm"nfO{ gu0o ;lDem/x]F . clg ca t ;fFRr} gu0o g} eO;s]F5' .
a;df v}nfa}nf al9/x]sf] 5 . crfgs
em6\sf nfU5 . a; lxFl8;s]sf] 5 . cufl8 s]xL s'/fdf emu8f eO/x]sf] 5 . dflg;x¿
qmdzM Jojl:yt eP/ a:g nfu]sf 5g\ . s]xL ofq' plePsf 5g\ . afx|rf}w jif{sf]
s]6f] d'v lauf/Llauf/L cldnf] ;'Gtnf vfO/x]sf] 5 .
ælsg vfPsf], d'v Tolt lauf/L–lauf/L
<Æ Pp6f a"9fn] eGof] .
s]6fn] d'v kmsf{of]– æxfd|f] v';L .
xfdL vfG5f}F .Æ
æd'v klg lauf5{, rkfpg klg 5f8\b}g .Æ
æltdLnfO{ s] ef] < d}n] k};f xfn]/
lsg]sf], vfFb} 5' . ltdLnfO{ d}n] s]xL eg]sf] 5}g Sof/] .Æ
ævfgf];\ xh'/, vfgf];\ . xfDnfO{ s] 5
/ <Æ
ævfG5d\ xfdL t . s] /f]sf}nf / ltDn]
.Æ
dnfO{ xfF;f] pl7/x]sf] 5 .
s]6fsf] cg'[xf/ dnfO{ d]/f]
la6\6"sf] h:t} nfUb} 5– To:t} d'nfod, b'Anf]b'Anf] r]x/f .
s]6f] elg/x]sf] 5– ædnfO{ cldnf] ef’ 5
. d} d'v aª\UofP/ vfFb} 5' . c¿nfO{ s] dtna < logLx¿ sf] x'g\ dnfO{ gvf eGg]
< jfx ¤ d}n] k};f lt/]F, ;'Gtnf lsg]F . ca d of] km\ofFlslbpmF < lognfO{
s] yfxf dnfO{ s]sf] b'Mv 5 eg]/ <Æ
a;sf c¿ ofq' d':s'/fO/x]sf 5g\ .
s]6f] cfqmf]zdf 5 . 9f]sfg]/ pleP/
nuftf/ af]ln/x]sf] 5– æs] ug{ ;S5f} ltdLn] dnfO{ < d cldnf] ;'Gtnf klg
vfG5', d'v klg lauf5'{ . ltdLnfO{ dg k/]g eg] u'lnof];Fu ablnb]pm g t . ltdL;Fu
u'lnof] ;'Gtnf 5 <Æ
pm Tof] cldnf] ;'Gtnf a"9flt/
a9fpF5 . sG8S6/ cfpF5 . pm eG5– æe}uf] lg t efO, al; t b]pm . k5fl8 l;6 vfnL 5
.Æ
s]6f] k5fl8lt/ lxF8\5 . d]/f] 5]psf]
l;6 vfnL 5 . d O;f/f u5'{ . pm d]/f] 5]pdf cfP/ a:5 .
cldnf] ;'Gtnf vfg ca p;n] aGb u/]sf] 5
. a;]/ cfkm\gf xftn] tfn lbPem}F u5{ .
ælsg efO, Psbd kf] l/;fof} t <Æ d
;f]W5' .
æcF, x]gf]{;\ g, d}n] ;'Gtnf lsg]sf]
x'F, d vfO/x]sf] 5' . s;}nfO{ lsg v;v; < p;n] gvf kf] elglbof] . d}n] lsg
gvfg] < d t vfOxfN5' lg . dnfO{ cldnf] nfUof], To} eP/ d'v lauf/]/ eP klg
vfPF . s;}nfO{ d}n] o:tf] ;'Gtnf vfPsf] dg kb{}g eg] gx]/] eOuf] lg .Æ
d d':s'/fpF5' . d]/f] 5f]/f] klg t
o:t} 5 .
æsxfF hfg] lg <Æ
æ;Ltfk'/ . clg xh'/ <Æ
ædnfO{ klg pt} hfg' 5 .Æ
s]6f] 9'Ss eP/ a:of] .
a; :6kdf s]xL bfgf ;'Gtnf lsg]sL lyPF
d}n] klg . clncln eP klg ;fyL x'G5 .
s]xL s];|f s]6fnfO{ lbP/ d c¿ cfkm}F
vfg yfN5' .
3/ 5f8]/ lxF8]sL 5' . dg 7Ls 5}g .
lxhf] logn] cfFvfel/ cfF;' kf/]/ eg]sf lyP– æcfdf ca slt lbg c¿ afFRg'xf]nf /
< t/ ltd|} sf/0fn] pxfFnfO{ /fVg ;lStgF .Æ
d]/f] sf/0fn] ¤ logL lsg cfkmF} eGg
;St}gg\ cfkm"d} ;fdYo{ 5}g eg]/ ¤ hlt cfDbfgL 5, Toltdf s;s;nfO{ ;Gt'i6
/fVg ;S5g\ / < ;a}nfO{ d]/} cf8df lgDtf u/]/ cfkm"rflxF 9'Ssn] a:g
rfxG5g\ .
;f;"Ho" slxNo} klg
:g]x–;Gtf]if;Fu d;Fu a:g'ePg . pxfFnfO{ oL gfltgfltgf;Fu nufj klg lyPg . dnfO{
t s] / < pxfFn] dnfO{ :g]x t s] lbg'x'GYof] / ¤ pxfFsf c¿ a'xf/Lsf em}F d
/dfO{/dfO{ j|t / k"hf ug{ kfpFlbgy]F . lhGbuL bf}8w'kd} lalt/x]sf] lyof] .
cf/fd;Fu ;hwh ug]{ / syf–sxfgL eGg]–;'Gg] km';{t dnfO{ slxn] eof] / < pxfFsf
;fd'Gg] t ;ª\sf]rsf sf/0f clncln ul/GYof] klg, ca t Tof] klg 5f8\b}5f8\b}
uO/x]sL 5' .
pxfFsf k'/fgf ;DaGwx¿n] pt} tfGy] .
d]/f] t s] s'/f eof] /, c¿ s;}sxfF klg pxfF w]/} lbg l6Sg ;Sg'x'GgYof] . k'/fgf
;a} s'/fx¿af6 cnu x'g'k/]/ pxfFnfO{ emg\ w]/} z"Go cg'ej x'GYof] . pxfF
l56} c3fOxfNg'x'GYof] . clg xfdLx¿dfly lgx'F lgsflnxfNg'x'GYof] . cfgGb / /;n]
/lxt of] oGqjt\ hLjg pxfFsf] Ifdtfaflx/sf] s'/f lyof] . o;} eP/ pxfF
kmls{xfNg'x'GYof] . t/ logL k6sk6s d}nfO{ bf]ifL 7x¥ofpF5g\ .
ca d]/f] ;xgzlStn] hafkm lbg yfn]sf] 5
. d klg cr]n d'v kmsf{pg yfn]sL 5' . lognfO{ cem g/fd|f] nfUb} 5 . k'/fgf
u'gf;fx¿ bf]xf]l/g yfn]sf 5g\ .
æd}n]rflxF ltdLaf6 s] kfPF / < dl;t
klg u'gf;fx¿ xf]nfg\ eGg] ltdLn] slxNo} ;f]Rof} <Æ
æs'g} k};fjfnfl;t lax] ug'{kYof]{ lg t
.Æ
æk};f t d cfkm}F sdfO/x]s} 5' lg .Æ
æTo} eP/ t h'Qfn] xflg/x]sL 5];\ tF .Æ
æh'Qfn] t ltdLn] xflg/x]sf 5f} .
cfkm"n] dfq x}g, cfkm\gf dfG5];d]t af]nfP/ xfGg nufpF5f} . o;}sf nflu
sf]xL g sf]xL af]nfP/ 3/df /fV5f} . ltdL cfkm" klg dgf]dfgL ug{ kfpF5f} /
d af]Ng klg kfpFlbgF Tolt ePkl5 . ltgLx¿sf cufl8 t ltdLn] dnfO{ 3/df Pshft
;xof]u ug{ ldn]g, ltd|f] a]OHhtL eOxfN5 .Æ
æ7Ls} 5 lg t d st} 5'6\l6P/ a:5' .Æ
æ5f]/f5f]/Lsf] 7]SsfrflxF d}n] lnPsL
5' / <Æ
æt}F hfg\ . t]/f] sfd hfgf];\ . dnfO{
s'g} s'/f;Fu dtna 5}g . cfkm\gf] t s] 5 /, sxLF st} o;f] sf]7fef8f lnP/
a;"Fnf .Æ
slt w]/} WjfF; ¤ k'?ifn] dlxnfnfO{ ha
cyf]{s s]xL lbg ;St}gg\, WjfF; lbG5g\, wDSofpF5g\ / cfkm\gf] a8Kkg htfpF5g\ .
ha dg nfUof], u[x:yLsf] lhDd]bf/L 5f8]/ lxFl8lbg pgLx¿nfO{ 5'6 5 .
æd cfkm}F lxFl8lbFbf s] x'G5 <Æ
k6sk6s d}n] o:tf] ;f]r]F . ca d eoª\s/ ¿kn] c3fO;s]sL 5' . wDsL sxfF;Dd
;'lg/x"F <
======= / cfh d} lxFl8lbPF .
s;}n] ;f]Wbf klg ;f]w]g– sxfF hfFb}
5];\ PSn} eg]/ .
jf;gfsf If0fdf k'?ifn] slt w]/}
cfkm\gf]kgf k|s6 ub{5g\ ¤ slt dL7f] k|]d b]vfpF5g\ ¤ dfgf}F, kTgLafx]s pgLx¿sf]
;fy lbgsf nflu cfkmGt, ;xf]b/ sf]xL 5}gg\ . Hjf/ pq]kl5 afFsL /xG5 ToxL ;'Svf
au/, ToxL ?vf] Jojxf/, ToxL zf;g ug]{ efjgf .
d}n] cfkm}Fn] slxNo} emu8f ;'? u/]sL
5}g . ;'?cft ta x'G5 ha logL ltgLx¿ ;a}sf nflu s'g} gofF kmdf{O; lnP/ cfpF5g\ .
klxn] dnfO{ PszAb ;'gfpg;Dd g;'gfO{ cfkm"x¿ a;]/ to uy]{ . d v';Lv';L
;a}yf]s ;xGy]F . cr]n d x:tIf]k ug{ yfn]sL 5', lj/f]w klg u5{'– lognfO{ oxL
;a}eGbf 7"nf] u'gf;f] 5 .
d}n] klg olb u'gf;f] ug{ a:g] xf] eg]
dl;t klg l;sfotsf] kf]sf] ;fgf] 5}g . t/ s] ug]{, l;sfotn] lhGbuL rNg] xf]Og .
)))))))
oxfF 5f]/f5f]/Lsf] ofb Psbd cfO/x]sf]
5 . /ftdf lgb|f klg pRrf6–pRrf6nfUbf] 5 .
lbbL eGb} x'g'x'GYof]– ægfgLx¿nfO{
rflxF lsg gNofPsf] lg <Æ
aRrfx¿nfO{ t d}n] hfgLa'emLsg gNofPsL
. lognfO{ lhDd]bf/Lx¿af6 k"0f{ d'lSt s;/L lbpmF <
t/ d gx'Fbf s;n] ltgLx¿sf] ef]sKof;sf]
Vofn unf{ < ef]s} /xg]5g\, ?i6 eP/ afem\g]5g\, n8fOF ug]{5g\, / logn]
b'O{rf/ yKk8 hdfP/ cfkm\gf] st{Jo ;Dkfbg ug]{5g\ .
la6\6" / l6SsLsf Ps}vfn] cfbt
5g\– vfFbfvfFb} Psrf]l6 p7\g kfP eg] km]l/ vfg a:g] xf]Ogg\ . / logLrflxF
x]g{;Dd gx]/L s/fO/xG5g\– la6\6" ¤ ;nfO{ Nof t . l6SsL ¤ Ps lunf; kfgL ¤
PszAb gaf]nL tL bf}l8O/xG5g\ . lognfO{ t ;a}yf]s cfkm" a;]s} 7fpFdf
k'¥ofOlbg'k5{ . d lbSs dflg/xG5', af]Ng ;lStgF . 5f]/f5f]/LnfO{ c3fpFhL vfcf]
eG5', t/ pgLx¿ Ps}ufF; lnOlbFb}gg\ .
l6SsL ;fgL 5] . slxn]sfxLF t elglbG5]
klg– æafafn] t k9\g;Dd lbg'x'Gg .Æ
olta]nf s;n] x]/ljrf/ ub{} xf]nf /
d]/f gfgLx¿nfO{ <
5f]/f5f]/LnfO{ klg t d]/f] ofb cfpFbf]
xf] . pgLx¿ ?Fbf logn] s'6Ls'6L r'k nufpFbf xf]nfg\ . clg 5f]/f5f]/L dDdLn] klg
ca xfdLnfO{ 5f8L hfg'eof] eg]/ ;f]Rtf x'g\ . logL s''g} s'/f af]Nb} 5g\ / aLrdf
gfgLx¿ af]lnlbP eg] r8sg e]6\5g\ . pgLx¿ /f]P eg] logn] k6fk6 r8sg yK5g\– ær'k
¤ r'k nfU5f} ls nfUb}gf} <Æ
Tolt ePkl5 ?jfO k"/} aGb eOxfN5 .
b'j} ;'ltxfNbf x'g\ ?jfO o;}u/L /f]s]/
.
tLg lbg lat] . s] yfxf Ps 5fs klg
e/k]6 vfg kfP ls kfPgg\ . laxfg–a]n'sf k6sk6s lrof ksfpFbf x'g\ . efF8f dfem\bf
x'g\ . lognfO{ afnaRrfsf] dfof klg s] nfUnf / <
clg d}n] klg ltgnfO{ 5f8]/ cfPF .
cfdfn] klg x]/]g eg] s;n] x]5{
5f]/f5f]/LnfO{ < d cfkm}Fn] pgLx¿nfO{ To; 3/df 7f];]/ cfPsL 5' .
3/ < s;sf] 3/ <<
3/ t d]/} xf] . logn] s] u5{g\ / 3/sf
nflu < ?lkofF sdfpF5g\, TolQ g xf] . Tolt ?lkofFn] 3/ rNg k'u]sf] 5 / <
cxF, 3/ t ddtfn], Kof/n], dfofn],
ljZjf;n] aGg] xf] . 3/ t d}n] agfPsL x'F, TofGb|fTofGb|f a6'n]/ . s0fs0f hf]8]/
. /ft/fte/ cfkm\gf] lgb|f layf]n]/ 5f]/f5f]/L kfn]sL x'F . cfkm\gf] ysfO yfxf
kfOgF, c¿s} cfjZostf k"/f ug{ dl/xQ] ul//x]F .
dnfO{ cfkm\gf aRrfx¿dfly k|]d 5 .
pgLx¿sf] klg ddf k|]d 5 .
To;f] eP d lsg oxfF cfPF <
lognfO{ b'Mv lbg . t/ b'Mv t lg/Lx
aRrfn] kfP xf]nf .
3/ d]/f] lyof] . o:tf] lsg eof] <
of] 5'6 t d}n] lbPF5' . lsg ug{ lbPF oL ;anfO{ dgf]dfgL . cfkm\gf] clwsf/
cfkm\g} xftdf /fVg'kg]{ lyof] d}n] . d s] s;}sf] bofdf lge{/ 5' < gf]s/L
gu/] klg 3/ t d]/f] xf] – d]/f] 3/ cfkm\g} 9ª\un] rnfpg]5' .
7Ls 5 . capk|fGt o;} x'g]5 .
)))))))
lbbL]n] 6f]s:t} eGg'ePsf] lyof]–
æs:tf] cg'xf/ kf/]sL < tF t deGbf sfG5L kf] xf];\ t ¤Æ
æ;do} k'Ub}g . s;f] u¿F <Æ
æo:tf] ug{ t ;do lgsfNg'k5{ .Æ
/flt ;'Tg] a]nfdf pxfF kfgL ttfpg'x'G5
.
ænf}, xftd'v wf] / of] nuf .Æ
sf]N8 lqmdsf] l;;L pxfF d]/f] xftdf
ydfpg'x'G5 . pxfF klg lqmd bNb} x'g'x'G5 .
tLg lbgd} d]/f] cg'xf/ ablnPsf] 5 .
xftkfp ;]tf / ;kmf ePsf 5g\ . P]gfdf cg'xf/ x]g{ dg nfUg yfn]sf] 5 .
dnfO{ clgd]ifsf] ofb cfpF5 . p;n] eg]sf]
lyof]– tkfO{+ xfF:t} ubf{ a9L /fd|L b]lvg'x'G5 .
ca t d klxn]eGbf /fd|L b]lvg yfn]sL 5'
. s] eGnf p;n] <
d cfkm\g} ljrf/k|lt nlHht dx;'; ug{
yfn]sL 5' . k}FtL; jif{sL k'Ug nfu]F ca d . clgd]ifsf] ;Demgf d]/f] dgsf] s'g}
s'07fsf] kl/0ffd xf]– d cfkm}FnfO{ ;DemfpF5' .
;f8Lx¿;Fu Dofr ug]{ Anfph 5}gg\ d;Fu .
Ps hf]8L :oflG8n klg lsGg' 5 . lsG5' . cfkm\g} sdfOdfly d]/f] olt klg clwsf/
5}g < 3/sf] vr{ rnfpg] 7]Ssf s] d}n] dfq lnPsL 5' <
elglbG5'– æklxn] 3/sf] vr{ k"/f
u/, To;af6 aRof] eg] s;nfO{ dg nfU5 u/ . cF, s;}nfO{ 3/df af]nfpg] xf] eg] Pp6L
gf]sgL{ klg Nofpg", lsgeg] d klg aflx/sf] sfd u/]/ yfS5' .
gf]s/L u/]sf] d}n] b'lgofFe/sf nflu
x}g, cfkm\gf] 3/sf nflu, cfkm\gf aRrfsf nflu . sf]xL JolSt c;n / ljz]if x'g\
eg] klg ltgnfO{ s'g} clwsf/ 5}g cfkm\gf] vr{ d]/f 6fpsfdf yf]kg]{ . hLjgdf
h'gh'g ;'ljwf d}n] ef]Ug kfOgF, tL d]/f afnaRrfn] klg ef]Ugaf6 jl~rt x'g'
gk/f];\ .
oxfF tLg lbgb]lv t6:y eP/ ;f]lr/x]F .
ca s'/f a'em\g yflnof] ;a . cfkm\g}
gf]S;fg ul//x]F cfh;Dd . ca ;ayf]s cfkm\g} d'6\7Ldf /fVg' 5, h;/L c¿ b;hgf
cfOdfO{ /fV5g\ .
cfh;Dd ?em]sf] la/fnf] eP/ lsg al;/x]F
oL ;asf cufl8– dnfO{ cfZro{ eO/x]sf] 5 . ToxfFaf6 olt 6f9f cfPkl5 lg0f{o ug{
slt ;xh ePsf] 5 .
d}n] klg lsg 9ª\u k'¥ofP/
gnufpg]–gcf]9\g] < d}n] klg lsg 7fF6n] ga:g] <
t/ 3/ kms]{/ s;/L hfg] <
ælbbL;Fu t l6lsg5];\ . cfOxfln;\ x}g
< d t tFnfO{ lng cfPsf] lyOgF ===.Æ
d;Fu klg hafkm 5– æltdL;Fu dnfO{ slxn]
kf] cfzf lyof] / af]nfpg cfpF5f} ls eg]/, d]/f] dfg /fVg]5f} eg]/ . d d]/f] 3/
cfPsL x'F . ha;Dd dg nfU5 a:5', ha dg nfU5 hfG5' . cfkm\gf] af/]df ;f]r .
rf/kN6 3/ 5f8]/ hfg] wDsL lbP/ cfkm\gf] o} cg'xf/ lnP/} cfPsf lyof} . la:of{}
<Æ
dnfO{ :ki6 ;Demgf 5, ;w}Fsf em}F wDsL
lbGy]– æ3/ 5f8]/ st} uOlbpFnf clg ===.Æ jfSslbSs ePsL lyPF, s]xL elggF . eg]sf]
s'/fn] ddf s'g} c;/ gb]v]kl5 emf]Fs}emf]Fsdf aflx/ lg:s] . dnfO{ klg v} s]
eof], pgL lxF8]sf] s'/fdf s:tf] klg nfu]g . cfgGbn] al;/x]F . rf/kN6 lgl:s;s]sf
5g\ . casf] s]xL 306fkl5 d'v cFWof/f] kf/]/ kmsL{ cfpg]5g\ aGb 9f]sf vf]Ng
nufpg .
ca x/]s s'/fsf nflu d}n] log;Fu lge{/
/xg' x'Fb}g . 7fF6;Fu aRrfx¿nfO{ kfNg' 5 . hd]/ a:g' 5 dnfO{ klg . o;kN6 uP/
3/sf nflu efF8f dfem\g] s]6L klg vf]Hg' 5 . ;f/f sfd d}n] g} ug'{k5{ eGg] 5}g .
t/ logn] x'Fb}g eg] eg] < cfkm}Fn] s]xL pkfo ug'{knf{ . oL sf] x'g\ / dnfO{
x'Fb}g eGg] < cfkm\gf] sdfOn] cfkm\gf] ;'ljwfsf nflu vr{ ug{ gkfpg' d}n]
<
lognfO{ g} lkmqmL 5}g eg] d cfkm}Fn]
;f]Rg'knf{ .
s]xL elgxfn] eg] pQ/ klg 5 dl;t– æ3/df
s;/L s]s] x'G5 Tof] d}n] ljrf/ k'¥ofpg] xf] . ltdLnfO{ cfkm"n] eg]sf]
lsl;dn] rflxG5 eg] h]h] d}n] ul/cfPF, Tof] ca ltdL u/ .
5 dlxgf eof] l;g]df x]g{ guPsf] . ;a}
;fyLx¿ hfG5g\ . dg nfu]sf] lsgd]n cfkm}F u5{g\ . drflxF lsg ;w}F h] s'/fsf nflu
klg logs} d'v tfS5' < /]0f'sf t ;w}F s/fO/xG5]– æhfcf}F, lkmSr/ x]g{ .
hfcf}F d]nf–k|bz{gL 3'Dg .Æ
pgLx¿ ;fyL;fyL ldn]/ hxfF klg k'U5g\ .
drflxF lsg o:tf] lg/fgGb, gL/; hLjg afFr]sL < lognfO{ t o:tf s'/fdf ?lr klg
5}g . o:t} eO/xG5 eg] lhGbuL rN5 s;/L <
;f;"cfdf, g/]z cflbn] t xf] xfd|f
aLrdf efFhf] xfn]sf] . d}n] hufpg' 5 logsf] dgsf] ddtf . ltgLx¿sf k|efjsf]
sf/0fn] g} logL ;'?;'?df h'g;'s} sfddf klg a'?sa'?s u5{g\ . ha d dflGbgF, qmdzM
;a}yf]s 7Ls eP/ hfG5 . gGbnfO{ bfOhf] lbg] a]nfdf o:t} t ePsf] lyof] .
of] ;a 7Ls kfg{ t afofF xftsf] v]n xf]
. ;'?sf s]xL lbg t kSs} tgfj xf]nf . To;} klg lognfO{ ca t yfxf eO;Sof] xf]nf
efGhf] oxfF cfpg] 5}g . d sNkgf u5'{– logL eGb} 5g\– d pm;Fu uP/ sxLF cnUu
a;"Fnf .
æclg aRrf <Æ
ædnfO{ s;};Fu s]xL dtna 5}g .Æ
æTo;f] xf] eg] eOuf] lg t . hfpm .
vf]h csf]{ 3/ . a;, dnfO{ bof u/]/ 5f8 of] . ltd|f] ;fdYo{ k'Ub}g eg] d}
/fv"Fnf g t 5f]/f5f]/L . cfkm\gfx¿nfO{ af]nfpm cfh} . lbgx'F lsg
wDsfO/x]sf <Æ
logsf] lvl;|Ss k/]sf] cg'xf/sf] sNkgf
ul//xG5' . logL l/;fP/ p7\5g\ .
af]Ng g} ev{/ ;'? u/]sf 5g\ . t'?Gt} d
emD6G5'– æva/bf/ ¤ cem} a9\tf dnfO{ s]xL eGof} eg] ====.Æ 3/sf] h'gh'g ;fdfg
cfkm\gf] ;DemG5f}, 5'6\ofpm . cfh} cfkm\gf] Joj:yf u/ . dnfO{ afFRg b]pm . To;}
klg ltd|f] sdfO t vfg]s'/f / sk8fdf g xf] vr{ x'g] . c¿ ;a} vr{ d]/} sdfOaf6
rn]sf] lyof] . ltdLnfO{ h]h] nUg dg nfU5 n}hfpm . d 6\o';g k9fP/ sdfP/
hf]8"Fnf . dnfO{ ;'la:tfn] a:g b]pm .Æ
cem} eGg]5'– æltd|f] ;fydf d]/f]
lhGbuL aaf{b eof] . h;n] o:tf nf]Ug] 5f8\5g\, lhGbuL 7fF6n] latfpg kfpF5g\ .
h]hlt ?lkofF ltdLn] d]/f] gfd a]r]/ c¿af6 ;fk6L lnPsf 5f}, Tof] r'Stf u/ . d;Fu
dfu]/ ltdLn] h;h;nfO{ ;fk6L lbPsf 5f}, Tof] ltdL g} /fv . To;sf] lx;fa d}n]
/fv]sL 5' . x'g t sltko ;fdfg t d}n] t'?Gt} lsGg'kg]{ xf]nf, x}g < h]h] nUg
dg nfU5 o; 3/af6 ;a} ;fdfg n}hfpm . ca lbgx'F dnfO{ gs/fpm .Æ
;dod} vfgf k:s]/ d vfg a:g]5' .
eGg]5'– æxfdL t vfgf vfg a;]sf . ltdLnfO{ klg vfg dg 5 eg] cfpm .Æ
d Psbd xNsfkg cg'ej u5'{ .
dnfO{ slt ;dob]lv Pp6f ldS;L lsGg] dg
5 . logL hlxNo} /f]S5g\– clxn] lbbLnfO{ >fj0fL lbg' 5, of g/]z OG6/Eo"
lbg nfu]sf] 5, p;nfO{ Pshf]/ ultnf] n'uf lsGg' 5 . c¿ klg s]s] xf] s]s] .
æcfdfh", dnfO{ Pp6f ldS;L lsGg]
dg 5 .Æ
æxf], xf] . lsg\–lsg\ . Psbd ;lhnf]
x'G5 . d}n] cl:t klg t tFnfO{ eg]s} x'F .==== cr]n t d"No klg clns a9]sf]
5 .Æ
æpkm\ ¤ d"Nosf] lrGtf cflv/
sxfF;Dd ug'{ d}n] <====Æ
klxnf] kN6 d cfkm" :jod\ PSn} uP/
Pp6f ;fdfg lsGg nfu]sL 5' . cfkm\gf] ljhosf] 3f]if0ff:j¿k 7"nf] l8Aaf lnP/
3/df k|j]z ug]{5' .
d]/f] dgdf gofF cfTdljZjf; el/P/
cfPsf] 5 .
))))))))
n]vs kl/ro M
;j]{Zj/bofn ;S;]gf -!(@& –!(*#_
ef/tsf] pQ/k|b]z /fHosf] a:tL lhNnfdf
;g\ !(@& df hGd]sf ;j]{Zj/bofn ;S;]gfn] Onfxfafbaf6 PdP pQL0f{ u/]sf lyP .
pgn] PhL clkm;df 5 jif{ tyf cn OlG8of /]l8of]sf] lxGbL ;dfrf/sf ;xfos ;Dkfbssf]
¿kdf kGw| jif{eGbf a9L sfd u/] . kl5 pgL lbgdfg klqsfsf ;Dkfbs x'Fbf
afn;flxTosf] ljsf;a]u/ ef/tsf] ljsf; x'Fb}g eG7fg]/ afn;flxTosf] If]qdf ;s]sf]
of]ubfg k'¥ofP . pgL afn ;flxlTos klqsf ‘k/fu’;Fu hLjge/ hf]l8P . t]x|
sljtfs[lt, kfFr syf–pkGof;s[lt, cg]s cg"lbt s[lt, s}of}F afn;flxTosf s[lt,
cg]s gf6s;ª\u|x / ofqf;ª\u|x n]vL 5kfP . oLafx]s klg pgsf /rgf / cg'jfbs[ltsf]
;"rL lgs} nfdf] 5 . pgL g]kfnL ;flxTo;Fu klg hf]l8Psf 5g\ . pgn] g]kfnL
sljtfx¿ 5fgL lxGbLdf cg'jfb u/]/ ‘g]kfnL
sljtfPF’ s[lt k|sflzt u/]sf lyP . logsf /rgfdf k|ultjfbL wf/sf] s8fkg dx;'; ug{
;lsG5 . ;g\ !(*# df gofFlbNnLdf pgsf] lgwg eof] .
*= ld;|L
-syf_
– –;j]{Zj/bofn ;S;]gf
k;ndf ld;|L /fv]sf] lyof] . b'n{e lyof] Tof] .
Tof] b]v]/ p;sf] d'v k6sk6s /;fO/x]sf] lyof] . cfpFbf–hfFbf pm nf]eL cfFvfn]
ToxL ld;|Llt/ x]Yof]{ . t/ dg v'DRofP/ cl3 a9\Yof] pm .
clGtddf s]xL ;Lk gnfu]kl5 p;n] lxDdt a6'Nof] . 3/
uP/ p;n] cfdfnfO{ eGof] . cfdfrflxF e'OFdf a;]/ kmf6]sf sk8f 6fn6'n ub{} lyOg\
. pgn] cfFvf p7fP/ b'MvL b[li6n] p;nfO{ x]l/g\ . pgn] km]l/ dfly cfsfzlt/
x]l/g\ . pgn] cfsfzlt/ w]/}a]/ x]l//lxg\ . s]xL af]lngg\ . pm r'krfk cfdfg]/
uof] . cfdf cfkm";Fu k};f gePsf] avt o;}u/L cfsfztkm{ cfFvf 8f]¥ofpFlyg\ .
p;nfO{ klg of] yfxf lyof] .
pm w]/}a]/ r'krfk al;/x\of] . p;nfO{ p;sf s]xL
;fyLx¿sf] ofb cfof] . ltgLx¿ p;nfO{ lr9\ofpg] u/L b]vfO{b]vfO{ ld;|L vfGy] .
hlthlt p;nfO{ tL ;fyLx¿sf] ofb cfpFYof] plt g} p;df ld;|L vfg] nfn;f pu| eP/
cfpFYof] . Psb'O{kN6 t p;n] cfdfsf] y}nLaf6 k};f rf]/]/ nUg] ;d]t ljrf/ u¥of] .
o:tf] unt sd{ ;f]r]sf] s'/fdf t'?Gt} pm cfkm"nfO{ lwSsfg{ yflnxfNYof] . pm
kLl8t eP/ O{Zj/;Fu Ifdf dfUg yfNYof] .
pm P3f/ jif{sf] lyof] . cfdfafx]s 3/df c¿ sf]xL
lyPg . cfdf t elGyg\ pgLx¿ PSnf 5}gg\, pgLx¿sf ;fydf O{Zj/ 5g\ . p;n] cfdfn]
eg]sf] dfGg'kYof]{, To;}n] pm cfdfsf] o; egfOnfO{ dflglbGYof] . t/ O{Zj/ 5g\
eGg] s'/f] p;n] slxNo} kQf] kfpFb}gYof] . cfdfrflxF p;nfO{ cg]s tl/sfn] O{Zj/
5g\ eGg] s'/fdf ljZjf; lbnfpFlyg\ . h'g a]nf pgL ladf/L kly{g\, kL8fn]
lrRofpFbf pgL O{Zj/;Fu k'sf/f uly{g\, ;Grf] ePkl5 pgL O{Zj/nfO{ wGojfb elGyg\ .
pgL b'O{b'O{ 306f cfFvf lrDn]/ al:yg\ . k"hf gu/Lsg pgLx¿ vfgf vfFb}gy] .
pgL laxfg a]n's} cfkm\gf] ;:ofgf] 306L xftdf lnlGyg\ / kn]F6L df/]/ ;GWofjGbgf
uly{g\ . p;nfO{ klg ;GWofsf ;f/f dGq ofb lyP, p;}a]nfb]lv, h'ga]nf p;sf] af]nL
tf]t] lyof] . cr]n t p;sf] af]nLdf tf]t]kg 5}g . :ki6 af]N5 .
pgLx¿ Pp6f ;:ofgf] ufpFdf a:y] . cfdf ufpFsf]
:s'nsL cWoflksf lyOg\ . ;fg}b]lv pm cfdfsf d'vaf6 cg]s sxfgL ;'GYof] . tL syfdf
O{Zj/ cfkm\gf eStx¿sf] slt w]/} jf:tf ug'{x'G5 eg]/ atfOGYof] . x/]skN6 o:tf
syf ;'lg;s]kl5 p;sf] dg cfkm" klg O{Zj/sf] ;Rrf eSt aGg] rfxgfn] el/GYof]
. c¿x¿ klg p;sf] sfFw yKykfpFy]– æa8f] enfb\dL s]6f] 5, O{Zj/n] o;nfO{ enf]
ug]{5g\ .Æ p;nfO{ klg yfxf lyof] p;nfO{ O{Zj/n] dbt ug]{5g\ eg]/ . t/ slxNo} p;n]
o:tf] x'g]5 eg]/ s'g} k|df0f km]nf kfg{ ;s]sf] lyPg .
To; lbg ha p;nfO{ ld;|L vfg] OR5f Jou| eP/ cfof],
p;n] O{Zj/nfO{ ;Dem\of] . p;n] cfkm"nfO{ lwSsf¥of], k};f dfu]/ p;n]
cfdfnfO{ b'MvL agfpg'' x'g] lyPg . O{Zj/ s:tf lbgsf nflu x'g\ / < O{Zj/sf]
;Demgf x'gf;fy pm v';L eof] . p;sf] dgdf Ps ljlrqsf] pT;fx el/of] . lsgeg]
p;nfO{ yfxf lyof] O{Zj/ ;a}eGbf anjfg\ 5g\ . pgL ;j{q 5g\ / h] klg ug{ ;S5g\ .
O{Zj/n] ug{ g;Sg] o; ;+;f/df s]xL 5}g . o;f] ePsfn] pgn] p;nfO{ clnslt ld;|L t
lbOxfN5g\ lg . p;n] t aRr}b]lv pgsf] k"hfcf/fwgf ub{} cfPsf] 5, slxNo}
s'g} kfksd{ u/]sf] 5}g . slxNo} rf]/L u/]sf] 5}g . cfh;Dd s;}nfO{ ;tfPsf] klg
5}g . p;n] o;/L ;f]Rof] . dgdf of] efjgf cfPkl5 pm ljZj:t eof]– O{Zj/n] p;nfO{
kSs} klg clnslt ld;|L lbg]5g\ .
pm km'Q} p7\of] / 3/sf] Pp6f s'gfdf uP/ k"hf
ug{ a:of] . To;}a]nf cfdfn] af]nfOg\– æ5f]/f ¤ k"hf ;s]kl5 ahf/ uP/ g'g
Nof, x} <Æ
p;nfO{ nfUof], O{Zj/n] p;sf] k'sf/ ;'g]sf x'g\ .
gq pm k"hf ug{ 7Ls;Fu a:g;Dd kfPsf] 5}g, cfdf p;nfO{ ahf/ hfg lsg elGyg\
< p;n] dg nufP/ k"hf u¥of] . clg k};f / emf]nf af]s]/ ahf/lt/ nfUof] .
3/af6 lg:sgf;fy p;n] v]t kf/ ug'{kYof]{ . clg
ufpFsf] uNnL eP/ hfg'kYof]{ . Tof] uNnL OF6n] ag]sf] lyof] . To;kl5 p;n]
ahf/lt/ df]l8g'kg]{ lyof] .
lbg 9Ng] a]nf x'g nfu]sf] lyof] . 3fd c:tfpg
nfu]sf lyP . pm v]t}v]t lxFl8/x]sf] lyof] . cfFvf aGb u/]/, O{Zj/df Wofg lbP/,
;GWofsf dGqx¿ af/Daf/ dgdg} jfrg ub{} . p;nfO{ ofb} ePg slta]/ v]tsf] af6f]
lxFl8of] eg]/ . t/ pm ha v]t kf/ u/]/ ufpFsf] OF6 la5\ofPsf] af6fdf cfOk'Uof],
3fd c:tfO;s]sf lyP . cFWof/fn] 9fSg yfn]sf] lyof] . dflg;x¿ cfkm\gfcfkm\gf
3/leq 3'l;;s]sf lyP . w'/Laf6 w'jfF cfO/x]sf] lyof] . ufO{a:t'x¿ r'krfk lyP .
lxpFbsf] Psbd lr;f] ;do lyof] .
p;n] k"/} cfFvf vf]n]/ aflx/L b'lgofF x]g]{
s'g} sf]l;; u/]g . pm cfkm\g} leqL ;+;f/ b]lv/x]sf] lyof], hxfF cFWof/fdf klg
Ps emndNn k|sfz lkmFlhO/x]sf] lyof], O{Zj/sf] k|sfz . ToxL k|sfzsf cufl8 pm
cfFvf lrDn]/ dGqkf7 ub{} lxFl8/x]s]f lyof] .
crfgs p;n] dl:hbaf6 chfgsf] cfjfh ;'Gof] . ufpFsf]
dflyNnf] efudf Pp6f ;:ofgf] dl:hb lyof] . p;n] cfFvf clnslt p3f/]/ x]¥of] .
cFWof/f] a9]/ sfkmL uf9f eO;s]sf] lyof] . dl:hbsf] Pp6f 7"nf] sf]7fem}F
km/flsnf] bnfgdf dflg;x¿ gdfhsf nflu e]nf x'g yfn]sf lyP . p;sf] dgleq Ps
nx/h:tf] pTkGg eof] . p;sf uf]8f cl8P . cfFvf k"/} aGb eP . p;n] dgdg} eGg
nfUof]– æolb ltdL O{Zj/ xf} / d}n] ;fFrf] dgn] ltd|f] k"hf u/]sf] /x]5'
eg] dnfO{ k};f b]pm . clxNo}, oxLF, o;}a]nf .Æ
pm ToxLF uNnLdf a:of] . xft hldgdf /fVof] . hldg
Psbd lr;f] lyof] . xftd'lg s'g} lrNnf] j:t' /x]5 . lah'nLem}F pNnf;sf] nx/
p;sf] z/L/el/ lkmFlhof] . p;n] cfFvf vf]n]/ x]¥of] . cFWof/fdf p;sf] xftdf cf7
cfgfsf] 9s rlDs/x]sf] lyof] . pm dgdg} O{Zj/sf r/0fdf nDk;f/ k¥of] . v';Lsf]
;d'b|df pm kf}8g yfNof] . p;n] Tof] cf7 cfgfsf] 9s k6sk6s lgofNof], r'Dof] /
lz/df nufof] . lsgeg] Tof] cf7 cfgfsf] 9\ofsdfq lyPg . Tof] t To; ul/apk/
O{Zj/sf] s[kf lyof] . p;sf ;f/f k"hf / ;RrfOsf] O{Zj/sf tkm{af6 Ogfd lyof]
. O{Zj/ kSs} x'g'x'G5, p;sf] dg lrRofpg nfUof] . æeujfg\ ¤ d xh'/sf] Psbd ;fgf]
;]js x'F . d ca ;f/f hLjg xh'/sf] elStdf nufpg]5' . dnfO{ slxNo}
glal;{lbg'xf]nf . cfkm"n] h]h:tf] hfGbYof], To:t} efiffdf p;n] dgdg}
eujfg\;Fu k'sf/f u¥of] . clg pm ahf/lt/ bf}l8of] . Tof] cf7 cfgfsf] 9\ofs p;n]
xTs]nfdf Psbd} hf]8n] Roflk/x]sf] lyof] .
ha pm k;ndf k'Uof], k;n]n] nflN6g afln;s]sf] /x]5
. pm aQLsf cufl8 xft hf]8]/ al;/x]sf] lyof] . Psl5gkl5 p;n] cfFvf vf]Nof] .
p;n] ;f]Wof]– æs] rflxof] <Æ
s]6fn] xTs]nfdf rlDs/x]sf] cf7 cfgfsf] 9\ofs
x]¥of] / eGof]– æcf7 cfgfsf] ld;|L .Æ
olt elg;s]/ p;n] Tof] cf7 cfgf k;n]sf] ub\bLdf
;uj{ km\ofFSof] . t/ ;f] k};f u2Ldf gv;]/ k;n]sf cufl8sf] wlgofFsf] a6\6fdf
v:of] . k;n]n] To; l8Aafdf k};f vf]Hof] . t/ a6\6fdf cf7 cfgfsf] Tof] 9\ofs
e]l6Pg . Pp6f ;;fgf] lrNnf] 9'ª\uf]] dfq lyof] . bf]sfgbf/n] Tof] 9'ª\uf]
lems]/ kmflnlbof] .
s]6fsf] cg'xf/ Psbd sfnf]gLnf] eof] . p;sf] lbdfu
/Gylgof] . z/L/af6 /ut lems]em}F eof] p;nfO{ . cfFvf kmgg 3'd] .
æstf uof] t cf7 cfgf <Æ k;n] klg tLg5Ss k¥of] .
s]6fnfO{ /f]pmF/f]pmF eP/ cfof] . x]bf{x]b{}
;a}eGbf zlStzfnL tL O{Zj/sf] d[To' ePsf] lyof] . p;n] cfkm\gf] xftn] vNtLdf
ePsf] k};fn] g'g lsGof] . pm hfg nfUof] .
bf]sfgbf/n] p;nfO{ Psbd pbf; b]v]/ eGof]– æld;|L
n}hf . k};f t kl5kl5 klg e]l6OxfN5 lg .Æ
æcxF .Æ p;n] eGof] .
æn e}uf], k};f gb] . d]/f] tkm{af6 clnslt ld;|L vf
.Æ k;n]n] k|]dk"j{s eGof] . p;n] Pp6f 6'qmf] lgsfNof] / p;nfO{ lbg vf]Hof]
. s]6fn] 6fpsf] a6f¥of] . pm lxFl8xfNof] klg . p;n] O{Zj/;Fu dfu]]sf] lyof],
bf]sfgbf/;Fu xf]Og . c¿sf] bof p;nfO{ rflxPsf] lyPg .
ca pm O{Zj/;Fu slxNo} s]xL dfUb}g .
)))))))))))
n]vs kl/roM
cledGo' cgt -!(#&– _
cledGo' cgt dl/;;sf lxGbL syf–;flxTosf ;d|f6\ x'g\
. pgnfO{ sltkon] ædl/;;sf k|]drGbÆ eg]/ pkgfd lbP/ ;Ddfg ub{5g\ . cledGo' ;g\
!(#& df dl/;;sf] pQ/L k|fGtsf] lqof]n] ufpFdf ul/a kl/jf/df hGd]sf x'g\ .
ul/aLsf] k|lts"ntfsf sf/0f pgn] cf}krfl/s lzIff w]/} kfpg ;s]gg\ . o:tf]
eP klg pgL s7f]/ :jfWofogaf6 c7f/ jif{sf] pd]/b]lv g} lxGbL efiffsf cWofks eP .
clg tLg jif{;Dd o'jf dGqfnodf /x]/ gf6\osnf ljefudf gf6\o k|lzIfs /x] . pgn]
cfkm\gf pRr:t/Lo lxGbL syf / pkGof;sf] /rgf u/]/ dl/;;df lxGbL ;flxTonfO{ k|ltli7t
d~rdf pEofOlbP .
cledGo' cgtsf ‘nx/x¿sL 5f]/L, ’ ‘dfs{ 6\j]gsf]
:ju{,’ ‘km};nf tkfO{+sf],’ ‘/ gbL alx/x\of],’ ‘Ps yfn ;d'b|,’ ‘Tof] aLrsf]
dflg;,’ ‘rf}yf] k|f0fL,’ ‘/ftf] kl;gf,’ ‘kl;gf alu/x\of]’ cflb cg]s pkGof;,
s}of}F gf6s / s]xL sljtf;ª\u|x 5g\ .
ef/tLo ;flxTo csfbdL k'/:sf/nufot cg]s cGt/f{li6«o
k'/:sf/n] ;Ddflgt logL xfn lqof]n], /f]on /f]8 -dl/;;_ df a:5g\ . pgsf /rgfx¿
g]kfnL;lxt ljZjsf ljleGg efiffdf cg"lbt 5g\ . k|:t't syf ef/tLo ;flxTosf]
OG6/g]6 dxf;fu/ æuB sf]zÆ af6 lnOPsf] d"n lxGbL æhx/ cf}/ bafÆsf] g]kfnLdf
cg'jfb xf] .
(= ljif / cf}iflw
–cledGo' cgt
a'afn] eGg'eof]– æca ;f]lkmof cfP/ o; 3/sf]
sfdwGbf ;DxfNg]5] .Æ
a'afn] o;f] eGg'ePsf] ;'Gbf dnfO{ cfZro{ nfu]g .
t/ d}n] o; egfOpk/ w]/}a]/ ;f]lr/x]F . cfdfnfO{ c:ktfn k'¥ofPsf] cfh t];|f] lbg
xf] . To;eGbf b'O{ lbgcl3 g} d]/L alxgL xfd|f sfsfsL 5f]/L;Fu ;d'b|lsgf/sf]
aª\unfdf hf8f]sf] labf dgfpg uPsL lyO{ . xfd|f] 3/sf sfd ;DxfNgsf nflu dfG5]sf]
vfFrf] lyof], of] s'/f] a'afnfO{ eGbf dnfO{ a9L yfxf lyof] . ;x/df xfdL hxfF
a;]sf 5f}F, gf]sgL{ kfpg s'g} ufx|f] 5}g . t/ klg ;f]lkmof xfd|f] 3/ cfpg] ePsL
lyO{ . o; s'/faf6– d}n] dfly g} elg;s]sf] 5'– dnfO{ s'g} cfZro{ ePg . o; k|Zgdf
uDeL/ eP/ ;f]lr;s]kl5 d}n] dx;'; u/]F– d of] dfGg ljjz 5', d]/f a'afsf] ;f]r
xftdf cfPsf] df}sf TolQs} v]/ hfg' x'Fb}g eGg] xf] .
;f]lkmofsf] ljifodf xfd|f] kl/jf/leq w]/} emd]nf
eO;s]sf] lyof] . cfdf;Fu o; s'/fsf] s'g} k|df0f lyPg, t/ pxfF ;f]lkmofnfO{ d]/f
a'afsL /vf}6L dfGg'x'GYof] . emd]nf sxfF;Dd ePsf] lyof] eg] cfdfn] cfkm\gf]
s'Dnf]s'6'/f] 7Ls kf/]/ eGg'ePsf] lyof]– ca b'O{dWo] Ps oxfF /xg]5f}F . pxfFn]
a'afnfO{ :ki6 eGg'ePsf] lyof]– olb pxfFn] a:g'kg]{ xf] eg] Tof] ;f]lkmof;Fu
;DalGwt gf6s ;dfKt x'g'kg]{5 . olb ;f]lkmofjfnf gf6s ;dfKt x'g ;St}g eg] pxfF
kne/sf nflu klg o; 3/df cl8g ;Sg'x'g]5}g .
d]/f a'afnfO{– pxfF ;fdflhs ;'/Iff s]Gb|sf] k|d'v
x'g'x'G5– ;fob cfkm\gf] OHht Kof/f] lyof] . o;sf/0f d]/L cfdfn] nufpg'ePsf]
cf/f]k lg/fwf/ dfGbfdfGb} klg cfdfsf ;t{ dfGg'ePsf] lyof] . pxfFn] eGg'ePsf]
lyof]– æca ;f]lkmof;Fu ;DalGwt gf6s ;dfKt ∕Æ
d}n] 5/l5d]sLx¿sf aLrdf klg b'O{rf/kN6 o; ljifodf
ePsf s'/fsfgL ;'g]sf] lyPF . t/ ha a'afn] To; s'/fnfO{ lg/fwf/ n~5gfdfq xf]
eg]/ cfkm\gf] tkm{af6 ;kmfO k|:t't ug'{ePsf] lyof], d}n] klg To; a]nf cfwf/xLg
nf~5gfdfq xf] eg]/ 7fg]sf] lyPF . To; lbg cfdfnfO{ cfkm\gf] k'/fgf] ladf/Ln]
emD6\of], / pxfF cf]5\ofgdf ynf kg'{ePsf] lyof] . a'afn] Toltv]/} elgxfNg'eof]–
æ3/}df /flv/xFbf Joyf cem a9\g ;S5 . o;sf/0f c:ktfn nUg' g} a]; x'G5 .Æ
cfdfnfO{ of] s'/f k6Ss} dg k/]sf] lyPg . pxfF eGg
yfNg'eof]– ædg'{ g} 5 eg] t a? cfkm\g} 3/sf] rf/lbjf/Lleq d5'{ .Æ
s]xL ldg]6kl5 8fS6/n] klg a'afsf] egfOdf ;xdlt
hgfP . pgn] eg]– æo:tf] ladf/LnfO{ c:ktfndf dfq 7Ls x'G5 .Æ
hfFbfhfFb} af6fdf cfdfn] a'afnfO{ eGg'eof]–
æla/fnf] 3/df gePsf] df}sfdf d';fnfO{ /fgL gagfpg'xf]nf lg km]l/ ===∕Æ
cfdfsf] oxL jfSo o; ;dodf d]/f] sfgdf u'lGh/x]sf]
5 . dnfO{ nfUof] ;f]lkmof ca o; 3/df gf]sgL{sf] ¿kdf geP/ /fgLsf] ¿kdf k:t} 5]
.
dnfO{ a'afsf] eGbf a9L dfof cfdfsf] nfU5 . ha
;f]lkmof o; 3/df cfpg] s'/f eof], d}n] ;f]lkmofnfO{ cfpgaf6 /f]Sgsf nflu
a'afnfO{ eGg rfx]sf] lyPF– 3/sf ;a} sfd d /fd|/L ;DxflnxfN5', ;f]lkmofn] lsg
cfO/xg'k¥of] / < t/ a'afn] d]/f] dgdf s:tf s'/f v]Nb} 5g\ yfxf kfO;Sg'ePsf]
lyof] . To;}n] t pxfFn] d}n] Ps zAb af]Ng} gkfO{ elgxfNg'eof]– æcgfjZos s'/fdf
af]n]/ zAb v]/ gkmfn\ x} .Æ
;fFRr} g} d]/f cufl8 k/LIffsf] 38L cfOk'u]sf]
lyof] . d}n] dx;'; u/]F, o; ljifosf] lrGtf dnfO{ eGbf a'afnfO{ a9L lyof] .
Psflaxfg} a'af l;Dkf]lhod hfg tof/ x'g'ePsf] lyof]
. To;}a]nf d pxfFsf ;fd'Gg] plePF . Toltv]/ dnfO{ nfUof]– d pxfFsf cufl8 cfkm}F
k'u]sf] lyOgF, cfdfn] dnfO{ a'afsf ;fd' o; tl/sfn] k|:t't x'g afWo kfg'{ePsf]
lyof] . r'/f]6sf] 7"6fnfO{ P;6«]df cf}Fnfn] lsr]/ lgefPkl5 a'afn] cfkm\gf]
6fOsf] ufF7f] ldnfpg'eof] . To;kl5 pxfFn] dlt/ x]g'{eof] . pxfFsf cfFvfdf ToxL
k|Zg lyof], h'g k|Zgsf] k|tLIffdf d lyPF . cfkm\gf] dgdf cfTdljZjf; e/]/ dgdg}
cfkm}FnfO{ eg]F– ca d aRrf] x'F / < aL; jif{ k'lu;s]sf] 5' .
d}n] k'gM ;Dk"0f{ ;fx; a6'n]/ k|s6 ¿kdf eg]F–
æ;f]lkmof gcfP klg o; 3/sf ;Kk} sfd ;DkGg x'g ;S5g\ .Æ
d]/f] of] jfSo ;dfKt x'g gkfO{sg} a'afn] s8\s]]/
;f]Wg'eof]– æs;n] u5{ <Æ
d ug{ ;Sy]F lg, c¿ s;n] u/f];\ < t/ olt eGg]
lxDdt v:sFb} uof] . d cflQPsf] h:tf] b]v]/ a'afn] cfkm\gf] cfjfh clns gd| kf/]/
la:tf/} eGg'eof]– ætF laxfg cf7 ah] dfq p7\5;\ . d}n] ;f9] ;ft ah] sfddf hfgsf
nflu 3/af6 lxFl8;Sg'k5{ .Æ
dnfO{ jlsn agfpg] a'afsf] hLjgsf] ;a}eGbf
7"nf] ;kgf lyof] . d clg jlsn < d, hf] k|To]s kl5Nnf] k|Zgdf lg?Q/
kfpF5' cfkm"nfO{, hf] cfkm\gf] lbdfusf s'g} s'gfdf klg arfpsf ts{ e]6\ltgF
===∕ a'af lxF8\g'ePkl5 w]/}a]/ d}n] cfdfsf] af/]df ;f]lr/x]F . km]l/ ;f]lkmofsf
af/]df klg ;f]lr/x]F . x'g t ;f]lkmofsf af/]df klxNo} klg w]/} ;f]lr;s]sf] 5' .
;f]lkmof lgs} rrf{df cfpg] vfnsL s]6L lyO{ . To;} sf/0fn] t xf] d}n] p;sf]
af/]df o;cl3 klg lgs}kN6 ;f]Rg] cj;/ kfPsf] lyPF . d]/f ldqx¿sf d'vaf6 klg d}n]
;'lg;s]sf] 5'– Tof] s]6L gd'gf g} 5] eg]/ .
;f]lkmofsf af/]df cfdfsf d'vaf6 ;'g]sf ljj/0fnfO{
g} Hofbf dxTTj lbG5' d .
sf]7fdf a;]/ ;f]lr/x]F– pm o; 3/df cfPkl5 d]/f]
st{Jo s] x'g] < d]/L cfdfn] km'6]sf cfFvfn] klg x]g{ rfxg'x'Gg / d klg
tFnfO{ 3[0ff u5'{ eg]/ p;nfO{ 3/af6 lgsflnlbg t sl7g 5 . pm;Fu d]nhf]n u/]/
cfkm\gf cfFvf lrDng klg t plQs} ufx|f] . d s'g} lg0f{odf k'Ug ;ls/x]sf] lyOgF,
t/ klg d]/f] dgleq Ps k|Zg cjZo lyof], s'g} klg xfntdf d o;nfO{ cfdfsf clwsf/x¿
vf]:g lbg ;lStgy]F .
s'gfdf 6]lnlehg ;]6 lyof] . cg x'Fbf To;sf] v}/f]
kbf{df :6];gsf ;Kk} sfo{qmd b]lvGy] eg] ckm x'Fbf To;df sf]7fel/sf] ;a} b[Zo
lemlnldnL b]lvGYof] . To;df d b]lvO/x]sf] lyPF . Tof] l:qmg xfd|f] 3/sf]
P]gfeGbf ;kmf lyof], lsgeg] P]gfdf dflg;sf] cg'xf/nfO{ ;f}Gbo{do agfpg] Tof]
zlSt lyPg . d]/f] dgleq c;d~h;sf] h'g efj lyof], Tof] To; kbf{df b]lvg] d]/f]
cg'xf/sf] 5fofdf k|:6 b]lvGYof] .
d cem} oxL ;f]lr/x]sf] lyPF– s] a'afsf] O/fbf abNg
afWo kfg]{ s'g} pkfo 5}g <
t/ a'afnfO{ t k|df0f rflxG5 . pxfFnfO{ blnn rflxG5
. t/ blnn sxfFaf6 cfpF5 / < h'g k|df0f d]/L cfdfn] h'6fpg ;Sg'ePg, Tof] d
sxfFaf6 vf]hL NofpmF <
dnfO{ ljZjf; lyof], d]/f tL b'O{ ldq d]/f a'afsf
cufl8 k/]kl5 nfl6G5g\ . pgLx¿n] a'afn] ;f]lkmofnfO{ cfkm\gf] df]6/df xfn]/
;d'b|lsgf/x¿df 8'Ng] ug'{ePsf] b]v]sf] s'/f eg]sf lyP .
d}n] cfkm"nfO{ lgs} klxn] g} ;f]w]sf] lyPF–
lsg hxfF klg cfphfp ul//xg'x'g] d]/f a'af af6f] la/fP/ eP klg l;Ne/ xf]6ndf
k'Ug'x'Gg < dnfO{ ljZjf; lyof], Ps}kN6 eP klg pxfFn] ToxfF b]Vg'ePsf] eP
em'lSsP/ klg To; cfOdfO{nfO{ e]6\g] s'/f ;f]Rg'x'g] lyPg . cfkm\gf ldqx¿sf]
ljZjf;sf] cf8df dnfO{ o:tf] nfUYof] .
dnfO{ yfxf eO;s]sf] lyof], hlt sf]l;; u/] klg ca
;f]lkmofsf] 5fof o; 3/aflx/} /fVg' d jlsn aGg'hlQs} c;Dej lyof] . To;f] ePsfn]
d}n] ca h] x'g nfu]sf] 5, To;sf nflu cfkm"nfO{ tof/ kf/]F . b[9 ;ª\sNk
ub{} d}n] dgdg} eg]F– Tof] cfPkl5 b]vf hfPuf .
d ;f]lkmof cfpg] ;dosf] k|tLIff ug{ nfu]F .
pm xfdLsxfF cfpg'eGbf s]xL ldg]6 cufl8 cfkm\gf]
l8Knf]Dofl6s Aofuh:tf] emf]nf s';L{af6 prfNb} a'afn] eGg'eof]– æ;f]lkmof cfpg]
a]nf eof] . va/bf/ ∕ To;;Fu s'g} vfnsf] b'Jo{jxf/ unf{;\ ∕Æ
a'afnfO{ d]/f] egfOsf] cy{ atfpg'eGbf klxNo} pxfF
emf]nf af]s]/ lgl:sxfNg'eof] . hxfFsf] txLF v8f eP/ d}n] df]6/sf] OlGhg :6f6{
ePsf] ;'lg/x]F . Tof] k'/fgf] df]6/ s/fpFb} u]]6aflx/ lg:Sof] . d}n] em\ofng]/
pleP/ To;nfO{ hfFb} u/]sf] x]l//x]F . cf]em]n k/]sf] lgs}a]/;Dd To;sf] bb{gfs
cfjfh d]/f] sfgdf cfO/x\of] . ca hf] cfpFbf dnfO{ l/; p7\g] lyof], To;}sf]
kvf{Odf a]r}gL dx;'; ub{} al;/x]sf] lyPF . d]/f cfFvf k6sk6s 38Llt/ tflgGy] .
Psbd a]r}gLsf sf/0f cfkm}FnfO{ ;fGTjgf lbg ;ls/x]sf] lyOgF .
cfdfsf] ofb cfof] . c:ktfnsf] vf6df pxfF xfd|f]
;Demgf ul//xg'ePsf] xf]nf . ;a}eGbf a9L ofb t pxfFnfO{ a'afs} cfpFbf] xf] .
a'afnfO{ rflxF ;a}eGbf a9L ;f]lkmofsf] ofb cfpFbf] xf]nf . ;f]lkmofrflxF oltv]/
cfkm"nfO{ l;Fuf/k6f/sf] cflv/L 6r lbFb} xf]nL . casf] s]xL ldg]6d} Tof]
xfd|f] 3/sf] 9f]sf 9S9sfpg cfOk'U5] . pm xfd|f] 3/ cfOk'u]sf] Psb'O{ 306fdf
a'af klg 6fpsf] b'v]sf] axfgf u/]/ 3/ kms{g'x'g]5 . clg dnfO{ s'g} h?/L sfd
k/]/ aflx/ hfg'kg]{5 . 8«Oª ?ddf a;]/ d 9f]sfdf 9s9s cfjfh sltv]/ cfpnf eg]/ kv]{/
a;]sf] 5' .
p;sf] pkl:yltdf d}n] 3/df a;]/ s] ug]{ < p;nfO{
3/df PSn} 5f]8]/ lxFl8lbg' klg 7Ls gxf]nf . p;sf ;fd' al;/xg klg t ;lStgF .
6]lnlehgsf] lbjf sfo{qmd klg P3f/ ah]cl3 ;'? gxf]nf . cfh l6eLdf OlGb/f
ufGwLsf] dl/;; ofqfsf] k|f]u|fd 5 . x]g{ kfOg] xf] ls xf]Og . ;Dem]F, o; ;dodf
ef/tsL k|wfgdGqL xfd|f] b]zsf] ;a}eGbf /d0fLo au}Frfdf o:tf] la?jf /f]Kt} l5g\
h;n] nueu tLg ;o jif{;Dd xfdLnfO{ pgsf] ;Demgf lbnfO/xg]5 .
dg axnfpg] s'g} g s'g} ;fwg vf]lh/x]F . ;f]r]F,
kmf]g u/]/ cfkm\gf Psb'O{ ldqnfO{ oxfF af]nfpg' kf] plrt x'G5 ls eg]/ . k/Gt'
kl/l:yltaf6 k|f]T;flxt eP/ d]/f ldqx¿af6 s]xL cg'lrt eof] eg] ∕ To;sf]
lhDd]bf/L t ddf klg cfOnfU5 . d l:y/ lyOgF, To;}n] xftdf s'g} pkGof; lnP/ a;]
klg s]xL kmfObf x'g] 5}g . ;f]r]F, al;/xg]5' . 6fpsf] b'v]sf] axfgf agfP/ a'af
3/ gkms]{;Dd klv{/xg'knf{ . clg t nfOa|]/L hfg] lgx'Fdf ;fyLx¿;Fu e]63f6 ug{
hfg]5' . clg h'g e]63f6 oxfF 3/df x'g]5, Tof] t eO g} xfNnf .
k9\g] s'g} OR5f geP klg cufl8sf] s';L{af6 cvaf/
p7fPF / zLif{s Pjd\ pkzLif{sx¿df cfFvf bf}8fPF . kmnfgf] dGqL kmnfgf] sf/0fn]
kmnfgf b]ztkm{ hfg nfu]sf] lyof] . kmnfgf] b]zaf6 kmnfgf] k|wfgdGqL kmnfgf]
-c;kmn_ ld;g k"/f u/L åLktkm{ cfO/x]sf 5g\ . oL Psbd jfSsnfUbf ;dfrf/ lyP
. d}n] Tof]] cvaf/ s';L{d} /flvlbPF . kfFr ldg]6hlt kl5 38Lsf] l6ªl6ª cfjfh;Fu}
sf]xL 9f]sf 9S9sfO/x]sf] lyof] .
d al;/x]F . 9s9s cfjfh km]l/ cfof] . clg d
cfkm" a;]sf] 7fpFaf6 p7]/ 9f]sftkm{ a9]F . d}n] vf]Ng'cufl8 km]l/ PskN6
9f]sf 9s9s u¥of] . 9f]sf v'Ngf;fy p;n] egL– æx]nf] ∕ ;'lt/x]sf lyof} ls s;f]
<Æ
pm hlt ;'Gb/L lyO{, plt g} e2f lyof] p;sf] cfjfh .
;]tf] Anfph / gLnf] /ªsf] ldgL :s6{df lyO{ pm . p;sf] sDd/df ToxL l;qmLh:tf]
/f]N8–uf]N8sf] k]6L lyof], h;sf nflu d]/L alxgLn] s}of}F lbgb]lv d]/f] lk5f
u/]sL lyO{ . km];gsf] ahf/df ToxL n]6]:6 lyof] . bf]sfg;Dd k'u]/ klg d}n] Tof] vl/b
ug{ ;s]sf] lyOgF, d"No g} clt w]/} . p;sf cfFvfsf k/]nfdf d:sf/f k|:6
b]lvGYof] . cf]7sf] nfnL u'nfkmL–/ftf] /ªsf] lyof] . d}n] s]xL af]Ng'cl3 g} pm
d':s'/fpFb} leq k;L .
d}n] 9f]sf aGb u/]/ leq k:tfk:t} pm ;f]kmfdf
al;;s]sL lyO{, / p;sf] k;{ xftdf em'lG8O/x]sf] lyof] . p;n] s]xL eGg kfpg'cl3
g} d af]lnxfn]F– æefG;fsf]7f ptf 5 .Æ
æyfxf 5 .Æ p;n] cfkm\gf] d':sfg sfod /fvL .
pm o; 3/df klxn] klg cfO;s]sL xf] eGg] s'/f] d
p;sf] d'vaf6 ;'Gg rfxGgy]F . c¿ s]xL gegL p;sf] ;fd'Gg]sf] ;f]kmfdf d a;]F .
p;sf] eL–eL :6fOn skfndfly ToxL uf]N8]g lkg lyof], h;sf] l8hfOg d]/f a'afsf]
s';L{df /fv]sf] l6:o'k]k/df lyof] . p;n] cfkm"lt/ Psf]xf]/f] x]/]sf] b]v]/
d}n] cfkm"nfO{ s]6L / p;nfO{ s]6f] dx;'; u/]F . d}n] cfFvf em'sfPF . dnfO{
a'em\g sl7g eO/x]sf] lyof] ;f]lkmof 3/sf sfd ;DxfNg cfPsL xf] ls 3/} ;DxfNg
k;]sL xf] eg]/ .
h'g 9ª\un] pm ;f]kmfdf a;]sL lyO{, To;n] pmlt/
cfFvf p7fP/ x]g]{ ;fx; ddf eO/x]sf] lyPg . p;sf] ldlg:s6{ emg\ ldlg:s6{
eO/x]sf] lyof] . d]/f cfFvfsf] x]/fOnfO{ d}n] cfkm\gf uf]8fx¿df c8\sfO/x]F . d]/f
cfFvfdf lxlRsrfx6 / emsf]{ ePsf] a'em]/ p;n] egL– æs'/f s] xf] ;f]gL <Æ
æs]xL klg xf]Og .Æ
æufpFn] l76Lsf em}F lz/ em'sfP/ lsg a;]sf t <Æ
dgdf cfof]– d}n] s] ug'{kg]{ xf] eg]/ ;f]w"F
ls eg]/ . t/ r'k nfUg' g} a]; x'G5 eGg] 7fg]F . ;f]lkmofnfO{ d r'k nfu]/ a;]sf]
;x\o ePg . p;n] cfkm\gf] e2f cfjfhdf d[b'ntf Nofpg] k|oTg ub{} egL– æltdL t
Pp6f k|fOd/L :s'nsf] aRrfh:t} b]lvof} .Æ
dnfO{ p;sf] of] s'/f k6Ss} dg k/]g . d}n] slxNo}
cfkm"nfO{ s;}n] aRrfh:tf] b]vf];\ eg]/ rflxgF . d aRrf] xf]Og, db{ x'F
eGg] k|dfl0ft ug{sf nflu d}n] p;nfO{ Ps k"0f{jo:s db{sf] cfFvfn] x]l/lbPF
.
cfkm\gf] Pp6f v'6\6f] csf{dfly af]sfP/ pm xfF;L .
p;sf] To; xfF;f]df Joª\Uo lyof] . o;af6 d]/f cfFvfdf l:gUwtf cem a9\g yfNof] .
p;sf] :s6{ cem dfly ;/]sf] lyof] . To;af6 p;sf lt3|fx¿sf] uf]/f]kg xfF;]h:tf]
b]lvGYof] . d cfkm" clnslt ljrlnt ePsf] dx;'; ug{ yfn]F . ToxL a]nf p;n]
cfkm\gf cf}Fnfx¿df 3'dfO/fv]sf] xftsf] r]g tn e'OFdf v;fnL . pm Tof] r]g l6Kg
lgx'l/O{ . p;sf] Anfphsf] dflyNnf] v'nf efu cem pl3|of] . o;af6 d]/f] z/L/df ;g;gLh:tf]
km}lnof] . d]/f] wdgLsf] /ut pDn]h:tf] eof] . p;n] dnfO{ x]/L, / d}n] p;sf
cfFvfdf ljlrqsf] efj k9]F . To;df ;fob Joª\Uo;d]t ldl>t lyof] . p;n] xfF:t}
;f]wL– æd]/f] pkl:ylt ltdLnfO{ g/fd|f] t nfu]sf] 5}g lg <Æ
æ5}g . lsg g/fd|f] nfUg' / <Æ
æltdL x8a8fPh:tf b]lvof}, To} eP/ ;f]w]sL x'F .Æ
s]xL gegLsg d clns ;DxflnP/ a;]F . o;f] ub{} ubf{
d}n] cfkm"leqsf] 3a/fx6nfO{ ;s];Dd lgoGq0fdf /fVg vf]h]F .
æs] lkpF5f} <Æ 3/dflnSgLsf] :j/df p;n] k|Zg u/L
.
æs]xL klg vfGgF .Æ
ædnfO{ t Psbd ltvf{ nfu]sf] 5 . d lk|mhaf6
ltdLnfO{ klg s]xL lems]/ NofpF5' .Æ
ca Psbd :ki6 eof] o; cfOdfO{nfO{ xfd|f] 3/sf
s'gfs'gf PsPs u/L ;a} yfxf 5 .
pm p7]/ efG;fsf]7flt/ nfuL . d}n] p;sf] ultljlw
x]l//x]F, To;df kof{Kt xfpefp lyof] . PSn} ePkl5 d]/f] dg cem ljb|f]x ug{
yfNof] . cg]s vfnsf ljrf/x¿ d]/f] dgdf rDsg yfn]sf lyP . o:tf] nfUof], ca d
cfkm"nfO{ ;DxfNg ;lStgF . olta]nf;Dd d]/f] dgdf ;f]lkmofsf k|lt hf]
3[0ffefj a;]sf] lyof], Tof] ca d]/f] ljb|f]xL efjn] blaO;s]sf] lyof] .
p;sf tL cfFvf ∕ tL cf]7 ∕ Tof] prflnPsf] Anfph ∕
To;leqsf] ;Dk"0f{tf ∕ km]l/ ldlg:s6{ cem ldgL x'g k'Ug' ∕ Tof] uf]/f] /ª ∕
dnfO{ cfkm"leq Psbd udL{ dx;'; eof] . crDdsf]
udL{, 8'u8'u sFkfO/xg] udL{ . o:tf] s'/f Psbd gofF t lyPg t/ gofFgofF
nflu/x]sf] lyof] . 3[0ff ;dfKt hfg'sf] cy{ xf]nf, p;;Fu Kof/ x'g' . ddf p;k|lt
Kof/ lyPg . Tof] s]jn rfxgf lyof], p;sf nflu dleq pTkGg rfxgf d dx;'; ug{
yfn]sf] lyPF .
p;sf] Ifl0fs pkl:yltdf d cfkm\gL cfdfnfO{ ;Demg
yfn]F . a'afsf] klg ofb cfof] . b"/af6 cfO/x]sf] Ps c:ki6 cfjfhsf] cg'Wjlg
cfO/x]sf] h:tf] cg'e"lt eof] . Tof] cfjfh d]/L cfdfsf] h:tf] lyof] . d}n]
o;a]nf cfdfsf] cfx\jfg ;'g]F– h;/L eP klg pxfFsf] xssf] ;'/Iff ug'{k5{ .
b'O{ lunf;df k|m'6sf] h'; lnP/ pm cfO{ . pm d]/f]
Psbd} 5]pdf cfO{ / Pp6f lunf; d]/f xftdf ydfO{ . p;sf sk8f / ;DejtM
;Dk"0f{ z/L/af6 Plnhfa]y cf8{gsf] dGbdGb uGw cfO/x]sf] lyof] . To; uGwdf
Ps s8f cfsif{0f lyof], Ps d"s cfdGq0f lyof] . cfkm\gf] ;f]kmfdf a;]kl5
p;n] egL– æltdL 6f9f a:of} ∕Æ
cf1fsf/L gf]s/sf em}F d p;sf] 5]psf] ;f]kmfdf uP/
a;]F . lunf;af6 klxnf] r':sL lnFb} pm dnfO{ Ps6s nufP/ x]l//x]sL lyO{ . d}n]
klg cfkm"df b[9tf NofpFb} p;}sf em}F ug]{ sf]l;; u/]F . dnfO{ s:tf] nfUof]
eg] d]/f cfFvf p;df 6fFl;Psf 5g\ . pm cfZro{rlst lyO{, x'g' g} lyof] p;n] .
s'/f h] eP klg olt s'/f sf]xL gsfg{ ;St}gYof]– ;f]lkmof ;fFRr} ;'Gb/L lyO{ .
d]/f] x[bo Psbd hf]8n] pk|mg yfNof] . w8sg Psbd
l56f]l56f] x'g yfNof] . dleqsf] efjn] tLj|tf k|fKt ul/;s]sf] lyof] . leqsf]
pidtf d]/f cfFvf;Dd cfO;s]sf] lyof] . ;d'b|sf] Hjf/ef6fsf em}F s]xL rLhn] ddf
pw'd dRrfO/x]sf] lyof] . ;f]lkmofsf] uf]/f] xft d]/f] ;f]kmfdf c8]sf] lyof] .
p;sf kftnf–kftnf cf}Fnf Psbd 5]pdf 5g\, dnfO{ tL cf}Fnf xftdf lng] OR5f eof] .
t/ ltgdf s/]G6 5 eGg] ;f]r]/ xf]nf d lxlRsrfPF . t/ ha d]/f] O/fbfnfO{ dnhn
ub{} pm d':sfOlbO{, d]/f] 8/ a]kQf eP/ efUof] . d]/f] lxlRsrfx6 efUof], / d}n] cfkm\gf]
xft To; sf]dn xftdfly o;/L v;flnlbPF dfgf}F Tof] ;a e"njz ePsf] xf] . p;n]
cfkm\gf] xft hxfFsf] txLF h:tfsf] t:t} /flv/xL . d}n] otf cfkm"leq ;fx;
el/Psf] dx;'; u/]F . d]/f cf}Fnfx¿ p;sf cf}Fnf 5'g k'u], v]nfpg k'u] . pm
d':s'/fO/xL . d]/f xft p;sf r'/f;Dd cl3 a9] . r'/fx¿sf] l5lGb|ª\u cfjfhn]
dleqsf tf/–tf/ emgemgfP/ ah] .
dgdg} d}n] cfkm"nfO{ db{ dfg]F . d
;f]lkmofsf] Psbd 5]pdf 6fFl;g k'u]F . d]/f lgwf/af6 a/flnPsf] Ps em'Kkf] skfn
p;sf sf]dn cf}Fnfn] x6fpFb} p;n] egL– æltdL sfFlk/x]sf 5f} .Æ
æx}g x} ∕Æ d}n] cfTdljZjf;sf ;fy eg]F .
cfkm\gf] hLjgdf s'g} cfOdfO{sf] olt glhs d}n]
cfkm"nfO{ slxNo} k'¥ofPsf] lyOgF . dnfO{ cg'ej eof], d]/f] lszf]/fj:yf
oxLF cfP/ ;dfKt eof] . clg oxLFaf6 csf]{ gofF pd]/sf] >Lu0f]z eof] . o:tf]
cj:yf Ps g PskN6 t cfpg' g} lyof], x'g;S5 clnslt rfF8f] cfOlbof], s] km/s k5{ /
< ;a} sDkg / Gofgf] w8sgsf ;fy d}n] ;f]lkmofnfO{ cfkm\gf] cFufnf]df afFw]F .
pm lghL{j ePem}F afFlwO/xL . p;n] cfkm\gf cfFvf lrDn]sf] b]v]/ d cfZro{rlst ePF
. 7Ls o;} a]nf k':tsx¿df k9]sf s'/fx¿ ;Dem]F, of] p;sf] k|ToIf cfdGq0f xf] eGg]
. ;fFRr} g} Tof] cfdGq0f lyof] .
dnfO{ cfkm\gL cfdfsf] ofb cfof] . pxfFsf] cfjfhsf]
cg'Wjlg km]l/ ;'lgof] . dnfO{ k"/f ljZjf; lyof], d cfkm\gL cfdfsf] cfu|x
slxNo} 6fg{ ;lStgy]F . pxfFsf] xs ;'/lIft /fVgsf nflu d pxfFnfO{ sfd nflugF eg]
c¿ sf] sfd nfUg ;SYof] / .
hlt d a'afsf s'/f a'em\5', Tolt cfdf klg
a'em\g'x'Gg . d enLefFtL hfGb5' a'afnfO{ s'gs'g s'/fdf cf;lSt 5 / s'gs'g
s'/fk|lt 3[0ff 5 eg]/, pxfF s'g s'/fsf nflu s;}sf] bf; aGg ;Sg'x'G5 / s'g
s'/fsf nflu s;}nfO{ b'Tsfg{ klg ;Sg'x'G5 eg]/ . d}n] pkfo e]l6;s]sf] lyPF s'g
pkfoaf6 ;f]lkmofsf nflu pxfFsf] x[bodf 3[0ff pTkGg x'g hfg]5 eg]/ . of] n]gb]g
Psbd dxFuf] lyof], t/ dnfO{ d]/L cfdfsf] jf:tf lyof] . Ps lx;fan] of] ;f}bf
vf;} dxFuf] klg lyPg, lsgeg] d hjfg eO;s]sf] lyPF, / ===
d}n] h'g s'/f ;f]r]sf] lyPF, ToxL ;fFrf] lg:Sof] .
aflx/ df]6/ /f]lsPsf] cfjfh cfof] . dnfO{ yfxf eOxfNof] a'af cfpg'ePsf] xf] .
d]/f b'j} xft ;f]lkmofsf skfnsf s]zx¿ ;'D;'DofpFbf bf}l8Fb}–bf}l8Fb} tn sfgdf
cfPsf lyP . d}n] p;sf sfg y'g]sf] avt df]6/ /f]lsg] cfjfh cfPsfn] p;n] 7Ls;Fu
;'Gg kfOg .
casf] b'O{tLg ldg]6df a'af leq k:g'x'g]5 . cfh;Dd
pxfFn] s]xL klg b]Vg'ePsf] lyPg . t/ d rfxGy]F cfh pxfFn] s]xL b]Vg kfpg'xf];\,
cfkm\g} cfFvfn] b]Vg'xf];\ h'g s'/fdf pxfFn] w]/} klxn] ljZjf; ug'{kg]{ lyof],
Tof] cfh ug'{xf];\ . olta]nf;Dddf ;f]lkmofsf xftx¿n] dnfO{ klg cfkm\gf]
cFufnfdf sl;;s]sf lyP . cfkm\gf] k"/f tfut nufP/ p;nfO{ cfkm\gf] z/L/df
s;]kl5 d]/f sfFlk/x]sf cf]7 p;sf tftf cf]7df hf]8]F . pm deGbf Hofbf ;lqmo ePsL
lyO{ .
To;}a]nf PsfPs 9f]sf v'Nof] . pxfFlt/ gx]/Lsg
dnfO{ yfxf eof], d]/f a'af pleO{pleO{ cfkm\gf cufl8sf] of] c;Dej b[Zo b]v]/
sfFlk/xg'ePsf] x'g'k5{ ====.
n]vs kl/ro M
dfwj/fh ;k|] -!**!–!(@^_
dWo ef/tsf] kqsfl/tfsf hgs dfwj/fh ;k|] 5QL;u9sf]
bdf]x ;x/g]/sf] kyl/of ufpFdf hGd]sf lyP . pgsf] sxfgL æPs 6f]s/L df6f]Æ nfO{
lxGbL efiffdf lnlvt k|yd df}lns syf x'g'sf] >]o k|fKt 5 . ;g\ !(@$ df
b]x/fb"gdf ul7t lxGbL ;flxTo ;Dd]ngaf6 pgL ;efkltsf] kbdf r'lgPsf lyP .
;g\ !(@! df /fok'/df pgn] /fli6«o ljBfno / /fok'/d} klxnf] sGof ljBfno hfgsL
b]jL dlxnf kf7zfnf :yfkgf u/]sf lyP . tL ljBfnox¿ cfh klg rln/x]s} 5g\ .
k|:t't syf ef/tLo ;flxTosf] OG6/g]6 dxf;fu/ æuB
sf]zÆ af6 lnOPsf] d"n lxGbL æPs 6f]s/L ld6\6LÆsf] g]kfnLdf cg'jfb xf] .
!)= Ps 6f]s/L df6f]
–dfwj/fh ;k|]
Ps hldGbf/sf] ljzfn dxnglhs} Ps ul/a cgfy ljwjfsf]
em'k8L lyof] . hldGbf/ ;fx]anfO{ cfkm\gf] dxnsf] xftf To; em'k8L eP7fpF;Dd
a9fpg] OR5f eof] . ljwjfnfO{ pgn] w]/}kN6 ToxfFaf6 cfkm\gf] em'k8L x6fpg eg] .
t/ pm t ;f] :yfgdf s'g hdfgfb]lv al;/x]sL lyO{ .
p;sf lk|o klt / Psdfq 5f]/f] To;} em'k8Ldf d/]sf
lyP . a'xf/L klg kfFr jif{sL 5f]/LnfO{ xh'/cfdfsf] lhDdfdf 5f8]/ k/dwfdsf]
af6f] ;dft]sL lyO{ . ca ToxL gfltgL p;sf nflu a'9];sfnsL Psdfq ;xf/f ePsL lyO{
. haha p;nfO{ cfkm\gf ljutsf lbgx¿sf] ;Demgf x'GYof], pm 8fFsf] 5f8]/ ?g yfNyL
. clg ha p;n] cfkm\gf hldGbf/ l5d]sLsf] dg;fo a'emL, pm d[tk|foM eO{ .
To; em'k8Ldf p;sf] dg olt ;f/f] ufl8Psf] lyof] ls
pm gd?Gh]n;Dd s'g} xfntdf ToxfFaf6 lg:sg tof/ lyOg . hldGbf/sf ;a} k|oTg lgikmn
eP . clg pgL cfkm\gf] hldGbf/L rfn rNg nfu] . skfnsf] 5fnf;d]t tfg]/ lng] vfnsf
jlsnsf y}nL Gofgf] kf/]/ pgn] cbfntaf6 em'k8Ldfly cfkm\gf] xs :yflkt u/] .
o;kl5 pgn] ljwjfnfO{ To; em'k8Laf6 lgsflnlbP . Tof] lar/L ljwjf o;} cgfy lyO{,
ca emg\ a];xf/f eO{ . pm cf;kf;sf 5/l5d]sLsf] s;}sxfF cf]t nfUg k'uL .
Ps lbg tL hldGbf/ em'k8Ls} 5]p5fpdf o;f]
6xlnO/x]sf lyP . pgL dflg;x¿nfO{ o;f] u/ / p;f] u/ eg]/ sfd cx|fO/x]sf lyP .
To;}a]nf xftdf vfnL 6f]s/L lnP/ Tof] ljwjf To; :yfgdf k'uL . hldGbf/n] To;nfO{
b]Vg]lalQs} ToxfFaf6 wkfpg gf]s/x¿nfO{ cx|fP . t/ pm /f]Os/fO ug{ yfnL .
ædxf/fh ∕ ca t of] em'k8L xh'/sf] eO g} ;s]sf] 5 .
d em'k8L lng cfPsL x}gF . dxf/fhn] Ifdf ul/lbg'eP Pp6f laGtL ug]{ lyPF .Æ
hldGbf/ ;fx]an] 6fpsf] xNnfP .
p;n] egL– æhlxn]b]lv of] em'k8Laf6 k/ hfg'k¥of],
d]/L gfltgLn] vfglkg g} 5fl8lbO{ . d}n] w]/} ;DemfOa'emfO u/]F t/ pm dfGb}
dflGbg . vfln s/fO/xG5]– xfd|} 3/ hfcf}F . pxLF uPkl5 dfq d /f]6L vfg] . clg
d}n] ljrf/ u/]F– o;} em'k8Laf6 Ps 6f]s/L df6f] nu]/ To;sf] Pp6f r'nf]
agfpg'knf{ . To; r'nfdf /f]6L ksfpg'knf{ . Tolt ug{ ;s]F eg] p;n] kSs} /f]6L
vfnL . x] dxf/fh ∕ xh'/n] dnfO{ cf1f lbg'eP Ps 6f]s/L df6f] nUg] lyPF .
hldGbf/n] x'G5 eg]/ cf1f lbP .
ljwjf em'k8Lleq k;L . leq hfgf;fy p;nfO{ k'/fgf
s''/fx¿sf] ofb cfof] . p;sf cfFvfaf6 alnGb|wf/f cfF;' au] . cfkm\gf] cfGtl/s
b'MvnfO{ s'g} k|sf/n] ;Dxfn]/ p;n] cfkm\gf] 6f]s/Ldf df6f] e/L . pm Tof] 6f]s/L
xftn] prfn]/ aflx/ lg:sL . p;n] hldGbf/sf cufl8 xft hf]8]/ laGtL ug{ nfuL–
ædxf/fh ∕ s[kf u/]/ o; 6f]s/Ldf xft nufOlbg'xf];\
/ d cfkm\gf] 6fpsfdf af]Sg ;s"F .
hldGbf/;fx]a ;'?df t Psbd l/;fP, t/ ha pm af/Daf/
xft hf]8\g nfuL, kfpdf kg{ nfuL, pgsf] dgdf clnslt bof cfof] . pgn] s'g}
gf]s/nfO{ gcx|fO{ cfkm" :jod\ a"9Lsf nflu 6f]s/L p7fOlbg nfu] .
6f]s/L p7fpg ha pgn] xft nufP, of] pgsf] ana'tfaflx/sf] s'/f xf] eGg] pgnfO{
yfxf eof] . t/ klg pgn] cfkm\gf] ;Dk"0f{ tfut nufP/ 6f]s/L p7fpg vf]h] .
t/ hxfF 6f]s/L lyof], ToxfFaf6 Tof] pgn] Ps xft klg prfNg ;s]gg\ . pgn] nlHht
eP/ eg]–
æcxF . of] 6f]s/L p7fpg] sfd d}n] ;Sg] /lxg5' .Æ
of] ;'g]/ ljwjfn] egL–
ædxf/fh ∕ gf/fh gx'g'xf];\ . xh'/af6 olt Ps 6f]s/L
df6f] prfNg klg ;Dej ePg . t/ o; em'k8Ldf t xhf/f}F 6f]s/L df6f] 5 . o;sf] ef/
hGdel/ s;/L p7fpg ;Sg'xf]nf < xh'/ cfkm}Fn] o; ljifodfly ljrf/ ug'{xf]nf .Æ
hldGbf/ ;fx]an] cfkm\gf] wg–dbn] ulj{t eP/
cfkm\gf] st{Jo e'n]sf lyP . t/ ha pgn] ljwjfsf] pSt jrg ;'g], pgsf cfFvf v'n] .
s[tsd{sf] kZrfQfk u/]/ pgn] ljwjf;Fu Ifdf dfu] . pgn] ljwjfnfO{ p;sf] Tof]
em'k8L lkmtf{ lbP .
)))))))
No comments:
Post a Comment